маха̄сӣваттхераваттху
тхеро кира ат̣т̣ха̄раса маха̄ган̣е ва̄чеси. тассова̄де т̣хатва̄ тим̣сасахасса̄ бхиккхӯ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. атхеко бхиккху ‘‘майхам̣ та̄ва аббхантаре гун̣а̄ аппама̄н̣а̄, кӣдиса̄ ну кхо ме а̄чарийасса гун̣а̄’’ти а̄ваджджанто путхуджджанабха̄вам̣ пасситва̄ ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо ан̃н̃есам̣ авассайо хоти, аттано бхавитум̣ на саккоти, ова̄дамасса дасса̄мӣ’’ти а̄ка̄сена гантва̄ виха̄расамӣпе отаритва̄ дива̄т̣т̣ха̄не нисиннам̣ а̄чарийам̣ упасан̇камитва̄ ваттам̣ дассетва̄ екамантам̣ нисӣди.
тхеро – ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ а̄гатоси пин̣д̣апа̄тика̄’’ти а̄ха. екам̣ анумоданам̣ ган̣хисса̄мӣти а̄гатосми, бхантети. ока̄со на бхависсати, а̄вусоти? витаккама̄л̣аке т̣хитака̄ле пуччхисса̄ми, бхантети. тасмим̣ т̣ха̄не ан̃н̃е пуччхантӣти. бхиккха̄ча̄рамагге, бхантети. татра̄пи ан̃н̃е пуччхантӣти. дупат̣т̣анива̄санат̣т̣ха̄не, сан̇гха̄т̣ипа̄рупанат̣т̣ха̄не, паттанӣхаран̣ат̣т̣ха̄не, га̄ме чаритва̄ а̄санаса̄ла̄йам̣ йа̄гупӣтака̄ле, бхантети. таттха ат̣т̣хакатха̄тхера̄ аттано кан̇кхам̣ виноденти, а̄вусоти. антога̄мато никкхантака̄ле пуччхисса̄ми, бхантети. татра̄пи ан̃н̃е пуччханти, а̄вусоти. антара̄магге, бханте, бходжанаса̄ла̄йам̣ бхаттакиччапарийоса̄не, бханте, дива̄т̣т̣ха̄не, па̄дадхованака̄ле, мукхадхованака̄ле, бхантети? тада̄ ан̃н̃е пуччхантӣти. тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва арун̣а̄ апаре пуччханти, а̄вусоти. дантакат̣т̣хам̣ гахетва̄ мукхадхованаттхам̣ гаманака̄ле, бхантети? тада̄ ан̃н̃е пуччхантӣти. мукхам̣ дховитва̄ а̄гаманака̄ле, бхантети? татра̄пи ан̃н̃е пуччхантӣти. сена̄санам̣ пависитва̄ нисиннака̄ле, бхантети? татра̄пи ан̃н̃е пуччхантӣти. бханте, нану мукхам̣ дховитва̄ сена̄санам̣ пависитва̄ тайо чатта̄ро паллан̇ке усумам̣ га̄ха̄петва̄ йонисоманасика̄ре каммам̣ каронта̄нам̣ ока̄сака̄лена бхавитаббам̣ сийа̄, маран̣акхан̣ампи на лабхиссатха, бханте, пхалакасадисаттха бханте парасса авассайо хотха, аттано бхавитум̣ на саккотха, на ме тумха̄кам̣ анумодана̄йа аттхоти а̄ка̄се уппатитва̄ агама̄си.
тхеро – ‘‘имасса бхиккхуно парийаттийа̄ каммам̣ наттхи, майхам̣ пана ан̇кусако бхависса̄мӣти а̄гато’’ти н̃атва̄ ‘‘ида̄ни ока̄со на бхависсати, паччӯсака̄ле гамисса̄мӣ’’ти паттачӣварам̣ самӣпе катва̄ саббам̣ дивасабха̄гам̣ пат̣хамайа̄мамаджджхимайа̄ман̃ча дхаммам̣ ва̄четва̄ паччхимайа̄ме екасмим̣ тхере уддесам̣ гахетва̄ никкханте паттачӣварам̣ гахетва̄ тенева саддхим̣ никкханто. нисиннаантева̄сика̄ а̄чарийо кеначи папан̃чена никкхантоти ман̃н̃им̣су. никкханто тхеро кочи дева сама̄на̄чарийабхиккхӯти сан̃н̃ам̣ ака̄си.
