(10.) дасаканиддесаван̣н̣ана̄
пат̣хамабаланиддесо
809. дасавидхена н̃а̄н̣аваттхуниддесе ат̣т̣ха̄нанти хетупат̣иккхепо. анавака̄соти паччайапат̣иккхепо. убхайена̄пи ка̄ран̣амева пат̣иккхипати. ка̄ран̣ан̃хи тада̄йаттавуттита̄йа аттано пхаласса т̣ха̄нанти ча авака̄соти ча вуччати. йанти йена ка̄ран̣ена. дит̣т̣хисампанноти маггадит̣т̣хийа̄ сампанно сота̄панно арийаса̄вако. кан̃чи сан̇кха̄ранти чатубхӯмакесу сан̇кхатасан̇кха̄ресу кан̃чи екам̣ сан̇кха̄рампи. ниччато упагаччхеййа̄ти ниччоти ган̣хеййа. нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣти етам̣ ка̄ран̣ам̣ наттхи, на упалаббхати. йам̣ путхуджджаноти йена ка̄ран̣ена путхуджджано. т̣ха̄наметам̣ виджджатӣти етам̣ ка̄ран̣ам̣ аттхи; сассатадит̣т̣хийа̄ хи со тебхӯмакесу сан̇кха̄ресу кан̃чи сан̇кха̄рам̣ ниччато ган̣хеййа̄ти аттхо. чатуттхабхӯмакасан̇кха̄ро пана теджуссадатта̄ дивасам̣ сантатто айогул̣о вийа маккхика̄нам̣ дит̣т̣хийа̄ ва̄ ан̃н̃есам̣ ва̄ акусала̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ на хоти. имина̄ найена кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхатотиа̄дӣсупи аттхо ведитаббо. сукхато упагаччхеййа̄ти ‘‘екантасукхӣ атта̄ хоти арого параммаран̣а̄’’ти (ма. ни. 3.21) евам̣ аттадит̣т̣хивасена сукхато га̄хам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. дит̣т̣хивиппайуттачиттена пана арийаса̄вако парил̣а̄ха̄бхибхӯто парил̣а̄хавӯпасаматтхам̣, маттахаттхӣпарита̄сито вийа, сучика̄мо поккхабра̄хман̣о гӯтхам̣ кан̃чи сан̇кха̄рам̣ сукхато упагаччхати. аттава̄де касин̣а̄дипан̣н̣аттисан̇гахаттхам̣ сан̇кха̄ранти аватва̄ кан̃чи дхамманти вуттам̣. идха̄пи арийаса̄вакасса чатубхӯмакавасена париччхедо ведитаббо, путхуджджанасса тебхӯмакавасена; саббава̄ресу ва̄ арийаса̄вакасса̄пи тебхӯмакавасенева париччхедо ват̣т̣ати. йам̣ йан̃хи путхуджджано ган̣ха̄ти, тато тато арийаса̄вако га̄хам̣ винивет̣хети. путхуджджано хи йам̣ йам̣ ниччам̣ сукхам̣ атта̄ти ган̣ха̄ти, там̣ там̣ арийаса̄вако аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ти ган̣ханто га̄хам̣ винивет̣хети.
ма̄тарантиа̄дӣсу джаника̄ва ма̄та̄. мануссабхӯтова кхӣн̣а̄саво араха̄ти адхиппето. ким̣ пана арийаса̄вако ан̃н̃ам̣ джӣвита̄ воропеййа̄ти? етампи ат̣т̣ха̄нам̣. сачепи бхавантарагатам̣ арийаса̄вакам̣ аттано арийаса̄вакабха̄вам̣ аджа̄нантампи кочи евам̣ вадеййа – ‘имам̣ кунтхакипилликам̣ джӣвита̄ воропетва̄ сакалачаккава̄л̣агаббхе чаккаваттираджджам̣ пат̣ипаджджа̄хӣ’ти, нева со там̣ джӣвита̄ воропеййа. атха ва̄пи нам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘саче имам̣ на гха̄тессаси, сӣсам̣ те чхиндисса̄ма̄’ти, сӣсамевасса чхиндеййум̣, нева со там̣ гха̄теййа. путхуджджанабха̄васса пана маха̄са̄ваджджабха̄вадассанаттхам̣ арийаса̄вакасса ча баладӣпанаттхаметам̣ вуттам̣. айан̃хеттха адхиппа̄йо – са̄ваджджо путхуджджанабха̄во, йатра хи на̄ма путхуджджано ма̄тугха̄та̄дӣнипи а̄нантарийа̄ни кариссати. маха̄бало арийаса̄вако; со ета̄ни камма̄ни на каротӣти.
падут̣т̣хена читтена̄ти досасампайуттена вадхакачиттена. лохитам̣ уппа̄деййа̄ти джӣвама̄накасарӣре кхуддакамаккхика̄йа пиванаматтампи лохитам̣ уппа̄деййа. сан̇гхам̣ бхиндеййа̄ти сама̄насам̣ва̄сакам̣ сама̄насӣма̄йам̣ т̣хитам̣ пан̃чахи ка̄ран̣ехи сан̇гхам̣ бхиндеййа, вуттан̃хетам̣ – ‘‘пан̃чахупа̄ли, а̄ка̄рехи сан̇гхо бхиджджати – каммена, уддесена, вохаранто, анусса̄ванена, сала̄кагга̄хена̄’’ти (пари. 458).
таттха ‘каммена̄’ти апалокана̄дӣсу чатӯсу каммесу ан̃н̃атарена каммена. ‘уддесена̄’ти пан̃часу па̄тимоккхуддесесу ан̃н̃атарена уддесена. ‘вохаранто’ти катхайанто, та̄хи та̄хи уппаттӣхи ‘адхаммам̣ дхаммо’тиа̄дӣни ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни дӣпенто. ‘анусса̄ванена̄’ти ‘нану тумхе джа̄на̄тха майхам̣ учча̄кула̄ паббаджитабха̄вам̣ бахуссутабха̄ван̃ча! ма̄дисо на̄ма уддхаммам̣ уббинайам̣ саттхуса̄санам̣ га̄хеййа̄ти читтампи уппа̄детум̣ тумха̄кам̣ на йуттам̣. ким̣ майхам̣ авӣчи нӣлуппалаванам̣ вийа сӣтало? кимахам̣ апа̄йато на бха̄йа̄мӣ’тиа̄дина̄ найена кан̣н̣амӯле вачӣбхедам̣ катва̄ анусса̄ванена. ‘сала̄кагга̄хена̄’ти евам̣ анусса̄ветва̄ тесам̣ читтам̣ упаттхамбхетва̄ аниваттанадхамме катва̄ ‘‘ган̣хатха имам̣ сала̄ка’’нти сала̄кагга̄хена. еттха ча каммамева уддесо ва̄ пама̄н̣ам̣ воха̄ра̄нусса̄ванасала̄кагга̄ха̄ пана пуббабха̄га̄. ат̣т̣ха̄расаваттхудӣпанавасена хи вохарантена таттха ручиджананаттхам̣ анусса̄ветва̄ сала̄ка̄йа га̄хита̄йапи абхиннова хоти сан̇гхо. йада̄ пана евам̣ чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄ сала̄кам̣ га̄хетва̄ а̄вен̣икам̣ каммам̣ ва̄ уддесам̣ ва̄ каронти, тада̄ сан̇гхо бхинно на̄ма хоти.
евам̣ дит̣т̣хисампанно пуггало сан̇гхам̣ бхиндеййа̄ти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. етта̄вата̄ ма̄тугха̄та̄дӣни пан̃ча а̄нантарийакамма̄ни дассита̄ни хонти, йа̄ни путхуджджано кароти, на арийаса̄вако. тесам̣ а̄вибха̄ваттхам̣ –
каммато два̄рато чева, каппат̣т̣хитийато татха̄;
па̄каса̄дха̄ран̣а̄дӣхи, вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
таттха ‘каммато’ та̄ва – еттха хи мануссабхӯтассева мануссабхӯтам̣ ма̄тарам̣ ва̄ питарам̣ ва̄ апи париватталин̇гам̣ джӣвита̄ воропентасса каммам̣ а̄нантарийам̣ хоти. тасса випа̄кам̣ пат̣иба̄хисса̄мӣ’ти сакалачаккава̄л̣ам̣ маха̄четийаппама̄н̣ехи кан̃чанатхӯпехи пӯретва̄пи, сакалачаккава̄л̣ам̣ пӯретва̄ нисиннабхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄пи, буддхасса бхагавато сан̇гха̄т̣икан̣н̣ам̣ амун̃читва̄ва вичаритва̄пи, ка̄йасса бхеда̄ нирайамева упападжджати. йо пана сайам̣ мануссабхӯто тираччха̄набхӯтам̣ ма̄тарам̣ ва̄ питарам̣ ва̄, сайам̣ ва̄ тираччха̄набхӯто мануссабхӯтам̣, тираччха̄набхӯтойева ва̄ тираччха̄набхӯтам̣ джӣвита̄ воропети, тасса каммам̣ а̄нантарийам̣ на хоти, каммам̣ пана бха̄рийам̣ хоти, а̄нантарийам̣ а̄хаччева тит̣т̣хати. мануссаджа̄тика̄нам̣ пана васена айам̣ пан̃хо катхито.
еттха ел̣акачатуккам̣, сан̇га̄мачатуккам̣, чорачатуккан̃ча катхетаббам̣. ‘ел̣акам̣ ма̄ремӣ’ти абхисандхина̄пи хи ел̣акат̣т̣ха̄не т̣хитам̣ мануссо мануссабхӯтам̣ ма̄тарам̣ ва̄ питарам̣ ва̄ ма̄ренто а̄нантарийам̣ пхусати. ел̣ака̄бхисандхина̄ пана ма̄та̄питиабхисандхина̄ ва̄ ел̣акам̣ ма̄ренто а̄нантарийам̣ на пхусати. ма̄та̄питиабхисандхина̄ ма̄та̄питаро ма̄ренто пхусатева. еса найо итарасмимпи чатуккадвайе. йатха̄ ча ма̄та̄питӯсу, евам̣ арахантепи ета̄ни чатукка̄ни ведитабба̄ни. мануссаарахантамева ча ма̄ретва̄ а̄нантарийам̣ пхусати, на йаккхабхӯтам̣; каммам̣ пана бха̄рийам̣ а̄нантарийасадисамева. мануссаарахантасса ча путхуджджанака̄лейева саттхаппаха̄ре ва̄ висе ва̄ диннепи йади со арахаттам̣ патва̄ тенева марати, арахантагха̄то хотийева. йам̣ пана путхуджджанака̄ле диннам̣ да̄нам̣ арахаттам̣ патва̄ парибхун̃джати, путхуджджанассева там̣ диннам̣ хоти. сесаарийапуггале ма̄рентасса а̄нантарийам̣ наттхи, каммам̣ пана бха̄рийам̣ а̄нантарийасадисамева.
лохитуппа̄де татха̄гатасса абхеджджака̄йата̄йа парӯпаккамена чаммаччхедам̣ катва̄ лохитапаггхаран̣ам̣ на̄ма наттхи. сарӣрасса пана антойева екасмим̣ т̣ха̄не лохитам̣ самосарати. девадаттена пат̣ивиддхасила̄то бхиджджитва̄ гата̄ сакалика̄пи татха̄гатасса па̄дантам̣ пахари. пхарасуна̄ пахат̣о вийа па̄до антолохитойева ахоси. татха̄ каронтасса а̄нантарийам̣ хоти. джӣвако пана татха̄гатасса ручийа̄ саттхакена чаммам̣ чхиндитва̄ тамха̄ т̣ха̄на̄ дут̣т̣халохитам̣ нӣхаритва̄ пха̄сукамака̄си. татха̄ каронтасса пун̃н̃акаммамева хоти.
атха йе ча париниббуте татха̄гате четийам̣ бхинданти, бодхим̣ чхинданти, дха̄тумхи упаккаманти, тесам̣ ким̣ хотӣти? бха̄рийам̣ каммам̣ хоти а̄нантарийасадисам̣. садха̄тукам̣ пана тхӯпам̣ ва̄ пат̣имам̣ ва̄ ба̄дхайама̄нам̣ бодхиса̄кхан̃ча чхиндитум̣ ват̣т̣ати. сачепи таттха нилӣна̄ сакун̣а̄ четийе ваччам̣ па̄тенти, чхиндитум̣ ват̣т̣атийева. парибхогачетийато хи сарӣрачетийам̣ махантатарам̣. четийаваттхум̣ бхиндитва̄ гаччхантам̣ бодхимӯлампи чхиндитва̄ харитум̣ ват̣т̣ати. йа̄ пана бодхиса̄кха̄ бодхигхарам̣ ба̄дхати, там̣ гехараккхан̣аттхам̣ чхиндитум̣ на лаббхати. бодхиаттхан̃хи гехам̣, на гехаттха̄йа бодхи. а̄санагхарепи есева найо. йасмим̣ пана а̄санагхаре дха̄ту нихита̄ хоти, тасса раккхан̣аттха̄йа бодхиса̄кхам̣ чхиндитум̣ ват̣т̣ати. бодхиджагганаттхам̣ оджохаран̣аса̄кхам̣ ва̄ пӯтит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ чхиндитум̣ ват̣т̣атийева; сарӣрапат̣иджаггане вийа пун̃н̃ампи хоти.
сан̇гхабхеде сӣмат̣т̣хакасан̇гхе асаннипатите висум̣ парисам̣ гахетва̄ катавоха̄ра̄нусса̄ванасала̄кагга̄хасса каммам̣ ва̄ каронтасса уддесам̣ ва̄ уддисантасса бхедо ча хоти а̄нантарийакамман̃ча. самаггасан̃н̃а̄йа пана ват̣т̣ати. самаггасан̃н̃а̄йа хи каронтасса нева бхедо хоти на а̄нантарийакаммам̣. татха̄ навато ӯнапариса̄йам̣. саббантимена пана париччхедена наваннам̣ джана̄нам̣ йо сан̇гхам̣ бхиндати, тасса а̄нантарийакаммам̣ хоти. ануваттака̄нам̣ адхаммава̄дӣнам̣ маха̄са̄ваджджам̣ каммам̣; дхаммава̄дино анаваджджа̄. таттха наваннамева сан̇гхабхеде идам̣ суттам̣ – ‘‘екато, упа̄ли, чатта̄ро хонти, екато чатта̄ро, навамо анусса̄вети сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, идам̣ ган̣хатха, идам̣ рочетха̄’ти. евам̣ кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи чева хоти сан̇гхабхедо ча. наваннам̣ ва̄, упа̄ли, атиреканаваннам̣ ва̄ сан̇гхара̄джи чева хоти сан̇гхабхедо ча̄’’ти (чӯл̣ава. 351).
етесу ча пана пан̃часу сан̇гхабхедо вачӣкаммам̣, сеса̄ни ка̄йакамма̄нӣти. евам̣ камматопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
‘два̄рато’ти сабба̄нева чета̄ни ка̄йадва̄ратопи вачӣдва̄ратопи самут̣т̣хаханти. пурима̄ни панеттха чатта̄ри а̄н̣аттикавиджджа̄майапайогавасена вачӣдва̄рато самут̣т̣хахитва̄пи ка̄йадва̄рамева пӯренти. сан̇гхабхедо хаттхамудда̄йа бхедам̣ каронтасса ка̄йадва̄рато самут̣т̣хахитва̄пи вачӣдва̄рамева пӯретӣти. еваметтха два̄ратопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
‘каппат̣т̣хитийато’ти сан̇гхабхедойева четтха каппат̣т̣хитийо. сан̣т̣хаханте хи каппе каппавемаджджхе ва̄ сан̇гхабхедам̣ катва̄ каппавина̄сейева муччати. сачепи хи ‘све каппо винассиссатӣ’ти аджджа сан̇гхабхедам̣ кароти, свейева муччати, екадивасамева нирайе паччати. евам̣ каран̣ам̣ пана наттхи. сеса̄ни чатта̄ри камма̄ни а̄нантарийа̄нева хонти, на каппат̣т̣хитийа̄нӣти. еваметтха каппат̣т̣хитийатопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
‘па̄като’ти йена ча пан̃чапета̄ни камма̄ни ката̄ни хонти, тасса сан̇гхабхедойева пат̣исандхивасена випаччати. сеса̄ни ‘‘ахоси каммам̣ на̄хоси каммавипа̄ко’’ти евама̄дӣсу сан̇кхам̣ гаччханти. сан̇гхабхеда̄бха̄ве лохитуппа̄до, тадабха̄ве арахантагха̄то, тадабха̄ве саче пита̄ сӣлава̄ хоти, ма̄та̄ дуссӣла̄ но ва̄ татха̄ сӣлаватӣ, питугха̄то пат̣исандхивасена випаччати. саче ма̄та̄ ма̄тугха̄то. двӣсупи сӣлена ва̄ дуссӣлена ва̄ сама̄несу ма̄тугха̄това пат̣исандхивасена випаччати; ма̄та̄ хи дуккарака̄рин̣ӣ бахӯпака̄ра̄ ча путта̄нанти. еваметтха па̄катопи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
‘са̄дха̄ран̣а̄дӣхӣ’ти пурима̄ни чатта̄ри саббесампи гахат̣т̣хапаббаджита̄нам̣ са̄дха̄ран̣а̄ни. сан̇гхабхедо пана ‘‘на кхо, упа̄ли, бхиккхунӣ сан̇гхам̣ бхиндати, на сиккхама̄на̄, на са̄ман̣еро, на са̄ман̣ерӣ, на упа̄сако, на упа̄сика̄ сан̇гхам̣ бхиндати. бхиккху кхо, упа̄ли, пакататто сама̄насам̣ва̄сако сама̄насӣма̄йам̣ т̣хито сан̇гхам̣ бхиндатӣ’’ти (чӯл̣ава. 351) вачанато вуттаппака̄расса бхиккхунова хоти, на ан̃н̃асса; тасма̄ аса̄дха̄ран̣о. а̄дисаддена саббепете дуккхаведана̄сахагата̄ досамохасампайутта̄ ча̄ти еваметтха са̄дха̄ран̣а̄дӣхипи вин̃н̃а̄таббо виниччхайо.
