5. вин̃н̃а̄н̣аккхандханиддесо

26. вин̃н̃а̄н̣аккхандханиддесе йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣анти чатубхӯмакавин̃н̃а̄н̣ам̣ парийа̄дийати. чаккхувин̃н̃а̄н̣антиа̄дӣни атӣта̄дивасена ниддит̣т̣хавин̃н̃а̄н̣ам̣ сабха̄вато дассетум̣ вутта̄ни. таттха чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни пан̃ча чаккхупаса̄да̄диваттхука̄нева, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ хадайаваттхукампи аваттхукампи. саббам̣ чатубхӯмакавин̃н̃а̄н̣ам̣. сесам̣ ведана̄ккхандхасадисамева̄ти.

айам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандханиддесо.

пакин̣н̣акакатха̄

ида̄ни пан̃часупи кхандхесу самуггамато, пубба̄парато, аддха̄напариччхедато, екуппа̄дана̄на̄ниродхато, на̄нуппа̄даеканиродхато, екуппа̄даеканиродхато, на̄нуппа̄дана̄на̄ниродхато, атӣта̄на̄гатапаччуппаннато, аджджхаттикаба̄хирато, ол̣а̄рикасукхумато, хӣнапан̣ӣтато, дӯрасантикато, паччайато, самут̣т̣ха̄нато, париниппханнато, сан̇кхататоти сол̣асаха̄ка̄рехи пакин̣н̣акам̣ ведитаббам̣.

таттха дувидхо самуггамо – габбхасеййакасамуггамо, опапа̄тикасамуггамоти. таттха габбхасеййакасамуггамо евам̣ ведитаббо – габбхасеййакасатта̄нан̃хи пат̣исандхиккхан̣е пан̃чаккхандха̄ апаччха̄апуре екато па̄тубхаванти. тасмим̣ кхан̣е па̄тубхӯта̄ калаласан̇кха̄та̄ рӯпасантати паритта̄ хоти. кхуддакамаккхика̄йа екава̄йа̄мена па̄таббаматта̄ти ватва̄ пуна ‘атибахум̣ етам̣, сан̣хасӯчийа̄ теле паккхипитва̄ уккхитта̄йа паггхаритва̄ агге т̣хитабиндуматта’нти вуттам̣. тампи пат̣иккхипитва̄ ‘екакесе телато уддхаритва̄ гахите тасса паггхаритва̄ агге т̣хитабиндуматта’нти вуттам̣. тампи пат̣иккхипитва̄ ‘имасмим̣ джанападе манусса̄нам̣ кесе ат̣т̣хадха̄ пха̄лите тато екакот̣т̣ха̄саппама̄н̣о уттаракурука̄нам̣ кесо; тасса пасаннатилателато уддхат̣асса агге т̣хитабиндуматта’нти вуттам̣. тампи пат̣иккхипитва̄ ‘етам̣ баху, джа̄тиун̣н̣а̄ на̄ма сукхума̄; тасса̄ екаам̣суно пасаннатилателе паккхипитва̄ уддхат̣асса паггхаритва̄ агге т̣хитабиндуматта’нти вуттам̣. там̣ панетам̣ аччхам̣ хоти виппасаннам̣ ана̄вилам̣ парисуддхам̣ пасаннатилателабиндусама̄наван̣н̣ам̣. вуттампи четам̣ –

тилателасса йатха̄ бинду, саппиман̣д̣о ана̄вило;

евам̣ ван̣н̣апат̣ибха̄гам̣, калаланти павуччатӣти.

евам̣ паритта̄йа рӯпасантатийа̄ тӣн̣и сантатисӣса̄ни хонти – ваттхудасакам̣, ка̄йадасакам̣, иттхийа̄ иттхиндрийавасена пурисасса пурисиндрийавасена бха̄вадасаканти. таттха ваттхурӯпам̣, тасса ниссайа̄ни чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, там̣ниссита̄ ван̣н̣агандхарасоджа̄, джӣвитанти – идам̣ ваттхудасакам̣ на̄ма. ка̄йапаса̄до, тасса ниссайа̄ни чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, танниссита̄ ван̣н̣агандхарасоджа̄, джӣвитанти – идам̣ ка̄йадасакам̣ на̄ма. иттхийа̄ иттхибха̄во, пурисасса пурисабха̄во, тасса ниссайа̄ни чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, танниссита̄ ван̣н̣агандхарасоджа̄, джӣвитанти – идам̣ бха̄вадасакам̣ на̄ма.

евам̣ габбхасеййака̄нам̣ пат̣исандхийам̣ уккат̣т̣хапариччхедена саматим̣са каммаджарӯпа̄ни рӯпаккхандхо на̄ма хоти. пат̣исандхичиттена пана сахаджа̄та̄ ведана̄ ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄ра̄ сан̇кха̄раккхандхо, пат̣исандхичиттам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхоти. евам̣ габбхасеййака̄нам̣ пат̣исандхиккхан̣е пан̃чаккхандха̄ парипун̣н̣а̄ хонти. саче пана напум̣сакапат̣исандхи хоти, бха̄вадасакам̣ ха̄йати. двиннам̣ дасака̄нам̣ васена самавӣсати каммаджарӯпа̄ни рӯпаккхандхо на̄ма хоти. ведана̄ккхандха̄дайо вуттаппака̄ра̄ ева̄ти. евампи габбхасеййака̄нам̣ пат̣исандхиккхан̣е пан̃чаккхандха̄ парипун̣н̣а̄ хонти.

имасмим̣ т̣ха̄не тисамут̣т̣ха̄никаппавен̣ӣ катхетабба̄ бхавеййа. там̣ пана акатхетва̄ ‘опапа̄тикасамуггамо’ на̄ма дассито. опапа̄тика̄нан̃хи парипун̣н̣а̄йатана̄нам̣ пат̣исандхиккхан̣е хет̣т̣ха̄ вутта̄ни тӣн̣и, чаккхусотагха̄надживха̄дасака̄ни ча̄ти сатта рӯпасантатисӣса̄ни па̄тубхаванти. таттха чаккхудасака̄дӣни ка̄йадасакасадиса̄нева. напум̣сакасса пана бха̄вадасакам̣ наттхи. евам̣ парипун̣н̣а̄йатана̄нам̣ опапа̄тика̄нам̣ самасаттати чева самасат̣т̣хи ча каммаджарӯпа̄ни рӯпаккхандхо на̄ма. ведана̄ккхандха̄дайо вуттаппака̄ра̄ ева̄ти. евам̣ опапа̄тика̄нам̣ пат̣исандхиккхан̣е пан̃чаккхандха̄ парипун̣н̣а̄ хонти. айам̣ ‘опапа̄тикасамуггамо’ на̄ма. евам̣ та̄ва пан̃чаккхандха̄ ‘самуггамато’ ведитабба̄.

‘пубба̄парато’ти евам̣ пана габбхасеййака̄нам̣ апаччха̄апуре уппаннесу пан̃часу кхандхесу ким̣ рӯпам̣ пат̣хамам̣ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети уда̄ху арӯпанти? рӯпам̣ рӯпамева самут̣т̣ха̄пети, на арӯпам̣. касма̄? пат̣исандхичиттасса на рӯпаджанакатта̄. саббасатта̄нан̃хи пат̣исандхичиттам̣, кхӣн̣а̄савасса чутичиттам̣, двипан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни, чатта̄ри арӯппавипа̄ка̄нӣти сол̣аса читта̄ни рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пенти. таттха пат̣исандхичиттам̣ та̄ва ваттхуно дуббалата̄йа аппатит̣т̣хитата̄йа паччайавекаллата̄йа а̄гантуката̄йа ча рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети. таттха хи сахаджа̄там̣ ваттху уппа̄даккхан̣е дуббалам̣ хотӣти ваттхуно дуббалата̄йа рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети. йатха̄ ча папа̄те патанто пурисо ан̃н̃асса ниссайо бхавитум̣ на саккоти, евам̣ етампи каммавегаккхиттатта̄ папа̄те патама̄нам̣ вийа аппатит̣т̣хитам̣. ити каммавегаккхиттатта̄, аппатит̣т̣хитата̄йапи рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети.

пат̣исандхичиттан̃ча ваттхуна̄ саддхим̣ апаччха̄апуре уппаннам̣. тасса ваттху пуреджа̄там̣ хутва̄ паччайо бхавитум̣ на саккоти. саче саккун̣еййа, рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пеййа. йатра̄пи ваттху пуреджа̄там̣ хутва̄ паччайо бхавитум̣ саккоти, павен̣ӣ гхат̣ийати, татра̄пи читтам̣ ан̇гато апарихӣнам̣йева рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. йади хи читтам̣ т̣ха̄наккхан̣е ва̄ бхан̇гаккхан̣е ва̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пеййа, пат̣исандхичиттампи рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пеййа. на пана читтам̣ тасмим̣ кхан̣адвайе рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. йатха̄ пана ахиччхаттакамакулам̣ патхавито ут̣т̣хахантам̣ пам̣сучун̣н̣ам̣ гахетва̄ва ут̣т̣хахати, евам̣ читтам̣ пуреджа̄там̣ ваттхум̣ нисса̄йа уппа̄даккхан̣е ат̣т̣ха рӯпа̄ни гахетва̄ва ут̣т̣хахати. пат̣исандхиккхан̣е ча ваттху пуреджа̄там̣ хутва̄ паччайо бхавитум̣ на саккотӣти паччайавекаллата̄йапи пат̣исандхичиттам̣ рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети.

йатха̄ ча а̄гантукапурисо агатапуббам̣ падесам̣ гато ан̃н̃есам̣ – ‘етха бхо, антога̄ме во аннапа̄нагандхама̄ла̄дӣни дасса̄мӣ’ти ваттум̣ на саккоти, аттано ависайата̄йа аппахутата̄йа, евамева пат̣исандхичиттам̣ а̄гантуканти аттано а̄гантуката̄йапи рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети. апича саматим̣са каммаджарӯпа̄ни читтасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄нам̣ т̣ха̄нам̣ гахетва̄ т̣хита̄нӣтипи пат̣исандхичиттам̣ рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети.

кхӣн̣а̄савасса пана чутичиттам̣ ват̣т̣амӯласса вӯпасантатта̄ на самут̣т̣ха̄пети. тасса хи саббабхавесу ват̣т̣амӯлам̣ вӯпасантам̣ абхаббуппаттикам̣ пунаббхаве павен̣ӣ на̄ма наттхи. сота̄паннасса пана сатта бхаве т̣хапетва̄ ат̣т̣хамева ват̣т̣амӯлам̣ вӯпасантам̣. тасма̄ тасса чутичиттам̣ саттасу бхавесу рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети, сакада̄га̄мино двӣсу, ана̄га̄мино екасмим̣. кхӣн̣а̄савасса саббабхавесу ват̣т̣амӯласса вӯпасантатта̄ нева самут̣т̣ха̄пети.

двипан̃чавин̃н̃а̄н̣есу пана джха̄нан̇гам̣ наттхи, магган̇гам̣ наттхи, хету наттхӣти читтан̇гам̣ дуббалам̣ хотӣти читтан̇гадуббалата̄йа та̄ни рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пенти. чатта̄ри арӯпавипа̄ка̄ни тасмим̣ бхаве рӯпасса наттхита̄йа рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пенти. на кевалан̃ча та̄нева, йа̄ни ан̃н̃а̄нипи тасмим̣ бхаве ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусала̄ни, даса акусала̄ни, нава кирийачитта̄ни, чатта̄ри а̄руппакусала̄ни, чатассо а̄руппакирийа̄, тӣн̣и маггачитта̄ни, чатта̄ри пхалачитта̄нӣти двечатта̄лӣса читта̄ни уппаджджанти, та̄нипи таттха рӯпасса наттхита̄йа ева рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пенти. евам̣ пат̣исандхичиттам̣ рӯпам̣ на самут̣т̣ха̄пети.

уту пана пат̣хамам̣ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. ко еса уту на̄ма̄ти? пат̣исандхиккхан̣е уппанна̄нам̣ саматим̣сакаммаджарӯпа̄нам̣ аббхантара̄ теджодха̄ту. са̄ т̣ха̄нам̣ патва̄ ат̣т̣ха рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пети. уту на̄ма чеса дандханиродхо; читтам̣ кхиппаниродхам̣. тасмим̣ дхарантейева сол̣аса читта̄ни уппаджджитва̄ нируджджханти. тесу пат̣исандхианантарам̣ пат̣хамабхаван̇гачиттам̣ уппа̄даккхан̣ейева ат̣т̣ха рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пети. йада̄ пана саддасса уппаттика̄ло бхависсати, тада̄ утучитта̄ни садданавакам̣ на̄ма самут̣т̣ха̄пессанти. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ропи т̣ха̄нам̣ патва̄ ат̣т̣ха рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пети. куто панасса кабал̣ӣка̄ра̄ха̄роти? ма̄тито. вуттампи четам̣ –

‘‘йан̃часса бхун̃джатӣ ма̄та̄, аннам̣ па̄нан̃ча бходжанам̣;

тена со таттха йа̄пети, ма̄тукуччхигато наро’’ти. (сам̣. ни. 1.235);

евам̣ куччхигато да̄рако ма̄тара̄ аджджхохат̣ааннапа̄наоджа̄йа йа̄пети. са̄ва т̣ха̄наппатта̄ ат̣т̣ха рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пети. нану ча са̄ оджа̄ кхара̄? ваттху сукхумам̣? катхам̣ таттха патит̣т̣ха̄тӣти? пат̣хамам̣ та̄ва на патит̣т̣ха̄ти; екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ сатта̄ха̄нам̣ гатака̄ле патит̣т̣ха̄ти. тато пана пуре ва̄ патит̣т̣ха̄ту паччха̄ ва̄; йада̄ ма̄тара̄ аджджхохат̣ааннапа̄наоджа̄ да̄ракасса сарӣре патит̣т̣ха̄ти, тада̄ ат̣т̣ха рӯпа̄ни самут̣т̣ха̄пети.

опапа̄тикасса̄пи пакатипат̣ийатта̄нам̣ кха̄данӣйабходжанӣйа̄нам̣ аттхит̣т̣ха̄не ниббаттасса та̄ни гахетва̄ аджджхохарато т̣ха̄наппатта̄ оджа̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. еко аннапа̄нарахите аран̃н̃е ниббаттати, маха̄чха̄тако хоти, аттанова дживха̄йа кхел̣ам̣ париваттетва̄ гилати. татра̄писса т̣ха̄наппатта̄ оджа̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети.

евам̣ пан̃чавӣсатийа̄ кот̣т̣ха̄сесу двева рӯпа̄ни рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пенти – теджодха̄ту ча кабал̣ӣка̄ра̄ха̄ро ча. арӯпепи двейева дхамма̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пенти – читтан̃чева каммачетана̄ ча. таттха рӯпам̣ уппа̄даккхан̣е ча бхан̇гаккхан̣е ча дуббалам̣, т̣ха̄наккхан̣е балаванти т̣ха̄наккхан̣е рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. читтам̣ т̣ха̄наккхан̣е ча бхан̇гаккхан̣е ча дуббалам̣, уппа̄даккхан̣ейева балаванти уппа̄даккхан̣ейева рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети. каммачетана̄ нируддха̄ва паччайо хоти. атӣте каппакот̣исатасахассаматтхакепи хи а̄йӯхитам̣ каммам̣ етарахи паччайо хоти. етарахи а̄йӯхитам̣ ана̄гате каппакот̣исатасахассапарийоса̄непи паччайо хотӣти. евам̣ ‘пубба̄парато’ ведитабба̄.

‘аддха̄напариччхедато’ти рӯпам̣ киттакам̣ аддха̄нам̣ тит̣т̣хати? арӯпам̣ киттаканти? рӯпам̣ гарупарин̣а̄мам̣ дандханиродхам̣. арӯпам̣ лахупарин̣а̄мам̣ кхиппаниродхам̣. рӯпе дхарантейева сол̣аса читта̄ни уппаджджитва̄ нируджджханти. там̣ пана саттарасамена читтена саддхим̣ нируджджхати. йатха̄ хи пурисо ‘пхалам̣ па̄тесса̄мӣ’ти муггарена руккхаса̄кхам̣ пахареййа, пхала̄ни ча патта̄ни ча екаккхан̣ейева ван̣т̣ато муччеййум̣. таттха пхала̄ни аттано бха̄риката̄йа пат̣хаматарам̣ патхавийам̣ патанти, патта̄ни лахуката̄йа паччха̄. евамева муггараппаха̄рена патта̄нан̃ча пхала̄нан̃ча екаккхан̣е ван̣т̣ато муттака̄ло вийа пат̣исандхиккхан̣е рӯпа̄рӯпадхамма̄нам̣ екаккхан̣е па̄тубха̄во; пхала̄нам̣ бха̄риката̄йа пат̣хаматарам̣ патхавийам̣ патанам̣ вийа рӯпе дхарантейева сол̣асаннам̣ читта̄нам̣ уппаджджитва̄ нируджджханам̣; патта̄нам̣ лахуката̄йа паччха̄ патхавийам̣ патанам̣ вийа рӯпасса саттарасамена читтена саха нируджджханам̣.

таттха кин̃ча̄пи рӯпам̣ дандханиродхам̣ гарупарин̣а̄мам̣, читтам̣ кхиппаниродхам̣ лахупарин̣а̄мам̣, рӯпам̣ пана арӯпам̣ арӯпам̣ ва̄ рӯпам̣ оха̄йа паваттитум̣ на сакконти. двиннампи екаппама̄н̣а̄ва паватти. татра̄йам̣ упама̄ – еко пурисо лакун̣т̣акапа̄до, еко дӣгхапа̄до. тесу екато маггам̣ гаччхантесу йа̄ва дӣгхапа̄до екападава̄рам̣ аккамати, та̄ва итаро паде падам̣ аккамитва̄ сол̣асападава̄рена гаччхати. дӣгхапа̄до лакун̣т̣акапа̄дасса сол̣аса падава̄ре аттано па̄дам̣ ан̃чхитва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ екамева падава̄рам̣ кароти. ити екопи екам̣ атиккамитум̣ на саккоти. двиннампи гаманам̣ екаппама̄н̣амева хоти. евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣. лакун̣т̣акапа̄дапурисо вийа арӯпам̣; дӣгхапа̄дапурисо вийа рӯпам̣; дӣгхапа̄дасса екам̣ падава̄рам̣ аккаман̣ака̄ле итарасса сол̣асападава̄рааккаманам̣ вийа рӯпе дхарантейева арӯпадхаммесу сол̣асаннам̣ читта̄нам̣ уппаджджитва̄ нируджджханам̣; двиннам̣ пуриса̄нам̣ лакун̣т̣акапа̄дапурисасса сол̣аса падава̄ре итарасса аттано па̄дам̣ ан̃чхитва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ екападава̄ракаран̣ам̣ вийа рӯпасса саттарасамена читтена саддхим̣ нируджджханам̣; двиннам̣ пуриса̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аноха̄йа екаппама̄н̣енева гаманам̣ вийа арӯпасса рӯпам̣ рӯпасса арӯпам̣ аноха̄йа екаппама̄н̣енева паваттананти. евам̣ ‘аддха̄напариччхедато’ ведитабба̄.

