2. ка̄ласам̣санданаван̣н̣ана̄
283-284. ида̄ни атӣтам̣ аттхӣти ка̄ласам̣санданам̣ хоти. таттха атӣтам̣ аттхӣтиа̄дикам̣ суддхикасам̣санданам̣. атӣтам̣ рӯпам̣ аттхӣтиа̄дикам̣ кхандхавасена ка̄ласам̣санданам̣.
285. паччуппаннам̣ рӯпам̣ аппийам̣ каритва̄ти атӣта̄на̄гатам̣ паха̄йа паччуппаннарӯпамева аппийам̣ авибхаджитаббам̣ каритва̄. рӯпабха̄вам̣ джахатӣтипан̃хе нируддхасса̄пи рӯпасса рӯпаккхандхасан̇гахитатта̄ пат̣иккхипати. рӯпабха̄вам̣ на джахатӣти пат̣иломапан̃хепи рӯпаккхандхена сан̇гахитатта̄ва пат̣иджа̄на̄ти. ода̄там̣ ваттхам̣ аппийам̣ каритва̄ти еттха кин̃ча̄пи на саббам̣ ваттхам̣ ода̄там̣, имина̄ пана ваттханти аватва̄ ‘‘ода̄там̣ ваттхам̣ аппийам̣ каритва̄’’ти вутте сакава̄дина̄ екаттхата̄ анун̃н̃а̄та̄. ода̄табха̄вам̣ джахатӣти пан̃хе ван̣н̣авигамам̣ сандха̄йа пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. ваттхабха̄вам̣ джахатӣти еттха пана пан̃н̃аттийа̄ авигататта̄ пат̣иккхепо тассева. пат̣иломепи есева найо.
286. атӣтам̣ атӣтабха̄вам̣ на джахатӣти пут̣т̣хо ‘‘йади джахеййа, ана̄гатам̣ ва̄ паччуппаннам̣ ва̄ сийа̄’’ти ман̃н̃ама̄но пат̣иджа̄на̄ти. ана̄гатам̣ ана̄гатабха̄вам̣ на джахатӣти пут̣т̣хо пана ‘‘йади на джахеййа, ана̄гатамевасса, паччуппаннабха̄вам̣ на па̄пун̣еййа̄’’ти ман̃н̃ама̄но пат̣иккхипати. паччуппаннапан̃хепи атӣтабха̄вам̣ ана̄паджджанадосо сийа̄ти пат̣иккхипати. ануломапан̃хесупи имина̄ва найена аттхо ведитаббо.
287. евам̣ суддхиканайам̣ ватва̄ пуна кхандхавасена дассетум̣ атӣтам̣ рӯпантиа̄ди вуттам̣. там̣ саббам̣ па̄л̣иануса̄ренева сакка̄ джа̄нитум̣.
вачанасодханаван̣н̣ана̄
288. ида̄ни ‘‘атӣтам̣ нваттхӣ’’тиа̄ди вачанасодхана̄ хоти. таттха хан̃чи атӣтам̣ нваттхӣти йади атӣтам̣ но аттхӣти аттхо. атӣтам̣ аттхӣти миччха̄ти атӣтан̃ча там̣ аттхи ча̄ти миччха̄ ева. тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппаннанти пут̣т̣хо ана̄гатаккхан̣ейевасса паччуппанната̄йа абха̄вам̣ сандха̄йа ка̄лана̄наттена пат̣иккхипати.
дутийам̣ пут̣т̣хо йам̣ уппа̄дато пуббе ана̄гатам̣ ахоси, тасса уппаннака̄ле паччуппаннатта̄ пат̣иджа̄на̄ти. хутва̄ хоти хутва̄ хотӣти йадетам̣ тайа̄ ‘‘ана̄гатам̣ хутва̄ паччуппаннам̣ хотӣ’’ти вадата̄ тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппаннанти ладдхивасена ‘‘ана̄гатам̣ ва̄ паччуппаннам̣ ва̄ хутва̄ хотӣ’’ти вуттам̣. ким̣ те тампи хутва̄ хотӣти? итаро хутва̄ бхӯтасса пуна хутва̄ абха̄вато на хеванти пат̣иккхипати.
