2. удумбарикасуттаван̣н̣ана̄

нигродхапарибба̄джакаваттхуван̣н̣ана̄

49. евам̣ ме сутанти удумбарикасуттам̣. татра̄йамапуббападаван̣н̣ана̄ – парибба̄джакоти чханнапарибба̄джако. удумбарика̄йа парибба̄джака̄ра̄мети удумбарика̄йа девийа̄ сантаке парибба̄джака̄ра̄ме. сандха̄ноти тасса на̄мам̣. айам̣ пана маха̄нубха̄во парива̄ретва̄ вичаранта̄нам̣ пан̃чаннам̣ упа̄сакасата̄нам̣ аггапурисо ана̄га̄мӣ бхагавата̄ маха̄парисамаджджхе евам̣ сам̣ван̣н̣ито –

‘‘чхахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато сандха̄но гахапати татха̄гате нит̣т̣хан̇гато саддхамме ирийати. катамехи чхахи? буддхе авеччаппаса̄дена дхамме авеччаппаса̄дена сан̇гхе авеччаппаса̄дена арийена сӣлена арийена н̃а̄н̣ена арийа̄йа вимуттийа̄. имехи кхо, бхиккхаве, чхахи ан̇гехи саманна̄гато сандха̄но гахапати татха̄гате нит̣т̣хан̇гато саддхамме ирийатӣ’’ти (а. ни. 6.120-139).

со па̄тойева упосатхан̇га̄ни адхит̣т̣ха̄йа пуббан̣хасамайе буддхаппамукхасса сан̇гхасса да̄нам̣ датва̄ бхиккхӯсу виха̄рам̣ гатесу гхаре кхуддакамахаллака̄нам̣ да̄рака̄нам̣ саддена убба̄л̣хо саттху сантике ‘‘дхаммам̣ сосса̄мӣ’’ти никкханто. тена вуттам̣ дива̄ дивасса ра̄джагаха̄ никкхамӣти. таттха дива̄ дивасса̄ти дивасасса дива̄ на̄ма маджджханха̄тиккамо, тасмим̣ дивасасса̄пи дива̄бхӯте атиккантаматте маджджханхике никкхамӣти аттхо. пат̣исаллӣноти тато тато рӯпа̄дигочарато читтам̣ пат̣исам̣харитва̄ нилӣно джха̄наратисевана̄васена екӣбха̄вам̣ гато. манобха̄ванӣйа̄нанти манавад̣д̣хака̄нам̣. йе ча а̄ваджджато манасикарото читтам̣ винӣваран̣ам̣ хоти уннамати вад̣д̣хати.

50. унна̄динийа̄тиа̄дӣни пот̣т̣хапа̄дасутте виттха̄ританайенева ведитабба̄ни.

51. йа̄вата̄ти йаттака̄. айам̣ тесам̣ ан̃н̃атароти айам̣ тесам̣ аббхантаро еко са̄вако, бхагавато кира са̄вака̄ гихиана̄га̄минойева пан̃часата̄ ра̄джагахе пат̣ивасанти. йесам̣ екекасса пан̃ча пан̃ча упа̄сакасата̄ни парива̄ра̄, те сандха̄йа ‘‘айам̣ тесам̣ ан̃н̃атаро’’ти а̄ха. аппева на̄ма̄ти тасса упасан̇каманам̣ паттхайама̄но а̄ха. паттхана̄ка̄ран̣ам̣ пана пот̣т̣хапа̄дасутте вуттамева.

52. етадавоча̄ти а̄гаччханто антара̄маггейева тесам̣ катха̄йа сутатта̄ етам̣ ан̃н̃атха̄ кхо иметиа̄дивачанам̣ авоча. таттха ан̃н̃атиттхийа̄ти дассаненапи а̄каппенапи куттенапи а̄ча̄ренапи виха̄ренапи ирийа̄патхенапи ан̃н̃е титтхийа̄ти ан̃н̃атиттхийа̄. сан̇гамма сама̄гамма̄ти сан̇гантва̄ сама̄гантва̄ ра̄си хутва̄ нисиннат̣т̣ха̄не. аран̃н̃аванапаттха̄нӣти аран̃н̃аванапаттха̄ни га̄мӯпача̄рато мутта̄ни дӯрасена̄сана̄ни. панта̄нӣти дӯратара̄ни мануссӯпача̄равирахита̄ни. аппасадда̄нӣти виха̄рӯпача̄рена гаччхато аддхикаджанассапи саддена мандасадда̄ни. аппаниггхоса̄нӣти авибха̄витаттхена ниггхосена манданиггхоса̄ни. виджанава̄та̄нӣти антосан̃ча̄рино джанасса ва̄тена вигатава̄та̄ни. мануссара̄хассеййака̄нӣти манусса̄нам̣ рахассакаран̣асса йутта̄ни ануччхавика̄ни. пат̣исалла̄наса̄руппа̄нӣти екӣбха̄васса анурӯпа̄ни. ити сандха̄но гахапати ‘‘ахо мама саттха̄ йо еварӯпа̄ни сена̄сана̄ни пат̣исеватӣ’’ти ан̃джалим̣ паггайха уттаман̇ге сирасмим̣ патит̣т̣хапетва̄ имам̣ уда̄нам̣ уда̄ненто нисӣди.