ан̃н̃ам̣ саттха̄ранти ‘айам̣ ме саттха̄ саттхукиччам̣ ка̄тум̣ саматтхо’ти бхавантарепи ан̃н̃ам̣ титтхакарам̣ ‘айам̣ ме саттха̄’ти евам̣ ган̣хеййа – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣти аттхо. ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ ниббаттеййа̄ти саббамандапан̃н̃опи саттамам̣ бхавам̣ атиккамитва̄ ат̣т̣хамам̣ ниббаттеййа – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. уттамакот̣ийа̄ хи саттамам̣ бхавам̣ сандха̄йевеса ‘‘нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти вутто. ким̣ пана там̣ нийа̄мети? ким̣ пуббахету нийа̄мети уда̄ху пат̣иладдхамагго уда̄ху упари тайо магга̄ти? самма̄самбуддхена гахитам̣ на̄маматтаметам̣. пуггало пана нийато на̄ма наттхи. ‘‘пуббахету нийа̄метӣ’’ти вутте хи упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ упаниссайо вутто хоти, пат̣хамамаггасса упаниссайа̄бха̄во а̄паджджати. иччасса ахету аппаччайа̄ ниббаттим̣ па̄пун̣а̄ти. ‘‘пат̣иладдхамагго нийа̄метӣ’’ти вутте упари тайо магга̄ акиччака̄ хонти, пат̣хамамаггова сакиччако, пат̣хамамаггенева килесе кхепетва̄ паринибба̄йитаббам̣ хоти. ‘‘упари тайо магга̄ нийа̄ментӣ’’ти вутте пат̣хамамагго акиччако хоти, упари тайо магга̄ва сакиччака̄, пат̣хамамаггам̣ аниббаттетва̄ упари тайо магга̄ ниббаттетабба̄ хонти, пат̣хамамаггена ча ануппаджджитва̄ва килеса̄ кхепетабба̄ хонти. тасма̄ на ан̃н̃о кочи нийа̄мети, упари тин̣н̣ам̣ магга̄нам̣ випассана̄ва нийа̄мети. саче хи тесам̣ випассана̄ тиккха̄ сӯра̄ хутва̄ вахати, екам̣йева бхавам̣ ниббаттетва̄ арахаттам̣ патва̄ паринибба̄ти. тато мандатарапан̃н̃о дутийе ва̄ татийе ва̄ чатуттхе ва̄ пан̃чаме ва̄ чхат̣т̣хе ва̄ бхаве арахаттам̣ патва̄ паринибба̄ти. саббамандапан̃н̃о саттамам̣ бхавам̣ ниббаттетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, ат̣т̣хаме бхаве пат̣исандхи на хоти. ити самма̄самбуддхена гахитам̣ на̄маматтаметам̣. саттха̄ хи буддхатула̄йа тулетва̄ саббан̃н̃утан̃а̄н̣ена париччхиндитва̄ ‘айам̣ пуггало саббамаха̄пан̃н̃о тиккхавипассако екамева бхавам̣ ниббаттетва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣ’ти ‘екабӣджӣ’ти на̄мам̣ ака̄си; ‘айам̣ пуггало дутийам̣, татийам̣, чатуттхам̣, пан̃чамам̣, чхат̣т̣хам̣ бхавам̣ ниббаттетва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣ’ти ‘колам̣коло’ти на̄мам̣ ака̄си; ‘айам̣ пуггало саттамам̣ бхавам̣ ниббаттетва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣ’ти ‘саттаккхаттупарамо’ти на̄мам̣ ака̄си.
кочи пана пуггало саттаннам̣ бхава̄нам̣ нийато на̄ма наттхи. арийаса̄вако пана йена кеначипи а̄ка̄рена мандапан̃н̃о сама̄но ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ аппатва̄ антара̄ва паринибба̄ти. саккасадисопи ват̣т̣а̄бхирато саттамам̣йева бхавам̣ гаччхати. саттаме бхаве саббака̄рена пама̄давиха̄ринопи випассана̄н̃а̄н̣ам̣ парипа̄кам̣ гаччхати. аппаматтакепи а̄рамман̣е ниббиндитва̄ ниббутим̣ па̄пун̣а̄ти. сачепи хисса саттаме бхаве ниддам̣ ва̄ оккамантасса, параммукхам̣ ва̄ гаччхантасса, паччхато т̣хатва̄ тикхин̣ена асина̄ кочидева сӣсам̣ па̄теййа, удаке ва̄ оса̄детва̄ ма̄реййа, асани ва̄ панасса сӣсе патеййа, еварӯпепи ка̄ле саппат̣исандхика̄ ка̄лам̣кирийа̄ на̄ма на хоти, арахаттам̣ патва̄ва паринибба̄ти. тена вуттам̣ – ‘‘ат̣т̣хамам̣ бхавам̣ ниббаттеййа – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти.
екисса̄ локадха̄туйа̄ти дасасахассилокадха̄туйа̄. тӣн̣и хи кхетта̄ни – джа̄тикхеттам̣, а̄н̣а̄кхеттам̣, висайаккхеттанти. таттха ‘джа̄тиккхеттам̣’ на̄ма дасасахассилокадха̄ту. са̄ хи татха̄гатасса ма̄тукуччхиоккаманака̄ле, никкхаманака̄ле, самбодхика̄ле, дхаммачаккапаваттане, а̄йусан̇кха̄равоссаджджане, паринибба̄не ча кампати. кот̣исатасахассачаккава̄л̣ам̣ пана ‘а̄н̣а̄кхеттам̣’ на̄ма. а̄т̣а̄на̄т̣ийаморапариттадхаджаггапариттаратанапаритта̄дӣнан̃хи еттха а̄н̣а̄ ваттати. ‘висайакхеттасса’ пана парима̄н̣ам̣ наттхи. буддха̄нан̃хи ‘‘йа̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ватакам̣ н̃еййам̣, йа̄ватакам̣ н̃еййам̣ та̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣апарийантикам̣ н̃еййам̣, н̃еййапарийантикам̣ н̃а̄н̣а’’нти (пат̣и. ма. 3.5) вачанато ависайо на̄ма наттхи.
имесу пана тӣсу кхеттесу, т̣хапетва̄ имам̣ чаккава̄л̣ам̣, ан̃н̃асмим̣ чаккава̄л̣е буддха̄ уппаджджантӣти суттам̣ наттхи, на уппаджджантӣти пана аттхи. тӣн̣и пит̣ака̄ни – винайапит̣акам̣, суттантапит̣акам̣, абхидхаммапит̣аканти. тиссо сан̇гӣтийо – маха̄кассапаттхерасса сан̇гӣти, йасаттхерасса сан̇гӣти, моггалипуттатиссаттхерасса сан̇гӣтӣти. има̄ тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хе тепит̣аке буддхавачане имам̣ чаккава̄л̣ам̣ мун̃читва̄ ан̃н̃аттха буддха̄ уппаджджантӣти суттам̣ наттхи, нуппаджджантӣти пана аттхи.
апуббам̣ ачариманти апуре апаччха̄; екато нуппаджджанти, пуре ва̄ паччха̄ ва̄ уппаджджантӣти вуттам̣ хоти. таттха бодхипаллан̇ке ‘‘бодхим̣ аппатва̄ на ут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти нисиннака̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ма̄тукуччхисмим̣ пат̣исандхиггахан̣ам̣ та̄ва пуббенти на ведитаббам̣. бодхисаттасса хи пат̣исандхиггахан̣е дасасахассачаккава̄л̣акампаненева джа̄тиккхеттапариггахо като, ан̃н̃асса буддхасса уппатти нива̄рита̄ хоти. паринибба̄нато пат̣т̣ха̄йа ча йа̄ва са̄сапаматта̄пи дха̄туйо тит̣т̣ханти та̄ва паччха̄ти на ведитаббам̣. дха̄тӯсу хи т̣хита̄су буддха̄ т̣хита̄ва хонти. тасма̄ еттхантаре ан̃н̃асса буддхасса уппатти нива̄рита̄ва хоти, дха̄тупаринибба̄не пана джа̄те ан̃н̃асса буддхасса уппатти на нива̄рита̄.
тӣн̣и хи антарадха̄на̄ни на̄ма – парийаттиантарадха̄нам̣, пат̣иведхаантарадха̄нам̣, пат̣ипаттиантарадха̄нанти. таттха ‘парийаттӣ’ти тӣн̣и пит̣ака̄ни; ‘пат̣иведхо’ти саччапат̣иведхо; ‘пат̣ипаттӣ’ти пат̣ипада̄. таттха пат̣иведхо ча пат̣ипатти ча хотипи на хотипи. екасмин̃хи ка̄ле пат̣иведхакара̄ бхиккхӯ бахӯ хонти; ‘еса бхиккху путхуджджано’ти ан̇гулим̣ паса̄ретва̄ дассетаббо хоти. имасмим̣йева дӣпе екава̄рам̣ кира путхуджджанабхиккху на̄ма на̄хоси. пат̣ипаттипӯрака̄пи када̄чи бахӯ хонти, када̄чи аппа̄. ити пат̣иведхо ча пат̣ипатти ча хотипи на хотипи.
са̄санат̣т̣хитийа̄ пана парийаттийева пама̄н̣ам̣. пан̣д̣ито хи тепит̣акам̣ сутва̄ двепи пӯрети. йатха̄ амха̄кам̣ бодхисатто а̄л̣а̄расса сантике пан̃ча̄бхин̃н̃а̄ сатта ча сама̄паттийо ниббаттетва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ парикаммам̣ пуччхи, со ‘на джа̄на̄мӣ’ти а̄ха; тато удакасса сантикам̣ гантва̄ адхигатависесам̣ сам̣сандетва̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасса парикаммам̣ пуччхи; со а̄чиккхи; тасса вачанасаманантарамева маха̄сатто там̣ сампа̄деси; евамева пан̃н̃ава̄ бхиккху парийаттим̣ сутва̄ двепи пӯрети. тасма̄ парийаттийа̄ т̣хита̄йа са̄санам̣ т̣хитам̣ хоти. йада̄ пана са̄ антарадха̄йати тада̄ пат̣хамам̣ абхидхаммапит̣акам̣ нассати. таттха пат̣т̣ха̄нам̣ саббапат̣хамам̣ антарадха̄йати. ануккамена паччха̄ дхаммасан̇гахо. тасмим̣ антарахите итаресу двӣсу пит̣акесу т̣хитесу са̄санам̣ т̣хитамева хоти.
таттха суттантапит̣аке антарадха̄йама̄не пат̣хамам̣ ан̇гуттараника̄йо ека̄дасакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва екака̄ антарадха̄йати. таданантарам̣ сам̣йуттаника̄йо чаккапеййа̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва огхатаран̣а̄ антарадха̄йати. таданантарам̣ маджджхиманика̄йо индрийабха̄ванато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва мӯлапарийа̄йа̄ антарадха̄йати. таданантарам̣ дӣгханика̄йо дасуттарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва брахмаджа̄ла̄ антарадха̄йати. екисса̄пи двиннампи га̄тха̄нам̣ пуччха̄ аддха̄нам̣ гаччхати; са̄санам̣ дха̄ретум̣ на саккоти сабхийапуччха̄ (су. ни. 515 а̄дайо) вийа а̄л̣авакапуччха̄ (су. ни. 183 а̄дайо; сам̣. ни. 1.246) вийа ча. ета̄ кира кассапабуддхака̄лика̄ антара̄ са̄санам̣ дха̄ретум̣ на̄саккхим̣су.
двӣсу пана пит̣акесу антарахитесупи винайапит̣аке т̣хите са̄санам̣ тит̣т̣хати. парива̄ракхандхакесу антарахитесу убхатовибхан̇ге т̣хите т̣хитамева хоти. убхатовибхан̇ге антарахите ма̄тика̄йа т̣хита̄йапи т̣хитамева хоти. ма̄тика̄йа антарахита̄йа па̄тимоккхапаббаджджа̄упасампада̄су т̣хита̄су са̄санам̣ тит̣т̣хати. лин̇гам̣ аддха̄нам̣ гаччхати. сетаваттхасаман̣авам̣со пана кассапабуддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа са̄санам̣ дха̄ретум̣ на̄саккхи. паччхимакасса пана саччапат̣иведхато паччхимакасса сӣлабхедато ча пат̣т̣ха̄йа са̄санам̣ осаккитам̣ на̄ма хоти. тато пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃асса буддхасса уппатти на ва̄рита̄.
тӣн̣и паринибба̄на̄ни на̄ма – килесапаринибба̄нам̣, кхандхапаринибба̄нам̣, дха̄тупаринибба̄нанти. таттха ‘килесапаринибба̄нам̣’ бодхипаллан̇ке ахоси, ‘кхандхапаринибба̄нам̣’ кусина̄ра̄йам̣, ‘дха̄тупаринибба̄нам̣’ ана̄гате бхависсати. са̄санасса кира осакканака̄ле имасмим̣ тамбапан̣н̣идӣпе дха̄туйо саннипатитва̄ маха̄четийам̣ гамиссанти, маха̄четийато на̄гадӣпе ра̄джа̄йатаначетийам̣, тато маха̄бодхипаллан̇кам̣ гамиссанти. на̄габхаванатопи девалокатопи брахмалокатопи дха̄туйо маха̄бодхипаллан̇камева гамиссанти. са̄сапаматта̄пи дха̄ту на антара̄ нассиссати. сабба̄ дха̄туйо маха̄бодхипаллан̇ке ра̄сибхӯта̄ суван̣н̣аккхандхо вийа екагхана̄ хутва̄ чхаббан̣н̣арам̣сийо виссаджджессанти. та̄ дасасахассилокадха̄тум̣ пхариссанти. тато дасасахассачаккава̄л̣адевата̄ саннипатитва̄ ‘‘аджджа саттха̄ паринибба̄ти, аджджа са̄санам̣ осаккати, паччхимадассанам̣ да̄ни идам̣ амха̄ка’’нти дасабаласса париниббутадивасато махантатарам̣ ка̄рун̃н̃ам̣ кариссанти. т̣хапетва̄ ана̄га̄микхӣн̣а̄саве авасеса̄ сакабха̄вена сандха̄ретум̣ на саккхиссанти. дха̄тӯсу теджодха̄ту ут̣т̣хахитва̄ йа̄ва брахмалока̄ уггаччхиссати. са̄сапаматта̄йапи дха̄туйа̄ сати екаджа̄ла̄ва бхависсати; дха̄тӯсу парийа̄да̄нам̣ гата̄су паччхиджджиссати. евам̣ махантам̣ а̄нубха̄вам̣ дассетва̄ дха̄тӯсу антарахита̄су са̄санам̣ антарахитам̣ на̄ма хоти. йа̄ва евам̣ на антарадха̄йати та̄ва ачаримам̣ на̄ма хоти. евам̣ апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣ – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.
касма̄ пана апуббам̣ ачаримам̣ на уппаджджантӣти? аначчхарийатта̄. буддха̄ хи аччхарийаманусса̄, йатха̄ха – ‘‘екапуггало, бхиккхаве, локе упаджджама̄но уппаджджати аччхарийамануссо. катамо екапуггало? татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо’’ти (а. ни. 1.172). йади ча две ва̄ чатта̄ро ва̄ ат̣т̣ха ва̄ сол̣аса ва̄ екато уппаджджеййум̣, на аччхарийа̄ бхавеййум̣. екасмин̃хи виха̄ре двиннам̣ четийа̄нампи ла̄бхасакка̄ро ул̣а̄ро на хоти, бхиккхӯпи бахута̄йа на аччхарийа̄ джа̄та̄, евам̣ буддха̄пи бхавеййум̣; тасма̄ нуппаджджанти. десана̄йа ча висеса̄бха̄вато. йан̃хи сатипат̣т̣ха̄на̄дибхедам̣ дхаммам̣ еко десети, ан̃н̃ена уппаджджитва̄пи сова десетаббо сийа̄. тато аначчхарийо сийа̄. екасмим̣ пана дхаммам̣ десенте десана̄пи аччхарийа̄ хоти. вива̄дабха̄вато ча. бахӯсу ча буддхесу уппаннесу бахӯнам̣ а̄чарийа̄нам̣ антева̄сика̄ вийа ‘амха̄кам̣ буддхо па̄са̄дико, амха̄кам̣ буддхо мадхурассаро ла̄бхӣ пун̃н̃ава̄’ти вивадеййум̣; тасма̄пи евам̣ нуппаджджанти.
