4. да̄навагго
1. пат̣хамада̄насуттаван̣н̣ана̄
31. чатуттхасса пат̣хаме а̄саджджа да̄нам̣ детӣти патва̄ да̄нам̣ дети. а̄гатам̣ дисва̄ там̣ мухуттам̣йева нисӣда̄петва̄ сакка̄рам̣ катва̄ да̄нам̣ дети, дасса̄мӣти на киламети. бхайа̄ти ‘‘айам̣ ада̄йако ака̄рако’’ти гарахабхайа̄, апа̄йабхайа̄ ва̄. ада̄си мети майхам̣ пуббе еса идам̣ на̄ма ада̄сӣти дети. дассати мети ана̄гате идам̣ на̄ма дассатӣти дети. са̄ху да̄нанти да̄нам̣ на̄ма са̄дху сундарам̣ буддха̄дӣхи пан̣д̣итехи пасаттханти дети. читта̄лан̇ка̄рачиттапариккха̄раттхам̣ да̄нам̣ детӣти саматхавипассана̄читтасса алан̇ка̄раттхан̃чева париккха̄раттхан̃ча дети. да̄нан̃хи читтам̣ мудум̣ кароти. йена ладдхо, со ‘‘ладдхам̣ ме’’ти мудучитто хоти. йена диннам̣, сопи ‘‘диннам̣ майа̄’’ти мудучитто хоти. ити убхиннам̣ читтам̣ мудум̣ кароти. тенева ‘‘адантадамана’’нти вуччати. йатха̄ха –
‘‘адантадаманам̣ да̄нам̣, ада̄нам̣ дантадӯсакам̣;
да̄нена пийава̄ча̄йа, уннаманти наманти ча̄’’ти.
имесу пана ат̣т̣хасу да̄несу читта̄лан̇ка̄рада̄намева уттаманти.
2. дутийада̄насуттаван̣н̣ана̄
32. дутийе саддха̄ти йа̄йа саддха̄йа да̄нам̣ дети, са̄ саддха̄. хирийанти йа̄йа хирийа̄ да̄нам̣ дети, са̄ва адхиппета̄. кусалан̃ча да̄нанти анаваджджан̃ча да̄нам̣. дивийанти диван̇гамам̣.
3. да̄наваттхусуттаван̣н̣ана̄
33. татийе да̄наваттхӯнӣти да̄нака̄ран̣а̄ни. чханда̄ да̄нам̣ детӣти пемена да̄нам̣ дети. доса̄ти досена куддхо хутва̄ йам̣ аттхи, там̣ вегена ган̣хитва̄ дети. моха̄ти мохена мӯл̣хо дети. бхайа̄ти гарахабхайена ва̄ апа̄йабхайена ва̄, тасса тассева ва̄ пана бхайена дети. кулавам̣санти кулапавен̣им̣.
4. кхеттасуттаван̣н̣ана̄
34. чатуттхе на махаппхалам̣ хотӣти дхан̃н̃апхалена махаппхалам̣ на хоти. на махасса̄данти йамписса пхалам̣ хоти, тасса асса̄до на маха̄ хоти мандасса̄дам̣ на мадхурам̣. на пха̄тисеййанти сеййа̄писса на хоти вуд̣д̣хи, тасса махантам̣ вӣхитхамбхасаннивесам̣ на хотӣти аттхо. унна̄манинна̄мӣти тхаланиннавасена висаматалам̣. таттха тхале удакам̣ на сан̣т̣ха̄ти, нинне атибаху тит̣т̣хати. па̄са̄н̣асаккхариканти паттхаритва̄ т̣хитапит̣т̣хипа̄са̄н̣ехи ча кхуддакапа̄са̄н̣ехи ча саккхара̄хи ча саманна̄гатам̣. ӯсаранти уббхинналон̣ам̣. на ча гамбхӣраситанти тхаддхабхӯмита̄йа гамбхӣра̄нугатам̣, нан̇галамаггам̣ катва̄ каситум̣ на сакка̄ хоти, утта̄нанан̇галамаггамева хоти. на а̄йасампаннанти на удака̄гаманасампаннам̣. на апа̄йасампаннанти паччха̄бха̄ге удаканиггаманамаггасампаннам̣ на хоти. на ма̄тика̄сампаннанти на кхуддакамахантӣхи удакама̄тика̄хи сампаннам̣ хоти. на марийа̄дасампаннанти на кеда̄рамарийа̄да̄хи сампаннам̣. на махаппхалантиа̄дӣни сабба̄ни випа̄капхалавасенева ведитабба̄ни.
сампаннети парипун̣н̣е сампаттийутте. павутта̄ бӣджасампада̄ти сампаннам̣ бӣджам̣ ропитам̣. деве сампа̄дайантамхӣти деве самма̄ вассанте. анӣтисампада̄ хотӣти кӣт̣акимиа̄дипа̄н̣акаӣтийа̄ абха̄во ека̄ сампада̄ хоти. вирӯл̣хӣти вад̣д̣хи дутийа̄ сампада̄ хоти. вепулланти випулабха̄во татийа̄ сампада̄ хоти. пхаланти парипун̣н̣апхалам̣ чатуттхӣ сампада̄ хоти. сампаннасӣлесӯти парипун̣н̣асӣлесу. бходжанасампада̄ти сампаннам̣ вивидхабходжанам̣. сампада̄нанти тивидхам̣ кусаласампадам̣. упанетӣти са̄ бходжанасампада̄ упанайати. касма̄? сампаннан̃хисса там̣ катам̣, йасма̄сса там̣ катакаммам̣ сампаннам̣ парипун̣н̣анти аттхо. сампаннаттхӯдха̄ти сампанно аттху идха. виджджа̄чаран̣асампанноти тӣхи виджджа̄хи ча пан̃чадасахи чаран̣адхаммехи ча саманна̄гато. ладдха̄ти еварӯпо пуггало читтасса сампадам̣ авекаллапарипун̣н̣абха̄вам̣ лабхитва̄. кароти каммасампаданти парипун̣н̣акаммам̣ кароти. лабхати чаттхасампаданти аттхан̃ча парипун̣н̣ам̣ лабхати. дит̣т̣хисампаданти випассана̄дит̣т̣хим̣. маггасампаданти сота̄паттимаггам̣. йа̄ти сампаннама̄насоти парипун̣н̣ачитто хутва̄ арахаттам̣ йа̄ти. са̄ хоти саббасампада̄ти са̄ саббадуккхехи вимутти саббасампада̄ на̄ма хотӣти.
5. да̄нӯпапаттисуттаван̣н̣ана̄
35. пан̃чаме да̄нӯпапаттийоти да̄напаччайа̄ упапаттийо. дахатӣти т̣хапети. адхит̣т̣ха̄тӣти тассева вевачанам̣. бха̄ветӣти вад̣д̣хети. хӣне вимуттанти хӣнесу пан̃часу ка̄магун̣есу вимуттам̣. уттари абха̄витанти тато уттаримаггапхалаттха̄йа абха̄витам̣. татрӯпапаттийа̄ сам̣ваттатӣти йам̣ т̣ха̄нам̣ паттхетва̄ кусалам̣ катам̣, таттха ниббаттанаттха̄йа сам̣ваттати. вӣтара̄гасса̄ти маггена ва̄ самуччхиннара̄гасса сама̄паттийа̄ ва̄ виккхамбхитара̄гасса. да̄наматтенева хи брахмалоке ниббаттитум̣ на сакка̄, да̄нам̣ пана сама̄дхивипассана̄читтасса алан̇ка̄рапарива̄рам̣ хоти. тато да̄нена мудучитто брахмавиха̄ре бха̄ветва̄ брахмалоке ниббаттати. тена вуттам̣ – ‘‘вӣтара̄гасса но сара̄гасса̄’’ти.
6. пун̃н̃акирийаваттхусуттаван̣н̣ана̄
36. чхат̣т̣хе пун̃н̃акирийа̄ни ча та̄ни тесам̣ тесам̣ а̄нисам̣са̄нам̣ ваттхӯни ча̄ти пун̃н̃акирийаваттхӯни. да̄на̄дӣнан̃хи лаккхан̣е читтам̣ т̣хапетва̄ ‘‘еварӯпам̣ на̄ма амхехи да̄нам̣ да̄таббам̣, сӣлам̣ раккхитаббам̣, бха̄вана̄ бха̄ветабба̄’’ти сатта̄ пун̃н̃а̄ни каронти. да̄намева да̄намайам̣, да̄начетана̄су ва̄ пуримачетана̄то ниппханна̄ саннит̣т̣ха̄пакачетана̄ да̄намайам̣ сӣла̄дӣхи сӣламайа̄дӣни вийа. сесадвайесупи есева найо. париттам̣ катам̣ хотӣти тхокам̣ мандам̣ катам̣ хоти. на̄бхисамбхотӣти на ниппхаджджати. акатам̣ хотӣти бха̄вана̄йайогойева ана̄раддхо хотӣти аттхо. мануссадобхагйанти мануссесу сампаттирахитам̣ пан̃чавидхам̣ нӣчакулам̣. упападжджатӣти пат̣исандхивасена упагаччхати, таттха ниббаттатӣти аттхо. маттасо катанти пама̄н̣ена катам̣, тхокам̣ на баху. мануссасобхагйанти мануссесу субхагабха̄вам̣ тивидхакуласампаттим̣. адхиматтанти адхикаппама̄н̣ам̣ балавам̣ ва̄. адхиган̣хантӣти абхибхавитва̄ ган̣ханти, висит̣т̣хатара̄ джет̣т̣хака̄ хонтӣти аттхо.