53. евам̣ вуттети евам̣ сандха̄нена гахапатина̄ уда̄нам̣ уда̄нентена вутте. нигродхо парибба̄джако айам̣ гахапати мама сантике нисиннопи аттано саттха̄рам̣йева тхомети уккам̣сати, амхе пана аттхӣтипи на ман̃н̃ати, етасмим̣ уппаннакопам̣ саман̣асса готамасса упари па̄тесса̄мӣти сандха̄нам̣ гахапатим̣ етадавоча.

йаггхети чоданаттхе нипа̄то. джа̄неййа̄сӣти буджджхеййа̄си пассеййа̄си. кена саман̣о готамо саддхим̣ саллапатӣти кена ка̄ран̣ена кена пуггалена саддхим̣ саман̣о готамо саллапати вадати бха̄сати. ким̣ вуттам̣ хоти – ‘‘йади кин̃чи салла̄пака̄ран̣ам̣ бхавеййа, йади ва̄ кочи саман̣асса готамасса сантикам̣ салла̄паттхико гаччхеййа, саллапеййа, на пана ка̄ран̣ам̣ аттхи, на тасса сантикам̣ кочи гаччхати, сва̄йам̣ кена саман̣о готамо саддхим̣ саллапати, асаллапанто катхам̣ унна̄дӣ бхависсатӣ’’ти.

са̄каччханти сам̣санданам̣. пан̃н̃а̄веййаттийанти уттарапаччуттаранайена н̃а̄н̣абйаттабха̄вам̣. сун̃н̃а̄га̄рахата̄ти сун̃н̃а̄га̄ресу нат̣т̣ха̄, саман̣ена хи готамена бодхимӯле аппаматтика̄ пан̃н̃а̄ адхигата̄, са̄писса сун̃н̃а̄га̄ресу екакасса нисӣдато нат̣т̣ха̄. йади пана майам̣ вийа ган̣асан̇ган̣икам̣ катва̄ нисӣдеййа, на̄сса пан̃н̃а̄ нассеййа̄ти дассети. апариса̄вачароти ависа̄радатта̄ парисам̣ отаритум̣ на саккоти. на̄лам̣ салла̄па̄йа̄ти на саматтхо салла̄пам̣ ка̄тум̣. антаманта̄нева̄ти кочи мам̣ пан̃хам̣ пуччхеййа̄ти пан̃ха̄бхӣто антаманта̄нева пантасена̄сана̄ни севати. гока̄н̣а̄ти екаккхихата̄ ка̄н̣ага̄вӣ. са̄ кира парийантача̄ринӣ хоти, антаманта̄нева севати. са̄ кира ка̄н̣аккхибха̄вена вананта̄бхимукхӣпи на саккоти бхавитум̣. касма̄? йасма̄ паттена ва̄ са̄кха̄йа ва̄ кан̣т̣акена ва̄ паха̄расса бха̄йати. гуннам̣ абхимукхӣпи на саккоти бхавитум̣. касма̄? йасма̄ син̇гена ва̄ кан̣н̣ена ва̄ ва̄лена ва̄ паха̄расса бха̄йати. ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то. сам̣са̄деййа̄ма̄ти екапан̃хапуччханенева сам̣са̄данам̣ виса̄дама̄паннам̣ кареййа̄ма. туччхакумбхӣва нанти риттагхат̣ам̣ вийа нам̣. ородхеййа̄ма̄ти винандхеййа̄ма. пӯритагхат̣о хи ито чито ча париваттетва̄ на сувинандханӣйо хоти. риттако йатха̄ручи париваттетва̄ сакка̄ хоти винандхитум̣, евамева хатапан̃н̃ата̄йа риттакумбхисадисам̣ саман̣ам̣ готамам̣ ва̄давинандханена саманта̄ винандхисса̄ма̄ти вадати.

ити парибба̄джако саттху суван̣н̣аван̣н̣ам̣ нала̄т̣аман̣д̣алам̣ апассанто дасабаласса параммукха̄ аттано балам̣ дӣпенто асамбхиннам̣ кхаттийакума̄рам̣ джа̄тийа̄ гхат̣т̣айанто чан̣д̣а̄лапутто вийа асамбхиннакесарасӣхам̣ мигара̄джа̄нам̣ тха̄мена гхат̣т̣енто джарасин̇га̄ло вийа ча на̄наппака̄рам̣ туччхагаджджитам̣ гаджджи. упа̄сакопи чинтеси ‘‘айам̣ парибба̄джако ати вийа гаджджати, авӣчипхусанаттха̄йа па̄дам̣, бхаваггаггахан̣аттха̄йа хаттхам̣ паса̄райанто вийа нираттхакам̣ ва̄йамати. саче ме саттха̄ имам̣ т̣ха̄нама̄гаччхеййа, имасса парибба̄джакасса йа̄ва бхавагга̄ усситам̣ ма̄наддхаджам̣ т̣ха̄насова опа̄теййа̄’’ти.