‘екуппа̄дана̄на̄ниродхато’ти идам̣ паччхимакаммаджам̣ т̣хапетва̄ дӣпетаббам̣. пат̣хаман̃хи пат̣исандхичиттам̣, дутийам̣ бхаван̇гам̣, татийам̣ бхаван̇гам̣…пе… сол̣асамам̣ бхаван̇гам̣. тесу екекасса уппа̄дат̣т̣хитибхан̇гавасена тайо тайо кхан̣а̄. таттха екекасса читтасса тӣсу тӣсу кхан̣есу саматим̣са саматим̣са каммаджарӯпа̄ни уппаджджанти. тесу пат̣исандхичиттасса уппа̄даккхан̣е самут̣т̣хитам̣ каммаджарӯпам̣ саттарасамасса бхаван̇гачиттасса уппа̄даккхан̣ейева нируджджхати; т̣хитиккхан̣е самут̣т̣хитам̣ т̣хитиккхан̣ейева; бхан̇гаккхан̣е самут̣т̣хитам̣ бхан̇гаккхан̣ейева нируджджхати. евам̣ дутийабхаван̇гачиттам̣ а̄дим̣ катва̄ аттано аттано саттарасамена читтена саддхим̣ йоджетва̄ найо нетаббо. ити сол̣аса тика̄ ат̣т̣хачатта̄лӣса хонти. айам̣ ат̣т̣хачатта̄лӣсакаммаджарӯпапавен̣ӣ на̄ма. са̄ панеса̄ раттин̃ча дива̄ ча кха̄данта̄нампи бхун̃джанта̄нампи сутта̄нампи паматта̄нампи надӣсото вийа екантам̣ паваттати йева̄ти. евам̣ ‘екуппа̄дана̄на̄ниродхато’ ведитабба̄.

‘на̄нуппа̄даеканиродхата̄’ паччхимакаммаджена дӣпетабба̄. таттха а̄йусам̣кха̄рапарийоса̄не сол̣асаннам̣ читта̄нам̣ ва̄ре сати хет̣т̣ха̄сол̣асакам̣ упарисол̣асаканти две екато йоджетабба̄ни. хет̣т̣ха̄сол̣асакасмин̃хи пат̣хамачиттасса уппа̄даккхан̣е самут̣т̣хитам̣ саматим̣сакаммаджарӯпам̣ упарисол̣асакасмим̣ пат̣хамачиттасса уппа̄даккхан̣ейева нируджджхати; т̣хитиккхан̣е самут̣т̣хитам̣ тасса т̣хитиккхан̣ейева бхан̇гаккхан̣е самут̣т̣хитам̣ тасса бхан̇гаккхан̣ейева нируджджхати. хет̣т̣химасол̣асакасмим̣ пана дутийачиттасса…пе… сол̣асамачиттасса уппа̄даккхан̣е самут̣т̣хитам̣ саматим̣сакаммаджарӯпам̣ чутичиттасса уппа̄даккхан̣ейева нируджджхати; тасса т̣хитиккхан̣е самут̣т̣хитам̣ чутичиттасса т̣хитиккхан̣ейева; бхан̇гаккхан̣е самут̣т̣хитам̣ чутичиттасса бхан̇гаккхан̣ейева нируджджхати. тато пат̣т̣ха̄йа каммаджарӯпапавен̣ӣ на паваттати. йади паваттеййа, сатта̄ аккхайа̄ авайа̄ аджара̄ амара̄ на̄ма бхавеййум̣.

еттха пана йадетам̣ ‘саттарасамасса бхаван̇гачиттасса уппа̄даккхан̣ейева нируджджхатӣ’тиа̄дина̄ найена ‘екасса читтасса уппа̄даккхан̣е уппаннам̣ рӯпам̣ ан̃н̃асса уппа̄даккхан̣е нируджджхатӣ’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гататта̄ вуттам̣, там̣ ‘‘йасса ка̄йасан̇кха̄ро нируджджхати, тасса читтасан̇кха̄ро нируджджхатӣ’’ти? ‘‘а̄манта̄’’ти (йама. 2.сан̇кха̄райамака.79) има̄йа па̄л̣ийа̄ вируджджхати. катхам̣? ка̄йасан̇кха̄ро хи читтасамут̣т̣ха̄но асса̄сапасса̄сава̄то. читтасамут̣т̣ха̄нарӯпан̃ча читтасса уппа̄даккхан̣е уппаджджитва̄ йа̄ва ан̃н̃а̄ни сол̣аса читта̄ни уппаджджанти та̄ва тит̣т̣хати. тесам̣ сол̣асаннам̣ саббапаччхимена саддхим̣ нируджджхати. ити йена читтена саддхим̣ уппаджджати, тато пат̣т̣ха̄йа саттарасамена саддхим̣ нируджджхати; на кассачи читтасса уппа̄даккхан̣е ва̄ т̣хитиккхан̣е ва̄ нируджджхати, на̄пи т̣хитиккхан̣е ва̄ бхан̇гаккхан̣е ва̄ уппаджджати. еса̄ читтасамут̣т̣ха̄нарӯпасса дхаммата̄ти нийамато читтасан̇кха̄рена саддхим̣ екаккхан̣е нируджджханато ‘‘а̄манта̄’’ти вуттам̣.

йо ча̄йам̣ читтасамут̣т̣ха̄насса кхан̣анийамо вутто камма̄дисамут̣т̣ха̄насса̄пи айамева кхан̣анийамо. тасма̄ пат̣исандхичиттена сахуппаннам̣ каммаджарӯпам̣ тато пат̣т̣ха̄йа саттарасамена саддхим̣ нируджджхати. пат̣исандхичиттасса т̣хитиккхан̣е уппаннам̣ ат̣т̣ха̄расамасса уппа̄даккхан̣е нируджджхати. пат̣исандхичиттасса бхан̇гаккхан̣е уппаннам̣ ат̣т̣ха̄расамасса т̣ха̄наккхан̣е нируджджхатӣти имина̄ найенеттха йоджана̄ ка̄табба̄. тато парам̣ пана утусамут̣т̣ха̄никапавен̣ӣйева тит̣т̣хати. ‘нӣхаритва̄ джха̄петха̄’ти ваттаббам̣ хоти. евам̣ ‘на̄нуппа̄даеканиродхато’ ведитабба̄.