апичетам̣ ка̄ран̣ам̣ милиндаран̃н̃а̄ пут̣т̣хена на̄гасенаттхерена виттха̄ритамева. вуттан̃хи таттха (ми. па. 5.1.1) –
‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ – ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄ две араханто самма̄самбуддха̄ апуббам̣ ачаримам̣ уппаджджеййум̣ – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти (а. ни. 1.277; ма. ни. 3.129). десента̄ ча, бханте на̄гасена, саббепи татха̄гата̄ саттатим̣са бодхипаккхийадхамме десенти, катхайама̄на̄ ча чатта̄ри арийасачча̄ни катхенти, сиккха̄пента̄ ча тӣсу сиккха̄су сиккха̄пенти, ануса̄сама̄на̄ ча аппама̄дапат̣ипаттийам̣ ануса̄санти. йади, бханте на̄гасена, саббесампи татха̄гата̄нам̣ ека̄ десана̄ ека̄ катха̄ ека̄ сиккха̄ ека̄нусит̣т̣хи, кена ка̄ран̣ена две татха̄гата̄ екаккхан̣е нуппаджджанти? екенапи та̄ва буддхуппа̄дена айам̣ локо обха̄саджа̄то. йади дутийо буддхо бхавеййа, двиннам̣ пабха̄йа айам̣ локо бхиййосо матта̄йа обха̄саджа̄то бхавеййа. оваданта̄ ча две татха̄гата̄ сукхам̣ овадеййум̣, ануса̄сама̄на̄ ча сукхам̣ ануса̄сеййум̣. таттха ме ка̄ран̣ам̣ дассехи йатха̄хам̣ ниссам̣сайо бхавеййа’’нти.
‘‘айам̣, маха̄ра̄джа, дасасахассӣ локадха̄ту екабуддхадха̄ран̣ӣ, екассева татха̄гатасса гун̣ам̣ дха̄рети. йади дутийо буддхо уппаджджеййа, на̄йам̣ дасасахассӣ локадха̄ту дха̄реййа, чалеййа кампеййа намеййа онамеййа винамеййа викиреййа видхамеййа виддхам̣сеййа, на т̣ха̄намупагаччхеййа.
‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, на̄ва̄ екапурисасандха̄ран̣ӣ бхавеййа, екасмим̣ пурисе абхирӯл̣хе са̄ на̄ва̄ самупа̄дика̄ бхавеййа. атха дутийо пурисо а̄гаччхеййа та̄дисо а̄йуна̄ ван̣н̣ена вайена пама̄н̣ена кисатхӯлена саббан̇гапаччан̇гена. со там̣ на̄вам̣ абхирӯхеййа. апину са̄, маха̄ра̄джа, на̄ва̄ двиннампи дха̄реййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, чалеййа кампеййа намеййа онамеййа винамеййа викиреййа видхамеййа виддхам̣сеййа, на т̣ха̄намупагаччхеййа, осӣдеййа удаке’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, айам̣ дасасахассӣ локадха̄ту екабуддхадха̄ран̣ӣ екассева татха̄гатасса гун̣ам̣ дха̄рети. йади дутийо буддхо уппаджджеййа, на̄йам̣ дасасахассӣ локадха̄ту дха̄реййа, чалеййа…пе… на т̣ха̄намупагаччхеййа.
‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, пурисо йа̄вадаттхам̣ бходжанам̣ бхун̃джеййа чха̄дентам̣ йа̄вакан̣т̣хамабхипӯрайитва̄. со тато пӣн̣ито парипун̣н̣о нирантаро тандӣгато анонамитадан̣д̣аджа̄то пунадева таттакам̣ бходжанам̣ бхун̃джеййа. апину кхо со, маха̄ра̄джа, пурисо сукхито бхавеййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, саким̣ бхуттова мареййа̄’’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, айам̣ дасасахассӣ локадха̄ту екабуддхадха̄ран̣ӣ…пе… на т̣ха̄намупагаччхеййа̄’’ти.
‘‘ким̣ ну кхо, бханте на̄гасена, атидхаммабха̄рена патхавӣ чалатӣ’’ти? ‘‘идха, маха̄ра̄джа, две сакат̣а̄ ратанапарипӯрита̄ бхавеййум̣ йа̄васма̄ мукхасама̄. ека сакат̣ато ратанам̣ гахетва̄ екамхи сакат̣е а̄киреййум̣. апину там̣, маха̄ра̄джа, сакат̣ам̣ двиннампи сакат̣а̄нам̣ ратанам̣ дха̄реййа̄’’ти? ‘‘на хи, бханте, на̄бхипи тасса чалеййа, ара̄пи тасса бхиджджеййум̣, немипи тасса опатеййа, аккхопи тасса бхиджджеййа̄’’ти. ‘‘кинну кхо, маха̄ра̄джа, атиратанабха̄рена сакат̣ам̣ бхиджджатӣ’’ти? ‘‘а̄ма, бханте’’ти. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, атидхаммабха̄рена патхавӣ чалатӣти.
‘‘апича, маха̄ра̄джа, имам̣ ка̄ран̣ам̣ буддхабалапаридӣпана̄йа оса̄ритам̣. ан̃н̃ампи таттха патирӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи йена ка̄ран̣ена две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е нуппаджджанти. йади, маха̄ра̄джа, две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е уппаджджеййум̣, париса̄йа вива̄до уппаджджеййа – ‘тумха̄кам̣ буддхо, амха̄кам̣ буддхо’ти убхатопаккхаджа̄та̄ бхавеййум̣. йатха̄, маха̄ра̄джа, двиннам̣ балава̄мачча̄нам̣ париса̄йа вива̄до уппаджджеййа – ‘тумха̄кам̣ амаччо, амха̄кам̣ амаччо’ти убхатопаккхаджа̄та̄ хонти; евамева кхо, маха̄ра̄джа, йади две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е уппаджджеййум̣, тесам̣ париса̄йа вива̄до уппаджджеййа – ‘тумха̄кам̣ буддхо, амха̄кам̣ буддхо’ти убхатопаккхаджа̄та̄ бхавеййум̣. идам̣ та̄ва маха̄ра̄джа екам̣ ка̄ран̣ам̣ йена ка̄ран̣ена две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е нуппаджджанти.
‘‘апарампи уттарим̣ ка̄ран̣ам̣ сун̣охи йена ка̄ран̣ена две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е нуппаджджанти. йади, маха̄ра̄джа, две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е уппаджджеййум̣ ‘агго буддхо’ти йам̣ вачанам̣ там̣ миччха̄ бхавеййа, ‘джет̣т̣хо буддхо’ти ‘сет̣т̣хо буддхо’ти ‘висит̣т̣хо буддхо’ти ‘уттамо буддхо’ти ‘паваро буддхо’ти ‘асамо буддхо’ти ‘асамасамо буддхо’ти ‘аппат̣исамо буддхо’ти ‘аппат̣ибха̄гӣ буддхо’ти ‘аппат̣ипуггало буддхо’ти йам̣ вачанам̣ там̣ миччха̄ бхавеййа. идампи кхо твам̣, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ам̣ татхато сампат̣иччха йена ка̄ран̣ена две самма̄самбуддха̄ екаккхан̣е нуппаджджанти.
‘‘апича, маха̄ра̄джа, буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ сабха̄вапакати еса̄ йам̣ екойева буддхо локе уппаджджати. касма̄ ка̄ран̣а̄? махантатта̄ саббан̃н̃убуддхагун̣а̄нам̣. ан̃н̃ампи, маха̄ра̄джа, йам̣ локе махантам̣ там̣ екам̣йева хоти. патхавӣ, маха̄ра̄джа, маханта̄, са̄ ека̄йева; са̄гаро маханто, со екойева; синеру гирира̄джа̄ маханто, со екойева; а̄ка̄со маханто, со екойева; сакко маханто, со екойева; маха̄брахма̄ маханто, со екойева; татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо маханто, со екойева локасмим̣. йаттха те уппаджджанти таттха ан̃н̃есам̣ ока̄со на хоти. тасма̄, маха̄ра̄джа, татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо екойева локе уппаджджатӣ’’ти.
‘‘сукатхито, бханте на̄гасена, пан̃хо опаммехи ка̄ран̣ехӣ’’ти (ми. па. 5.1.1).
екисса̄ локадха̄туйа̄ти екасмим̣ чаккава̄л̣е. хет̣т̣ха̄ имина̄ва падена даса чаккава̄л̣асахасса̄ни гахита̄ни. та̄нипи екачаккава̄л̣енева париччхиндитум̣ ват̣т̣анти. буддха̄ хи уппаджджама̄на̄ имасмим̣йева чаккава̄л̣е уппаджджанти; уппаджджанат̣т̣ха̄не пана ва̄рите ито ан̃н̃есу чаккава̄л̣есу на уппаджджантӣти ва̄ритамева хоти. апуббам̣ ачариманти еттха чаккаратанапа̄тубха̄вато пуббе пуббам̣, тассева антарадха̄нато паччха̄ чаримам̣. таттха двидха̄ чаккаратанасса антарадха̄нам̣ хоти – чаккаваттино ка̄лакирийа̄йа ва̄ паббаджджа̄йа ва̄. антарадха̄йама̄нан̃ча пана там̣ ка̄лакирийато ва̄ паббаджджато ва̄ саттаме дивасе антарадха̄йати. тато парам̣ чаккаваттино па̄тубха̄во ава̄рито. касма̄ пана екачаккава̄л̣е две чаккаваттино нуппаджджантӣти? вива̄дупаччхедато аначчхарийабха̄вато чаккаратанасса маха̄нубха̄вато ча. двӣсу хи уппаджджантесу ‘амха̄кам̣ ра̄джа̄ маханто, амха̄кам̣ ра̄джа̄ маханто’ти вива̄до уппаджджеййа. ‘екасмим̣ дӣпе чаккаваттӣ, екасмим̣ дӣпе чаккаваттӣ’ти ча аначчхарийо бхавеййа. йо ча̄йам̣ чаккаратанасса двисахассадӣпапарива̄ресу чатӯсу маха̄дӣпесу иссарийа̄нуппада̄насаматтхо маха̄нубха̄во, со париха̄йеййа. ити вива̄дупаччхедато аначчхарийабха̄вато чаккаратанасса маха̄нубха̄вато ча на екачаккава̄л̣е две уппаджджанти.
йам̣ иттхо арахам̣ асса самма̄самбуддхоти еттха тит̣т̣хату та̄ва саббан̃н̃угун̣е ниббаттетва̄ локатта̄ран̣асаматтхо буддхабха̄во, пан̣идха̄наматтампи иттхийа̄ на сампаджджати.
‘‘мануссаттам̣ лин̇гасампатти, хету саттха̄радассанам̣;
паббаджджа̄ гун̣асампатти, адхика̄ро ча чхандата̄;
ат̣т̣хадхаммасамодха̄на̄, абхинӣха̄ро самиджджхатӣ’’ти. (бу. вам̣. 2.59);
има̄ни хи пан̣идха̄насампаттика̄ран̣а̄ни. ити пан̣идха̄нампи сампа̄детум̣ асаматтха̄йа иттхийа̄ куто буддхабха̄воти ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, анавака̄со йам̣ иттхӣ арахам̣ асса самма̄самбуддхо’’ти вуттам̣. сабба̄ка̄рапарипӯро ва̄ пун̃н̃уссайо сабба̄ка̄рапарипӯрамева аттабха̄вам̣ ниббаттетӣти пурисова арахам̣ хоти самма̄самбуддхо.
йам̣ иттхӣ ра̄джа̄ асса чаккаваттӣтиа̄дӣсупи йасма̄ иттхийа̄ косохитаваттхагуйха̄дӣнам̣ абха̄вена лаккхан̣а̄ни на парипӯренти, иттхиратанабха̄вена саттаратанасаман̇гита̄ на сампаджджати, саббамануссехи ча адхико аттабха̄во на хоти, тасма̄ ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со йам̣ иттхӣ ра̄джа̄ асса чаккаваттӣ’’ти вуттам̣. йасма̄ ча саккатта̄дӣнипи тӣн̣и т̣ха̄на̄ни уттама̄ни, иттхилин̇ган̃ча хӣнам̣, тасма̄ тасса̄ саккатта̄дӣнипи пат̣исиддха̄ни. нану ча йатха̄ иттхилин̇гам̣ евам̣ пурисалин̇гампи брахмалоке наттхи, тасма̄ ‘‘йам̣ пурисо брахматтам̣ ка̄реййа – т̣ха̄наметам̣ виджджатӣ’’типи на ваттаббам̣ сийа̄ти? но на ваттаббам̣. касма̄? идха пурисасса таттха ниббаттанато. брахматтанти хи маха̄брахматтам̣ адхиппетам̣. иттхӣ ча идха джха̄нам̣ бха̄ветва̄ ка̄лам̣ катва̄ брахмапа̄рисаджджа̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджати, на маха̄брахма̄нам̣. пурисо пана таттха на уппаджджатӣти на ваттаббо. сама̄непи четтха убхайалин̇га̄бха̄ве пурисасан̣т̣ха̄на̄ва брахма̄но, на иттхисан̣т̣ха̄на̄. тасма̄ сувуттамеветам̣.
ка̄йадуччаритасса̄тиа̄дӣсу йатха̄ нимбабӣджакоса̄такӣбӣджа̄дӣни мадхурам̣ пхалам̣ на ниббаттенти, аса̄там̣ амадхурамева ниббаттенти, евам̣ ка̄йадуччарита̄дӣни мадхурам̣ випа̄кам̣ на ниббаттенти, амадхурамева ниббаттенти. йатха̄ ча уччхубӣджаса̄либӣджа̄дӣни мадхурам̣ са̄дхурасамева пхалам̣ ниббаттенти, на аса̄там̣ кат̣укам̣, евам̣ ка̄йасучарита̄дӣни мадхурамева випа̄кам̣ ниббаттенти, на амадхурам̣. вуттампи четам̣ –
‘‘йа̄дисам̣ вапате бӣджам̣, та̄дисам̣ харате пхалам̣;
калйа̄н̣ака̄рӣ калйа̄н̣ам̣, па̄пака̄рӣ ча па̄паканти. (сам̣. ни. 1.256);
тасма̄ ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со, йам̣ ка̄йадуччаритасса̄’’тиа̄ди вуттам̣.
ка̄йадуччаритасаман̇гӣтиа̄дӣсу саман̇гӣти пан̃чавидха̄ саман̇гита̄ – а̄йӯханасаман̇гита̄, четана̄саман̇гита̄, каммасаман̇гита̄, випа̄касаман̇гита̄, упат̣т̣ха̄насаман̇гита̄ти. таттха кусала̄кусалакамма̄йӯханаккхан̣е ‘а̄йӯханасаман̇гита̄’ вуччати. татха̄ ‘четана̄саман̇гита̄’. йа̄ва пана арахаттам̣ на па̄пун̣анти та̄ва саббепи сатта̄ пуббе упачитам̣ випа̄ка̄рахам̣ каммам̣ сандха̄йа каммасаман̇гиноти вуччанти – еса̄ ‘каммасаман̇гита̄’. ‘випа̄касаман̇гита̄’ пана випа̄каккхан̣ейева ведитабба̄. йа̄ва пана сатта̄ арахаттам̣ на па̄пун̣анти та̄ва тесам̣ тато тато чавитва̄ нирайе та̄ва уппаджджама̄на̄нам̣ аггиджа̄лалохакумбхӣа̄дӣхи упат̣т̣ха̄на̄ка̄рехи нирайо, габбхасеййакаттам̣ а̄паджджама̄на̄нам̣ ма̄тукуччхи, девесу уппаджджама̄на̄нам̣ каппаруккхавима̄на̄дӣхи упат̣т̣ха̄на̄ка̄рехи девалокоти евам̣ упапаттинимиттам̣ упат̣т̣ха̄ти. ити несам̣ имина̄ уппаттинимиттӯпат̣т̣ха̄нена апаримуттатта̄ ‘упат̣т̣ха̄насаман̇гита̄’ на̄ма. са̄ва чалати, сеса̄ ниччала̄. нирайе хи упат̣т̣хитепи девалоко упат̣т̣ха̄ти; девалоке упат̣т̣хитепи нирайо упат̣т̣ха̄ти; мануссалоке упат̣т̣хитепи тираччха̄найони упат̣т̣ха̄ти; тираччха̄найонийа̄ ча упат̣т̣хита̄йапи мануссалоко упат̣т̣ха̄тийева.