54. бхагава̄пи тесам̣ там̣ катха̄салла̄пам̣ ассосийева. тена вуттам̣ ‘‘ассоси кхо имам̣ катха̄салла̄па’’нти.

сума̄гадха̄йа̄ти сума̄гадха̄ на̄ма поккхаран̣ӣ, йасса̄ тӣре нисинно ан̃н̃атаро пурисо падумана̄л̣антарехи асурабхаванам̣ пависантам̣ асурасенам̣ аддаса. моранива̄поти нива̄по вуччати бхаттам̣, йаттха мора̄нам̣ абхайена саддхим̣ нива̄по динно, там̣ т̣ха̄нанти аттхо. аббхока̄сети ан̇ган̣ат̣т̣ха̄не. асса̄сапатта̄ти тут̣т̣хипатта̄ соманассапатта̄. аджджха̄сайанти уттаманиссайабхӯтам̣. а̄дибрахмачарийанти пура̄н̣абрахмачарийасан̇кха̄там̣ арийамаггам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘ко на̄ма со, бханте, дхаммо йена бхагавата̄ са̄вака̄ винӣта̄ аджджха̄сайа̄дибрахмачарийабхӯтам̣ арийамаггам̣ пӯретва̄ арахатта̄дхигамавасена асса̄сапатта̄ пат̣иджа̄нантӣ’’ти.

таподжигуччха̄ва̄даван̣н̣ана̄

55. виппаката̄ти мама̄гаманапаччайа̄ анит̣т̣хита̄, ва хутва̄ т̣хита̄, катхехи, ахаметам̣ нит̣т̣хапетва̄ маттхакам̣ па̄петва̄ дассемӣти саббан̃н̃упава̄ран̣ам̣ пава̄реси.

56. дуджджа̄нам̣ кхоти бхагава̄ парибба̄джакасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘айам̣ парибба̄джако майа̄ са̄вака̄нам̣ десетаббам̣ дхаммам̣ техи пӯретаббам̣ пат̣ипаттим̣ пуччхати, сачасса̄хам̣ а̄дитова там̣ катхесса̄ми, катхитампи нам̣ на джа̄ниссати, айам̣ пана вӣрийена па̄паджигуччханава̄до, ханда̄хам̣ етассева висайе пан̃хам̣ пуччха̄петва̄ путхусаман̣абра̄хман̣а̄нам̣ ладдхийа̄ нираттхакабха̄вам̣ дассеми. атха паччха̄ имам̣ пан̃хам̣ бйа̄карисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ дуджджа̄нам̣ кхо етантиа̄дима̄ха. таттха саке а̄чарийакети аттано а̄чарийава̄де. адхиджегуччхети вӣрийена па̄паджигуччханабха̄ве. катхам̣ санта̄ти катхам̣ бхӯта̄. таподжигуччха̄ти вӣрийена па̄паджигуччха̄ па̄павиваджджана̄. парипун̣н̣а̄ти парисуддха̄. катхам̣ апарипун̣н̣а̄ти катхам̣ апарисуддха̄ хотӣти евам̣ пуччха̄ти. йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма.

57. аппасадде катва̄ти нираве аппасадде катва̄. со кира чинтеси – ‘‘саман̣о готамо екам̣ пан̃хампи на катхети, салла̄пакатха̄писса атибахука̄ наттхи, име пана а̄дито пат̣т̣ха̄йа саман̣ам̣ готамам̣ ануваттанти чева пасам̣санти ча, ханда̄хам̣ име ниссадде катва̄ сайам̣ катхемӣ’’ти. со татха̄ ака̄си. тена вуттам̣ ‘‘аппасадде катва̄’’ти. ‘‘таподжигуччхава̄да̄’’тиа̄дӣсу таподжигуччхам̣ вада̄ма, манаса̄пи тамева са̄рато гахетва̄ вичара̄ма, ка̄йенапимха̄ тамева аллӣна̄, на̄наппака̄ракам̣ аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄ вихара̄ма̄ти аттхо.

упаккилесаван̣н̣ана̄

58. тапассӣти тапанисситако. ‘‘ачелако’’тиа̄дӣни сӣхана̄де (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.393) виттха̄ританайенева ведитабба̄ни. тапам̣ сама̄дийатӣти ачелакабха̄ва̄дикам̣ тапам̣ самма̄ а̄дийати, дал̣хам̣ ган̣ха̄ти. аттамано хотӣти ко ан̃н̃о майа̄ садисо имасмим̣ тапе аттхӣти тут̣т̣хамано хоти. парипун̣н̣асан̇каппоти аламетта̄вата̄ти евам̣ парийоситасан̇каппо, идан̃ча титтхийа̄нам̣ васена а̄гатам̣. са̄сана̄вачарена̄пи пана дӣпетаббам̣. екаччо хи дхутан̇гам̣ сама̄дийати, со тенева дхутан̇гена ко ан̃н̃о майа̄ садисо дхутан̇гадхароти аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо. тапассино упаккилесо хотӣти дувидхасса̄петасса тапассино айам̣ упаккилесо хоти. етта̄вата̄йам̣ тапо упаккилесо хотӣти вада̄ми.