‘екуппа̄даеканиродхато’ти рӯпам̣ пана рӯпена саха екуппа̄дам̣ еканиродхам̣. арӯпам̣ арӯпена саха екуппа̄дам̣ еканиродхам̣. евам̣ ‘екуппа̄даеканиродхато’ ведитабба̄.

‘на̄нуппа̄дана̄на̄ниродхата̄’ пана чатусантатирӯпена дӣпетабба̄. имасса хи уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантасса сарӣрасса таттха таттха чатусантатирӯпам̣ гханапун̃джабха̄вена ваттати. евам̣ ваттама̄насса̄писса на екуппа̄да̄дита̄ саллаккхетабба̄. йатха̄ пана упачикара̄джи ва̄ кипилликара̄джи ва̄ олокийама̄на̄ ека̄баддха̄ вийа хоти, на пана ека̄баддха̄. ан̃н̃исса̄ хи сӣсасантике ан̃н̃исса̄ сӣсампи ударампи па̄да̄пи, ан̃н̃исса̄ ударасантике ан̃н̃исса̄ сӣсампи ударампи па̄да̄пи, ан̃н̃исса̄ па̄дасантике ан̃н̃исса̄ сӣсампи ударампи па̄да̄пи хонти. евамева чатусантатирӯпа̄нампи ан̃н̃асса уппа̄даккхан̣е ан̃н̃асса уппа̄допи хоти т̣хитипи бхан̇гопи, ан̃н̃асса т̣хитиккхан̣е ан̃н̃асса уппа̄допи хоти т̣хитипи бхан̇гопи, ан̃н̃асса бхан̇гаккхан̣е ан̃н̃асса уппа̄допи хоти т̣хитипи бхан̇гопи. еваметтха ‘на̄нуппа̄дана̄на̄ниродхата̄’ ведитабба̄.

‘атӣта̄дӣни’ пана дӯрадукапарийоса̄на̄ни па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нева. ‘паччайасамут̣т̣ха̄на̄ни’пи ‘‘каммаджам̣, каммапаччайам̣, каммапаччайаутусамут̣т̣ха̄на’’нтиа̄дина̄ (дха. са. ат̣т̣ха. 975) найена хет̣т̣ха̄ катхита̄нийева. пан̃чапи пана кхандха̄ париниппханна̄ва хонти, но апариниппханна̄; сан̇кхата̄ва но асан̇кхата̄; апича ниппханна̄пи хонтийева. сабха̄вадхаммесу хи нибба̄намевекам̣ апариниппханнам̣ аниппханнан̃ча. ниродхасама̄патти пана на̄мапан̃н̃атти ча катханти? ниродхасама̄патти локийалокуттара̄ти ва̄ сан̇кхата̄сан̇кхата̄ти ва̄ париниппханна̄париниппханна̄ти ва̄ на ваттабба̄. ниппханна̄ пана хоти сама̄паджджантена сама̄паджджитаббато. татха̄ на̄мапан̃н̃атти. са̄пи хи локийа̄дибхедам̣ на лабхати; ниппханна̄ пана хоти но аниппханна̄; на̄маггахан̣ан̃хи ган̣хантова ган̣ха̄тӣти.

кама̄дивиниччхайакатха̄

евам̣ пакин̣н̣акато кхандхе видитва̄ пуна етесуйева –

кхандхесу н̃а̄н̣абхедаттхам̣, каматотха висесато;

анӯна̄дхикато чева, упама̄то татхева ча.

дат̣т̣хаббато двидха̄ евам̣, пассантассаттхасиддхито;

виниччхайанайо самма̄, вин̃н̃а̄таббо вибха̄вина̄.

таттха ‘камато’ти идха уппаттиккамо, паха̄наккамо, пат̣ипаттиккамо, бхӯмиккамо, десана̄ккамоти бахувидхо камо.

таттха ‘‘пат̣хамам̣ калалам̣ хоти, калала̄ хоти аббуда’’нти (сам̣. ни. 1.235) евама̄ди уппаттиккамо. ‘‘дассанена паха̄табба̄ дхамма̄, бха̄вана̄йа паха̄табба̄ дхамма̄’’ти (дха. са. тикама̄тика̄ 8) евама̄ди паха̄наккамо. ‘‘сӣлависуддхи, читтависуддхӣ’’ти (ма. ни. 1.259; пат̣и. ма. 3.41) евама̄ди пат̣ипаттиккамо. ‘‘ка̄ма̄вачара̄, рӯпа̄вачара̄’’ти евама̄ди бхӯмиккамо. ‘‘чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄’’ти (дӣ. ни. 3.145) ва̄ ‘‘да̄накатхам̣ сӣлакатха’’нти (ма. ни. 2.69; дӣ. ни. 1.298) ва̄ евама̄ди десана̄ккамо. тесу идха уппаттиккамо та̄ва на йуджджати, калала̄дӣнам̣ вийа кхандха̄нам̣ пубба̄парийававаттха̄нена ануппаттито; на паха̄наккамо кусала̄бйа̄ката̄нам̣ аппаха̄таббато; на пат̣ипаттиккамо акусала̄нам̣ аппат̣ипаджджанӣйато; на бхӯмиккамо ведана̄дӣнам̣ чатубхӯмакапарийа̄паннатта̄.

десана̄ккамо пана йуджджати. абхедена хи йам̣ пан̃часу кхандхесу аттагга̄хапатитам̣ венеййаджанам̣ самӯхагханавиниббхогадассанена аттагга̄хато мочетука̄мо бхагава̄ хитака̄мо тасса джанасса сукхаггахан̣аттхам̣ чаккхуа̄дӣнампи висайабхӯтам̣ ол̣а̄рикам̣ пат̣хамам̣ рӯпаккхандхам̣ десеси. тато ит̣т̣ха̄нит̣т̣харӯпасам̣ведитам̣ веданам̣, йам̣ ведайати там̣ сан̃джа̄на̄тӣти евам̣ ведана̄висайасса а̄ка̄рагга̄хикам̣ сан̃н̃ам̣, сан̃н̃а̄васена абхисан̇кха̄раке сан̇кха̄ре, тесам̣ ведана̄дӣнам̣ ниссайам̣ адхипатибхӯтан̃ча вин̃н̃а̄н̣анти евам̣ та̄ва ‘камато’ виниччхайанайо вин̃н̃а̄таббо.

