2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

155. абхидхаммабха̄джанӣйе йатха̄ хет̣т̣ха̄ випассака̄нам̣ упака̄раттха̄йа ‘‘чаккха̄йатанам̣ рӯпа̄йатана’’нти йугалато а̄йатана̄ни вутта̄ни, татха̄ аватва̄ аджджхаттикаба̄хира̄нам̣ сабба̄ка̄рато сабха̄вадассанаттхам̣ ‘‘чаккха̄йатанам̣ сота̄йатана’’нти евам̣ аджджхаттикаба̄хирававаттха̄нанайена вутта̄ни.

156. тесам̣ ниддесава̄ре таттха катамам̣ чаккха̄йатанантиа̄дӣни хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитабба̄ни.

167. йам̣ панетам̣ дхамма̄йатананиддесе ‘‘таттха катама̄ асан̇кхата̄ дха̄ту? ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо’’ти вуттам̣, татра̄йаматтхо – асан̇кхата̄ дха̄тӯти асан̇кхатасабха̄вам̣ нибба̄нам̣. йасма̄ панетам̣ а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣйанти, тасма̄ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуттам̣. айаметтха а̄чарийа̄нам̣ сама̄наттхакатха̄.

витан̣д̣ава̄дӣ пана̄ха – ‘па̄т̣ийеккам̣ нибба̄нам̣ на̄ма наттхи, килесаккхайова нибба̄на’нти. ‘суттам̣ а̄хара̄’ти ча вутте ‘‘нибба̄нам̣ нибба̄нанти кхо, а̄вусо са̄рипутта, вуччати; катамам̣ ну кхо, а̄вусо, нибба̄нанти? йо кхо, а̄вусо, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо – идам̣ вуччати нибба̄на’’нти етам̣ джамбукха̄дакасуттам̣ а̄харитва̄ ‘имина̄ суттена ведитаббам̣ па̄т̣ийеккам̣ нибба̄нам̣ на̄ма наттхи, килесаккхайова нибба̄на’нти а̄ха. со ваттаббо – ‘ким̣ пана йатха̄ четам̣ суттам̣ татха̄ аттхо’ти? аддха̄ ваккхати – ‘а̄ма, наттхи суттато мун̃читва̄ аттхо’ти. тато ваттаббо – ‘идам̣ та̄ва те суттам̣ а̄бхатам̣; анантарасуттам̣ а̄хара̄’ти. анантарасуттам̣ на̄ма – ‘‘арахаттам̣ арахаттанти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати; катамам̣ ну кхо, а̄вусо, арахаттанти? йо кхо, а̄вусо, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо – идам̣ вуччати арахатта’’нти (сам̣. ни. 4.315) идам̣ тассева̄нантарам̣ а̄бхатасуттам̣.

имасмим̣ пана нам̣ а̄бхате а̄хам̣су – ‘нибба̄нам̣ на̄ма дхамма̄йатанапарийа̄панно дхаммо, арахаттам̣ чатта̄ро кхандха̄. нибба̄нам̣ саччхикатва̄ вихаранто дхаммасена̄пати нибба̄нам̣ пуччхитопи арахаттам̣ пуччхитопи килесаккхайамева а̄ха. ким̣ пана нибба̄нан̃ча арахаттан̃ча екам̣ уда̄ху на̄на’нти? ‘екам̣ ва̄ хоту на̄нам̣ ва̄. ко еттха тайа̄ атибахум̣ чун̣н̣ӣкаран̣ам̣ каронтена аттхо’? ‘на твам̣ екам̣ на̄нам̣ джа̄на̄сӣти. нану н̃а̄те са̄дху хотӣ’ти евам̣ пунаппунам̣ пуччхито ван̃четум̣ асакконто а̄ха – ‘ра̄га̄дӣнам̣ кхӣн̣анте уппаннатта̄ арахаттам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо’ти вуччатӣти. тато нам̣ а̄хам̣су – ‘маха̄каммам̣ те катам̣. лан̃джам̣ датва̄пи там̣ вада̄пенто етадева вада̄пеййа. йатхева ча те етам̣ вибхаджитва̄ катхитам̣, евам̣ идампи саллаккхехи – нибба̄нан̃хи а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣн̣а̄ти нибба̄нам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуттам̣. тӣн̣ипи хи ета̄ни нибба̄нассева адхивачана̄нӣ’ти.

саче евам̣ вутте сан̃н̃аттим̣ гаччхати иччетам̣ кусалам̣; но че, бахунибба̄ната̄йа ка̄ретаббо. катхам̣? евам̣ та̄ва пуччхитаббо – ‘ра̄гаккхайо на̄ма ра̄гассева кхайо уда̄ху досамоха̄нампи? досаккхайо на̄ма досассева кхайо уда̄ху ра̄гамоха̄нампи? мохаккхайо на̄ма мохассева кхайо уда̄ху ра̄гадоса̄нампӣ’ти? аддха̄ ваккхати – ‘ра̄гаккхайо на̄ма ра̄гассева кхайо, досаккхайо на̄ма досассева кхайо, мохаккхайо на̄ма мохассева кхайо’ти.

тато ваттаббо – ‘тава ва̄де ра̄гаккхайо екам̣ нибба̄нам̣ хоти, досаккхайо екам̣, мохаккхайо екам̣; тин̣н̣ам̣ акусаламӯла̄нам̣ кхайе тӣн̣и нибба̄на̄ни хонти, чатуннам̣ упа̄да̄на̄нам̣ кхайе чатта̄ри, пан̃чаннам̣ нӣваран̣а̄нам̣ кхайе пан̃ча, чханнам̣ тан̣ха̄ка̄йа̄нам̣ кхайе чха, саттаннам̣ анусайа̄нам̣ кхайе сатта, ат̣т̣ханнам̣ миччхатта̄нам̣ кхайе ат̣т̣ха, наваннам̣ тан̣ха̄мӯлакадхамма̄нам̣ кхайе нава, дасаннам̣ сам̣йоджана̄нам̣ кхайе даса, дийад̣д̣хакилесасахассасса кхайе па̄т̣ийеккам̣ па̄т̣ийеккам̣ нибба̄нанти бахӯни нибба̄на̄ни хонти. наттхи пана те нибба̄на̄нам̣ пама̄н̣анти. евам̣ пана аггахетва̄ нибба̄нам̣ а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣн̣а̄ти екамева нибба̄нам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуччати. тӣн̣ипи хета̄ни нибба̄нассева адхивачана̄нӣти ган̣ха’.

саче пана евам̣ вуттепи на саллаккхети, ол̣а̄риката̄йа ка̄ретаббо. катхам̣? ‘андхаба̄ла̄ хи аччхадӣпимигамаккат̣а̄дайопи килесапарийут̣т̣хита̄ ваттхум̣ пат̣исеванти. атха несам̣ пат̣исеванапарийанте килесо вӯпасаммати. тава ва̄де аччхадӣпимигамаккат̣а̄дайо нибба̄наппатта̄ на̄ма хонти. ол̣а̄рикам̣ вата те нибба̄нам̣ тхӯлам̣, кан̣н̣ехи пил̣андхитум̣ на сакка̄ти. евам̣ пана аггахетва̄ нибба̄нам̣ а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣн̣а̄ти екамева нибба̄нам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуччати. тӣн̣ипи хета̄ни нибба̄нассева адхивачана̄нӣти ган̣ха’.

саче пана евам̣ вуттепи на саллаккхети, готрабхуна̄пи ка̄ретаббо. катхам̣? евам̣ та̄ва пуччхитаббо – ‘твам̣ готрабху на̄ма аттхӣти вадесӣ’ти? ‘а̄ма вада̄мӣ’ти. ‘готрабхуккхан̣е килеса̄ кхӣн̣а̄, кхӣйанти, кхӣйиссантӣ’ти? на кхӣн̣а̄, на кхӣйанти; апича кхо кхӣйиссантӣти. ‘готрабху пана ким̣ а̄рамман̣ам̣ каротӣ’ти? ‘нибба̄нам̣’. ‘тава готрабхуккхан̣е килеса̄ на кхӣн̣а̄, на кхӣйанти; атха кхо кхӣйиссанти. твам̣ акхӣн̣есуйева килесесу килесаккхайам̣ нибба̄нам̣ пан̃н̃апеси, аппахӣнесу анусайесу анусайаппаха̄нам̣ нибба̄нам̣ пан̃н̃апеси. там̣ те на самети. евам̣ пана аггахетва̄ нибба̄нам̣ а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣн̣а̄ти екамева нибба̄нам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуччати. тӣн̣ипи хета̄ни нибба̄нассева адхивачана̄нӣти ган̣ха’.

саче пана евам̣ вуттепи на саллаккхети, маггена ка̄ретаббо. катхам̣? евам̣ та̄ва пуччхитаббо – ‘твам̣ маггам̣ на̄ма вадесӣ’ти? ‘а̄ма вадемӣ’ти. ‘маггаккхан̣е килеса̄ кхӣн̣а̄, кхӣйанти, кхийиссантӣ’ти? джа̄нама̄но ваккхати – ‘кхӣн̣а̄ти ва̄ кхӣйиссантӣти ва̄ ваттум̣ на ват̣т̣ати, кхӣйантӣти ваттум̣ ват̣т̣атӣ’ти. ‘йади евам̣, маггасса килесаккхайам̣ нибба̄нам̣ катамам̣? маггена кхӣйанакакилеса̄ катаме? магго катамам̣ килесаккхайам̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ катаме килесе кхепети? тасма̄ ма̄ евам̣ ган̣ха. нибба̄нам̣ пана а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣн̣а̄ти екамева нибба̄нам̣ ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайоти вуччати. тӣн̣ипи хета̄ни нибба̄нассева адхивачана̄нӣ’ти.

евам̣ вутте евама̄ха – ‘твам̣ а̄гамма а̄гамма̄ти вадесӣ’ти? ‘а̄ма вадемӣ’ти. ‘а̄гамма на̄ма̄ти идам̣ те куто ладдха’нти? ‘суттато ладдха’нти. ‘а̄хара сутта’нти. ‘‘евам̣ авиджджа̄ ча тан̣ха̄ ча там̣ а̄гамма, тамхи кхӣн̣а̄, тамхи бхагга̄, на ча кин̃чи када̄чӣ’’ти. евам̣ вутте парава̄дӣ тун̣хӣбха̄вам̣ а̄панноти.

идха̄пи даса̄йатана̄ни ка̄ма̄вачара̄ни, две пана чатубхӯмака̄ни локийалокуттарамиссака̄нӣти ведитабба̄ни.

абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄.