(4.) чатукканиддесаван̣н̣ана̄
939. чатукканиддесе тан̣хуппа̄десу чӣварахетӯти ‘каттха мана̄пам̣ чӣварам̣ лабхисса̄мӣ’ти чӣварака̄ран̣а̄ уппаджджати. итибхава̄бхавахетӯти еттха итӣти нидассанаттхе нипа̄то; йатха̄ чӣвара̄дихету евам̣ бхава̄бхавахетӯтипи аттхо. бхава̄бхавоти четтха пан̣ӣтапан̣ӣтатара̄ни теламадхупха̄н̣ита̄дӣни адхиппета̄ни. имесам̣ пана чатуннам̣ тан̣хуппа̄да̄нам̣ паха̄наттха̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ва чатта̄ро арийавам̣са̄ десита̄ти ведитабба̄.
агатигаманесу чханда̄гатим̣ гаччхатӣти чхандена пемена агатим̣ гаччхати, акаттаббам̣ кароти. парападесупи есева найо. таттха йо ‘айам̣ ме митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄ самбхатто ва̄ н̃а̄тако ва̄ лан̃джам̣ ва̄ пана ме детӣ’ти чхандавасена асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти – айам̣ чханда̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо ‘айам̣ ме верӣ’ти пакативеравасена ва̄ тан̇кхан̣уппаннакодхавасена ва̄ са̄микам̣ асса̄микам̣ кароти – айам̣ доса̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо пана мандатта̄ момӯхатта̄ йам̣ ва̄ там̣ ва̄ ватва̄ асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти – айам̣ моха̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо пана ‘айам̣ ра̄джаваллабхо ва̄ висаманиссито ва̄ анаттхампи ме кареййа̄’ти бхӣто асса̄микам̣ са̄микам̣ кароти – айам̣ бхайа̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо ва̄ пана бха̄джийат̣т̣ха̄не кин̃чи бха̄дженто ‘айам̣ ме митто ва̄ сандит̣т̣хо ва̄ самбхатто ва̄’ти пемавасена атирекам̣ дети, ‘айам̣ ме верӣ’ти досавасена ӯнакам̣ дети, момӯхатта̄ динна̄диннам̣ аджа̄нама̄но кассачи ӯнакам̣ кассачи адхикам̣ дети, ‘айам̣ имасмим̣ адӣйама̄не майхам̣ анаттхампи кареййа̄’ти бхӣто кассачи атирекам̣ дети, со чатуббидхопи йатха̄нуккамена чханда̄гатиа̄дӣни гаччхати на̄ма. арийа̄ ета̄йа на гаччхантӣти агати, анарийа̄ имина̄ агатим̣ гаччхантӣти агатигаманам̣. имам̣ двайам̣ чатуннампи са̄дха̄ран̣авасена вуттам̣. чхандена гаманам̣ чхандагаманам̣. идам̣ доса̄дӣнам̣ аса̄дха̄ран̣авасена вуттам̣. сакапаккхара̄ган̃ча парапаккхадосан̃ча пураккхатва̄ асамаггабха̄вена гаманам̣ ваггагаманам̣. идам̣ чхандадосаса̄дха̄ран̣авасена вуттам̣. ва̄рино вийа йатха̄ниннам̣ гамананти ва̄ригаманам̣. идам̣ чатуннампи са̄дха̄ран̣авасена вуттам̣.
випарийа̄сесу аничча̄дӣни ваттхӯни ниччантиа̄дина̄ найена випарӣтато есантӣти випарийа̄са̄, сан̃н̃а̄йа випарийа̄со сан̃н̃а̄випарийа̄со. итаресупи двӣсу есева найо. евамете чатуннам̣ ваттхӯнам̣ васена чатта̄ро, йесу ваттхӯсу сан̃н̃а̄дӣнам̣ васена два̄даса хонти. тесу ат̣т̣ха сота̄паттимаггена пахӣйанти. асубхе субханти сан̃н̃а̄читтавипалла̄са̄ сакада̄га̄мимаггена танука̄ хонти, ана̄га̄мимаггена пахӣйанти. дуккхе сукханти сан̃н̃а̄читтавипалла̄са̄ арахаттамаггена пахӣйантӣти ведитабба̄.