татридам̣ ваттху – сон̣агирипа̄де кира ачелавиха̄ре сон̣аттхеро на̄ма еко дхаммакатхико. тасса пита̄ сунакхава̄джико на̄ма луддако ахоси. тхеро там̣ пат̣иба̄хантопи сам̣варе т̣хапетум̣ асакконто ‘ма̄ насси вара̄ко’ти махаллакака̄ле ака̄макам̣ пабба̄джеси. тасса гила̄насеййа̄йа нипаннасса нирайо упат̣т̣ха̄си. сон̣агирипа̄дато маханта̄ маханта̄ сунакха̄ а̄гантва̄ кха̄дитука̄ма̄ вийа сампарива̄ресум̣. со маха̄бхайабхӣто ‘‘ва̄рехи, та̄та сон̣а! ва̄рехи, та̄та сон̣а̄’’ти а̄ха. ‘‘ким̣ маха̄тхера̄’’ти? ‘‘на пассаси, та̄та̄’’ти там̣ паваттим̣ а̄чиккхи. сон̣аттхеро ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисасса пита̄ нирайе ниббаттиссати, патит̣т̣ха̄хамасса бхависса̄мӣ’ти са̄ман̣ерехи на̄на̄пуппха̄ни а̄хара̄петва̄ четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣есу ма̄ла̄сантха̄рапӯджан̃ча а̄санапӯджан̃ча ка̄ретва̄ питарам̣ ман̃чена четийан̇ган̣ам̣ харитва̄ ман̃че нипаджджа̄петва̄ ‘‘айам̣ ме, маха̄тхера, пӯджа̄ тумха̄кам̣ аттха̄йа ката̄; ‘айам̣ ме, бхагава̄, дуггатапан̣н̣а̄ка̄ро’ти ватва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ читтам̣ паса̄дехӣ’’ти а̄ха. со маха̄тхеро пӯджам̣ дисва̄ татха̄каронто читтам̣ паса̄деси. та̄вадевасса девалоко упат̣т̣ха̄си, нандаваначитталата̄ванамиссакаванапха̄русакаванавима̄на̄ни чева девана̄т̣ака̄ни ча парива̄ретва̄ т̣хита̄ни вийа ахесум̣. со ‘‘апетха, сон̣а! апетха, сон̣а̄’’ти а̄ха. ‘‘кимидам̣, маха̄тхера̄’’ти? ‘‘ета̄ те, та̄та, ма̄таро а̄гаччхантӣ’’ти. ‘тхеро сагго упат̣т̣хито маха̄тхерасса̄’ти чинтеси. евам̣ упат̣т̣ха̄насаман̇гита̄ чалатӣти ведитабба̄. ета̄су саман̇гита̄су идха а̄йӯханачетана̄каммасаман̇гита̄васена ‘‘ка̄йадуччаритасаман̇гӣ’’тиа̄ди вуттам̣. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.
пат̣хамабаланиддесаван̣н̣ана̄.
дутийабаланиддесо
810. дутийабаланиддесе гатисампаттипат̣иба̄л̣ха̄нӣти гатисампаттийа̄ пат̣иба̄хита̄ни нива̄рита̄ни пат̣иседхита̄ни. сесападесупи есева найо. еттха ча гатисампаттӣти сампанна̄ гати девалоко ча мануссалоко ча. гативипаттӣти випанна̄ гати чатта̄ро апа̄йа̄. упадхисампаттӣти аттабха̄васамиддхи. упадхивипаттӣти хӣнааттабха̄вата̄. ка̄ласампаттӣти сура̄джасумануссака̄ласан̇кха̄то сампаннака̄ло. ка̄лавипаттӣти дура̄джадумануссака̄ласан̇кха̄то випаннака̄ло. пайогасампаттӣти самма̄пайого. пайогавипаттӣти миччха̄пайого.
таттха екаччасса бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни гативипаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена гатисампаттийам̣ девесу ва̄ мануссесу ва̄ ниббатто. та̄дисе ча т̣ха̄не акусаласса ва̄ро наттхи, екантам̣ кусалассева ва̄роти. евамасса та̄ни камма̄ни гатисампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни упадхивипаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена упадхисампаттийам̣ т̣хито сусан̣т̣хитан̇гапаччан̇го абхирӯпо дассанӣйо брахмаваччхасадисо. сачепи да̄сийа̄ куччхисмим̣ да̄саджа̄то хоти ‘еварӯпо аттабха̄во килит̣т̣хакаммасса на̄нуччхавико’ти хаттхимен̣д̣аассабандхакагопа̄лакакамма̄дӣни там̣ на ка̄ренти; сукхумаваттха̄ни нива̄са̄петва̄ бхан̣д̣а̄га̄рикат̣т̣ха̄на̄дӣсу т̣хапенти. саче иттхӣ хоти, хаттхибхаттапачана̄дӣни на ка̄ренти; ваттха̄лан̇ка̄рам̣ датва̄ сайанапа̄ликам̣ ва̄ нам̣ каронти, сомадеви вийа валлабхат̣т̣ха̄не ва̄ т̣хапенти. бха̄тикара̄джака̄ле кира гомам̣сакха̄даке бахуджане гахетва̄ ран̃н̃о дассесум̣. те ‘дан̣д̣ам̣ да̄тум̣ саккотха̄’ти пут̣т̣ха̄ ‘на саккома̄’ти вадим̣су. атха не ра̄джан̇ган̣е содхаке акам̣су. тесам̣ ека̄ дхӣта̄ абхирӯпа̄ дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄. там̣ дисва̄ ра̄джа̄ антепурам̣ абхинетва̄ валлабхат̣т̣ха̄не т̣хапеси. сесан̃а̄така̄пи тасса̄ а̄нубха̄вена сукхам̣ джӣвим̣су. та̄дисасмин̃хи аттабха̄ве па̄пакамма̄нипи випа̄кам̣ да̄тум̣ на сакконти. евам̣ упадхисампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
екасса бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни ка̄лавипаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена пат̣хамакаппика̄нам̣ ва̄ чаккаваттиран̃н̃о ва̄ буддха̄нам̣ ва̄ уппаттисамайе сура̄джасумануссака̄ле ниббатто. та̄дисе ча ка̄ле ниббаттасса акусаласса випа̄кам̣ да̄тум̣ ока̄со наттхи, екантам̣ кусалассева ока̄соти. евам̣ ка̄ласампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни пайогавипаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена пайогасампаттийам̣ т̣хито па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи вирато ка̄йавачӣманосучарита̄ни пӯрети. та̄дисе т̣ха̄не акусаласса випаччанока̄со наттхи, екантам̣ кусалассева ока̄соти. евам̣ пайогасампаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни гатисампаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со панекена па̄пакаммена гативипаттийам̣йева ниббатто. таттхасса та̄ни камма̄ни упагантва̄ ва̄рена ва̄рена випа̄кам̣ денти – ка̄лена нирайе ниббатта̄пенти, ка̄лена тираччха̄найонийам̣, ка̄лена петтивисайе, ка̄лена асурака̄йе, дӣгхена̄пи аддхуна̄ апа̄йато сӣсам̣ уккхипитум̣ на денти. евам̣ гатисампаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни гативипаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни упадхисампаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана екена па̄пакаммена упадхивипаттийам̣йева патит̣т̣хито дуббан̣н̣о дурӯпо дуссан̣т̣хито бӣбхаччхо писа̄часадисо. со саче да̄сийа̄ куччхийам̣ да̄саджа̄то ‘има̄ни етасса ануччхавика̄нӣ’ти сабба̄ни нам̣ килит̣т̣хакамма̄ни ка̄ренти антамасо пуппхачхад̣д̣акакаммам̣ упа̄да̄йа. саче иттхӣ хоти ‘има̄ни етисса̄ ануччхавика̄нӣ’ти сабба̄ни нам̣ хаттхибхаттапачана̄дӣни килит̣т̣хакамма̄ни ка̄ренти. кулагехе джа̄тампи балим̣ са̄дхайама̄на̄ ра̄джапуриса̄ ‘гехада̄сӣ’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ бандхитва̄ гаччханти, коталава̄пӣга̄ме маха̄кут̣умбикасса гхаран̣ӣ вийа. евам̣ упадхисампаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни упадхивипаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни ка̄ласампаттийам̣ нибба̄тасса на випаччеййум̣. со пана екена па̄пакаммена ка̄лавипаттийам̣ дура̄джадумануссака̄ле касат̣е ниродже дасавасса̄йукака̄ле ниббатто, йада̄ пан̃ча гораса̄ паччхиджджанти, кудрӯсакам̣ аггабходжанам̣ хоти. кин̃ча̄пи мануссалоке ниббатто, мигапасусариккхаджӣвико пана хоти. еварӯпе ка̄ле кусаласса випаччанока̄со наттхи, екантам̣ акусалассева хоти. евам̣ ка̄ласампаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни ка̄лавипаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни па̄пакамма̄ни хонти. та̄ни пайогасампаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана пайогавипаттийам̣ т̣хито па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни даса акусалакамма̄ни кароти. таменам̣ саход̣д̣хам̣ гахетва̄ ран̃н̃о дассенти. ра̄джа̄ бахӯкаммака̄ран̣а̄ни ка̄ретва̄ гха̄та̄пети. евам̣ пайогасампаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни пайогавипаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти. евам̣ чатӯхи сампаттӣхи пат̣иба̄хитам̣ па̄пакаммам̣ випа̄кам̣ адатва̄ чатассо випаттийо а̄гамма дети.
йатха̄ хи кочидева пурисо кеначидева каммена ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхеййа. атхасса ра̄джа̄ т̣ха̄нантарам̣ датва̄ джанападам̣ дадеййа. со там̣ самма̄ парибхун̃джитум̣ асакконто маккат̣ена гахитабхаттапут̣ам̣ вийа бхиндеййа; йасса йам̣ йа̄нам̣ ва̄ ва̄ханам̣ ва̄ да̄сам̣ ва̄ да̄сим̣ ва̄ а̄ра̄мам̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ сампаннарӯпам̣ пассати, саббам̣ балакка̄рена ган̣хеййа. манусса̄ ‘ра̄джаваллабхо’ти кин̃чи ваттум̣ на саккун̣еййум̣. со ан̃н̃асса валлабхатарасса ра̄джамаха̄маттасса вируджджхеййа. со там̣ гахетва̄ супотхитам̣ потха̄петва̄ бхӯмим̣ пит̣т̣хийа̄ гхам̣са̄пенто никкад̣д̣ха̄петва̄ ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ ‘асуко на̄ма те, дева, джанападам̣ бхиндатӣ’ти ган̣ха̄пеййа. ра̄джа̄ бандхана̄га̄ре бандха̄петва̄ ‘асукена на̄ма касса ким̣ авахат̣а’нти нагаре бхерим̣ чара̄пеййа. манусса̄ а̄гантва̄ ‘майхам̣ идам̣ гахитам̣, майхам̣ идам̣ гахита’нти виравасахассам̣ ут̣т̣ха̄пеййум̣. ра̄джа̄ бхиййосо матта̄йа куддхо на̄наппака̄рена там̣ бандхана̄га̄ре киламетва̄ гха̄та̄петва̄ ‘гаччхатха нам̣ суса̄не чхад̣д̣етва̄ сан̇кхалика̄ а̄харатха̄’ти вадеййа. евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.
тасса хи пурисасса хи кеначидева каммена ра̄джа̄нам̣ а̄ра̄дхетва̄ т̣ха̄нантарам̣ ладдхака̄ло вийа путхуджджанасса̄пи кеначидева пун̃н̃акаммена сагге ниббаттака̄ло. тасмим̣ джанападам̣ бхиндитва̄ манусса̄нам̣ сантакам̣ ган̣ханте кассачи кин̃чи ваттум̣ ависаханака̄ло вийа имасмимпи сагге ниббатте акусаласса випаччанока̄сам̣ алабханака̄ло. тасса екадивасам̣ екасмим̣ ра̄джаваллабхатаре вираджджхитва̄ тена куддхена нам̣ потха̄петва̄ ран̃н̃о а̄рочетва̄ бандхана̄га̄ре бандха̄питака̄ло вийа имасса саггато чавитва̄ нирайе ниббаттака̄ло. манусса̄нам̣ ‘майхам̣ идам̣ гахитам̣, майхам̣ идам̣ гахита’нти виравака̄ло вийа тасмим̣ нирайе ниббатте сабба̄кусалакамма̄нам̣ саннипатитва̄ гахан̣ака̄ло. суса̄не чхад̣д̣етва̄ сан̇кхалика̄нам̣ а̄харан̣ака̄ло вийа екекасмим̣ камме кхӣн̣е итарасса итарасса випа̄кена нирайато сӣсам̣ ануккхипитва̄ сакалакаппам̣ нирайамхи паччанака̄ло. каппат̣т̣хитикакамман̃хи катва̄ екакаппам̣ нирайамхи паччанакасатта̄ нева еко, на две, на сатам̣, на сахассам̣. евам̣ паччанакасатта̄ кира ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄.
аттхекачча̄ни калйа̄н̣а̄ни каммасама̄да̄на̄ни гативипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣтиа̄дӣсупи евам̣ йоджана̄ ведитабба̄. идхекаччасса бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни гатисампаттийам̣ т̣хитасса випаччейум̣. со пана екена па̄пакаммена гативипаттийам̣ нирайе ва̄ асурака̄йе ва̄ ниббатто. та̄дисе ча т̣ха̄не кусалам̣ випа̄кам̣ да̄тум̣ на саккоти, екантам̣ акусаламева саккотӣти. евамасса та̄ни камма̄ни гативипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни упадхисампаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена па̄пакаммена упадхивипаттийам̣ патит̣т̣хито дуббан̣н̣о хоти писа̄часадисо. со сачепи ра̄джакуле ниббатто питуаччайена ‘ким̣ имасса ниссирӣкасса раджджена̄’ти раджджам̣ на лабхати. сена̄патигеха̄дӣсу ниббаттопи сена̄патит̣т̣ха̄на̄дӣни на лабхати.
имасса панаттхасса̄вибха̄ваттхам̣ дӣпара̄джаваттху катхетаббам̣ – ра̄джа̄ кира путте джа̄те девийа̄ пасӣдитва̄ варам̣ ада̄си. са̄ варам̣ гахетва̄ т̣хапеси. кума̄ро саттат̣т̣хавассака̄лева ра̄джан̇ган̣е куккут̣е йуджджха̄песи. еко куккут̣о уппатитва̄ кума̄расса аккхӣни бхинди. кума̄рама̄та̄ девӣ путтасса паннарасасол̣асавассака̄ле ‘раджджам̣ ва̄ресса̄мӣ’ти ра̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ а̄ха – ‘‘дева, тумхехи кума̄расса джа̄така̄ле варо динно. майа̄ со гахетва̄ т̣хапито; ида̄ни нам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху, деви, ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘майа̄, дева, тумха̄кам̣ сантика̄ кин̃чи аладдхам̣ на̄ма наттхи. ида̄ни пана мама путтасса раджджам̣ ва̄ремӣ’’ти. ‘‘деви, тава путто ан̇гавикало. на сакка̄ тасса раджджам̣ да̄ту’’нти. ‘‘тумхе майхам̣ руччанакаварам̣ ада̄тум̣ асакконта̄ касма̄ варам̣ адаттха̄’’ти? ра̄джа̄ ативийа ниппӣл̣ийама̄но ‘‘на сакка̄ туйхам̣ путтасса сакалалан̇ка̄дӣпе раджджам̣ да̄тум̣; на̄гадӣпе пана чхаттам̣ асса̄петва̄ васатӯ’’ти на̄гадӣпам̣ песеси. со дӣпара̄джа̄ на̄ма ахоси. саче чаккхувикало на̄бхависса̄ тийоджанасатике сакалатамбапан̣н̣идӣпе саббасампаттипарива̄рам̣ раджджам̣ алабхисса̄. евам̣ упадхивипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни ка̄ласампаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. со пана екена па̄пакаммена ка̄лавипаттийам̣ дура̄джадумануссака̄ле касат̣е ниродже аппа̄йуке гатикот̣ике ниббатто. та̄дисе ча ка̄ле калйа̄н̣акаммам̣ випа̄кам̣ да̄тум̣ на саккотӣти. евам̣ ка̄лавипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни пайогасампаттийам̣ т̣хитасса випаччеййум̣. айам̣ пана пайогавипаттийам̣ т̣хито па̄н̣ам̣ ханти…пе… саббам̣ дуссӣлйам̣ пӯрети. татха̄ тена саддхим̣ самаджа̄тика̄нипи кула̄ни а̄ва̄хавива̄хам̣ на каронти; ‘иттхидхутто сура̄дхутто аккхадхутто айам̣ па̄папурисо’ти а̄рака̄ паривадждженти. калйа̄н̣акамма̄ни випаччитум̣ на сакконти. евам̣ пайогавипаттипат̣иба̄л̣ха̄ни на випаччантӣти паджа̄на̄ти. евам̣ чатассо сампаттийо а̄гамма випа̄када̄йакам̣ калйа̄н̣акаммам̣ чатӯхи випаттӣхи пат̣иба̄хитатта̄ на випаччати.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни гативипаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена гатисампаттийам̣йева ниббатто. таттхасса та̄ни камма̄ни упагантва̄ ва̄рена ва̄рена випа̄кам̣ денти – ка̄лена мануссалоке ниббатта̄пенти, ка̄лена девалоке. евам̣ гативипаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни гатимампаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни упадхивипаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена упадхисампаттийам̣йева патит̣т̣хито абхирӯпо дассанӣйо па̄са̄дико брахмаваччхасадисо. тасса упадхисампаттийам̣ т̣хитатта̄ калйа̄н̣акамма̄ни випа̄кам̣ денти. саче ра̄джакуле ниббаттати ан̃н̃есу джет̣т̣хакабха̄тикесу сантесупи ‘етасса аттабха̄во самиддхо, етасса чхатте усса̄пите локасса пха̄су бхависсатӣ’ти тамева радждже абхисин̃чанти. упара̄джагеха̄дӣсу ниббатто питуаччайена опараджджам̣, сена̄патит̣т̣ха̄нам̣, бхан̣д̣а̄га̄рикат̣т̣ха̄нам̣, сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ лабхати. евам̣ упадхивипаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни упадхисампаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни ка̄лавипаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена ка̄ласампаттийам̣ ниббатто сура̄джасумануссака̄ле. та̄диса̄йа ка̄ласамиддхийа̄ ниббаттасса калйа̄н̣акаммам̣ випа̄кам̣ дети.
татридам̣ маха̄сон̣аттхерасса ваттху катхетаббам̣ – бра̄хман̣атиссабхайе кира читталапаббате два̄даса бхиккхусахасса̄ним̣ пат̣ивасанти. татха̄ тиссамаха̄виха̄ре. двӣсупи маха̄виха̄ресу тин̣н̣ам̣ васса̄нам̣ ват̣т̣ам̣ екараттамева маха̄мӯсика̄йо кха̄дитва̄ тхусаматтамева т̣хапесум̣. читталапаббате бхиккхусан̇гхо ‘тиссамаха̄виха̄ре ват̣т̣ам̣ ваттиссати, таттха гантва̄ васисса̄ма̄’ти виха̄рато никкхами. тиссамаха̄виха̄репи бхиккхусан̇гхо ‘читталапаббате ват̣т̣ам̣ ваттиссати, таттха гантва̄ васисса̄ма̄’ти виха̄рато никкхами. убхатопи екисса̄ гамбхӣракандара̄йа тӣре сама̄гата̄ пуччхитва̄ ват̣т̣асса кхӣн̣абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘таттха гантва̄ ким̣ карисса̄ма̄’ти чатувӣсати бхиккхусахасса̄ни гамбхӣракандараванам̣ пависитва̄ нисӣдитва̄ нисиннанӣха̄ренева анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йим̣су. паччха̄ бхайе вӯпасанте бхиккхусан̇гхо саккам̣ девара̄джа̄нам̣ гахетва̄ дха̄туйо сам̣харитва̄ четийам̣ ака̄си.
бра̄хман̣атиссачоропи джанападам̣ виддхам̣сеси. сан̇гхо саннипатитва̄ мантетва̄ ‘‘чорам̣ пат̣иба̄хатӯ’’ти саккасантикам̣ ат̣т̣ха тхере песеси. сакко девара̄джа̄ ‘‘майа̄, бханте, уппанно чоро на сакка̄ пат̣иба̄хитум̣. сан̇гхо парасамуддам̣ гаччхату. ахам̣ самудда̄раккхам̣ карисса̄мӣ’’ти. сан̇гхо саббадиса̄хи на̄гадӣпам̣ гантва̄ джамбуколапат̣т̣ане тибхӯмикам̣ маха̄ул̣умпам̣ бандха̄песи. ека̄ бхӯмика̄ удаке осӣди. екисса̄ бхиккхусан̇гхо нисинно. екисса̄ паттачӣвара̄ни т̣хапайим̣су. сам̣йуттабха̄н̣акачӯл̣асӣваттхеро, исидаттаттхеро, маха̄сон̣аттхероти тайо тхера̄ та̄сам̣ париса̄нам̣ па̄моккха̄. тесу две тхера̄ маха̄сон̣аттхерам̣ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо маха̄сон̣а, абхируха маха̄ул̣умпа’’нти. ‘‘тумхе пана, бханте’’ти? ‘‘а̄вусо, удаке маран̣ампи тхале маран̣ампи екамева. на майам̣ гамисса̄ма. там̣ нисса̄йа пана ана̄гате са̄санасса павен̣ӣ т̣хассати. гаччха твам̣, а̄вусо’’ти. ‘‘на̄хам̣, бханте, тумхесу агаччхантесу гамисса̄мӣ’’ти йа̄вататийам̣ катхетва̄пи тхерам̣ а̄ропетум̣ асакконта̄ ниваттим̣су.
атха чӯл̣асӣваттхеро исидаттаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо исидатта, ана̄гате маха̄сон̣аттхерам̣ нисса̄йа са̄санапавен̣ӣ т̣хассати; ма̄ кхо там̣ хаттхато виссаджджехӣ’’ти. ‘‘тумхе пана, бханте’’ти? ‘‘ахам̣ маха̄четийам̣ вандисса̄мӣ’’ти две тхере ануса̄ситва̄ анупуббена ча̄рикам̣ чаранто маха̄виха̄рам̣ сампа̄пун̣и. тасмим̣ самайе маха̄виха̄ро сун̃н̃о. четийан̇ган̣е еран̣д̣а̄ джа̄та̄. четийам̣ гаччхехи парива̄ритам̣, сева̄лена парийонаддхам̣. тхеро дхарама̄накабуддхасса нипачча̄ка̄рам̣ дассенто вийа маха̄четийам̣ вандитва̄ паччхимадиса̄йа са̄лам̣ пависитва̄ олокенто ‘еварӯпасса на̄ма ла̄бхаггайасаггаппаттасса сарӣрадха̄тучетийат̣т̣ха̄нам̣ ана̄тхам̣ джа̄та’нти чинтайама̄но нисӣди.
атха авидӯре руккхе адхиваттха̄ девата̄ аддхикамануссарӯпена тан̣д̣улана̄л̣ин̃ча гул̣апин̣д̣ан̃ча а̄да̄йа тхерасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘каттха гаччхатха, бханте’’ти? ‘‘ахам̣ даккхин̣адисам̣, упа̄сака̄’’ти. ‘‘ахампи таттхева гантука̄мо, саха гаччха̄ма, бханте’’ти. ‘‘ахам̣ дуббало; тава гатийа̄ гантум̣ на саккхисса̄ми; твам̣ пурато гаччха, упа̄сака̄’’ти. ‘‘ахампи тумха̄кам̣ гатийа̄ гамисса̄мӣ’’ти тхерасса паттачӣварам̣ аггахеси. тиссава̄пипа̄л̣им̣ а̄рул̣хака̄ле ча паттам̣ а̄хара̄петва̄ па̄накам̣ катва̄ ада̄си. тхерасса пӣтаматтейева баламатта̄ сан̣т̣ха̄ти. девата̄ патхавим̣ сан̇кхипитва̄ вен̣унадӣсантике екам̣ чхад̣д̣итавиха̄рам̣ патва̄ тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иджаггитва̄ ада̄си.
пунадивасе тхерена мукхе дховитаматте йа̄гум̣ пачитва̄ ада̄си; йа̄гум̣ пӣтасса бхаттам̣ пачитва̄ упана̄меси. тхеро ‘‘туйхам̣ т̣хапехи, упа̄сака̄’’ти паттам̣ хаттхена пидахи. ‘‘ахам̣ на дӯрам̣ гамисса̄мӣ’’ти девата̄ тхерассева патте бхаттам̣ паккхипитва̄ катабхаттакиччасса тхерасса паттачӣварама̄да̄йа маггам̣ пат̣ипанна̄ патхавим̣ сан̇кхипитва̄ джаджджаранадӣсантикам̣ нетва̄ ‘‘бханте, етам̣ пан̣н̣акха̄дакаманусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣, дхӯмо пан̃н̃а̄йати. ахам̣ пурато гамисса̄мӣ’’ти тхерам̣ вандитва̄ аттано бхаванам̣ агама̄си. тхеро саббампи бхайака̄лам̣ пан̣н̣акха̄дакамануссе нисса̄йа васи.
исидаттаттхеропи анупуббена ча̄рикам̣ чаранто ал̣аджанападам̣ сампа̄пун̣и. таттха манусса̄ на̄типакка̄ни мадхукапхала̄ни бхиндитва̄ ат̣т̣хим̣ а̄да̄йа тачам̣ чхад̣д̣етва̄ агамам̣су. тхеро ‘‘а̄вусо маха̄сон̣а, бхиккха̄ха̄ро пан̃н̃а̄йатӣ’’ти ватва̄ паттачӣварам̣ а̄хара̄петва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттам̣ нӣхаритва̄ ат̣т̣ха̄си. тарун̣ада̄рака̄ тхерам̣ т̣хитам̣ дисва̄ ‘имина̄ кочи аттхо бхависсатӣ’ти ва̄лукам̣ пун̃чхитва̄ мадхукапхалаттачам̣ патте паккхипитва̄ адам̣су; тхера̄ парибхун̃джим̣су. сатта̄хаматтам̣ сойева а̄ха̄ро ахоси.
анупуббена чорийассарам̣ сампа̄пун̣им̣су. манусса̄ кумуда̄ни гахетва̄ кумудана̄ле чхад̣д̣етва̄ агамам̣су. тхеро ‘‘а̄вусо маха̄сон̣а, бхиккха̄ха̄ро пан̃н̃а̄йатӣ’’ти ватва̄ паттачӣварам̣ а̄хара̄петва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ паттам̣ нӣхаритва̄ ат̣т̣ха̄си. га̄мада̄рака̄ кумудана̄ле содхетва̄ патте паккхипитва̄ адам̣су; тхера̄ парибхун̃джим̣су. сатта̄хаматтам̣ сова а̄ха̄ро ахоси.
анупуббена чаранта̄ пан̣н̣акха̄дакаманусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не екам̣ га̄мадва̄рам̣ сампа̄пун̣им̣су. таттха екисса̄ да̄рика̄йа ма̄та̄питаро аран̃н̃ам̣ гаччханта̄ ‘‘саче кочи аййо а̄гаччхати, каттхачи гантум̣ ма̄ ада̄си; аййасса васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхеййа̄си, амма̄’’ти а̄хам̣су. са̄ тхере дисва̄ паттам̣ гахетва̄ нисӣда̄песи. гехе дхан̃н̃аджа̄ти на̄ма наттхи. ва̄сим̣ пана гахетва̄ гун̃джачочаруккхаттачам̣ гун̃джалата̄паттехи саддхим̣ екато кот̣т̣етва̄ тайо пин̣д̣е катва̄ екам̣ исидаттаттхерасса екам̣ маха̄сон̣аттхерасса патте т̣хапетва̄ ‘атирекапин̣д̣ам̣ исидаттаттхерасса патте т̣хапесса̄мӣ’ти хаттхам̣ паса̄реси. хаттхо париваттитва̄ маха̄сон̣аттхерасса патте патит̣т̣ха̄песи. исидаттаттхеро ‘бра̄хман̣атиссабхайе гун̃джачочапин̣д̣е випа̄када̄йакакаммам̣ десака̄ласампада̄йа кӣвапама̄н̣ам̣ випа̄кам̣ дассатӣ’ти а̄ха. те там̣ парибхун̃джитва̄ васанат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣су. са̄пи аран̃н̃ато а̄гата̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ а̄чиккхи ‘‘две тхера̄ а̄гата̄. тесам̣ ме васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхита’’нти. те убхопи тхера̄нам̣ сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ ‘‘бханте, йам̣ майам̣ лабха̄ма, тена тумхе пат̣иджаггисса̄ма; идхева васатха̄’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ ган̣хим̣су. тхера̄пи саббабхайака̄лам̣ те упанисса̄йа васим̣су.
бра̄хман̣атиссачоре мате питумаха̄ра̄джа̄ чхаттам̣ усса̄песи. ‘бхайам̣ вӯпасантам̣, джанападо сампун̣н̣о’ти сутва̄ парасамуддато бхиккхусан̇гхо на̄ва̄йа маха̄титтхапат̣т̣ане оруйха ‘маха̄сон̣аттхеро кахам̣ васатӣ’ти пуччхитва̄ тхерасса сантикам̣ агама̄си. тхеро пан̃часатабхиккхупарива̄ро ка̄лакага̄ме ман̣д̣ала̄ра̄мавиха̄рам̣ сампа̄пун̣и. тасмим̣ самайе ка̄лакага̄ме саттаматта̄ни куласата̄ни пат̣ивасанти. раттибха̄ге девата̄ а̄хин̣д̣итва̄ ‘‘маха̄сон̣аттхеро пан̃чабхиккхусатапарива̄ро ман̣д̣ала̄ра̄мавиха̄рам̣ патто. екеко навахаттхаса̄т̣акена саддхим̣ екекакаха̄пан̣аггханакам̣ пин̣д̣апа̄там̣ детӯ’’ти мануссе авочум̣. пунадивасе ча тхера̄ ка̄лакага̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависим̣су. манусса̄ нисӣда̄петва̄ йа̄гум̣ адам̣су. ман̣д̣ала̄ра̄мава̄сӣ тиссабхӯтиттхеро сан̇гхаттхеро хутва̄ нисӣди. еко маха̄упа̄сако там̣ вандитва̄ ‘‘бханте, маха̄сон̣аттхеро на̄ма катаро’’ти пуччхи. тена самайена тхеро навако хоти парийанте нисинно. тхеро хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘маха̄сон̣о на̄ма еса, упа̄сака̄’’ти а̄ха. упа̄сако там̣ вандитва̄ паттам̣ ган̣ха̄ти. тхеро на дети. тиссабхӯтиттхеро ‘‘а̄вусо сон̣а, йатха̄ твам̣ на джа̄на̄си, майампи евамева на джа̄на̄ма; пун̃н̃аванта̄нам̣ девата̄ парипа̄ченти; паттам̣ дехи, сабрахмача̄рӣнам̣ сан̇гахам̣ карохӣ’’ти а̄ха. тхеро паттам̣ ада̄си. маха̄упа̄сако паттам̣ а̄да̄йа гантва̄ каха̄пан̣аггханакасса пин̣д̣апа̄тасса пӯретва̄ навахаттхаса̄т̣акам̣ а̄дха̄ракам̣ катва̄ а̄харитва̄ тхерасса хаттхе т̣хапеси; апаропи упа̄сако тхерасса̄ти сатта са̄т̣акасата̄ни сатта ча пин̣д̣апа̄тасата̄ни тхерассева адам̣су.
тхеро бхиккхусан̇гхасса сам̣вибха̄гам̣ катва̄ анупуббена маха̄виха̄рам̣ па̄пун̣итва̄ мукхам̣ дховитва̄ маха̄бодхим̣ вандитва̄ маха̄четийам̣ вандитва̄ тхӯпа̄ра̄ме т̣хито чӣварам̣ па̄рупитва̄ бхиккхусан̇гхапарива̄ро даккхин̣адва̄рена нагарам̣ пависитва̄ два̄рато йа̄ва вал̣ан̃джанакаса̄ла̄ етасмим̣ антаре сат̣т̣хикаха̄пан̣аггханакам̣ пин̣д̣апа̄там̣ лабхи. тато пат̣т̣ха̄йа пана сакка̄расса пама̄н̣ам̣ наттхи. евам̣ ка̄лавипаттийам̣ мадхукапхалаттачопи кумудана̄л̣ипи дуллабха̄ джа̄та̄. ка̄ласампаттийам̣ еварӯпо маха̄ла̄бхо удапа̄ди.
ваттаббаканигродхаттхерасса̄пи са̄ман̣ерака̄ле бра̄хман̣атиссабхайам̣ удапа̄ди. са̄ман̣еро ча упаджджха̄йо часса парасамуддам̣ на̄гамим̣су; ‘пан̣н̣акха̄дакамануссе упанисса̄йа васисса̄ма̄’ти паччанта̄бхимукха̄ ахесум̣. са̄ман̣еро сатта̄хаматтам̣ ана̄ха̄ро хутва̄ екасмим̣ га̄мат̣т̣ха̄не та̄ларуккхе та̄лапаккам̣ дисва̄ упаджджха̄йам̣ а̄ха – ‘‘бханте, тхокам̣ а̄гаметха; та̄лапаккам̣ па̄тесса̄мӣ’’ти. ‘‘дуббалоси твам̣, са̄ман̣ера, ма̄ абхирухӣ’’ти. ‘‘абхирухисса̄ми, бханте’’ти кхуддакава̄сим̣ гахетва̄ та̄лам̣ а̄руйха та̄лапин̣д̣ам̣ чхиндитум̣ а̄рабхи. ва̄сипхалам̣ никкхамитва̄ бхӯмийам̣ пати.
тхеро чинтеси ‘‘айам̣ килантова руккхам̣ а̄рул̣хо; ким̣ ну кхо ида̄ни кариссатӣ’’ти са̄ман̣еро та̄лапан̣н̣ам̣ пха̄летва̄ пха̄летва̄ ва̄сидан̣д̣аке бандхитва̄ гхат̣т̣енто гхат̣т̣енто бхӯмийам̣ па̄тетва̄ ‘‘бханте, са̄дху ватасса саче ва̄сипхалам̣ еттха павесеййа̄тха̄’’ти а̄ха. тхеро ‘упа̄йасампанно са̄ман̣еро’ти ва̄сипхалам̣ павесетва̄ ада̄си. со ва̄сим̣ уккхипитва̄ та̄лапхала̄ни па̄теси. тхеро ва̄сим̣ па̄та̄петва̄ пават̣т̣итва̄ гатам̣ та̄лапхалам̣ бхиндитва̄ са̄ман̣ерам̣ отин̣н̣ака̄ле а̄ха ‘‘са̄ман̣ера, твам̣ дуббало, идам̣ та̄ва кха̄да̄хӣ’’ти. ‘‘на̄хам̣, бханте, тумхехи акха̄дите кха̄дисса̄мӣ’’ти ва̄сим̣ гахетва̄ та̄лапхала̄ни бхиндитва̄ паттам̣ нӣхаритва̄ та̄ламин̃джам̣ паккхипитва̄ тхерасса датва̄ сайам̣ кха̄ди. йа̄ва та̄лапхала̄ни ахесум̣, та̄ва таттхева васитва̄ пхалесу кхӣн̣есу анупуббена пан̣н̣акха̄дакаманусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не екам̣ чхад̣д̣итавиха̄рам̣ пависим̣су. са̄ман̣еро тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иджагги. тхеро са̄ман̣ерасса ова̄дам̣ датва̄ виха̄рам̣ па̄виси. са̄ман̣еро ‘ана̄йатане нат̣т̣ха̄нам̣ аттабха̄ва̄нам̣ пама̄н̣ам̣ наттхи, буддха̄нам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ карисса̄мӣ’ти четийан̇ган̣ам̣ гантва̄ аппахаритам̣ кароти; сатта̄хаматтам̣ нира̄ха̄рата̄йа паведхама̄но патитва̄ нипаннакова тин̣а̄ни уддхарати. екачче ча манусса̄ аран̃н̃е чаранта̄ мадхум̣ лабхитва̄ да̄рӯни чева са̄капан̣н̣ан̃ча гахетва̄ тин̣ачаланасан̃н̃а̄йа ‘миго ну кхо есо’ти са̄ман̣ерасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣ кароси, са̄ман̣ера̄’’ти а̄хам̣су. ‘‘тин̣аган̣т̣хим̣ ган̣ха̄ми, упа̄сака̄’’ти. ‘‘ан̃н̃опи кочи аттхи, бханте’’ти? ‘‘а̄ма, упа̄сака̄, упаджджха̄йо ме антогаббхе’’ти. ‘‘маха̄тхерасса датва̄ кха̄деййа̄си, бханте’’ти са̄ман̣ерасса мадхум̣ датва̄ аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхитва̄ ‘‘майам̣ са̄кха̄бхан̇гам̣ каронта̄ гамисса̄ма. ета̄йа сан̃н̃а̄йа тхерам̣ гахетва̄ а̄гаччхеййа̄си, аййа̄’’ти ватва̄ агамам̣су.
са̄ман̣еро мадхум̣ гахетва̄ тхерасса сантикам̣ гантва̄ бахи т̣хатва̄ ‘‘ванда̄ми, бханте’’ти а̄ха. тхеро ‘са̄ман̣еро джигхаччха̄йа ануд̣айхама̄но а̄гато бхависсатӣ’ти тун̣хӣ ахоси. со пунапи ‘‘ванда̄ми, бханте’’ти а̄ха. ‘‘касма̄, са̄ман̣ера, дуббалабхиккхӯнам̣ сукхена нипаджджитум̣ на десӣ’’ти? ‘‘два̄рам̣ виваритум̣ са̄руппам̣, бханте’’ти? тхеро ут̣т̣хахитва̄ два̄рам̣ виваритва̄ ‘‘ким̣ те, са̄ман̣ера, ладдхам̣’’ти а̄ха. мануссехи мадху диннам̣, кха̄дитум̣ са̄руппам̣, бханте’’ти? ‘‘са̄ман̣ера, евамева кха̄дитум̣ киламисса̄ма, па̄накам̣ катва̄ пивисса̄ма̄’’ти. са̄ман̣еро па̄накам̣ катва̄ ада̄си. атха нам̣ тхеро ‘‘манусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ пуччхаси, са̄ман̣ера̄’’ти а̄ха. сайамева а̄чиккхим̣су, бханте’’ти. ‘‘са̄ман̣ера, па̄това гаччханта̄ киламисса̄ма; аджджева гамисса̄ма̄’’ти паттачӣварам̣ ган̣ха̄петва̄ никкхами. те гантва̄ манусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄насса авидӯре нипаджджим̣су.
са̄ман̣еро раттибха̄ге чинтеси – ‘майа̄ паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа га̄манте арун̣ам̣ на̄ма на ут̣т̣ха̄питапубба’нти. со паттам̣ гахетва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ аран̃н̃ам̣ агама̄си. маха̄тхеро са̄ман̣ерам̣ нипаннат̣т̣ха̄не апассанто ‘мануссакха̄дакехи гахито бхависсатӣ’ти чинтеси. са̄ман̣еро аран̃н̃е арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ паттена удакан̃ча дантакат̣т̣хан̃ча гахетва̄ а̄гами. ‘‘са̄ман̣ера, кухим̣ гатоси? махаллакабхиккхӯнам̣ те витакко уппа̄дито; дан̣д̣акаммам̣ а̄хара̄’’ти. ‘‘а̄харисса̄ми, бханте’’ти. тхеро мукхам̣ дховитва̄ чӣварам̣ па̄рупи. убхопи манусса̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ агамам̣су. манусса̄пи аттано парибхогам̣ кандамӯлапхалапан̣н̣ам̣ адам̣су. тхеропи парибхун̃джитва̄ виха̄рам̣ агама̄си. са̄ман̣еро удакам̣ а̄харитва̄ ‘‘па̄де дхова̄ми, бханте’’ти а̄ха. ‘‘са̄ман̣ера, твам̣ раттим̣ кухим̣ гато? амха̄кам̣ витаккам̣ уппа̄десӣ’’ти. ‘‘бханте, га̄манте ме арун̣ам̣ на ут̣т̣ха̄питапуббам̣; арун̣ут̣т̣ха̄панаттха̄йа аран̃н̃ам̣ агама̄си’’нти. ‘‘са̄ман̣ера, на туйхам̣ дан̣д̣акаммам̣ ануччхавикам̣ амха̄камева ануччхавика’’нти ватва̄ тхеро тасмим̣йева т̣ха̄не васи; са̄ман̣ерасса ча сан̃н̃ам̣ ада̄си ‘‘майам̣ та̄ва махаллака̄; ‘идам̣ на̄ма бхависсатӣ’ти на сакка̄ джа̄нитум̣. тувам̣ атта̄нам̣ раккхеййа̄сӣ’’ти. тхеро кира ана̄га̄мӣ. там̣ апарабха̄ге мануссакха̄дака̄ кха̄дим̣су. са̄ман̣еро атта̄нам̣ раккхитва̄ бхайе вӯпасанте татха̄рӯпе т̣ха̄не упаджджхам̣ га̄ха̄петва̄ упасампанно буддхавачанам̣ уггахетва̄ типит̣акадхаро хутва̄ ваттаббаканигродхаттхеро на̄ма джа̄то.
питумаха̄ра̄джа̄ раджджам̣ пат̣ипаджджи. парасамудда̄ а̄гата̄гата̄ бхиккхӯ ‘‘кахам̣ ваттаббаканигродхаттхеро, кахам̣ ваттаббаканигродхаттхеро’’ти пуччхитва̄ тасса сантикам̣ агамам̣су. маха̄бхиккхусан̇гхо тхерам̣ парива̄реси. со маха̄бхиккхусан̇гхапаривуто анупуббена маха̄виха̄рам̣ патва̄ маха̄бодхим̣ маха̄четийам̣ тхӯпа̄ра̄ман̃ча вандитва̄ нагарам̣ па̄йа̄си. йа̄ва даккхин̣адва̄ра̄ гаччхантассева навасу т̣ха̄несу тичӣварам̣ упападжджи; антонагарам̣ павит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа маха̄сакка̄ро уппаджджи. ити ка̄лавипаттийам̣ та̄лапхалакандамӯлапан̣н̣ампи дуллабхам̣ джа̄там̣. ка̄ласампаттийам̣ еварӯпо маха̄ла̄бхо уппанноти. евам̣ ка̄лавипаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни ка̄ласампаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти.
апарасса̄пи бахӯни калйа̄н̣акамма̄ни хонти. та̄ни пайогавипаттийам̣ т̣хитасса на випаччеййум̣. со пана екена калйа̄н̣акаммена самма̄пайоге патит̣т̣хито тӣн̣и сучарита̄ни пӯрети, пан̃часӣлам̣ дасасӣлам̣ раккхати. ка̄ласампаттийам̣ ниббаттасса ра̄джа̄но сабба̄лан̇ка̄рапатиман̣д̣ита̄ ра̄джакан̃н̃а̄йо ‘етасса ануччхавика̄’ти песенти, йа̄нава̄ханаман̣исуван̣н̣араджата̄дибхедам̣ там̣ там̣ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ ‘етасса ануччхавика’нти песенти.
паббаджджӯпагатопи маха̄йасо хоти маха̄нубха̄во. татридам̣ ваттху – кӯт̣акан̣н̣ара̄джа̄ кира гирига̄макан̣н̣ава̄сикам̣ чӯл̣асудхамматтхерам̣ мама̄йати. со уппалава̄пийам̣ васама̄но тхерам̣ паккоса̄песи. тхеро а̄гантва̄ ма̄ла̄ра̄мавиха̄ре васати. ра̄джа̄ тхерасса ма̄тарам̣ пуччхи – ‘‘ким̣ тхеро пийа̄йатӣ’’ти? ‘‘кандам̣ маха̄ра̄джа̄’’ти. ра̄джа̄ кандам̣ га̄ха̄петва̄ виха̄рам̣ гантва̄ тхерасса дадама̄но мукхам̣ уллокетум̣ на̄саккхи. со никкхамитва̄ ча бахипаривен̣е девим̣ пуччхи – ‘‘кӣдисо тхеро’’ти? ‘‘твам̣ пурисо хутва̄ уллокетум̣ на саккоси; ахам̣ катхам̣ саккхисса̄ми? на̄хам̣ джа̄на̄ми кӣдисо’’ти. ра̄джа̄ ‘мама рат̣т̣хе балика̄рагахапатипуттам̣ уллокетум̣ на висаха̄ми. махантам̣ вата бхо буддхаса̄санам̣ на̄ма̄’ти аппхот̣еси. типит̣акачӯл̣ана̄гаттхерампи мама̄йати. тасса ан̇гулийам̣ ека̄ пил̣ака̄ ут̣т̣хахи. ра̄джа̄ ‘тхерам̣ пассисса̄мӣ’ти виха̄рам̣ гантва̄ балавапемена ан̇гулим̣ мукхена ган̣хи. антомукхейева пил̣ака̄ бхинна̄, пуббалохитам̣ анут̣т̣хубхитва̄ тхере синехена аматам̣ вийа аджджхохари. сойева тхеро апарабха̄ге маран̣аман̃че нипаджджи. ра̄джа̄ гантва̄ асучикапаллакам̣ сӣсе т̣хапетва̄ ‘дхаммасакат̣асса аккхо бхиджджати аккхо бхиджджатӣ’ти паридевама̄но вичари. патхависсарасса асучикапаллакам̣ сӣсена уккхипитва̄ вичаран̣ам̣ на̄ма касса гатамагго? самма̄пайогасса гатамагготи. евам̣ пайогавипаттипат̣иба̄хитатта̄ випа̄кам̣ да̄тум̣ асакконта̄ни пайогасампаттим̣ а̄гамма випаччантӣти паджа̄на̄ти. евам̣ чатӯхи випаттӣхи пат̣иба̄хитам̣ калйа̄н̣акаммам̣ випа̄кам̣ адатва̄ чатассо сампаттийо а̄гамма дети.
татридам̣ бхӯтаматтхам̣ катва̄ опаммам̣ – еко кира маха̄ра̄джа̄ екасса амаччасса аппаматтена куджджхитва̄ там̣ бандхана̄га̄ре бандха̄песи. тасса н̃а̄така̄ ран̃н̃о куддхабха̄вам̣ н̃атва̄ кин̃чи аватва̄ чан̣д̣акопе вигате ра̄джа̄нам̣ тасса нирапара̄дхабха̄вам̣ джа̄на̄песум̣. ра̄джа̄ мун̃читва̄ тасса т̣ха̄нантарам̣ пат̣ипа̄катикам̣ ака̄си. атхасса тато тато а̄гаччханта̄нам̣ пан̣н̣а̄ка̄ра̄нам̣ пама̄н̣ам̣ на̄хоси. манусса̄ сампат̣иччхитум̣ на̄саккхим̣су. таттха ран̃н̃о аппаматтакена куджджхитва̄ тасса бандхана̄га̄ре бандха̄питака̄ло вийа путхуджджанасса нирайе ниббаттака̄ло. атхасса н̃а̄такехи ра̄джа̄нам̣ сан̃н̃а̄петва̄ т̣ха̄нантарасса пат̣ипа̄катикакаран̣ака̄ло вийа тасса сагге ниббаттака̄ло. пан̣н̣а̄ка̄рам̣ сампат̣иччхитум̣ асаматтхака̄ло вийа чатассо сампаттийо а̄гамма калйа̄н̣акамма̄нам̣ девалокато мануссалокам̣, мануссалокато девалоканти евам̣ сукхат̣т̣ха̄нато сукхат̣т̣ха̄намева нетва̄ каппасатасахассампи сукхавипа̄кам̣ датва̄ нибба̄насампа̄панам̣ ведитаббам̣.
евам̣ та̄ва па̄л̣ивасенева дутийам̣ балам̣ дӣпетва̄ пуна ‘‘ахоси каммам̣ ахоси каммавипа̄ко’’ти (пат̣и. ма. 1.234) имина̄ пат̣исамбхида̄найена̄пи дӣпетаббам̣. таттха ‘ахоси камма’нти атӣте а̄йӯхитам̣ каммам̣ атӣтейева ахоси. йена пана атӣте випа̄ко динно, там̣ сандха̄йа ‘ахоси каммавипа̄ко’ти вуттам̣. дит̣т̣хадхаммаведанӣйа̄дӣсу пана бахӯсупи а̄йӯхитесу екам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ випа̄кам̣ дети, сеса̄ни авипа̄ка̄ни. екам̣ упападжджаведанӣйам̣ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хати, сеса̄ни авипа̄ка̄ни. екена̄нантарийена нирайе упападжджати, сеса̄ни авипа̄ка̄ни. ат̣т̣хасу сама̄паттӣсу ека̄йа брахмалоке ниббаттати, сеса̄ авипа̄ка̄. идам̣ сандха̄йа ‘на̄хоси каммавипа̄ко’ти вуттам̣. йо пана бахумпи кусала̄кусалам̣ каммам̣ катва̄ калйа̄н̣амиттам̣ нисса̄йа арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, етасса каммавипа̄ко ‘на̄хоси’ на̄ма. йам̣ атӣте а̄йӯхитам̣ етарахи випа̄кам̣ дети там̣ ‘ахоси каммам̣ аттхи каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ пуриманайенева авипа̄катам̣ а̄паджджати там̣ ‘ахоси каммам̣ наттхи каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ атӣте а̄йӯхитам̣ ана̄гате випа̄кам̣ дассати там̣ ‘ахоси каммам̣ бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ пуриманайена авипа̄катам̣ а̄паджджиссати там̣ ‘ахоси каммам̣ на бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма.
йам̣ етарахи а̄йӯхитам̣ етарахийева випа̄кам̣ дети там̣ ‘аттхи каммам̣ аттхи каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ пуриманайенева авипа̄катам̣ а̄паджджати там̣ ‘аттхи каммам̣ наттхи каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ етарахи а̄йӯхитам̣ ана̄гате випа̄кам̣ дассати там̣ ‘аттхи каммам̣ бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ пуриманайенева авипа̄катам̣ а̄паджджиссати там̣ ‘аттхи каммам̣ на бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма.
йам̣ сайампи ана̄гатам̣, випа̄кописса ана̄гато там̣ ‘бхависсати каммам̣ бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма. йам̣ сайам̣ бхависсати, пуриманайенева авипа̄катам̣ а̄паджджиссати там̣ ‘бхависсати каммам̣ на бхависсати каммавипа̄ко’ на̄ма.
идам̣ татха̄гатасса̄ти идам̣ саббехипи етехи а̄ка̄рехи татха̄гатасса каммантаравипа̄кантараджа̄нанан̃а̄н̣ам̣ акампийат̣т̣хена дутийабалам̣ ведитаббанти.
дутийабаланиддесаван̣н̣ана̄.
татийабаланиддесо
811. татийабаланиддесе магготи ва̄ пат̣ипада̄ти ва̄ каммассеветам̣ на̄мам̣. нирайага̄минӣтиа̄дӣсу нирасса̄дат̣т̣хена ниратиаттхена ча нирайо. уддхам̣ анугантва̄ тирийам̣ ан̃чита̄ти тираччха̄на̄; тираччха̄на̄йева тираччха̄найони. петата̄йа петти; ито печча гатабха̄вена̄ти аттхо. петтийева петтивисайо. манасса уссанната̄йа манусса̄; манусса̄ва мануссалоко. диббанти пан̃чахи ка̄магун̣ехи адхиматта̄йа ва̄ т̣ха̄насампаттийа̄ти дева̄; дева̄ва девалоко. ва̄нам̣ вуччати тан̣ха̄; там̣ таттха наттхӣти нибба̄нам̣. нирайам̣ гаччхатӣти нирайага̄мӣ. идам̣ маггам̣ сандха̄йа вуттам̣. пат̣ипада̄ пана нирайага̄минӣ на̄ма хоти. сесападесупи есева найо. идам̣ саббампи пат̣ипадам̣ татха̄гато паджа̄на̄ти.
катхам̣? сакалага̄мава̄сикесупи хи екато екам̣ сӯкарам̣ ва̄ мигам̣ ва̄ джӣвита̄ воропентесу саббесампи четана̄ парасса джӣвитиндрийа̄рамман̣а̄ва хоти. там̣ пана каммам̣ тесам̣ а̄йӯханаккхан̣ейева на̄на̄ хоти. тесу хи еко а̄дарена чхандаджа̄то кароти. еко ‘ехи твампи карохӣ’ти парехи ниппӣл̣итатта̄ кароти. еко сама̄наччхандо вийа хутва̄ аппат̣иба̄хийама̄но вичарати. тесу еко тенева каммена нирайе ниббаттати, еко тираччха̄найонийам̣, еко петтивисайе. там̣ татха̄гато а̄йӯханаккхан̣ейева ‘имина̄ нӣха̄рена а̄йӯхитатта̄ еса нирайе ниббаттиссати, еса тираччха̄найонийам̣, еса петтивисайе’ти паджа̄на̄ти. нирайе ниббаттама̄нампи ‘еса ат̣т̣хасу маха̄нирайесу ниббаттиссати, еса сол̣асасу уссаданирайесу ниббаттиссатӣ’ти паджа̄на̄ти. тираччха̄найонийам̣ ниббаттама̄нампи ‘еса апа̄дако бхависсати, еса двипа̄дако, еса чатуппа̄дако, еса бахуппа̄дако’ти паджа̄на̄ти. петтивисайе ниббаттама̄нампи ‘еса ниджджха̄матан̣хико бхависсати, еса кхуппипа̄сико, еса парадаттӯпаджӣвӣ’ти паджа̄на̄ти. тесу ча каммесу ‘идам̣ каммам̣ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хитум̣ на саккхиссати, дуббалам̣ динна̄йа пат̣исандхийа̄ упадхивепаккам̣ бхависсатӣти паджа̄на̄ти.
татха̄ сакалага̄мава̄сикесу екато пин̣д̣апа̄там̣ дадама̄несу саббесампи четана̄ пин̣д̣апа̄та̄рамман̣а̄ва хоти. там̣ пана каммам̣ тесам̣ а̄йӯханаккхан̣ейева пуриманайена на̄на̄ хоти. тесу кечи девалоке ниббаттиссанти, кечи мануссалоке. там̣ татха̄гато а̄йӯханаккхан̣ейева ‘имина̄ нӣха̄рена а̄йӯхитатта̄ еса мануссалоке ниббаттиссати, еса девалоке’ти паджа̄на̄ти. девалоке ниббаттама̄на̄нампи ‘еса параниммитавасаваттӣсу ниббаттиссати, еса нимма̄наратӣсу, еса туситесу, еса йа̄месу, еса та̄ватим̣сесу, еса ча̄тумаха̄ра̄джикесу, еса бхуммадевесу; еса пана джет̣т̣хакадевара̄джа̄ хутва̄ ниббаттиссати, еса етасса дутийам̣ ва̄ татийам̣ ва̄ т̣ха̄нантарам̣ каронто парича̄рако хутва̄ ниббаттиссатӣ’ти паджа̄на̄ти. мануссесу ниббаттама̄на̄нампи ‘еса кхаттийакуле ниббаттиссати, еса бра̄хман̣акуле, еса вессакуле, еса суддакуле; еса пана мануссесу ра̄джа̄ хутва̄ ниббаттиссати, еса етасса дутийам̣ ва̄ татийам̣ ва̄ т̣ха̄нантарам̣ каронто парича̄рако хутва̄ ниббаттиссатӣ’ти паджа̄на̄ти. тесу ча каммесу ‘идам̣ каммам̣ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хитум̣ на саккхиссати, дуббалам̣ динна̄йа пат̣исандхийа̄ упадхивепаккам̣ бхависсатӣ’ти паджа̄на̄ти.
татха̄ випассанам̣ пат̣т̣хапентесуйева йена нӣха̄рена випассана̄ а̄раддха̄, ‘еса арахаттам̣ па̄пун̣иссати, еса арахаттам̣ паттум̣ на саккхиссати, еса ана̄га̄мӣйева бхависсати, еса сакада̄га̄мӣйева, еса сота̄паннойева; еса пана маггам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ саччхика̄тум̣ на саккхиссати, лаккхан̣а̄рамман̣а̄йа випассана̄йамева т̣хассати; еса паччайапариггахейева, еса на̄марӯпапариггахейева, еса арӯпапариггахейева, еса рӯпапариггахейева т̣хассати, еса маха̄бхӯтаматтамева ваваттха̄пессати, еса кин̃чи саллаккхетум̣ на саккхиссатӣ’ти паджа̄на̄ти.
касин̣апарикаммам̣ каронтесупи ‘етасса парикаммаматтамева бхависсати, нимиттам̣ уппа̄детум̣ на саккхиссати; еса пана нимиттам̣ уппа̄детум̣ саккхиссати, аппанам̣ па̄петум̣ на саккхиссати; еса аппанам̣ па̄петва̄ джха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ ган̣хиссатӣ’ти паджа̄на̄тӣти.
татийабаланиддесаван̣н̣ана̄.
чатуттхабаланиддесо
812. чатуттхабаланиддесе кхандхана̄наттанти ‘айам̣ рӯпаккхандхо на̄ма…пе… айам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо на̄ма̄’ти евам̣ пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣ паджа̄на̄ти. тесупи ‘екавидхена рӯпаккхандхо…пе… ека̄дасавидхена рӯпаккхандхо. екавидхена ведана̄ккхандхо…пе… бахувидхена ведана̄ккхандхо…пе… екавидхена сан̃н̃а̄ккхандхо…пе… екавидхена сан̇кха̄раккхандхо…пе… екавидхена вин̃н̃а̄н̣аккхандхо…пе… бахувидхена вин̃н̃а̄н̣аккхандхо’ти евам̣ екекасса кхандхасса на̄наттам̣ паджа̄на̄ти. а̄йатанана̄наттанти ‘идам̣ чаккха̄йатанам̣ на̄ма…пе… идам̣ дхамма̄йатанам̣ на̄ма. таттха даса̄йатана̄ ка̄ма̄вачара̄, две чатубхӯмака̄’ти евам̣ а̄йатанана̄наттам̣ паджа̄на̄ти. дха̄туна̄наттанти ‘айам̣ чаккхудха̄ту на̄ма…пе… айам̣ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту на̄ма. таттха сол̣аса дха̄туйо ка̄ма̄вачара̄, две чатубхӯмака̄’ти евам̣ дха̄туна̄наттам̣ паджа̄на̄ти.
пуна анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокана̄наттанти идам̣ на кевалам̣ упа̄диннакасан̇кха̄ралокассева на̄наттам̣ татха̄гато паджа̄на̄ти, анупа̄диннакасан̇кха̄ралокасса̄пи на̄наттам̣ татха̄гато паджа̄на̄тийева̄ти дассетум̣ гахитам̣. паччекабуддха̄ хи две ча аггаса̄вака̄ упа̄диннакасан̇кха̄ралокасса̄пи на̄наттам̣ екадесатова джа̄нанти но ниппадесато, анупа̄диннакалокасса пана на̄наттам̣ на джа̄нанти. саббан̃н̃убуддхо пана ‘има̄йа на̄ма дха̄туйа̄ уссанна̄йа имасса на̄ма руккхасса кхандхо сето хоти, имасса ка̄л̣ако, имасса мат̣т̣о; имасса бахалаттачо, имасса тануттачо; има̄йа на̄ма дха̄туйа̄ уссанна̄йа имасса руккхасса паттам̣ ван̣н̣асан̣т̣ха̄на̄дивасена еварӯпам̣ на̄ма хоти; има̄йа пана дха̄туйа̄ уссанна̄йа имасса руккхасса пуппхам̣ нӣлакам̣ хоти, пӣтакам̣, лохитакам̣, ода̄там̣, сугандхам̣, дуггандхам̣ хоти; има̄йа на̄ма дха̄туйа̄ уссанна̄йа пхалам̣ кхуддакам̣ хоти, махантам̣, дӣгхам̣, рассам̣, ват̣т̣ам̣, сусан̣т̣ха̄нам̣, дуссан̣т̣ха̄нам̣, мат̣т̣хам̣, пхарусам̣, сугандхам̣, дуггандхам̣, мадхурам̣, титтакам̣, амбилам̣, кат̣укам̣, каса̄вам̣ хоти; има̄йа на̄ма дха̄туйа̄ уссанна̄йа имасса руккхасса кан̣т̣ако тикхин̣о хоти, атикхин̣о, уджуко, кут̣ило, тамбо, ка̄л̣ако, нӣло, ода̄то хотӣ’ти евам̣ анупа̄диннакасан̇кха̄ралокасса на̄наттам̣ паджа̄на̄ти. саббан̃н̃убуддха̄нам̣йева хи етам̣ балам̣, на ан̃н̃есанти.
чатуттхабаланиддесаван̣н̣ана̄.
пан̃чамабаланиддесо
813. пан̃чамабаланиддесе хӣна̄дхимуттика̄ти хӣнаджджха̄сайа̄. пан̣ӣта̄дхимуттика̄ти калйа̄н̣аджджха̄сайа̄. севантӣти ниссайанти аллӣйанти. бхаджантӣти упасан̇каманти. пайирупа̄сантӣти пунаппунам̣ упасан̇каманти. саче хи а̄чарийупаджджха̄йа̄ на сӣлаванто хонти, саддхивиха̄рика̄ сӣлаванто хонти, те аттано а̄чарийупаджджха̄йепи на упасан̇каманти, аттана̄ садисе са̄руппабхиккхӯйева упасан̇каманти. саче а̄чарийупаджджха̄йа̄ са̄руппабхиккхӯ, итаре аса̄руппа̄, тепи на а̄чарийупаджджха̄йе упасан̇каманти, аттана̄ садисе хӣна̄дхимуттике ева упасан̇каманти.
евам̣ упасан̇каманам̣ пана на кевалам̣ етарахева, атӣта̄на̄гатепӣти дассетум̣ атӣтампи аддха̄нантиа̄дима̄ха. там̣ утта̄наттхамева. идам̣ пана дуссӣла̄нам̣ дуссӣласеванамева, сӣлаванта̄нам̣ сӣлавантасеванамева, дуппан̃н̃а̄нам̣ дуппан̃н̃асеванамева, пан̃н̃аванта̄нам̣ пан̃н̃авантасеванамева ко нийа̄метӣти? аджджха̄сайадха̄ту нийа̄мети. самбахула̄ кира бхиккхӯ екам̣ га̄мам̣ ган̣абхиккха̄ча̄рам̣ чаранти. манусса̄ бахубхаттам̣ а̄харитва̄ патта̄ни пӯретва̄ ‘‘тумха̄кам̣ йатха̄сабха̄гена парибхун̃н̃атха̄’’ти датва̄ уййоджесум̣. бхиккхӯпи а̄хам̣су ‘‘а̄вусо, манусса̄ дха̄тусам̣йуттакамме пайоджентӣ’’ти. типит̣акачӯл̣а̄бхайаттхеропи на̄гадӣпе четийам̣ вандана̄йа пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ гаччханто екасмим̣ га̄ме мануссехи нимантито. тхерена ча саддхим̣ еко аса̄руппабхиккху аттхи. дхуравиха̄репи еко аса̄руппабхиккху аттхи. двӣсу бхиккхусан̇гхесу га̄мам̣ осарантесу те убхопи джана̄, кин̃ча̄пи а̄гантукена нева̄сико нева̄сикена ва̄ а̄гантуко на дит̣т̣хапуббо, евам̣ сантепи, екато хутва̄ хаситва̄ хаситва̄ катхайама̄на̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. тхеро дисва̄ ‘‘самма̄самбуддхена джа̄нитва̄ дха̄тусам̣йуттам̣ катхита’’нти а̄ха.
евам̣ ‘аджджха̄сайадха̄ту нийа̄метӣ’ти ватва̄ дха̄тусам̣йуттена айамеваттхо дӣпетаббо. гиджджхакӯт̣апаббатасмин̃хи гила̄насеййа̄йа нипанно бхагава̄ а̄раккхан̣аттха̄йа парива̄ретва̄ васантесу са̄рипуттамоггалла̄на̄дӣсу екамекам̣ аттано аттано париса̄йа саддхим̣ чан̇камантам̣ олокетва̄ бхиккхӯ а̄мантеси ‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, са̄рипуттам̣ самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ чан̇каманта’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’ти. ‘‘саббе кхо ете, бхиккхаве, бхиккхӯ маха̄пан̃н̃а̄’’ти (сам̣. ни. 2.99) саббам̣ виттха̄ретаббанти.
пан̃чамабаланиддесаван̣н̣ана̄.
чхат̣т̣хабаланиддесо
814. чхат̣т̣хабаланиддесе а̄сайанти йаттха сатта̄ а̄сайанти нивасанти, там̣ тесам̣ нива̄сат̣т̣ха̄нам̣ дит̣т̣хигатам̣ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ н̃а̄н̣ам̣ ва̄. анусайанти аппахӣна̄нусайитам̣ килесам̣. чаританти ка̄йа̄дӣхи абхисан̇кхатам̣ кусала̄кусалам̣. адхимуттанти аджджха̄сайам̣. аппараджаккхетиа̄дӣсу пан̃н̃а̄майе аккхимхи аппам̣ париттам̣ ра̄гадосамохараджам̣ етесанти аппараджаккха̄. тассева махантата̄йа маха̄раджаккха̄. убхайена̄пи мандакилесе маха̄килесе ча сатте дассети. йесам̣ саддха̄дӣни индрийа̄ни тиккха̄ни, те тиккхиндрийа̄. йесам̣ та̄ни мудӯни, те мудиндрийа̄. йесам̣ а̄сайа̄дайо кот̣т̣ха̄са̄ сундара̄, те сва̄ка̄ра̄. випарӣта̄ два̄ка̄ра̄. йе катхитака̄ран̣ам̣ саллаккхенти, сукхена сакка̄ хонти вин̃н̃а̄петум̣, те сувин̃н̃а̄пайа̄. випарӣта̄ дувин̃н̃а̄пайа̄. йе арийамаггапат̣иведхасса ануччхавика̄ упаниссайасампанна̄, те бхабба̄. випарӣта̄ абхабба̄.
815. евам̣ чхат̣т̣хабаласса ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ида̄ни йатха̄пат̣ипа̄т̣ийа̄ бха̄дженто катамо ча сатта̄нам̣ а̄сайотиа̄дима̄ха. таттха сассато локотиа̄дӣнам̣ аттхо хет̣т̣ха̄ никкхепакан̣д̣аван̣н̣ана̄йам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 1105) вуттойева. ити бхавадит̣т̣хисанниссита̄ ва̄ти евам̣ сассатадит̣т̣хим̣ ва̄ санниссита̄. сассатадит̣т̣хи хи еттха бхавадит̣т̣хӣти вутта̄; уччхедадит̣т̣хи ча вибхавадит̣т̣хӣти. саббадит̣т̣хӣнан̃хи сассатуччхедадит̣т̣хӣ хи сан̇гахитатта̄ саббепи дит̣т̣хигатика̄ сатта̄ има̄ва две дит̣т̣хийо санниссита̄ хонти. вуттампи четам̣ – ‘‘двайасанниссито кхо пана̄йам̣, качча̄на, локо йебхуййена – аттхитан̃чева наттхитан̃ча̄’’ти (сам̣. ни. 2.15). еттха хи аттхита̄ти сассатам̣, наттхита̄ти уччхедо. айам̣ та̄ва ват̣т̣асанниссита̄нам̣ путхуджджанасатта̄нам̣ а̄сайо.
ида̄ни виват̣т̣асанниссита̄нам̣ суддхасатта̄нам̣ а̄сайам̣ дассетум̣ ете ва̄ пана убхо анте анупагамма̄тиа̄ди вуттам̣. таттха ете ва̄ пана̄ти етейева. убхо антети сассатуччхедасан̇кха̄те две анте. анупагамма̄ти аналлӣйитва̄. идаппаччайата̄ пат̣иччасамуппаннесу дхаммесӯти идаппаччайата̄йа чева пат̣иччасамуппаннадхаммесу ча. ануломика̄ кхантӣти випассана̄н̃а̄н̣ам̣. йатха̄бхӯтам̣ ва̄ н̃а̄н̣анти магган̃а̄н̣ам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йа̄ пат̣иччасамуппа̄де чева пат̣иччасамуппаннадхаммесу ча ете убхо сассатуччхедаанте анупагантва̄ випассана̄ пат̣иладдха̄, йан̃ча тато уттаримагган̃а̄н̣ам̣ – айам̣ сатта̄нам̣ а̄сайо, айам̣ ват̣т̣асанниссита̄нан̃ча виват̣т̣асанниссита̄нан̃ча саббесампи сатта̄нам̣ а̄сайо, идам̣ васанат̣т̣ха̄нанти. айам̣ а̄чарийа̄нам̣ сама̄наттхакатха̄.
витан̣д̣ава̄дӣ пана̄ха – ‘магго на̄ма ва̄сам̣ виддхам̣сенто гаччхати, нану твам̣ магго ва̄соти вадесӣ’ти? со ваттаббо ‘твам̣ арийава̄сабха̄н̣ако хоси на хосӣ’ти? саче пана ‘на хомӣ’ти вадати, ‘абха̄н̣аката̄йа на джа̄на̄сӣ’ти ваттаббо. саче ‘бха̄н̣акосмӣ’ти вадати, ‘суттам̣ а̄хара̄’ти ваттаббо. саче а̄харати, иччетам̣ кусалам̣; но че а̄харати сайам̣ а̄харитаббам̣ – ‘‘дасайиме, бхиккхаве, арийава̄са̄, йе арийа̄ а̄васим̣су ва̄ а̄васанти ва̄ а̄васиссанти ва̄’’ти (а. ни. 10.19). етан̃хи суттам̣ маггасса ва̄сабха̄вам̣ дӣпети. тасма̄ сукатхитамеветанти. идам̣ пана бхагава̄ сатта̄нам̣ а̄сайам̣ джа̄нанто имесан̃ча дит̣т̣хигата̄нам̣ випассана̄н̃а̄н̣амагган̃а̄н̣а̄нам̣ аппаваттиккхан̣епи джа̄на̄ти ева. вуттампи четам̣ –
‘‘ка̄мам̣ севантан̃н̃ева джа̄на̄ти ‘айам̣ пуггало ка̄магаруко ка̄ма̄сайо ка̄ма̄дхимутто’ти. неккхаммам̣ севантан̃н̃ева джа̄на̄ти ‘айам̣ пуггало неккхаммагаруко неккхамма̄сайо неккхамма̄дхимутто’ти. бйа̄па̄дам̣…пе… абйа̄па̄дам̣… тхинамиддхам̣…пе… а̄локасан̃н̃ам̣ неккхаммам̣ севантан̃н̃ева джа̄на̄ти севантан̃н̃ева джа̄на̄ти ‘айам̣ пуггало а̄локасан̃н̃а̄гаруко а̄локасан̃н̃а̄сайо а̄локасан̃н̃а̄дхимутто’’ти (пат̣и. ма. 1.113).
816. анусайаниддесе ка̄мара̄го ча со аппахӣнат̣т̣хена анусайо ча̄ти ка̄мара̄га̄нусайо. сесападесупи есева найо. йам̣ локе пийарӯпанти йам̣ имасмим̣ локе пийаджа̄тикам̣. са̄тарӯпанти са̄таджа̄тикам̣ асса̄дападат̣т̣ха̄нам̣ ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣. еттха сатта̄нам̣ ра̄га̄нусайо анусетӣти етасмим̣ ит̣т̣ха̄рамман̣е сатта̄нам̣ аппахӣнат̣т̣хена ра̄га̄нусайо анусети. йатха̄ на̄ма удаке нимуггасса хет̣т̣ха̄ ча упари ча самантабха̄ге ча удакамева хоти, евамева ит̣т̣ха̄рамман̣е ра̄гуппатти на̄ма сатта̄нам̣ а̄чин̣н̣асама̄чин̣н̣а̄. татха̄ анит̣т̣ха̄рамман̣е пат̣игхуппатти. ити имесу двӣсу дхаммесӯти евам̣ имесу двӣсу ка̄мара̄гапат̣игхавантесу ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣адхаммесу. авиджджа̄нупатита̄ти ка̄мара̄гапат̣игхасампайутта̄ хутва̄ а̄рамман̣акаран̣авасена авиджджа̄ анупатита̄. тадекат̣т̣хоти та̄йа авиджджа̄йа сампайуттекат̣т̣хавасена екат̣т̣хо. ма̄но ча дит̣т̣хи ча вичикиччха̄ ча̄ти нававидхо ма̄но, два̄сат̣т̣хивидха̄ дит̣т̣хи, ат̣т̣хаваттхука̄ ча вичикиччха̄. бхавара̄га̄нусайо панеттха ка̄мара̄га̄нусайенева сан̇гахитоти ведитаббо.
817. чаританиддесе тераса четана̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро, два̄даса апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро, чатассо а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ро. таттха ка̄ма̄вачаро париттабхӯмако, итаро маха̄бхӯмако. тӣсупи ва̄ етесу йо кочи аппавипа̄ко париттабхӯмако, бахувипа̄ко маха̄бхӯмакоти ведитаббо.
818. адхимуттиниддесо хет̣т̣ха̄ пака̄ситова. касма̄ пана̄йам̣ адхимутти хет̣т̣ха̄ вутта̄пи пуна гахита̄ти? айан̃хи хет̣т̣ха̄ па̄т̣ийеккам̣ баладассанавасена гахита̄, идха сатта̄нам̣ тиккхиндрийамудиндрийабха̄вадассанаттхам̣.
819. маха̄раджаккханиддесе уссадагата̄нӣти вепуллагата̄ни. паха̄наккамавасена чеса уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ниддесо като.
820. ануссадагата̄нӣти авепуллагата̄ним̣. тиккхиндрийамудиндрийаниддесе упаниссайаиндрийа̄ни на̄ма катхита̄ни. уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ниддесе панеттха пайоджанам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣.
823. татха̄ два̄ка̄раниддеса̄дӣсу па̄па̄сайа̄ти акусала̄сайа̄. па̄пачарита̄ти апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄рапарипӯрака̄. па̄па̄дхимуттика̄ти сакка̄йа̄бхирата̄ ват̣т̣аджджха̄сайа̄.
824. сва̄ка̄раниддесе йасма̄ калйа̄н̣ако на̄ма анусайо наттхи, тасма̄ калйа̄н̣а̄нусайа̄ти на вуттам̣. сесам̣ вуттавипарийа̄йена ведитаббам̣.
826. бхабба̄бхаббаниддесе камма̄варан̣ена̄ти пан̃чавидхена а̄нантарийакаммена. килеса̄варан̣ена̄ти нийатамиччха̄дит̣т̣хийа̄. випа̄ка̄варан̣ена̄ти ахетукапат̣исандхийа̄. йасма̄ пана духетука̄нампи арийамаггапат̣иведхо наттхи, тасма̄ духетукапат̣исандхипи випа̄ка̄варан̣амева̄ти ведитабба̄. ассаддха̄ти буддха̄дӣсу саддха̄рахита̄. аччхандика̄ти каттукамйата̄кусалаччхандарахита̄. уттаракурука̄ манусса̄ аччхандикат̣т̣ха̄нам̣ павит̣т̣ха̄. дуппан̃н̃а̄ти бхаван̇гапан̃н̃а̄йа парихӣна̄. бхаван̇гапан̃н̃а̄йа пана парипун̣н̣а̄йапи йасса бхаван̇гам̣ локуттарасса па̄дакам̣ на хоти, со дуппан̃н̃ойева на̄ма. абхабба̄ нийа̄мам̣ оккамитум̣ кусалесу дхаммесу самматтанти кусалесу дхаммесу самматтанийа̄масан̇кха̄там̣ маггам̣ оккамитум̣ абхабба̄.
827. на камма̄варан̣ена̄тиа̄дӣни вуттавипарийа̄йена ведитабба̄ни. идам̣ двиннам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ бха̄джанӣйам̣ – индрийапаропарийаттин̃а̄н̣асса ча а̄сайа̄нусайан̃а̄н̣асса ча. еттха хи а̄сайа̄нусайан̃а̄н̣ена индрийапаропарийаттин̃а̄н̣ампи бха̄джитам̣. ити има̄ни две н̃а̄н̣а̄ни екато хутва̄ екам̣ балан̃а̄н̣ам̣ на̄ма джа̄танти.
чхат̣т̣хабаланиддесаван̣н̣ана̄.
саттамабаланиддесо
828. саттамабаланиддесе джха̄йатӣти джха̄йӣ. чатта̄ро джха̄йӣти джха̄йино чатта̄ро джана̄ вуччанти. таттха пат̣хамачатукке та̄ва пат̣хамо сама̄паттила̄бхӣ сама̄нойева ‘на ла̄бхӣмхӣ’ти, каммат̣т̣ха̄нам̣ сама̄нам̣йева ‘на каммат̣т̣ха̄на’нти сан̃н̃ӣ хоти. айам̣ аппагун̣аджджха̄нала̄бхӣти ведитаббо. дутийо сама̄паттийа̄ ала̄бхӣйева ‘ла̄бхӣмхӣ’ти, акаммат̣т̣ха̄нам̣ сама̄нам̣йева ‘каммат̣т̣ха̄на’нти сан̃н̃ӣ хоти. айам̣ нидда̄джха̄йӣ на̄ма. нидда̄йитва̄ пат̣ибуддхо евам̣ ман̃н̃ати. татийо сама̄паттила̄бхӣ сама̄но ‘сама̄паттила̄бхӣмхӣ’ти, каммат̣т̣ха̄намева сама̄нам̣ ‘каммат̣т̣ха̄на’нти сан̃н̃ӣ хоти. айам̣ пагун̣аджджха̄нала̄бхӣти ведитаббо. чатуттхо ала̄бхӣйева ‘ала̄бхӣмхӣ’ти, акаммат̣т̣ха̄нам̣йева ‘акаммат̣т̣ха̄на’нти сан̃н̃ӣ хоти. еваметтха две джана̄ аджджха̄йинова джха̄йӣнам̣ анто павит̣т̣хатта̄ джха̄йӣти вутта̄.
дутийачатукке сасан̇кха̄рена саппайогена сама̄дхипа̄рибандхикадхамме виккхамбхенто дандхам̣ сама̄паджджати на̄ма. екам̣ две читтава̄ре т̣хатва̄ сахаса̄ вут̣т̣хаханта̄ кхиппам̣ вут̣т̣хахати на̄ма. сукхенева пана сама̄дхипа̄рибандхикадхамме содхенто кхиппам̣ сама̄паджджати на̄ма. йатха̄париччхедена авут̣т̣хахитва̄ ка̄лам̣ атина̄метва̄ вут̣т̣хаханто дандхам̣ вут̣т̣ха̄ти на̄ма. итаре двепи имина̄ва найена ведитабба̄. име чатта̄ропи джана̄ сама̄паттила̄бхинова.
татийачатукке ‘идам̣ джха̄нам̣ пан̃чан̇гикам̣, идам̣ чатуран̇гика’нти евам̣ ан̇гававаттха̄напариччхеде чхеко сама̄дхисмим̣ сама̄дхикусало на̄ма. нӣваран̣а̄ни пана виккхамбхетва̄ читтаман̃джӯса̄йа читтам̣ т̣хапетум̣ ачхеко но сама̄дхисмим̣ сама̄паттикусало на̄ма. итарепи тайо имина̄ва найена ведитабба̄. имепи чатта̄ро сама̄паттила̄бхинойева.
ида̄ни йа̄ни джха̄на̄ни нисса̄йа име пуггала̄ ‘джха̄йӣ’ на̄ма джа̄та̄, та̄ни дассетум̣ чатта̄ри джха̄на̄нӣтиа̄дима̄ха. таттха чатта̄ри джха̄на̄ни тайо ча вимоккха̄ аттхато хет̣т̣ха̄ дхаммасан̇гахат̣т̣хакатха̄йамева (дха. са. ат̣т̣ха. 160, 248) пака̄сита̄. сеса̄нампи вимоккхат̣т̣хо таттха вуттанайенева ведитаббо. апичеттха пат̣ипа̄т̣ийа̄ сатта аппитаппитаккхан̣е паччанӣкадхаммехи вимуччанато ча а̄рамман̣е ча адхимуччанато вимоккхо на̄ма. ат̣т̣хамо пана саббасо сан̃н̃а̄ведайитехи вимуттатта̄ апагатавимоккхо на̄ма. сама̄дхӣсу чатукканайапан̃чаканайесу пат̣хамаджджха̄насама̄дхи савитаккасавича̄ро на̄ма. пан̃чаканайе дутийаджджха̄насама̄дхи авитаккавича̄раматтасама̄дхи на̄ма. чатукканайепи пан̃чаканайепи упари тӣсу джха̄несу сама̄дхи авитакка авича̄расама̄дхи на̄ма. сама̄паттӣсу хи пат̣ипа̄т̣ийа̄ ат̣т̣ханнам̣ сама̄паттӣнам̣ ‘сама̄дхӣ’типи на̄мам̣ ‘сама̄паттӣ’типи. касма̄? читтекаггата̄саббха̄вато. ниродхасама̄паттийа̄ тадабха̄вато на сама̄дхӣти на̄мам̣.
ха̄набха̄гийо дхаммоти аппагун̣ехи пат̣хамаджджха̄на̄дӣхи вут̣т̣хитасса сан̃н̃а̄манасика̄ра̄нам̣ ка̄ма̄дианупаккханданам̣. висесабха̄гийо дхаммоти пагун̣ехи пат̣хамаджджха̄на̄дӣхи вут̣т̣хитасса сан̃н̃а̄манасика̄ра̄нам̣ дутийаджджха̄на̄дианупаккханданам̣. вода̄нампи вут̣т̣ха̄нанти имина̄ пагун̣авода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма катхитам̣. хет̣т̣химам̣ хет̣т̣химан̃хи пагун̣аджджха̄нам̣ упаримасса упаримасса падат̣т̣ха̄нам̣ хоти. тасма̄ вода̄нампи вут̣т̣ха̄нанти вуттам̣. тамха̄ тамха̄ сама̄дхимха̄ вут̣т̣ха̄нампи вут̣т̣ха̄нанти имина̄ бхаван̇гавут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма катхитам̣. бхаван̇гена хи саббаджджха̄нехи вут̣т̣ха̄нам̣ хоти. ниродхато пана пхаласама̄паттийа̄ва вут̣т̣хаханти. идам̣ па̄л̣имуттакавут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ти.
саттамабаланиддесаван̣н̣ана̄.
ат̣т̣хамабала̄диниддесо
829. ат̣т̣хамабаланиддесе анекавихитам̣ пуббенива̄сантиа̄ди саббампи висуддхимагге виттха̄ритамева. навамабаланиддесепи диббена чаккхуна̄тиа̄ди саббам̣ таттхева виттха̄ритам̣.
навамабаланиддесаван̣н̣ана̄.
дасамабаланиддесо
831. дасамабаланиддесе четовимуттинти пхаласама̄дхим̣. пан̃н̃а̄вимуттинти пхалан̃а̄н̣ам̣. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева. айам̣ та̄веттха а̄чарийа̄нам̣ сама̄наттхакатха̄. парава̄дӣ пана̄ха – ‘‘дасабалан̃а̄н̣ам̣ на̄ма па̄т̣ийеккам̣ наттхи, саббан̃н̃утан̃а̄н̣ассева̄йам̣ пабхедо’’ти. там̣ на татха̄ дат̣т̣хаббам̣. ан̃н̃амева хи дасабалан̃а̄н̣ам̣, ан̃н̃ам̣ саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣. дасабалан̃а̄н̣ан̃хи сакасакакиччамева джа̄на̄ти. саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ пана тампи тато авасесампи джа̄на̄ти. дасабалан̃а̄н̣есупи хи пат̣хамам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣амева джа̄на̄ти, дутийам̣ каммантаравипа̄кантарамева, татийам̣ каммапариччхедамева, чатуттхам̣ дха̄туна̄наттакаран̣амева, пан̃чамам̣ сатта̄нам̣ аджджха̄сайа̄дхимуттимева, чхат̣т̣хам̣ индрийа̄нам̣ тиккхамудубха̄вамева, саттамам̣ джха̄на̄дӣхи саддхим̣ тесам̣ сам̣килеса̄димева, ат̣т̣хамам̣ пуббенивуттхакхандхасантатимева, навамам̣ сатта̄нам̣ чутипат̣исандхимева, дасамам̣ саччапариччхедамева. саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ пана етехи джа̄нитаббан̃ча тато уттаритаран̃ча паджа̄на̄ти. етесам̣ пана киччам̣ на саббам̣ кароти. тан̃хи джха̄нам̣ хутва̄ аппетум̣ на саккоти, иддхи хутва̄ викуббитум̣ на саккоти, магго хутва̄ килесе кхепетум̣ на саккоти.
апича парава̄дӣ евам̣ пуччхитаббо – ‘‘дасабалан̃а̄н̣ам̣ на̄ма етам̣ савитаккасавича̄рам̣, авитаккавича̄раматтам̣, авитакка̄вича̄рам̣, ка̄ма̄вачарам̣, рӯпа̄вачарам̣, арӯпа̄вачарам̣, локийам̣, локуттара’’нти? джа̄нанто ‘‘пат̣ипа̄т̣ийа̄ сатта н̃а̄н̣а̄ни савитаккасавича̄ра̄нӣ’’ти ваккхати; тато ‘‘пара̄ни две н̃а̄н̣а̄ни авитакка̄вича̄ра̄нӣ’’ти ваккхати; ‘‘а̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ сийа̄ савитаккасавича̄рам̣, сийа̄ авитаккавича̄раматтам̣, сийа̄ авитаккавича̄ра’’нти ваккхати. татха̄ ‘‘пат̣ипа̄т̣ийа̄ сатта ка̄ма̄вачара̄ни, тато две рӯпа̄вачара̄ни, аваса̄не екам̣ локуттара’’нти ваккхати; ‘‘саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ пана савитаккасавича̄рамева, ка̄ма̄вачарамева, локийамева̄’’ти ваккхати. ити ан̃н̃адева дасабалан̃а̄н̣ам̣, ан̃н̃ам̣ саббан̃н̃утан̃а̄н̣анти.
саммохавиноданийа̄ вибхан̇гат̣т̣хакатха̄йа
н̃а̄н̣авибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.