пан̃хавеййа̄каран̣аван̣н̣ана̄

357. ким̣ сам̣йоджана̄ти ким̣ бандхана̄, кена бандханена баддха̄ хутва̄. путхука̄йа̄ти бахуджана̄. авера̄ти аппат̣игха̄. адан̣д̣а̄ти а̄вудхадан̣д̣адханадан̣д̣авинимутта̄. асапатта̄ти апаччаттхика̄. абйа̄паджджа̄ти вигатадоманасса̄. вихарему авериноти ахо вата кеначи саддхим̣ аверино вихареййа̄ма, каттхачи копам̣ на уппа̄детва̄ аччхара̄йа гахитакам̣ джан̇гхасахассена саддхим̣ парибхун̃джеййа̄ма̄ти да̄нам̣ датва̄ пӯджам̣ катва̄ ча паттхайанти. ити ча несам̣ хотӣти еван̃ча несам̣ айам̣ паттхана̄ хоти. атха ча пана̄ти евам̣ паттхана̄йа сатипи.

исса̄маччхарийасам̣йоджана̄ти парасампаттикхӣйаналаккхан̣а̄ исса̄, аттасампаттийа̄ парехи са̄дха̄ран̣абха̄васса асаханалаккхан̣ам̣ маччхарийам̣, исса̄ ча маччхарийан̃ча сам̣йоджанам̣ етесанти исса̄маччхарийасам̣йоджана̄. айаметтха сан̇кхепо. виттха̄рато пана исса̄маччхарийа̄ни абхидхамме вутта̄нева.

а̄ва̄самаччхарийена панеттха йаккхо ва̄ пето ва̄ хутва̄ тассева а̄ва̄сасса сан̇ка̄рам̣ сӣсена уккхипитва̄ вичарати. куламаччхарийена тасмим̣ куле ан̃н̃есам̣ да̄на̄дӣни каронте дисва̄ ‘‘бхиннам̣ ватидам̣ кулам̣ мама̄’’ти чинтайато лохитампи мукхато уггаччхати, куччхивиречанампи хоти, анта̄нипи кхан̣д̣а̄кхан̣д̣а̄ни хутва̄ никкхаманти. ла̄бхамаччхарийена сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ сантаке ла̄бхе маччхара̄йитва̄ пуггаликапарибхогена парибхун̃джитва̄ йаккхо ва̄ пето ва̄ маха̄аджагаро ва̄ хутва̄ ниббаттати. сарӣраван̣н̣агун̣аван̣н̣амаччхарийена пана парийаттидхаммамаччхарийена ча аттанова ван̣н̣ам̣ ван̣н̣ети, на паресам̣ ван̣н̣ам̣, ‘‘ким̣ ван̣н̣о есо’’ти там̣ там̣ досам̣ ваданто парийаттин̃ча кассачи кин̃чи аденто дуббан̣н̣о чева ел̣амӯго ча хоти.

апича а̄ва̄самаччхарийена лохагехе паччати. куламаччхарийена аппала̄бхо хоти. ла̄бхамаччхарийена гӯтханирайе ниббаттати. ван̣н̣амаччхарийена бхаве ниббаттасса ван̣н̣о на̄ма на хоти. дхаммамаччхарийена куккул̣анирайе ниббаттати. идам̣ пана исса̄маччхарийасам̣йоджанам̣ сота̄паттимаггена пахӣйати. йа̄ва там̣ наппахӣйати, та̄ва деваманусса̄ аверата̄дӣни паттхайанта̄пи вера̄дӣхи на паримуччантийева.

тин̣н̣а̄ меттха кан̇кха̄ти етасмим̣ пан̃хе майа̄ тумха̄кам̣ вачанам̣ сутва̄ кан̇кха̄ тин̣н̣а̄ти вадати, на маггавасена тин̣н̣акан̇кхатам̣ дӣпети. вигата̄ катхам̣катха̄ти идам̣ катхам̣, идам̣ катханти айампи катхам̣катха̄ вигата̄.

358. нида̄на̄дӣни вуттаттха̄нева. пийа̄ппийанида̄нанти пийасаттасан̇кха̄ранида̄нам̣ маччхарийам̣, аппийасаттасан̇кха̄ранида̄на̄ исса̄. убхайам̣ ва̄ убхайанида̄нам̣. паббаджитасса хи саддхивиха̄рика̄дайо, гахат̣т̣хасса путта̄дайо хаттхиасса̄дайо ва̄ сатта̄ пийа̄ хонти кел̣а̄йита̄ мама̄йита̄, мухуттампи те апассанто адхива̄сетум̣ на саккоти. со ан̃н̃ам̣ та̄дисам̣ пийасаттам̣ лабхантам̣ дисва̄ иссам̣ кароти. ‘‘имина̄ амха̄кам̣ кин̃чи каммам̣ аттхи, мухуттам̣ та̄ва нам̣ детха̄’’ти тамева ан̃н̃ехи йа̄чито ‘‘на сакка̄ да̄тум̣, киламиссати ва̄ уккан̣т̣хиссати ва̄’’тиа̄дӣни ватва̄ маччхарийам̣ кароти. евам̣ та̄ва убхайампи пийасаттанида̄нам̣ хоти. бхиккхусса пана паттачӣварапариккха̄раджа̄там̣, гахат̣т̣хасса ва̄ алан̇ка̄ра̄диупакаран̣ам̣ пийам̣ хоти мана̄пам̣, со ан̃н̃асса та̄дисам̣ уппаджджама̄нам̣ дисва̄ ‘‘ахо ватасса еварӯпам̣ на бхавеййа̄’’ти иссам̣ кароти, йа̄чито ва̄пи ‘‘майампетам̣ мама̄йанта̄ на парибхун̃джа̄ма, на сакка̄ да̄ту’’нти маччхарийам̣ кароти. евам̣ убхайампи пийасан̇кха̄ранида̄нам̣ хоти. аппийе пана те вуттаппака̄ре сатте ча сан̇кха̄ре ча лабхитва̄ сачеписса те амана̄па̄ хонти, татха̄пи килеса̄нам̣ випарӣтавуттита̄йа ‘‘т̣хапетва̄ мам̣ ко ан̃н̃о еварӯпасса ла̄бхӣ’’ти иссам̣ ва̄ кароти, йа̄чито та̄вака̄ликампи ададама̄но маччхарийам̣ ва̄ кароти. евам̣ убхайампи аппийасаттасан̇кха̄ранида̄нам̣ хоти.