анарийавоха̄ресу анарийавоха̄ра̄ти анарийа̄нам̣ ла̄мака̄нам̣ воха̄ра̄. дит̣т̣хава̄дита̄ти ‘дит̣т̣хам̣ майа̄’ти евам̣ ва̄дита̄. еттха ча там̣ там̣ самут̣т̣ха̄пикачетана̄васена аттхо ведитаббо. саха саддена четана̄ катхита̄типи вуттамева. дутийачатуккепи есева найо. арийо хи адисва̄ ва̄ ‘дит̣т̣хам̣ майа̄’ти дисва̄ ва̄ ‘на дит̣т̣хам̣ майа̄’ти ватта̄ на̄ма наттхи; анарийова евам̣ вадати. тасма̄ евам̣ вадантасса ета̄ саха саддена ат̣т̣ха четана̄ анарийавоха̄ра̄ти ведитабба̄.
дуччаритесу пат̣хамачатуккам̣ верачетана̄васена вуттам̣, дутийам̣ вачӣдуччаритавасена.
бхайесу пат̣хамачатукке джа̄тим̣ пат̣ичча уппаннам̣ бхайам̣ джа̄тибхайам̣. сесесупи есева найо. дутийачатукке ра̄джато уппаннам̣ бхайам̣ ра̄джабхайам̣. сесесупи есева найо.
татийачатукке чатта̄ри бхайа̄нӣти маха̄самудде удакам̣ орохантасса вуттабхайа̄ни. маха̄самудде кира махиндавӣчи на̄ма сат̣т̣хи йоджана̄ни уггаччхати. ган̇га̄вӣчи на̄ма пан̣н̣а̄са. рохан̣авӣчи на̄ма чатта̄лӣса йоджана̄ни уггаччхати. еварӯпа̄ ӯмийо пат̣ичча уппаннам̣ бхайам̣ ӯмибхайам̣ на̄ма. кумбхӣлато уппаннам̣ бхайам̣ кумбхӣлабхайам̣. удака̄ват̣т̣ато бхайам̣ а̄ват̣т̣абхайам̣. сусука̄ вуччати чан̣д̣амаччхо; тато бхайам̣ сусука̄бхайам̣.
чатуттхачатукке атта̄нува̄дабхайанти па̄пакаммино атта̄нам̣ анувадантасса уппаджджанакабхайам̣. пара̄нува̄дабхайанти парасса анува̄дато уппаджджанакабхайам̣. дан̣д̣абхайанти ага̄рикасса ран̃н̃а̄ паваттитадан̣д̣ам̣, анага̄рикасса винайадан̣д̣ам̣ пат̣ичча уппаджджанакабхайам̣. дуггатибхайанти чатта̄ро апа̄йе пат̣ичча уппаджджанакабхайам̣. ити имехи чатӯхи чатуккехи сол̣аса маха̄бхайа̄ни на̄ма катхита̄ни.
дит̣т̣хичатукке тимбарукадит̣т̣хи (сам̣. ни. 2.18) на̄ма катхита̄. таттха сайам̣катам̣ сукхадуккханти веданам̣ аттато саманупассато ведана̄йа ева ведана̄ ката̄ти уппанна̄ дит̣т̣хи. еван̃ча сати тасса̄ ведана̄йа пуббепи аттхита̄ а̄паджджатӣти айам̣ сассатадит̣т̣хи на̄ма хоти. саччато тхетатоти саччато тхирато. парам̣катанти паччуппаннаведанато ан̃н̃ам̣ ведана̄ка̄ран̣ам̣ веданатта̄нам̣ саманупассато ‘ан̃н̃а̄йа ведана̄йа айам̣ ведана̄ ката̄’ти уппанна̄ дит̣т̣хи. евам̣ сати пурима̄йа ка̄ран̣аведана̄йа уччхедо а̄паджджатӣти айам̣ уччхедадит̣т̣хи на̄ма хоти. сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча̄ти йатха̄вуттенева аттхена ‘упад̣д̣хам̣ сайам̣катам̣, упад̣д̣хам̣ парена ката’нти ган̣хато уппанна̄ дит̣т̣хи – айам̣ сассатуччхедадит̣т̣хи на̄ма. чатуттха̄ ака̄ран̣а̄ ева сукхадуккхам̣ хотӣти ган̣хато уппанна̄ дит̣т̣хи. евам̣ сати айам̣ ахетукадит̣т̣хи на̄ма. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄наттхамева̄ти.
чатукканиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.