7. саппурисада̄насуттаван̣н̣ана̄
37. саттаме сучинти парисуддхам̣ ван̣н̣асампаннам̣ дети. пан̣ӣтанти расӯпапаннам̣. ка̄лена̄ти йуттапаттака̄лена. каппийанти йам̣ каппийам̣, там̣ дети. вичеййа детӣти ‘‘имасса диннам̣ махаппхалам̣ бхависсати, имасса на махаппхала’’нти евам̣ пат̣игга̄хакапарийесанавасена да̄нам̣ ва̄ пан̣идха̄йавасена да̄нам̣ ва̄ вичинитва̄ дети.
8. саппурисасуттаван̣н̣ана̄
38. ат̣т̣хаме аттха̄йа̄ти аттхаттха̄йа. хита̄йа сукха̄йа̄ти хитаттха̄йа сукхаттха̄йа. пуббапета̄нанти паралокагата̄нам̣ н̃а̄тӣнам̣. имасмим̣ сутте ануппанне буддхе чаккаваттира̄джа̄но бодхисатта̄ паччекабуддха̄ лаббханти, буддхака̄ле буддха̄ чева буддхаса̄вака̄ ча. йатха̄вутта̄нан̃хи етесам̣ аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттанти. бахуннам̣ вата аттха̄йа, саппан̃н̃о гхарама̄васанти саппан̃н̃о гхаре васанто бахӯнам̣ вата аттха̄йа хоти. пуббети пат̣хамева. пуббекатамануссаранти ма̄та̄питӯнам̣ пуббака̄рагун̣е ануссаранто. сахадхаммена̄ти сака̄ран̣ена паччайапӯджанена пӯджети. апаче брахмача̄райоти брахмача̄рино апачайати, нӣчавуттитам̣ несам̣ а̄паджджати. песалоти пийасӣло.
9. абхисандасуттаван̣н̣ана̄
39. наваме да̄на̄нӣти четана̄да̄на̄ни. агган̃н̃а̄нӣтиа̄дӣнам̣ аттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева.
10. дуччаритавипа̄касуттаван̣н̣ана̄
40. дасаме па̄н̣а̄типа̄тоти па̄н̣а̄типа̄тачетана̄. саббалахусоти саббалахуко. аппа̄йукасам̣ваттаникоти тена париттакена каммавипа̄кена аппа̄йуко хоти, диннаматта̄йа ва̄ пат̣исандхийа̄ вилӣйати ма̄тукуччхито никкхантаматте ва̄. еварӯпо хи на ан̃н̃асса кассачи ниссандо, па̄н̣а̄типа̄тассева гатамагго есоти. бхогабйасанасам̣ваттаникоти йатха̄ ка̄кан̣ика̄маттампи хаттхе на тит̣т̣хати, евам̣ бхогабйасанам̣ сам̣ваттети. сапаттаверасам̣ваттанико хотӣти саха сапаттехи верам̣ сам̣ваттети. тасса хи сапатта̄ ча бахука̄ хонти. йо ча нам̣ пассати, тасмим̣ верамева уппа̄дети на нибба̄йати. еварӯпо хи парасса раккхитагопитабхан̣д̣е апара̄дхасса ниссандо.
абхӯтаббхаккха̄насам̣ваттанико хотӣти абхӯтена аббхаккха̄нам̣ сам̣ваттети, йена кеначи катам̣ тассева упари патати. миттехи бхеданасам̣ваттаникоти миттехи бхедам̣ сам̣ваттети. йам̣ йам̣ миттам̣ кароти, со со бхиджджатийева. амана̄пасаддасам̣ваттаникоти амана̄пасаддам̣ сам̣ваттети. йа̄ са̄ ва̄ча̄ кан̣т̣ака̄ каккаса̄ кат̣ука̄ абхисаджджанӣ маммаччхедика̄, гатагатат̣т̣ха̄не тамева сун̣а̄ти, мана̄пасаддасаванам̣ на̄ма на лабхати. еварӯпо пхарусава̄ча̄йа гатамагго на̄ма. ана̄деййава̄ча̄сам̣ваттаникоти аггахетаббавачанатам̣ сам̣ваттети, ‘‘твам̣ касма̄ катхеси, ко хи тава вачанам̣ гахессатӣ’’ти ваттаббатам̣ а̄паджджати. айам̣ сампхаппала̄пасса гатамагго. умматтакасам̣ваттанико хотӣти умматтакабха̄вам̣ сам̣ваттети. тена хи мануссо умматто ва̄ кхиттачитто ва̄ ел̣амӯго ва̄ хоти. айам̣ сура̄па̄насса ниссандо. имасмим̣ сутте ват̣т̣амева катхитанти.
да̄навагго чатуттхо.