тхеро кира ‘‘ма̄дисасса арахаттам̣ на̄ма ким̣, двӣхатӣхенева па̄пун̣итва̄ пачча̄гамисса̄мӣ’’ти антева̄сика̄нам̣ ана̄рочетва̄ва а̄са̄л̣хӣма̄сасса джун̣хапаккхатерасийа̄ никкханто га̄мантапаббха̄рам̣ гантва̄ чан̇камам̣ а̄руйха каммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто там̣ дивасам̣ арахаттам̣ гахетум̣ на̄саккхи. упосатхадивасе сампатте ‘‘двӣхатӣхена арахаттам̣ ган̣хисса̄мӣти а̄гато, гахетум̣ пана на̄саккхим̣. тайо ма̄се пана тӣн̣и диваса̄ни вийа йа̄ва маха̄пава̄ран̣а̄ та̄ва джа̄нисса̄мӣ’’ти вассам̣ упагантва̄пи гахетум̣ на̄саккхи. пава̄ран̣а̄дивасе чинтеси – ‘‘ахам̣ двӣхатӣхена арахаттам̣ ган̣хисса̄мӣти а̄гато, тема̄сена̄пи на̄саккхим̣, сабрахмача̄рино пана висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄рентӣ’’ти. тассевам̣ чинтайато ассудха̄ра̄ паваттанти. тато ‘‘на ман̃че майхам̣ чатӯхи ирийа̄патхехи маггапхалам̣ уппаджджиссати, арахаттам̣ аппатва̄ нева ман̃че пит̣т̣хим̣ паса̄ресса̄ми, на па̄де дховисса̄мӣ’’ти ман̃чам̣ усса̄петва̄ т̣хапеси. пуна антовассам̣ паттам̣, арахаттам̣ гахетум̣ на̄саккхийева. екӯнатим̣сапава̄ран̣а̄су ассудха̄ра̄ паваттанти. га̄мада̄рака̄ тхерасса па̄десу пха̄литат̣т̣ха̄на̄ни кан̣т̣акехи сиббанти, давам̣ каронта̄пи ‘‘аййасса маха̄сӣваттхерасса вийа па̄да̄ хонтӯ’’ти давам̣ каронти.
тхеро тим̣сасам̣ваччхаре маха̄пава̄ран̣а̄дивасе а̄ламбан̣апхалакам̣ нисса̄йа т̣хито ‘‘ида̄ни ме тим̣са васса̄ни саман̣адхаммам̣ каронтасса, на̄саккхим̣ арахаттам̣ па̄пун̣итум̣, аддха̄ ме имасмим̣ аттабха̄ве магго ва̄ пхалам̣ ва̄ наттхи, на ме ладдхам̣ сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄рету’’нти чинтеси. тассевам̣ чинтайатова доманассам̣ уппаджджи, ассудха̄ра̄ паваттанти. атха авидӯрат̣т̣ха̄не ека̄ девадхӣта̄ родама̄на̄ ат̣т̣ха̄си. ‘‘ко еттха родасӣ’’ти? ‘‘ахам̣, бханте, девадхӣта̄’’ти. ‘‘касма̄ родасӣ’’ти? ‘‘родама̄нена маггапхалам̣ ниббаттитам̣, тена ахампи екам̣ две маггапхала̄ни ниббаттесса̄мӣти рода̄ми, бханте’’ти.