атта̄нуккам̣сетӣти ‘‘ко майа̄ садисо аттхӣ’’ти атта̄нам̣ уккам̣сати уккхипати. парам̣ вамбхетӣти ‘‘айам̣ на ма̄дисо’’ти парам̣ сам̣ха̄рети аваккхипати.

маджджатӣти ма̄намадакаран̣ена маджджати. муччхатӣти муччхито хоти гадхито аджджха̄панно. пама̄дама̄паджджатӣти етадева са̄ранти пама̄дама̄паджджати. са̄сане паббаджитопи дхутан̇гасуддхико хоти, на каммат̣т̣ха̄насуддхико. дхутан̇гамева арахаттам̣ вийа са̄рато паччети.

59. ла̄бхасакка̄расилоканти еттха чатта̄ро паччайа̄ лаббхантӣти ла̄бха̄, тейева сут̣т̣ху катва̄ пат̣исан̇кхаритва̄ ладдха̄ сакка̄ро, ван̣н̣абхан̣анам̣ силоко. абхиниббаттетӣти ачелака̄дибха̄вам̣ терасадхутан̇гасама̄да̄нам̣ ва̄ нисса̄йа маха̄ла̄бхо уппаджджати, тасма̄ ‘‘абхиниббаттетӣ’’ти вутто. сесаметтха пуримава̄ранайенева дувидхасса̄пи тапассино васена ведитаббам̣.

60. вода̄сам̣ а̄паджджатӣти двебха̄гам̣ а̄паджджати, две бха̄ге кароти. кхаматӣти руччати. наккхаматӣти на руччати. са̄пеккхо паджахатӣти сатан̣хо паджахати. катхам̣? па̄това кхӣрабхаттам̣ бхутто хоти. атхасса мам̣сабходжанам̣ упанети. тасса евам̣ хоти ‘‘ида̄ни еварӯпам̣ када̄ лабхисса̄ма, саче джа̄неййа̄ма, па̄това кхӣрабхаттам̣ на бхун̃джеййа̄ма, ким̣ майа̄ сакка̄ ка̄тум̣, гаччха бхо, твамева бхун̃джа̄’’ти джӣвитам̣ париччаджанто вийа са̄пеккхо паджахати. гадхитоти гедхаджа̄то. муччхитоти балаватан̣ха̄йа муччхито сам̣мут̣т̣хассатӣ хутва̄. аджджха̄панноти а̄мисе атилагго, ‘‘бхун̃джиссатха, а̄вусо’’ти дхамманимантанаматтампи акатва̄ маханте маханте кабал̣е кароти. ана̄дӣнавадасса̄вӣтиа̄дӣнаваматтампи на пассати. аниссаран̣апан̃н̃оти идха маттан̃н̃ута̄ниссаран̣апаччавеккхан̣апарибхогаматтампи на кароти. ла̄бхасакка̄расилоканикантихетӯти ла̄бха̄дӣсу тан̣ха̄хету.

61. сам̣бхаккхетӣти сам̣кха̄дати. асанивичакканти вичаккасан̣т̣ха̄на̄ асанийева. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘асанивичаккам̣ имасса дантакӯт̣ам̣ мӯлабӣджа̄дӣсу на кин̃чи на сам̣бхун̃джати. атха ча пана нам̣ саман̣аппава̄дена саман̣оти сан̃джа̄нантӣ’’ти. евам̣ апаса̄дети аваккхипати. идам̣ титтхийавасена а̄гатам̣. бхиккхувасена панеттха айам̣ йоджана̄, аттана̄ дхутан̇гадхаро хоти, со ан̃н̃ам̣ евам̣ апаса̄дети ‘‘ким̣ саман̣а̄ на̄ма име саман̣амха̄ти ваданти, дхутан̇гаматтампи наттхи, уддесабхатта̄дӣни парийесанта̄ паччайаба̄хуллика̄ вичарантӣ’’ти. лӯкха̄джӣвинти ачелака̄дивасена ва̄ дхутан̇гавасена ва̄ лӯкха̄джӣвим̣. исса̄маччхарийанти парасса сакка̄ра̄дисампаттикхӣйаналаккхан̣ам̣ иссам̣, сакка̄ра̄дикаран̣ааккхаманалаккхан̣ам̣ маччхарийан̃ча.

62. а̄па̄тхаканиса̄дӣ хотӣти манусса̄нам̣ а̄па̄тхе дассанат̣т̣ха̄не нисӣдати. йаттха те пассанти, таттха т̣хито ваггуливатам̣ чарати, пан̃ча̄тапам̣ таппати, екапа̄дена тит̣т̣хати, сӯрийам̣ намассати. са̄сане паббаджитопи сама̄диннадхутан̇го саббараттим̣ сайитва̄ манусса̄нам̣ чаккхупатхе тапам̣ кароти, маха̄са̄йанхейева чӣваракут̣им̣ кароти, сӯрийе уггате пат̣исам̣харати, манусса̄нам̣ а̄гатабха̄вам̣ н̃атва̄ гхан̣д̣им̣ пахаритва̄ чӣварам̣ маттхаке т̣хапетва̄ чан̇камам̣ отарати, саммун̃джаним̣ гахетва̄ виха̄ран̇ган̣ам̣ саммаджджати.

атта̄нанти аттано гун̣ам̣ адассайама̄ноти еттха а-ка̄ро нипа̄таматтам̣, дассайама̄ноти аттхо. идампи ме тапасминти идампи каммам̣ мамева тапасмим̣, паччатте ва̄ бхуммам̣, идампи мама тапоти аттхо. со хи асукасмим̣ т̣ха̄не ачелако аттхи мутта̄ча̄ротиа̄дӣни сутва̄ амха̄кам̣ еса тапо, амха̄кам̣ со антева̄сикотиа̄дӣни бхан̣ати. асукасмим̣ ва̄ пана т̣ха̄не пам̣сукӯлико бхиккху аттхӣтиа̄дӣни сутва̄ амха̄кам̣ еса тапо, амха̄кам̣ со антева̄сикотиа̄дӣни бхан̣ати.

кин̃чидева̄ти кин̃чи ваджджам̣ дит̣т̣хигатам̣ ва̄. пат̣иччханнам̣ севатӣти йатха̄ ан̃н̃е на джа̄нанти, евам̣ севати. аккхамама̄нам̣ а̄ха кхаматӣти аруччама̄нам̣йева руччати мети вадати. аттана̄ катам̣ атимахантампи ваджджам̣ аппаматтакам̣ катва̄ пан̃н̃апети, парена катам̣ дуккат̣аматтам̣ вӣтиккамампи па̄ра̄джикасадисам̣ катва̄ дассети. анун̃н̃еййанти ануджа̄нитаббам̣ анумодитаббам̣.

63. кодхано хоти упана̄хӣти куджджханалаккхан̣ена кодхена, верааппат̣иниссаггалаккхан̣ена упана̄хена ча саманна̄гато. маккхӣ хоти пал̣а̄сӣти парагун̣амаккханалаккхан̣ена маккхена, йугагга̄халаккхан̣ена пал̣а̄сена ча саманна̄гато.

иссукӣ хоти маччхарӣти парасакка̄ра̄дӣсу усӯйаналаккхан̣а̄йа исса̄йа, а̄ва̄сакулала̄бхаван̣н̣адхаммесу маччхара̄йаналаккхан̣ена пан̃чавидхамаччхерена ча саманна̄гато хоти. сат̣хо хоти ма̄йа̄вӣти кера̄т̣икалаккхан̣ена са̄т̣хеййена, катаппат̣иччха̄даналаккхан̣а̄йа ма̄йа̄йа ча саманна̄гато хоти. тхаддхо хоти атима̄нӣти ниссинеханиккарун̣атхаддхалаккхан̣ена тхамбхена, атиккамитва̄ ман̃н̃аналаккхан̣ена атима̄нена ча саманна̄гато хоти. па̄пиччхо хотӣти асантасамбха̄ванапаттханалаккхан̣а̄йа па̄пиччхата̄йа саманна̄гато хоти. па̄пика̄нанти та̄сам̣йева ла̄мака̄нам̣ иччха̄нам̣ васам̣ гато. миччха̄дит̣т̣хикоти наттхи диннантиа̄динайаппаватта̄йа айа̄тха̄вадит̣т̣хийа̄ упето. антагга̄хика̄йа̄ти са̄йева дит̣т̣хи уччхедантасса гахитатта̄ ‘‘антагга̄хика̄’’ти вуччати, та̄йа саманна̄гатоти аттхо. сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣтиа̄дӣсу сайам̣ дит̣т̣хи сандит̣т̣хи, сандит̣т̣химева пара̄масати гахетва̄ вадатӣти сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ. а̄дха̄нам̣ вуччати дал̣хам̣ сут̣т̣ху т̣хапитам̣, татха̄ катва̄ ган̣ха̄тӣти а̄дха̄нагга̄хӣ. арит̣т̣хо вийа на сакка̄ хоти пат̣иниссаджджа̄петунти дуппат̣иниссаггӣ. йадимети йади име.

парисуддхапапат̣икаппаттакатха̄ван̣н̣ана̄

64. идха, нигродха, тапассӣти евам̣ бхагава̄ ан̃н̃атиттхийехи гахиталаддхим̣ тесам̣ раккхитам̣ тапам̣ саббамева сам̣килит̣т̣ханти упаккилесапа̄л̣им̣ дассетва̄ ида̄ни парисуддхапа̄л̣идассанаттхам̣ десанама̄рабханто идха, нигродха̄тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘на аттамано’’тиа̄дӣни вуттавипаккхавасенева ведитабба̄ни. саббава̄ресу ча лӯкхатапассино чева дхутан̇гадхарасса ча васена йоджана̄ ведитабба̄. евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хотӣти евам̣ со тена на аттаманата̄ на парипун̣н̣асан̇каппабха̄васан̇кха̄тена ка̄ран̣ена парисуддхо нирупаккилесо хоти, уттари ва̄йамама̄но каммат̣т̣ха̄насуддхико хутва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. имина̄ найена саббава̄ресу аттхо ведитаббо.