чханданида̄нанти еттха парийесаначхандо, пат̣ила̄бхачхандо, парибхогачхандо, саннидхичхандо, виссаджджаначхандоти пан̃чавидхо чхандо.

катамо парийесаначхандо? идхекаччо атитто чхандаджа̄то рӯпам̣ парийесати, саддам̣. гандхам̣. расам̣. пхот̣т̣хаббам̣ парийесати, дханам̣ парийесати. айам̣ парийесаначхандо.

катамо пат̣ила̄бхачхандо? идхекаччо атитто чхандаджа̄то рӯпам̣ пат̣илабхати, саддам̣. гандхам̣. расам̣. пхот̣т̣хаббам̣ пат̣илабхати, дханам̣ пат̣илабхати. айам̣ пат̣ила̄бхачхандо.

катамо парибхогачхандо? идхекаччо атитто чхандаджа̄то рӯпам̣ парибхун̃джати, саддам̣. гандхам̣. расам̣. пхот̣т̣хаббам̣ парибхун̃джати, дханам̣ парибхун̃джати. айам̣ парибхогачхандо.

катамо саннидхичхандо? идхекаччо атитто чхандаджа̄то дханасанничайам̣ кароти ‘‘а̄пада̄су бхависсатӣ’’ти. айам̣ саннидхичхандо.

катамо виссаджджаначхандо? идхекаччо атитто чхандаджа̄то дханам̣ виссаджджети, хаттха̄роха̄нам̣, асса̄роха̄нам̣, ратхика̄нам̣, дхануггаха̄нам̣ – ‘‘име мам̣ раккхиссанти гописсанти мама̄йиссанти сампарива̄райиссантӣ’’ти. айам̣ виссаджджаначхандо. име пан̃ча чханда̄. идха тан̣ха̄маттамева, там̣ сандха̄йа идам̣ вуттам̣.

витакканида̄ноти еттха ‘‘ла̄бхам̣ пат̣ичча виниччхайо’’ти (дӣ. ни. 2.110) евам̣ вутто виниччхайавитакко витакко на̄ма. виниччхайоти две виниччхайа̄ тан̣ха̄виниччхайо ча, дит̣т̣хивиниччхайо ча. ат̣т̣хасатам̣ тан̣ха̄вичаритам̣ тан̣ха̄виниччхайо на̄ма. два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хийо дит̣т̣хивиниччхайо на̄ма̄ти евам̣ вуттатан̣ха̄виниччхайавасена хи ит̣т̣ха̄нит̣т̣хапийа̄ппийававаттха̄нам̣ на хоти. тадева хи екаччасса ит̣т̣хам̣ хоти, екаччасса анит̣т̣хам̣ паччантара̄джамаджджхимадесара̄джӯнам̣ ган̣д̣уппа̄дамигамам̣са̄дӣсу вийа. тасмим̣ пана тан̣ха̄виниччхайавиниччхите пат̣иладдхаваттхусмим̣ ‘‘еттакам̣ рӯпасса бхависсати, еттакам̣ саддасса, еттакам̣ гандхасса, еттакам̣ расасса, еттакам̣ пхот̣т̣хаббасса бхависсати, еттакам̣ майхам̣ бхависсати, еттакам̣ парасса бхависсати, еттакам̣ нидахисса̄ми, еттакам̣ парасса дасса̄мӣ’’ти ваваттха̄нам̣ витаккавиниччхайена хоти. тена̄ха ‘‘чхандо кхо, дева̄наминда, витакканида̄но’’ти.

папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄нида̄ноти тайо папан̃ча̄ тан̣ха̄папан̃чо, ма̄напапан̃чо, дит̣т̣хипапан̃чоти. таттха ат̣т̣хасататан̣ха̄вичаритам̣ тан̣ха̄папан̃чо на̄ма. нававидхо ма̄но ма̄напапан̃чо на̄ма. два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хийо дит̣т̣хипапан̃чо на̄ма. тесу идха тан̣ха̄папан̃чо адхиппето. кенат̣т̣хена папан̃чо? маттапаматта̄ка̄рапа̄панат̣т̣хена папан̃чо. там̣сампайутта̄ сан̃н̃а̄ папан̃часан̃н̃а̄. сан̇кха̄ вуччати кот̣т̣ха̄со ‘‘сан̃н̃а̄нида̄на̄ хи папан̃часан̇кха̄’’тиа̄дӣсу вийа. ити папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄нида̄ноти папан̃часан̃н̃а̄кот̣т̣ха̄санида̄но витаккоти аттхо.

папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄ниродхаса̄руппага̄мининти етисса̄ папан̃часан̃н̃а̄сан̇кха̄йа кхайа̄ ниродхо вӯпасамо, тасса са̄руппан̃чева таттха га̄миним̣ ча̄ти саха випассана̄йа маггам̣ пуччхати.