тато тхеро – ‘‘бхо маха̄сӣваттхера, девата̄пи тайа̄ саддхим̣ кел̣им̣ каронти, ануччхавикам̣ ну кхо те ета’’нти випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ аггахеси. со ‘‘ида̄ни нипаджджисса̄мӣ’’ти сена̄санам̣ пат̣иджаггитва̄ ман̃чакам̣ пан̃н̃апетва̄ удакат̣т̣ха̄не удакам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ ‘‘па̄де дховисса̄мӣ’’ти сопа̄напхалаке нисӣди.
антева̄сика̄писса ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийасса саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ гаччхантасса тим̣са васса̄ни, саккхи ну кхо висесам̣ ниббаттетум̣, на̄саккхӣ’’ти а̄ваджджайама̄на̄ ‘‘арахаттам̣ патва̄ па̄дадхованаттхам̣ нисинно’’ти дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо амха̄дисесу антева̄сикесу тит̣т̣хантесу ‘аттана̄ва па̄де дховиссатӣ’ти ат̣т̣ха̄наметам̣, ахам̣ дховисса̄ми ахам̣ дховисса̄мӣ’’ти тим̣сасахасса̄нипи а̄ка̄сена гантва̄ вандитва̄ ‘‘па̄де дховисса̄ма, бханте’’ти а̄хам̣су. а̄вусо, ида̄ни тим̣са васса̄ни хонти мама па̄да̄нам̣ адхота̄нам̣, тит̣т̣хатха, тумхе, ахамева дховисса̄мӣти.
саккопи а̄ваджджанто – ‘‘майхам̣ аййо маха̄сӣваттхеро арахаттам̣ патто тим̣сасахасса̄нам̣ антева̄сика̄нам̣ ‘па̄де дховисса̄ма̄’ти а̄гата̄нам̣ па̄де дховитум̣ на дети. ма̄дисе пана упат̣т̣ха̄ке тит̣т̣ханте ‘майхам̣ аййо сайам̣ па̄де дховиссатӣ’ти ат̣т̣ха̄наметам̣, ахам̣ дховисса̄мӣ’’ти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ суджа̄та̄йа девийа̄ саддхим̣ бхиккхусан̇гхасса сантике па̄турахоси. со суджам̣ асуракан̃н̃ам̣ пурато катва̄ ‘‘апетха, бханте, ма̄туга̄мо’’ти ока̄сам̣ ка̄ретва̄ тхерам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ пурато уккут̣ико нисӣдитва̄ ‘‘па̄де дховисса̄ми, бханте’’ти а̄ха. косийа, ида̄ни ме тим̣са васса̄ни па̄да̄нам̣ адхота̄нам̣, девата̄нан̃ча пакатийа̄пи мануссасарӣрагандхо на̄ма джегуччхо, йоджанасате т̣хита̄нампи кан̣т̣хе а̄саттакун̣апам̣ вийа хоти, ахамева дховисса̄мӣти. бханте, айам̣ гандхо на̄ма на пан̃н̃а̄йати, тумха̄кам̣ пана сӣлагандхо чха девалоке атиккамитва̄ упари бхаваггам̣ патва̄ т̣хито. сӣлагандхато ан̃н̃о уттаритаро гандхо на̄ма наттхи, бханте, тумха̄кам̣ сӣлагандхенамхи а̄гатоти ва̄махаттхена гоппхакасандхийам̣ гахетва̄ даккхин̣ахаттхена па̄даталам̣ паримаджджи. дахаракума̄рассева па̄да̄ ахесум̣. сакко па̄де дховитва̄ вандитва̄ девалокамева гато.
евам̣ ‘‘на лабха̄ми сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ висуддхипава̄ран̣ам̣ пава̄рету’’нти а̄ваджджантасса уппаннам̣ доманассам̣ нисса̄йа бхиккхуно ман̃н̃анавасена випассана̄йа а̄рамман̣ампи випассана̄пи маггопи пхалампи савитаккасавича̄радоманассанти ча авитакка̄вича̄радоманассанти ча вуттанти ведитаббам̣.
таттха еко бхиккху савитаккасавича̄радоманассе випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ идам̣ доманассам̣ ким̣ нисситанти упадха̄ренто ваттхунисситанти паджа̄на̄тӣти пхассапан̃чамаке вуттанайенева ануккамена арахатте патит̣т̣ха̄ти. еко авитакка̄вича̄ре доманассе випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ вуттанайенева арахатте патит̣т̣ха̄ти. таттха абхинивит̣т̣хадоманассесупи савитаккасавича̄рато авитаккаавича̄рам̣ пан̣ӣтатарам̣. савитаккасавича̄радоманассавипассана̄топи авитакка̄вича̄радоманассавипассана̄ пан̣ӣтатара̄. савитаккасавича̄радоманассапхаласама̄паттитопи авитакка̄вича̄радоманассапхаласама̄паттийева пан̣ӣтатара̄. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘йе авитаккаавича̄ре те пан̣ӣтатаре’’ти.
362. еварӯпа̄ упеккха̄ на севитабба̄ти еварӯпа̄ гехаситаупеккха̄ на севитабба̄. гехаситаупеккха̄ на̄ма ‘‘таттха катама̄ чха гехаситаупеккха̄. чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ уппаджджати упеккха̄ ба̄ласса мӯл̣хасса путхуджджанасса анодхиджинасса авипа̄каджинасса ана̄дӣнавадасса̄вино ассутавато путхуджджанасса, йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ на̄тиваттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ гехасита̄ти вуччатӣ’’ти евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄рамман̣е а̄па̄тхагате гул̣апин̣д̣ике нилӣнамаккхика̄ вийа рӯпа̄дӣни анативаттама̄на̄ таттхева лагга̄ лаггита̄ хутва̄ уппанна̄ ка̄магун̣аниссита̄ упеккха̄ на севитабба̄.
еварӯпа̄ упеккха̄ севитабба̄ти еварӯпа̄ неккхаммасита̄ упеккха̄ севитабба̄. неккхаммасита̄ упеккха̄ на̄ма – ‘‘таттха катама̄ чха неккхаммасита̄ упеккха̄? рӯпа̄нам̣ твева аниччатам̣ видитва̄ випарин̣а̄мавира̄ганиродхам̣ ‘пуббе чева рӯпа̄ етарахи ча, саббе те рӯпа̄ аничча̄, дуккха̄, випарин̣а̄мадхамма̄’ти еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассато уппаджджати упеккха̄, йа̄ еварӯпа̄ упеккха̄, рӯпам̣ са̄ ативаттати, тасма̄ са̄ упеккха̄ неккхаммасита̄ти вуччатӣ’’ти (ма. ни. 3.308). евам̣ чхасу два̄ресу ит̣т̣ха̄нит̣т̣хаа̄рамман̣е а̄па̄тхагате ит̣т̣хе араджджантасса, анит̣т̣хе адуссантасса, асамапеккханена асаммуйхантасса уппанна̄ випассана̄ н̃а̄н̣асампайутта̄ упеккха̄. апича ведана̄сабха̄га̄ татра маджджхаттупеккха̄пи еттха упеккха̄ва. тасма̄ севитабба̄ти айам̣ неккхаммавасена випассана̄васена ануссатит̣т̣ха̄навасена пат̣хамадутийататийачатуттхаджджха̄навасена ча уппаджджанакаупеккха̄ севитабба̄ на̄ма.
еттха йам̣ че савитаккам̣ савича̄ранти та̄йапи неккхаммаситаупеккха̄йа йам̣ неккхаммавасена випассана̄васена ануссатит̣т̣ха̄навасена пат̣хамаджджха̄навасена ча уппаннам̣ савитаккасавича̄рам̣ упеккханти джа̄неййа. йам̣ че авитаккам̣ авича̄ранти йам̣ пана дутийаджджха̄на̄дивасена уппаннам̣ авитакка̄вича̄рам̣ упеккханти джа̄неййа. йе авитакке авича̄ре те пан̣ӣтатарети ета̄су двӣсу йа̄ авитаккаавича̄ра̄, са̄ пан̣ӣтатара̄ти аттхо. имина̄ ким̣ катхитам̣ хоти? двиннам̣ арахаттам̣ катхитам̣. еко хи бхиккху савитаккасавича̄раупеккха̄йа випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ айам̣ упеккха̄ ким̣ ниссита̄ти упадха̄ренто ваттхуниссита̄ти паджа̄на̄тӣти пхассапан̃чамаке вуттанайенева ануккамена арахатте патит̣т̣ха̄ти. еко авитакка̄вича̄ра̄йа упеккха̄йа випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ вуттанайенева арахатте патит̣т̣ха̄ти. таттха абхинивит̣т̣хаупеккха̄супи савитаккасавича̄рато авитакка̄вича̄ра̄ пан̣ӣтатара̄. савитаккасавича̄раупеккха̄випассана̄топи авитакка̄вича̄раупеккха̄випассана̄пан̣ӣтатара̄. савитаккасавича̄раупеккха̄пхаласама̄паттитопи авитакка̄вича̄рупеккха̄пхаласама̄паттийева пан̣ӣтатара̄. тена̄ха бхагава̄ ‘‘йе авитакке авича̄ре те пан̣ӣтатаре’’ти.
363. евам̣ пат̣ипанно кхо, дева̄наминда, бхиккху папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄ниродхаса̄руппага̄миним̣ пат̣ипадам̣ пат̣ипанно хотӣти бхагава̄ арахаттаникӯт̣ена десанам̣ нит̣т̣хапеси. сакко пана сота̄паттипхалам̣ патто. буддха̄нан̃хи аджджха̄сайо хӣно на хоти, уккат̣т̣хова хоти. екассапи бахӯнампи дхаммам̣ десента̄ арахаттенева кӯт̣ам̣ ган̣ханти. сатта̄ пана аттано анурӯпе упаниссайе т̣хита̄ кечи сота̄панна̄ хонти, кечи сакада̄га̄мӣ, кечи ана̄га̄мӣ, кечи араханто. ра̄джа̄ вийа хи бхагава̄, ра̄джакума̄ра̄ вийа венеййа̄. йатха̄ хи ра̄джа̄ бходжанака̄ле аттано пама̄н̣ена пин̣д̣ам̣ уддхаритва̄ ра̄джакума̄ра̄нам̣ упанети, те тато аттано мукхаппама̄н̣енева кабал̣ам̣ каронти, евам̣ бхагава̄ аттаджджха̄сайа̄нурӯпа̄йа десана̄йа арахаттенева кӯт̣ам̣ ган̣ха̄ти. венеййа̄ аттано упаниссайаппама̄н̣ена тато сота̄паттипхаламаттам̣ ва̄ сакада̄га̄миана̄га̄миарахаттапхаламева ва̄ ган̣ханти. сакко пана сота̄панно джа̄то. сота̄панно ча хутва̄ бхагавато пуратойева чавитва̄ тарун̣асакко хутва̄ ниббатти, девата̄нан̃хи чавама̄на̄нам̣ аттабха̄васса гата̄гатат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма на пан̃н̃а̄йати, дӣпасикха̄гаманам̣ вийа хоти. тасма̄ сесадевата̄ на джа̄ним̣су. сакко пана сайам̣ чутатта̄ бхагава̄ ча аппат̣ихатан̃а̄н̣атта̄ двева джана̄ джа̄ним̣су. атха сакко чинтеси ‘‘майхан̃хи бхагавата̄ тӣсу т̣ха̄несу ниббаттитапхаламева катхитам̣, айан̃ча пана магго ва̄ пхалам̣ ва̄ сакун̣ика̄йа вийа уппатитва̄ гахетум̣ на сакка̄, а̄гаманӣйапуббабха̄гапат̣ипада̄йа асса бхавитаббам̣. ханда̄хам̣ упари кхӣн̣а̄савасса пуббабха̄гапат̣ипадам̣ пуччха̄мӣ’’ти.