69. аддха̄ кхо, бхантети бханте евам̣ санте екам̣сенева вӣрийена па̄паджигуччханава̄до парисуддхо хотӣти ануджа̄на̄ти. ито паран̃ча аггабха̄вам̣ ва̄ са̄рабха̄вам̣ ва̄ аджа̄нанто аггаппатта̄ са̄раппатта̄ ча̄ти а̄ха. атхасса бхагава̄ са̄раппаттабха̄вам̣ пат̣иседхенто на кхо нигродха̄тиа̄дима̄ха. папат̣икаппатта̄ хотӣти са̄равато руккхасса са̄рам̣ пхеггум̣ тачан̃ча атиккамма бахипапат̣икасадиса̄ хотӣти дассети.

парисуддхатачаппатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

70. аггам̣ па̄петӯти десана̄васена аггам̣ па̄петва̄ десету, са̄рам̣ па̄петва̄ десетӯти дасабалам̣ йа̄чати. ча̄туйа̄масам̣варасам̣вутоти чатуббидхена сам̣варена пихито. на па̄н̣ам̣ атипа̄тетӣти па̄н̣ам̣ на ханати. на бха̄витама̄сӣсатӣти бха̄витам̣ на̄ма тесам̣ сан̃н̃а̄йа пан̃ча ка̄магун̣а̄, те на а̄сӣсати на севатӣти аттхо.

адум̣ часса хотӣти етан̃часса ида̄ни вуччама̄нам̣ ‘‘со абхихаратӣ’’тиа̄дилаккхан̣ам̣. тапассита̄йа̄ти тапассибха̄вена хоти. таттха со абхихаратӣти со там̣ сӣлам̣ абхихарати, упарӯпари вад̣д̣хети. сӣлам̣ ме парипун̣н̣ам̣, тапо а̄раддхо, аламетта̄вата̄ти на вӣрийам̣ виссаджджети. но хӣна̄йа̄ваттатӣти хӣна̄йа гихибха̄ваттха̄йа на а̄ваттати. сӣлато уттари висеса̄дхигаматтха̄йа вӣрийам̣ каротийева, евам̣ каронто со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати. ‘‘аран̃н̃а’’нтиа̄дӣни са̄ман̃н̃апхале (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.216) виттха̄рита̄нева. ‘‘метта̄сахагатена̄’’тиа̄дӣни висуддхимагге ван̣н̣ита̄ни. тачаппатта̄ти папат̣икато аббхантарам̣ тачам̣ патта̄. пхеггуппатта̄ти тачато аббхантарам̣ пхеггум̣ патта̄, пхеггусадиса̄ хотӣти аттхо.

74. ‘‘етта̄вата̄, кхо нигродха, таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча̄’’ти идам̣ бхагава̄ титтхийа̄нам̣ васена̄ха. титтхийа̄нан̃хи ла̄бхасакка̄ро руккхасса са̄кха̄пала̄сасадисо. пан̃часӣламаттакам̣ папат̣икасадисам̣. ат̣т̣хасама̄паттиматтам̣ тачасадисам̣. пуббенива̄сан̃а̄н̣а̄васа̄на̄ абхин̃н̃а̄ пхеггусадиса̄. диббачаккхум̣ панете арахаттанти гахетва̄ вичаранти. тена несам̣ там̣ руккхасса са̄расадисам̣. са̄сане пана ла̄бхасакка̄ро са̄кха̄пала̄сасадисо. сӣласампада̄ папат̣икасадиса̄. джха̄насама̄паттийо тачасадиса̄. локийа̄бхин̃н̃а̄ пхеггусадиса̄. маггапхалам̣ са̄ро. ити бхагавата̄ аттано са̄санам̣ онатавинатапхалабха̄рабхаритаруккхӯпама̄йа упамитам̣. со десана̄кусалата̄йа тато тачаса̄расампаттито мама са̄санам̣ уттаритаран̃чева пан̣ӣтатаран̃ча, там̣ тувам̣ када̄ джа̄ниссасӣти аттанодесана̄йа висесабха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘ити кхо нигродха̄’’ти десанам̣ а̄рабхи. те парибба̄джака̄ти те тасса парива̄ра̄ тим̣сасатасан̇кхйа̄ парибба̄джака̄. еттха майам̣ анасса̄ма̄ти еттха ачелакапа̄л̣иа̄дӣсу, идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘амха̄кам̣ ачелакапа̄л̣иматтампи наттхи, куто парисуддхапа̄л̣и. амха̄кам̣ парисуддхапа̄л̣иматтампи наттхи, куто ча̄туйа̄масам̣вара̄дӣни. ча̄туйа̄масам̣варопи наттхи, куто аран̃н̃ава̄са̄дӣни. аран̃н̃ава̄сопи наттхи, куто нӣваран̣аппаха̄на̄дӣни. нӣваран̣аппаха̄нампи наттхи, куто брахмавиха̄ра̄дӣни. брахмавиха̄раматтампи наттхи, куто пуббенива̄са̄дӣни. пуббенива̄сан̃а̄н̣аматтампи наттхи, куто амха̄кам̣ диббачаккху. еттха майам̣ саа̄чарийака̄ нат̣т̣ха̄’’ти. ито бхиййо уттаритаранти ито диббачаккхун̃а̄н̣а̄дхигамато бхиййо ан̃н̃ам̣ уттаритарам̣ висеса̄дхигамам̣ майам̣ сутивасена̄пи на джа̄на̄ма̄ти ваданти.

нигродхассападжджха̄йанаван̣н̣ана̄

75. атха нигродхам̣ парибба̄джаканти евам̣ кирасса ахоси ‘‘име парибба̄джака̄ ида̄ни бхагавато бха̄ситам̣ суссӯсанти, имина̄ ча нигродхена бхагавато параммукха̄ каккхал̣ам̣ дура̄садавачанам̣ вуттам̣, ида̄ни айампи сотука̄мо джа̄то, ка̄ло да̄ни ме имасса ма̄наддхаджам̣ нипа̄тетва̄ бхагавато са̄санам̣ уккхипиту’’нти. атха нигродхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча. апарамписса ахоси ‘‘айам̣ майи акатхенте саттха̄рам̣ на кхама̄пессати, тадасса ана̄гате ахита̄йа дуккха̄йа сам̣ваттиссати, майа̄ пана катхите кхама̄пессати, тадасса бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. атха нигродхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча. апариса̄вачарам̣ пана нам̣ каротха̄ти еттха пана̄ти нипа̄то, атха нам̣ апариса̄вачарам̣ каротха̄ти аттхо. ‘‘апариса̄вачарета’’нтипи па̄т̣хо, апариса̄вачарам̣ ва̄ етам̣ каротха, гока̄н̣а̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атаранти аттхо.

гока̄н̣анти еттха̄пи гока̄н̣ам̣ парийантача̄риним̣ вийа каротха̄ти аттхо. тун̣хӣбхӯтоти тун̣хӣбха̄вам̣ упагато. ман̇кубхӯтоти ниттеджатам̣ а̄панно. паттаккхандхоти онатагӣво. адхомукхоти хет̣т̣ха̄мукхо.

76. буддхо со бхагава̄ бодха̄йа̄ти сайам̣ буддхо сатта̄нампи чатусаччабодхаттха̄йа дхаммам̣ десети. дантоти чаккхутопи данто…пе… манатопи данто. даматха̄йа̄ти ан̃н̃есампи даманаттха̄йа ева, на ва̄даттха̄йа. сантоти ра̄гасантата̄йа санто, досамохасантата̄йа сабба акусаласабба̄бхисан̇кха̄расантата̄йа санто. саматха̄йа̄ти маха̄джанасса ра̄га̄дисаманаттха̄йа дхаммам̣ десети. тин̣н̣оти чатта̄ро огхе тин̣н̣о. таран̣а̄йа̄ти маха̄джанасса огханиттхаран̣аттха̄йа. париниббутоти килесапаринибба̄нена париниббуто. паринибба̄на̄йа̄ти маха̄джанасса̄пи саббакилесапаринибба̄наттха̄йа дхаммам̣ десети.

брахмачарийапарийоса̄на̄диван̣н̣ана̄

77. аччайотиа̄дӣни са̄ман̃н̃апхале (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.250) вутта̄ни. уджуджа̄тикоти ка̄йаван̇ка̄дивирахито уджусабха̄во. ахамануса̄са̄мӣти ахам̣ та̄дисам̣ пуггалам̣ ануса̄са̄ми, дхаммам̣ асса десеми. сатта̄ханти саттадиваса̄ни, идам̣ саббампи бхагава̄ дандхапан̃н̃ам̣ пуггалам̣ сандха̄йа̄ха асат̣хо пана ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико там̣мухуттенева арахаттам̣ паттум̣ саккхиссати. ити бхагава̄ ‘‘асат̣ха’’нтиа̄дивачанена сат̣хо хи ван̇каван̇ко, майа̄пи на сакка̄ ануса̄ситунти дӣпенто парибба̄джакам̣ па̄десу гахетва̄ маха̄мерупа̄датале вийа кхипиттха. касма̄? айан̃хи атисат̣хо, кут̣илачитто саттхари евам̣ катхентепи буддхадхаммасан̇гхесу на̄дхимуччати, адхимуччанаттха̄йа сотам̣ на одахати, кохан̃н̃е т̣хито саттха̄рам̣ кхама̄пети. тасма̄ бхагава̄ тассаджджха̄сайам̣ видитва̄ ‘‘ету вин̃н̃ӯ пурисо асат̣хо’’тиа̄дима̄ха. сат̣хам̣ пана̄хам̣ ануса̄ситум̣ на саккомӣти.