‘висесато’ти кхандха̄нан̃ча упа̄да̄наккхандха̄нан̃ча висесато. ко пана тесам̣ висесо? кхандха̄ та̄ва ависесато вутта̄, упа̄да̄наккхандха̄ са̄саваупа̄да̄нӣйабха̄вена висесетва̄. йатха̄ха –

‘‘пан̃ча, бхиккхаве, кхандхе десесса̄ми пан̃чупа̄да̄наккхандхе ча, там̣ сун̣а̄тха. катаме ча, бхиккхаве, пан̃чаккхандха̄? йам̣ кин̃чи, бхиккхаве, рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣…пе… сантике ва̄ – айам̣ вуччати, рӯпаккхандхо. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄…пе… йе кечи сан̇кха̄ра̄…пе… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ …пе… сантике ва̄ – айам̣ вуччати, вин̃н̃а̄н̣аккхандхо. име вуччанти, бхиккхаве, пан̃чаккхандха̄. катаме ча, бхиккхаве, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄? йам̣ кин̃чи, бхиккхаве, рӯпам̣…пе… сантике ва̄ са̄савам̣ упа̄да̄нийам̣ – айам̣ вуччати, рӯпӯпа̄да̄наккхандхо. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… сантике ва̄ са̄савам̣ упа̄да̄нийам̣ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. име вуччанти, бхиккхаве, пан̃чупа̄да̄наккхандха̄’’ти (сам̣. ни. 3.48).

еттха ча йатха̄ ведана̄дайо ана̄сава̄пи са̄сава̄пи аттхи, на евам̣ рӯпам̣. йасма̄ панасса ра̄сат̣т̣хена кхандхабха̄во йуджджати тасма̄ кхандхесу вуттам̣. йасма̄ ра̄сат̣т̣хена ча са̄сават̣т̣хена ча упа̄да̄наккхандхабха̄во йуджджати тасма̄ упа̄да̄наккхандхесу вуттам̣. ведана̄дайо пана ана̄сава̄ва кхандхесу вутта̄, са̄сава̄ упа̄да̄наккхандхесу. ‘упа̄да̄наккхандха̄’ти еттха ча упа̄да̄нагочара̄ кхандха̄ упа̄да̄наккхандха̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо. идха пана саббепете екаджджхам̣ катва̄ кхандха̄ти адхиппета̄.

‘анӯна̄дхикато’ти касма̄ пана бхагавата̄ пан̃чева кхандха̄ вутта̄ анӯна̄ анадхика̄ти? саббасан̇кхатасабха̄гекасан̇гахато, аттаттанийагга̄хаваттхусса етаппарамато, ан̃н̃есан̃ча тадавародхато. анекаппабхедесу хи сан̇кхатадхаммесу сабха̄гавасена сан̇гайхама̄несу рӯпам̣ рӯпасабха̄гасан̇гахавасена еко кхандхо хоти, ведана̄ ведана̄сабха̄гасан̇гахавасена еко кхандхо хоти. еса найо сан̃н̃а̄дӣсупи. тасма̄ саббасан̇кхатасабха̄гасан̇гахато пан̃чева вутта̄. етапараман̃четам̣ аттаттанийагга̄хаваттху йадидам̣ рӯпа̄дайо пан̃ча. вуттан̃хетам̣ – ‘‘рӯпе кхо, бхиккхаве, сати рӯпам̣ упа̄да̄йа рӯпам̣ абхинивисса евам̣ дит̣т̣хи уппаджджати – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’ти (сам̣. ни. 3.207). ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу…. вин̃н̃а̄н̣е сати вин̃н̃а̄н̣ам̣ упа̄да̄йа вин̃н̃а̄н̣ам̣ абхинивисса евам̣ дит̣т̣хи уппаджджати – ‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’’ти. тасма̄ аттаттанийагга̄хаваттхусса етапараматопи пан̃чева вутта̄. йепи чан̃н̃е сӣла̄дайо пан̃ча дхаммаккхандха̄ вутта̄, тепи сан̇кха̄раккхандхапарийа̄паннатта̄ еттхева авародхам̣ гаччханти. тасма̄ ан̃н̃есам̣ тадавародхатопи пан̃чева вутта̄ти. евам̣ ‘анӯна̄дхикато’ виниччхайанайо вин̃н̃а̄таббо.

‘упама̄то’ти еттха хи гила̄наса̄лӯпамо рӯпупа̄да̄наккхандхо гила̄нӯпамасса вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхасса ваттхудва̄ра̄рамман̣авасена нива̄санат̣т̣ха̄нато, гелан̃н̃ӯпамо веданупа̄да̄наккхандхо а̄ба̄дхакатта̄, гелан̃н̃асамут̣т̣ха̄нӯпамо сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо ка̄масан̃н̃а̄дивасена ра̄га̄дисампайуттаведана̄самбхава̄, асаппа̄йасеванӯпамо сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо ведана̄гелан̃н̃асса нида̄натта̄. ‘‘веданам̣ веданатта̄йа сан̇кхатамабхисан̇кхаронтӣ’’ти (сам̣. ни. 3.79) хи вуттам̣. татха̄ ‘‘акусаласса каммасса кататта̄ упачитатта̄ випа̄кам̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣ хоти дуккхасахагата’’нти (дха. са. 556). гила̄нӯпамо вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо ведана̄гелан̃н̃ена апаримуттатта̄. апича ча̄ракака̄ран̣аапара̄дхака̄ран̣ака̄ракаапара̄дхикӯпама̄ ете бха̄джанабходжанабйан̃джанапаривесакабхун̃джакӯпама̄ ча̄ти, евам̣ ‘упама̄то’ виниччхайанайо вин̃н̃а̄таббо.

