13. аппаман̃н̃а̄вибхан̇го

1. суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

642. ида̄ни таданантаре аппаман̃н̃а̄вибхан̇ге чатассоти ган̣анапариччхедо. аппаман̃н̃а̄йоти пхаран̣ааппама̄н̣авасена аппаман̃н̃а̄йо. ета̄ хи а̄рамман̣авасена аппама̄н̣е ва̄ сатте пхаранти, екасаттампи ва̄ анавасесапхаран̣авасена пхарантӣти пхаран̣ааппама̄н̣авасена аппаман̃н̃а̄йоти вуччанти. идха бхиккхӯти имасмим̣ са̄сане бхиккху. метта̄сахагатена̄ти метта̄йа саманна̄гатена. четаса̄ти читтена. екам̣ дисанти екисса̄ диса̄йа. пат̣хамапариггахитам̣ саттам̣ упа̄да̄йа екадиса̄парийа̄паннасаттапхаран̣авасена вуттам̣. пхаритва̄ти пхуситва̄ а̄рамман̣ам̣ катва̄. вихаратӣти брахмавиха̄ра̄дхит̣т̣хитам̣ ирийа̄патхавиха̄рам̣ паваттети. татха̄ дутийанти йатха̄ пураттхима̄дӣсу диса̄су йам̣ кин̃чи екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татхева таданантарам̣ дутийам̣ татийам̣ чатуттхан̃ча̄ти аттхо.

ити уддханти тенева ча найена упаримам̣ дисанти вуттам̣ хоти. адхо тирийанти адходисампи тирийам̣дисампи евамева. еттха ча адхоти хет̣т̣ха̄, тирийанти анудиса̄. евам̣ саббадиса̄су ассаман̣д̣але ассамива метта̄сахагатам̣ читтам̣ са̄ретипи пачча̄са̄ретипӣти етта̄вата̄ екамекам̣ дисам̣ париггахетва̄ одхисо метта̄пхаран̣ам̣ дасситам̣. саббадхӣтиа̄ди пана анодхисо дассанаттхам̣ вуттам̣. таттха саббадхӣти саббаттха. саббаттата̄йа̄ти саббесу хӣнамаджджхимуккат̣т̣хамиттасапаттамаджджхатта̄диппабхедесу аттата̄йа ‘айам̣ парасатто’ти вибха̄гам̣ акатва̄ аттасамата̄йа̄ти вуттам̣ хоти; атха ва̄ саббаттата̄йа̄ти саббена читтабха̄вена ӣсакампи бахи авиккхипама̄ноти вуттам̣ хоти. сабба̄вантанти саббасаттавантам̣, саббасаттайуттанти аттхо. локанти сатталокам̣.

випулена̄тиевама̄дипарийа̄йадассанато панеттха пуна ‘‘метта̄сахагатена̄’’ти вуттам̣. йасма̄ ва̄ еттха одхисо пхаран̣е вийа пуна ‘татха̄’саддо ‘ити’саддо ва̄ на вутто, тасма̄ пуна ‘‘метта̄сахагатена четаса̄’’ти вуттам̣; нигаманавасена ва̄ етам̣ вуттам̣. випулена̄ти еттха ча пхаран̣авасена випулата̄ дат̣т̣хабба̄. бхӯмивасена пана там̣ махаггатам̣, пагун̣авасена аппама̄н̣ам̣, сатта̄рамман̣авасена ча аппама̄н̣ам̣, бйа̄па̄дапаччаттхикаппаха̄нена аверам̣, доманассаппаха̄нато абйа̄паджджхам̣, ниддуккханти вуттам̣ хоти. айам̣ та̄ва ‘‘метта̄сахагатена четаса̄’’тиа̄дина̄ найена т̣хапита̄йа ма̄тика̄йа аттхо.

643. ида̄ни йадетам̣ ‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, метта̄сахагатена четаса̄’’тиа̄дина̄ найена вуттам̣ падабха̄джанӣйам̣, таттха йасма̄ идам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ досачаритасса саппа̄йам̣, тасма̄ йатха̄рӯпе пуггале айам̣ метта̄ аппанам̣ па̄пун̣а̄ти, там̣ метта̄йа ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ та̄ва дассетум̣ сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалантиа̄ди вуттам̣. таттха сеййатха̄пи на̄ма̄ти опамматтхе нипа̄то, йатха̄ екам̣ пуггаланти аттхо. пийанти пеманӣйам̣. мана̄панти хадайавуд̣д̣хикарам̣. таттха пуббева саннива̄сена паччуппаннахитена ва̄ пийо на̄ма хоти, сӣла̄дигун̣асама̄йогена мана̄по на̄ма; да̄насама̄наттата̄хи ва̄ пийата̄, пийавачанааттхачарийата̄хи мана̄пата̄ ведитабба̄. йасма̄ четтха пийата̄йа имасса бйа̄па̄дасса паха̄нам̣ хоти, тато метта̄ сукхам̣ пхарати, мана̄пата̄йа уда̄сӣната̄ на сан̣т̣ха̄ти, хироттаппан̃ча паччупат̣т̣ха̄ти, тато хироттаппа̄нупа̄лита̄ метта̄ на париха̄йати, тасма̄ там̣ упамам̣ катва̄ идам̣ вуттам̣ – пийам̣ мана̄панти. метта̄йеййа̄ти метта̄йа пхареййа; тасмим̣ пуггале меттам̣ кареййа паваттеййа̄ти аттхо. евамева саббе саттети йатха̄ пийам̣ пуггалам̣ метта̄йеййа, евам̣ тасмим̣ пуггале аппана̄ппатта̄йа васӣбха̄вам̣ упагата̄йа метта̄йа маджджхаттаверисан̇кха̄тепи саббе сатте ануккамена пхаратӣти аттхо. метти метта̄йана̄тиа̄дӣни вуттаттха̄нева.

644. видисам̣ ва̄ти падам̣ тирийам̣ ва̄ти етасса аттхавибха̄ванаттхам̣ вуттам̣.

645. пхаритва̄ти а̄рамман̣акаран̣авасена пхуситва̄. адхимун̃читва̄ти адхикабха̄вена мун̃читва̄, йатха̄ муттам̣ сумуттам̣ хоти суппаса̄ритам̣ сувиттхатам̣ татха̄ мун̃читва̄ти аттхо.

648. саббадхиа̄диниддесе йасма̄ тӣн̣ипи ета̄ни пада̄ни саббасан̇га̄хика̄ни, тасма̄ несам̣ екатова аттхам̣ дассетум̣ саббена саббантиа̄ди вуттам̣. тассаттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева.

650. випула̄диниддесе йасма̄ йам̣ аппана̄ппаттам̣ хутва̄ анантасаттапхаран̣авасена випулам̣, там̣ нийамато бхӯмивасена махаггатам̣ хоти. йан̃ча махаггатам̣ там̣ аппама̄н̣агочаравасена аппама̄н̣ам̣. йам̣ аппама̄н̣ам̣ там̣ паччаттхикавигха̄тавасена аверам̣. йан̃ча аверам̣ там̣ вихатабйа̄паджджата̄йа абйа̄паджджам̣. тасма̄ ‘‘йам̣ випулам̣ там̣ махаггата’’нтиа̄ди вуттам̣. аверо абйа̄паджджоти четтха лин̇гавипарийа̄йена вуттам̣. манена ва̄ саддхим̣ йоджана̄ ка̄табба̄ – йам̣ аппама̄н̣ам̣ читтам̣, со аверо мано; йо аверо со абйа̄паджджоти. апичеттха хет̣т̣химам̣ хет̣т̣химам̣ падам̣ упаримасса упаримасса, упаримам̣ ва̄ упаримам̣ хет̣т̣химасса хет̣т̣химасса аттхотипи ведитаббо.

653. сеййатха̄пи на̄ма екам̣ пуггалам̣ дуггатам̣ дурупетанти идампи карун̣а̄йа ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ дассетум̣ вуттам̣. еварӯпасмин̃хи пуггале балавака̄рун̃н̃ам̣ уппаджджати. таттха дуггатанти дуккхена саман̇гӣбха̄вам̣ гатам̣. дурупетанти ка̄йадуччарита̄дӣхи упетам̣. гатикулабхога̄дивасена ва̄ тамабха̄ве т̣хито пуггало дуггато, ка̄йадуччарита̄дӣхи упетатта̄ тамапара̄йан̣абха̄ве т̣хито дурупетоти еваметтха аттхо ведитаббо.

663. екам̣ пуггалам̣ пийам̣ мана̄панти идампи мудита̄йа ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ дассетум̣ вуттам̣. таттха гатикулабхога̄дивасена джотибха̄ве т̣хито пийо, ка̄йасучарита̄дӣхи упетатта̄ джотипара̄йан̣абха̄ве т̣хито мана̄поти ведитаббо.

673. нева мана̄пам̣ на амана̄панти идампи упеккха̄йа ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ дассетум̣ вуттам̣. таттха миттабха̄вам̣ асампаттата̄йа нева мана̄по, амиттабха̄вам̣ асампаттата̄йа на амана̄поти ведитаббо. сесаметтха йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ хет̣т̣ха̄ читтуппа̄дакан̣д̣е вуттамева. бха̄вана̄видха̄нампи етесам̣ каммат̣т̣ха̄на̄нам̣ висуддхимагге виттха̄рато катхитамева̄ти.

суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄.

2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

абхидхаммабха̄джанӣйам̣ кусалатопи випа̄катопи кирийатопи хет̣т̣ха̄ читтуппа̄дакан̣д̣е бха̄джитанайенева бха̄джитам̣. аттхописса таттха вуттанайенева ведитаббо.

3. пан̃ха̄пуччхакаван̣н̣ана̄

пан̃ха̄пуччхаке па̄л̣иануса̄ренева метта̄дӣнам̣ кусала̄дибха̄во ведитаббо. а̄рамман̣аттикесу пана сабба̄пи тӣсу тикесу наватабба̄рамман̣а̄ ева. аджджхатта̄рамман̣аттике бахиддха̄рамман̣а̄ти. имасмим̣ пана аппаман̃н̃а̄вибхан̇ге самма̄самбуддхена суттантабха̄джанӣйепи локийа̄ ева аппаман̃н̃а̄йо катхита̄, абхидхаммабха̄джанӣйепи пан̃ха̄пуччхакепи. тайопи хи ете найа̄ локийатта̄ екапариччхеда̄ ева. евамайам̣ аппаман̃н̃а̄вибхан̇гопи тепариват̣т̣ам̣ нӣхаритва̄ва бха̄джетва̄ дасситоти.

саммохавиноданийа̄ вибхан̇гат̣т̣хакатха̄йа

аппаман̃н̃а̄вибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.