78. антева̄сикамйата̄ти антева̄сикамйата̄йа, амхе антева̄сике иччханто. евама̄ха̄ти ‘‘ету вин̃н̃упурисо’’тиа̄дима̄ха. йо ева во а̄чарийоти йо ева тумха̄кам̣ пакатийа̄ а̄чарийо. уддеса̄ но ча̄ветука̄моти аттано ануса̄саним̣ га̄ха̄петва̄ амхе амха̄кам̣ уддесато ча̄ветука̄мо. со ева во уддесо хотӯти йо тумха̄кам̣ пакатийа̄ уддесо, со тумха̄кам̣йева хоту, на майам̣ тумха̄кам̣ уддесена аттхика̄. а̄джӣва̄ти а̄джӣвато. акусаласан̇кха̄та̄ти акусала̄ти кот̣т̣ха̄сам̣ патта̄. акусала̄ дхамма̄ти два̄даса акусалачиттуппа̄дадхамма̄ тан̣ха̄йева ва̄ висесена. са̄ хи пунаббхавакаран̣ато ‘‘поноббхавика̄’’ти вутта̄. садаратха̄ти килесадаратхасампайутта̄. джа̄тиджара̄маран̣ийа̄ти джа̄тиджара̄маран̣а̄нам̣ паччайабхӯта̄. сам̣килесика̄ дхамма̄ти два̄даса акусалачиттуппа̄да̄. вода̄нийа̄ти, саматхавипассана̄ дхамма̄. те хи сатте вода̄пенти, тасма̄ ‘‘вода̄нийа̄’’ти вуччанти. пан̃н̃а̄па̄рипӯринти маггапан̃н̃а̄па̄рипӯрим̣. вепуллаттан̃ча̄ти пхалапан̃н̃а̄вепуллатам̣, убхопи ва̄ ета̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нева. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘тато тумхе маггапан̃н̃ан̃чева пхалапан̃н̃ан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’’ти. евам̣ бхагава̄ парибба̄джаке а̄раббха аттано ова̄да̄нуса̄санийа̄ пхалам̣ дассенто арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣хапеси.

79. йатха̄ там̣ ма̄рена̄ти йатха̄ ма̄рена парийут̣т̣хитачитта̄ нисӣданти евамева тун̣хӣбхӯта̄…пе… аппат̣ибха̄на̄ нисинна̄.

ма̄ро кира саттха̄ ативийа гаджджанто буддхабалам̣ дӣпетва̄ имесам̣ парибба̄джака̄нам̣ дхаммам̣ десети, када̄чи дхамма̄бхисамайо бхавеййа, ханда̄хам̣ парийут̣т̣ха̄мӣти со тесам̣ читта̄ни парийут̣т̣ха̄си. аппахӣнавипалла̄са̄нан̃хи читтам̣ ма̄расса йатха̄ка̄макаран̣ӣйам̣ хоти. тепи ма̄рена парийут̣т̣хитачитта̄ тхаддхан̇гапаччан̇га̄ вийа тун̣хӣ аппат̣ибха̄на̄ нисӣдим̣су. атха саттха̄ име парибба̄джака̄ ативийа нирава̄ хутва̄ нисинна̄, ким̣ ну кхоти а̄ваджджанто ма̄рена парийут̣т̣хитабха̄вам̣ ан̃н̃а̄си. саче пана тесам̣ маггапхалуппаттихету бхавеййа, ма̄рам̣ пат̣иба̄хитва̄пи бхагава̄ дхаммам̣ десеййа, со пана тесам̣ наттхи. ‘‘саббепи ме туччхапуриса̄’’ти ан̃н̃а̄си. тена вуттам̣ ‘‘атха кхо бхагавато етадахоси саббепи ме могхапуриса̄’’тиа̄ди.

таттха пхут̣т̣ха̄ па̄пимата̄ти па̄пимата̄ ма̄рена пхут̣т̣ха̄. йатра хи на̄ма̄ти йесу на̄ма. ан̃н̃а̄н̣аттхампӣти джа̄нанаттхампи. ким̣ кариссати сатта̄хоти саман̣ена готамена париччхиннасатта̄хо амха̄кам̣ ким̣ кариссати. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘саман̣ена готамена ‘сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссати сатта̄ха’нти вуттам̣, со сатта̄хо амха̄кам̣ ким̣ аппха̄сукам̣ кариссати. ханда майам̣ сатта̄хаббхантаре етам̣ дхаммам̣ саччхика̄тум̣ сакка̄, на сакка̄ти ан̃н̃а̄н̣аттхампи брахмачарийам̣ чарисса̄ма̄’’ти. атха ва̄ джа̄на̄ма та̄васса дхамманти екадивасе екава̄рам̣ ан̃н̃а̄н̣аттхампи етесам̣ читтам̣ нуппаннам̣, сатта̄хо пана етесам̣ кусӣта̄нам̣ ким̣ кариссати, ким̣ саккхиссанти те сатта̄хам̣ пӯретунти айаметтха адхиппа̄йо. сӣхана̄данти парава̄дабхинданам̣ сакава̄дасамусса̄панан̃ча абхӣтана̄дам̣ надитва̄. паччупат̣т̣ха̄сӣти патит̣т̣хито. та̄вадева̄ти тасмин̃н̃ева кхан̣е. ра̄джагахам̣ па̄висӣти ра̄джагахамева павит̣т̣хо. тесам̣ пана парибба̄джака̄нам̣ кин̃ча̄пи идам̣ суттантам̣ сутва̄ висесо на ниббатто, а̄йатим̣ пана несам̣ ва̄сана̄йа паччайо бхависсатӣти. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа

удумбарикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.