‘дат̣т̣хаббато двидха̄’ти сан̇кхепато виттха̄рато ча̄ти евам̣ двидха̄ дат̣т̣хаббато петтха виниччхайанайо вин̃н̃а̄таббо. сан̇кхепато хи пан̃чупа̄да̄наккхандха̄ а̄сивисӯпаме (сам̣. ни. 4.238) вуттанайена уккхитта̄сикапаччаттхикато, бха̄расуттавасена (сам̣. ни. 3.22) бха̄рато, кхаджджанӣйапарийа̄йавасена (сам̣. ни. 3.79) кха̄дакато, йамакасуттавасена (сам̣. ни. 3.85) аниччадуккха̄наттасан̇кхатавадхакато дат̣т̣хабба̄.

виттха̄рато панеттха пхен̣апин̣д̣о вийа рӯпам̣ дат̣т̣хаббам̣, удакапуббул̣о вийа ведана̄, марӣчика̄ вийа сан̃н̃а̄, кадаликкхандхо вийа сан̇кха̄ра̄, ма̄йа̄ вийа вин̃н̃а̄н̣ам̣. вуттан̃хетам̣ –

‘‘пхен̣апин̣д̣ӯпамам̣ рӯпам̣, ведана̄ пуббул̣ӯпама̄;

марӣчикӯпама̄ сан̃н̃а̄, сан̇кха̄ра̄ кадалӯпама̄;

ма̄йӯпаман̃ча вин̃н̃а̄н̣ам̣, десита̄диччабандхуна̄’’ти. (сам̣. ни. 3.95);

таттха рӯпа̄дӣнам̣ пхен̣апин̣д̣а̄дӣхи евам̣ садисата̄ ведитабба̄ – йатха̄ хи пхен̣апин̣д̣о нисса̄рова евам̣ рӯпампи ниччаса̄радхуваса̄рааттаса̄равирахена нисса̄рамева. йатха̄ ча со ‘имина̄ паттам̣ ва̄ тха̄лакам̣ ва̄ карисса̄мӣ’ти гахетум̣ на сакка̄, гахитопи таматтхам̣ на са̄дхети бхиджджатева; евам̣ рӯпампи ‘ничча’нти ва̄ ‘дхува’нти ва̄ ‘аха’нти ва̄ ‘мама’нти ва̄ гахетум̣ на сакка̄, гахитампи на татха̄ тит̣т̣хати, аниччам̣ дуккхам̣ анатта̄ асубхан̃н̃ева хотӣти. евам̣ ‘пхен̣апин̣д̣асадисамева’ хоти.

йатха̄ ва̄ пана пхен̣апин̣д̣о чхидда̄вачхиддо анекасандхигхат̣ито бахӯннам̣ удакасаппа̄дӣнам̣ па̄н̣а̄нам̣ а̄ва̄со, евам̣ рӯпампи чхидда̄вачхиддам̣ анекасандхигхат̣итам̣. кулавасена четтха асӣти кимикула̄ни васанти. тадева тесам̣ сӯтигхарампи ваччакут̣ипи гила̄наса̄ла̄пи суса̄нампи. на те ан̃н̃аттха гантва̄ габбхавут̣т̣ха̄на̄дӣни каронти. евампи пхен̣апин̣д̣асадисам̣. йатха̄ ча пхен̣апин̣д̣о а̄дитова бадарапаккаматто хутва̄ анупуббена паббатакӯт̣аматтопи хоти, евам̣ рӯпампи а̄дито калаламаттам̣ хутва̄ анупуббена бйа̄маматтампи гомахим̣сахаттхиа̄дӣнам̣ васена паббатакӯт̣аматтампи хоти, маччхакаччхапа̄дӣнам̣ васена анекайоджанасатаппама̄н̣ампи. евампи пхен̣апин̣д̣асадисам̣. йатха̄ ча пхен̣апин̣д̣о ут̣т̣хитаматтопи бхиджджати, тхокам̣ гантва̄пи, самуддам̣ патва̄ пана авассамева бхиджджати; евамева рӯпампи калалабха̄вепи бхиджджати, аббуда̄дибха̄ве, антара̄ пана абхеджджама̄нампи вассасата̄йука̄нам̣ вассасатам̣ патва̄ авассамева бхиджджати, маран̣амукхе чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ хоти. евампи пхен̣апин̣д̣асадисам̣.

йатха̄ пана пуббул̣о аса̄ро, евам̣ ведана̄пи. йатха̄ ча со абало, агайхупаго, на сакка̄ там̣ гахетва̄ пхалакам̣ ва̄ а̄санам̣ ва̄ ка̄тум̣, гахитаггахитопи бхиджджатева; евам̣ ведана̄пи абала̄, агайхупага̄, на сакка̄ ‘ничча̄’ти ва̄ ‘дхува̄’ти ва̄ гахетум̣, гахита̄пи на татха̄ тит̣т̣хати. евам̣ агайхупагата̄йапи ведана̄ ‘пуббул̣асадиса̄’. йатха̄ пана тасмим̣ тасмим̣ удакабиндумхи пуббул̣о уппаджджати чева нируджджхати ча, на чират̣т̣хитико хоти; евам̣ ведана̄пи уппаджджати чева нируджджхати ча, на чират̣т̣хитика̄ хоти, екаччхараккхан̣е кот̣исатасахассасан̇кхйа̄ уппаджджитва̄ нируджджхати. йатха̄ ча пуббул̣о удакаталам̣, удакабиндум̣, удакаджаллакам̣ сан̇кад̣д̣хитва̄ пут̣ам̣ катва̄ гахан̣ава̄тан̃ча̄ти чатта̄ри ка̄ран̣а̄ни пат̣ичча уппаджджати; евам̣ ведана̄пи ваттхум̣, а̄рамман̣ам̣, килесаджа̄лам̣, пхассасан̇гхат̣т̣анан̃ча̄ти чатта̄ри ка̄ран̣а̄ни пат̣ичча уппаджджати. евампи ведана̄ пуббул̣асадиса̄.