дутийам̣ пут̣т̣хо йасма̄ там̣ ана̄гатам̣ хутва̄ паччуппаннам̣ хонтам̣ ‘‘хутва̄ хотӣ’’ти сан̇кхам̣ гатам̣, тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘йади те там̣ ана̄гатам̣ хутва̄ паччуппаннам̣ хонтам̣ ‘хутва̄ хотӣ’ти сан̇кхам̣ гатам̣, пуна хутва̄ хоти, йам̣ ана̄гатам̣ на хутва̄ паччуппаннам̣ на хонтам̣ ‘на хутва̄ на хотӣ’ти сан̇кхам̣ гатам̣ сасависа̄н̣ам̣, ким̣ те тампи пуна на хутва̄ на хотӣ’’тиадхиппа̄йена на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣти пан̃хам̣ пуччхати. итаро ‘‘йам̣ наттхи, там̣ наттхита̄йа, ева ана̄гатам̣ на хутва̄ паччуппаннам̣ на хотӣти нахутва̄нахоти на̄ма та̄ва хоту, пуна нахутва̄нахотибха̄во панасса куто’’ти ман̃н̃ама̄но пат̣иккхипати. тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣтанти пан̃хепи паччуппаннаккхан̣ейевасса атӣтата̄йа абха̄вам̣ сандха̄йа ка̄лана̄натта̄ пат̣иккхипати.
дутийапан̃хе пут̣т̣хо йам̣ атӣтабха̄вато пуббе паччуппаннам̣ ахоси, тассева атӣтатта̄ пат̣иджа̄на̄ти. хутва̄ хоти хутва̄ хотӣти йадетам̣ тайа̄ ‘‘паччуппаннам̣ хутва̄ атӣтам̣ хотӣ’’ти вадата̄ ‘‘тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣта’’нти ладдхивасена ‘‘паччуппаннам̣ ва̄ атӣтам̣ ва̄ хутва̄ хотӣ’’ти вуттам̣, ким̣ те тампи хутва̄ хотӣти? итаро хутва̄ бхӯтасса пуна хутва̄ абха̄вато на хеванти пат̣иккхипати.
дутийапан̃хе йасма̄ там̣ паччуппаннам̣ хутва̄ атӣтам̣ хонтам̣ ‘‘хутва̄ хотӣ’’ти сан̇кхам̣ гатам̣, тасма̄ пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘йади те тан̃н̃ева паччуппаннам̣ хутва̄ атӣтам̣ хонтам̣ ‘хутва̄ хотӣ’ти сан̇кхам̣ гатам̣, пуна хутва̄ хоти, йам̣ паччуппаннам̣ на хутва̄ атӣтам̣ на хонтам̣ ‘на хутва̄ на хотӣ’ти сан̇кхам̣ гатам̣ сасависа̄н̣ам̣, ким̣ те тампи пуна на хутва̄ на хотӣ’’ти адхиппа̄йена на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣти пан̃хам̣ пуччхати. итаро ‘‘йам̣ наттхи, там̣ наттхита̄йа ева паччуппаннам̣ на хутва̄ атӣтам̣ на хотӣти нахутва̄нахоти на̄ма та̄ва хоту. пуна нахутва̄нахотибха̄во панасса куто’’ти ман̃н̃ама̄но пат̣иккхипати. убхайам̣ екато катва̄ а̄гате татийапан̃хепи имина̄вупа̄йена йоджана̄ ка̄табба̄.
апаро найо – йади тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппаннам̣, ана̄гатасса паччуппанне вутто хотибха̄во, паччуппаннасса ча ана̄гате вутто хутва̄бха̄во а̄паджджати. евам̣ санте ана̄гатампи хутва̄хоти на̄ма. паччуппаннампи хутва̄хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те етесу екекам̣ хутва̄ хоти хутва̄ хотӣ’’ти? итаро – ‘‘тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппанна’’нти пан̃хе пат̣иккхиттанайенева пат̣иккхипитва̄ пуна пут̣т̣хо дутийе пан̃хе пат̣ин̃н̃а̄танайенева пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппанна’’нти пан̃ха̄васена тесу екекам̣ хутва̄ хоти хутва̄ хотӣти пат̣иджа̄нантам̣ пуримам̣ пат̣иккхиттапан̃хам̣ париваттитва̄ пуччханто на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣти пуччхати. тассаттхо – нану ‘‘тайа̄ тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппанна’’нти вутте пат̣хамапан̃хам̣ пат̣иккхипантена ана̄гатасса хотибха̄во паччуппаннасса ча хутва̄бха̄во пат̣иккхиттоти. тена ана̄гатам̣ на хоти на̄ма, паччуппаннам̣ на хутва̄ на̄ма.
дутийапан̃хе ча тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппаннанти пат̣ин̃н̃а̄там̣. евам̣ санте ана̄гатампи на хутва̄ на хоти на̄ма. паччуппаннампи на хутва̄ на хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те етесу екекам̣ на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣ’’ти? парава̄дӣ саббато андхака̄рена парийонаддхо вийа тесам̣ нахутва̄нахотибха̄вам̣ апассанто на хеванти пат̣иккхипати.
дутийава̄репи йади тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣтам̣, паччуппаннасса атӣте вутто хотибха̄во, атӣтасса ча паччуппанне вутто хутва̄бха̄во а̄паджджати, евам̣ санте паччуппаннампи хутва̄хоти на̄ма, атӣтампи хутва̄хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те етесу екекам̣ хутва̄ хоти хутва̄ хотӣ’’ти? итаро тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣтантипан̃хе пат̣иккхиттанайенева пат̣иккхипитва̄ пуна пут̣т̣хо дутийапан̃хе пат̣ин̃н̃а̄танайенева пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣта’’нти пан̃ха̄васена тесу екекам̣ хутва̄ хоти хутва̄ хотӣти пат̣иджа̄нантам̣ пуримам̣ пат̣иккхиттапан̃хам̣ париваттитва̄ пуччханто на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣти пуччхати. тассаттхо – нану тайа̄ тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣтанти вутте пат̣хамапан̃хам̣ пат̣иккхипантена паччуппаннасса хотибха̄во, атӣтасса ча хутва̄бха̄во пат̣иккхиттоти. тена паччуппаннам̣ нахоти на̄ма. атӣтам̣ нахутва̄ на̄ма.
дутийапан̃хе ча те ‘‘тан̃н̃ева паччуппаннам̣ там̣ атӣта’’нти пат̣ин̃н̃а̄там̣. евам̣ санте паччуппаннампи на хутва̄ на хоти на̄ма, атӣтампи на хутва̄ на хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те етесу екекам̣ на хутва̄ на хоти, на хутва̄ на хотӣ’’ти. парава̄дӣ саббато андхака̄рена парийонаддхо вийа тесам̣ нахутва̄нахотибха̄вам̣ апассанто на хеванти пат̣иккхипати.
татийава̄репи йади тан̃н̃ева ана̄гатам̣ там̣ паччуппаннам̣ там̣ атӣтам̣; ана̄гатапаччуппанна̄нам̣ паччуппанна̄тӣтесу вутто хотибха̄во, паччуппанна̄тӣта̄нан̃ча ана̄гатапаччуппаннесу вутто хутва̄бха̄во а̄паджджати. евам̣ санте ана̄гатампи хутва̄хоти на̄ма. паччуппаннампи атӣтампи хутва̄ хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те тӣсупи етесу екекам̣ хутва̄ хоти хутва̄ хотӣ’’ти? итаро ‘‘тан̃н̃ева ана̄гатам̣, там̣ паччуппаннам̣, там̣ атӣта’’нтипан̃хе пат̣иккхиттанайенева пат̣иккхипитва̄ пуна пут̣т̣хо дутийапан̃хе пат̣ин̃н̃а̄танайенева пат̣иджа̄на̄ти. атха нам̣ сакава̄дӣ ‘‘тан̃н̃ева ана̄гатам̣, там̣ паччуппаннам̣, там̣ атӣта’’нти пан̃ха̄васена тесу екекам̣ хутва̄ хоти, хутва̄ хотӣти пат̣иджа̄нантам̣ пуримам̣ пат̣иккхиттапан̃хам̣ париваттитва̄ пуччханто на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣти пуччхати. тассаттхо – нану тайа̄ тан̃н̃ева ана̄гатам̣, там̣ паччуппаннам̣, там̣ атӣтанти вутте пат̣хамапан̃хам̣ пат̣иккхипантена ана̄гатапаччуппанна̄нам̣ хотибха̄во; паччуппанна̄тӣта̄нан̃ча хутва̄бха̄во пат̣иккхиттоти? тена ана̄гатам̣ паччуппаннан̃ча на хоти на̄ма. паччуппаннан̃ча атӣтан̃ча на хутва̄ на̄ма.
дутийапан̃хе ча те ‘‘тан̃н̃ева ана̄гатам̣, там̣ паччуппаннам̣, там̣ атӣта’’нти пат̣ин̃н̃а̄там̣. евам̣ санте ана̄гатампи на хутва̄ на хоти на̄ма, паччуппаннампи атӣтампи на хутва̄ на хотийева на̄ма. тена там̣ пуччха̄ма – ‘‘ким̣ те етесу екекам̣ на хутва̄ на хоти на хутва̄ на хотӣ’’ти? парава̄дӣ саббато андхака̄рена парийонаддхо вийа тесам̣ на хутва̄ на хотибха̄вам̣ апассанто на хеванти пат̣иккхипатӣти. ниггаха̄дӣни панеттха хет̣т̣ха̄ вуттанайенева йоджетабба̄ни.
вачанасодханаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
атӣтачаккхурӯпа̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
289. атӣтам̣ чаккху аттхӣтиа̄дӣсупи чаккха̄дибха̄ва̄виджаханенева аттхитам̣ пат̣иджа̄на̄ти. пассатӣтиа̄дӣни пут̣т̣хо пана тесам̣ вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ кичча̄бха̄вавасена пат̣иккхипати.
атӣтан̃а̄н̣а̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
290. тена н̃а̄н̣ена н̃а̄н̣акаран̣ӣйам̣ каротӣти пан̃хе тасса н̃а̄н̣асса нируддхатта̄ киччабха̄вамасса апассанто пат̣иккхипати. пуна пут̣т̣хо атӣта̄рамман̣ам̣ паччуппаннам̣ н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄нам̣ дхамма̄нам̣ джа̄нанато атӣтам̣ н̃а̄н̣анти лесена паччуппаннамева ‘‘атӣтам̣ н̃а̄н̣а’’нти катва̄ тена н̃а̄н̣ена н̃а̄н̣акаран̣ӣйасса аттхита̄йа пат̣иджа̄на̄ти. атхасса сакава̄дӣ лесока̄сам̣ адатва̄ тена н̃а̄н̣ена дуккхам̣ париджа̄на̄тӣтиа̄дима̄ха. итаро атӣта̄рамман̣енева н̃а̄н̣ена имесам̣ чатуннам̣ кичча̄нам̣ абха̄ва̄ пат̣иккхипати. ана̄гатапан̃хепи есева найо. паччуппаннапан̃хо чева сам̣санданапан̃хо ча утта̄наттха̄йева.
араханта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄
291. арахато атӣто ра̄го аттхӣтиа̄дӣсупи ра̄га̄дибха̄ва̄виджаханто евам̣ пат̣иджа̄на̄ти. сара̄готиа̄дӣсу суттавиродхабхайена чева йуттивиродхабхайена ча пат̣иккхипати.
падасодханакатха̄ван̣н̣ана̄
295. евам̣ саббампи па̄л̣иануса̄ренева видитва̄ парато аттхи сийа̄ атӣтам̣, сийа̄ нва̄тӣтанти еттха еваматтхо ведитаббо. йам̣ атӣтамева аттхи, там̣ атӣтам̣. йам̣ паччуппанна̄на̄гатам̣ аттхи, там̣ но аттхи, там̣ но атӣтам̣. тена̄тӣтам̣ нва̄тӣтам̣, нва̄тӣтам̣ атӣтанти тена ка̄ран̣ена атӣтам̣ но атӣтам̣, но атӣтам̣ атӣтанти. ана̄гатапаччуппаннапуччха̄супи есева найо.
суттаса̄дханаван̣н̣ана̄
296. на ваттаббам̣ ‘‘атӣтам̣ аттхи ана̄гатам̣ аттхӣ’’ти суттаса̄дхана̄йа пуччха̄ парава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ сакава̄дисса. пуна аттано ладдхим̣ нисса̄йа йам̣кин̃чи, бхиккхаве, рӯпанти ануйого парава̄диссева. дутийанайе пуччха̄ сакава̄дисса, пат̣ин̃н̃а̄ итарасса. евам̣ саббаттха пуччха̄ ча пат̣ин̃н̃а̄ ча ведитабба̄. йам̣ панетам̣ парава̄дина̄ ана̄гатасса аттхибха̄васа̄дханаттхам̣ ‘‘нану вуттам̣ бхагавата̄ кабал̣ӣка̄ре, че, бхиккхаве’’ти суттасса парийоса̄не аттхи таттха а̄йатим̣ пунаббхава̄бхиниббаттӣтиа̄ди дасситам̣ на там̣ ана̄гатасса аттхибха̄васа̄дхакам̣. тан̃хи хетӯнам̣ паринит̣т̣хитатта̄ авассам̣ бха̄витам̣ сандха̄йа таттха вуттам̣. айам̣ сутта̄дхиппа̄йо. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.
саббаматтхӣтикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.