сан̃н̃а̄пи аса̄ракат̣т̣хена ‘марӣчисадиса̄’. татха̄ агайхупагат̣т̣хена; на хи сакка̄ там̣ гахетва̄ пивитум̣ ва̄ нха̄йитум̣ ва̄ бха̄джанам̣ ва̄ пӯретум̣. апича йатха̄ марӣчи виппхандати, сан̃джа̄тӯмивего вийа кха̄йати; евам̣ нӣласан̃н̃а̄дибхеда̄ сан̃н̃а̄пи нӣла̄дианубхаванаттха̄йа пхандати виппхандати. йатха̄ ча марӣчи маха̄джанам̣ виппаламбхети, ‘парипун̣н̣ава̄пӣ вийа парипун̣н̣анадӣ вийа диссатӣ’ти вада̄пети; евам̣ сан̃н̃а̄пи виппаламбхети, ‘идам̣ нӣлакам̣ субхам̣ сукхам̣ ничча’нти вада̄пети. пӣтака̄дӣсупи есева найо. евам̣ виппаламбханена̄пи марӣчисадиса̄.

сан̇кха̄ра̄пи аса̄ракат̣т̣хена ‘кадаликкхандхасадиса̄’. татха̄ агайхупагат̣т̣хена. йатхева хи кадаликкхандхато кин̃чи гахетва̄ на сакка̄ гопа̄насӣа̄дӣнаматтха̄йа упанетум̣, упанӣтампи на татха̄ хоти; евам̣ сан̇кха̄ра̄пи на сакка̄ ничча̄дивасена гахетум̣, гахита̄пи на татха̄ хонти. йатха̄ ча кадаликкхандхо бахуват̣т̣исамодха̄но хоти, евам̣ сан̇кха̄раккхандхопи бахудхаммасамодха̄но. йатха̄ ча кадаликкхандхо на̄на̄лаккхан̣о, ан̃н̃ойева хи ба̄хира̄йа паттават̣т̣ийа̄ ван̣н̣о, ан̃н̃о тато аббхантараббхантара̄нам̣; евамева сан̇кха̄раккхандхопи ан̃н̃адева пхассасса лаккхан̣ам̣, ан̃н̃ам̣ четана̄дӣнам̣. самодха̄нетва̄ пана сан̇кха̄раккхандхотвева вуччатӣти. евампи сан̇кха̄раккхандхо кадаликкхандхасадисо.

вин̃н̃а̄н̣ампи аса̄ракат̣т̣хена ‘ма̄йа̄садисам̣’. татха̄ агайхупагат̣т̣хена. йатха̄ ча ма̄йа̄ иттара̄ лахупаччупат̣т̣ха̄на̄, евам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣. тан̃хи татопи иттаратаран̃чева лахупаччупат̣т̣ха̄натаран̃ча. тенева хи читтена пурисо а̄гато вийа, гато вийа, т̣хито вийа, нисинно вийа хоти. ан̃н̃адева ча̄гаманака̄ле читтам̣, ан̃н̃ам̣ гаманака̄ла̄дӣсу. евампи вин̃н̃а̄н̣ам̣ ма̄йа̄садисам̣. ма̄йа̄ ча маха̄джанам̣ ван̃чети, йам̣ кин̃чидева ‘идам̣ суван̣н̣ам̣ раджатам̣ мутта̄’типи гаха̄пети. вин̃н̃а̄н̣ампи маха̄джанам̣ ван̃чети, тенева читтена а̄гаччхантам̣ вийа, гаччхантам̣ вийа, т̣хитам̣ вийа, нисиннам̣ вийа катва̄ га̄ха̄пети. ан̃н̃адева ча а̄гамане читтам̣, ан̃н̃ам̣ гамана̄дӣсу. евампи вин̃н̃а̄н̣ам̣ ма̄йа̄садисам̣. висесато ча субха̄рамман̣ампи ол̣а̄рикампи аджджхаттикарӯпам̣ асубханти дат̣т̣хаббам̣. ведана̄ тӣхи дуккхата̄хи авинимуттато дуккха̄ти сан̃н̃а̄сан̇кха̄ра̄ авидхеййато анатта̄ти вин̃н̃а̄н̣ам̣ удайаббайадхаммато аниччанти дат̣т̣хаббам̣.

‘евам̣ пассантассаттхасиддхито’ти еван̃ча сан̇кхепавиттха̄равасена двидха̄ пассато йа̄ аттхасиддхи хоти, татопи виниччхайанайо вин̃н̃а̄таббо, сеййатхидам̣ – сан̇кхепато та̄ва пан̃чупа̄да̄наккхандхесу уккхитта̄сикапаччаттхика̄дибха̄вена пассанто кхандхехи на вихан̃н̃ати. виттха̄рато пана рӯпа̄дӣни пхен̣апин̣д̣а̄дисадисабха̄вена пассанто на аса̄ресу са̄радассӣ хоти. висесато ча аджджхаттикарӯпам̣ асубхато пассанто кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рам̣ париджа̄на̄ти, асубхе субханти випалла̄сам̣ паджахати, ка̄могхам̣ уттарати, ка̄майогена висам̣йуджджати, ка̄ма̄савена ана̄саво хоти, абхиджджха̄ка̄йагантхам̣ бхиндати, ка̄мупа̄да̄нам̣ на упа̄дийати. веданам̣ дуккхато пассанто пхасса̄ха̄рам̣ париджа̄на̄ти, дуккхе сукханти випалла̄сам̣ паджахати, бхавогхам̣ уттарати, бхавайогена висам̣йуджджати, бхава̄савена ана̄саво хоти, бйа̄па̄дака̄йагантхам̣ бхиндати, сӣлаббатупа̄да̄нам̣ на упа̄дийати. сан̃н̃ам̣ сан̇кха̄ре ча анаттато пассанто маносан̃четана̄ха̄рам̣ париджа̄на̄ти, анаттани атта̄ти випалла̄сам̣ паджахати, дит̣т̣хогхам̣ уттарати, дит̣т̣хийогена висам̣йуджджати, дит̣т̣ха̄савена ана̄саво хоти, идам̣ сачча̄бхинивесака̄йагантхам̣ бхиндати, аттава̄дупа̄да̄нам̣ на упа̄дийати. вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччато пассанто вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄рам̣ париджа̄на̄ти, аничче ниччанти випалла̄сам̣ паджахати, авиджджогхам̣ уттарати, авиджджа̄йогена висам̣йуджджати, авиджджа̄савена ана̄саво хоти, сӣлаббатапара̄ма̄сака̄йагантхам̣ бхиндати, дит̣т̣хупа̄да̄нам̣ на упа̄дийати.

евам̣ маха̄нисам̣сам̣, вадхака̄дивасена дассанам̣ йасма̄;

тасма̄ кхандхе дхӣро, вадхака̄дивасена пассеййа̄ти.

суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄.