1. са̄рандадасуттаван̣н̣ана̄
21. татийасса пат̣хаме са̄рандаде четийети евам̣на̄маке виха̄ре. ануппанне кира татха̄гате таттха са̄рандадасса йаккхасса нива̄санат̣т̣ха̄нам̣ четийам̣ ахоси, атхеттха бхагавато виха̄рам̣ ка̄ресум̣. со са̄рандадачетийам̣твева сан̇кхам̣ гато. йа̄вакӣван̃ча̄ти йаттакам̣ ка̄лам̣. абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ти дивасасса тиккхаттум̣ саннипатанта̄пи антарантара̄ саннипатанта̄пи абхин̣хам̣ саннипа̄та̄ва. саннипа̄табахула̄ти ‘‘хиййопи пуримадивасампи саннипатамха, пуна аджджа киматтхам̣ саннипата̄ма̄’’ти воса̄намана̄паджджанена саннипа̄табахула̄. вуддхийева личчхавӣ ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄ но париха̄нӣти абхин̣хам̣ асаннипатанта̄ хи диса̄су а̄гатам̣ са̄санам̣ на сун̣анти, тато ‘‘асукага̄масӣма̄ ва̄ нигамасӣма̄ ва̄ а̄кула̄, асукат̣т̣ха̄не чора̄ парийут̣т̣хита̄’’ти на джа̄нанти. чора̄пи ‘‘паматта̄ ра̄джа̄но’’ти н̃атва̄ га̄манигама̄дӣни пахаранта̄ джанападам̣ на̄сенти. евам̣ ра̄джӯнам̣ париха̄ни хоти. абхин̣хам̣ саннипатанта̄ пана там̣ паваттим̣ сун̣анти, тато балам̣ песетва̄ амиттамадданам̣ каронти. чора̄пи ‘‘аппаматта̄ ра̄джа̄но, на сакка̄ амхехи ваггабандханена вичариту’’нти бхиджджитва̄ пала̄йанти. евам̣ ра̄джӯнам̣ вуддхи хоти. тена вуттам̣ – ‘‘вуддхийева личчхавӣ ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄ но париха̄нӣ’’ти.
самагга̄тиа̄дӣсу саннипа̄табхерийа̄ ниггата̄йа ‘‘аджджа ме киччам̣ аттхи ман̇галам̣ аттхӣ’’ти виккхепам̣ каронта̄ на самагга̄ саннипатанти на̄ма. бхерисаддам̣ пана сутва̄ва бхун̃джама̄на̄пи алан̇курума̄на̄пи ваттха̄ни нива̄сайама̄на̄пи аддхабхутта̄ аддха̄лан̇ката̄ ваттхам̣ нива̄сента̄ва саннипатанта̄ самагга̄ саннипатанти на̄ма. саннипатита̄ пана чинтетва̄ мантетва̄ каттаббам̣ катва̄ екатова авут̣т̣хаханта̄ на самагга̄ вут̣т̣хаханти на̄ма. евам̣ вут̣т̣хитесу хи йе пат̣хамам̣ гаччханти, тесам̣ евам̣ хоти – ‘‘амхехи ба̄хиракатха̄ва сута̄, ида̄ни виниччхайакатха̄ бхависсатӣ’’ти. екато вут̣т̣хаханта̄ пана самагга̄ вут̣т̣хаханти на̄ма. апича ‘‘асукат̣т̣ха̄не га̄масӣма̄ ва̄ нигамасӣма̄ ва̄ а̄кула̄, чора̄ ва̄ парийут̣т̣хита̄’’ти сутва̄ ‘‘ко гантва̄ амиттамадданам̣ кариссатӣ’’ти вутте ‘‘ахам̣ пат̣хамам̣ ахам̣ пат̣хама’’нти ватва̄ гаччханта̄пи самагга̄ вут̣т̣хаханти на̄ма. екасса пана камманте осӣдама̄не сеса̄ путтабха̄таро песетва̄ тасса каммантам̣ упаттхамбхайама̄на̄пи а̄гантукара̄джа̄нам̣ ‘‘асукасса гехам̣ гаччхату, асукасса гехам̣ гаччхатӯ’’ти аватва̄ саббе екато сан̇ган̣ханта̄пи екасса ман̇гале ва̄ роге ва̄ ан̃н̃асмим̣ ва̄ пана та̄дисе сукхадуккхе уппанне саббе таттха саха̄йабха̄вам̣ гаччханта̄пи самагга̄ ваджджикаран̣ӣйа̄ни каронти на̄ма.
аппан̃н̃аттантиа̄дӣсу пуббе акатам̣ сун̇кам̣ ва̄ балим̣ ва̄ дан̣д̣ам̣ ва̄ а̄хара̄пента̄ аппан̃н̃аттам̣ пан̃н̃а̄пенти на̄ма. пора̄н̣апавен̣ийа̄ а̄гатамева пана ана̄хара̄пента̄ пан̃н̃аттам̣ самуччхинданти на̄ма. чороти гахетва̄ дассите авичинитва̄ чхеджджабхеджджам̣ ануса̄санта̄ пора̄н̣ам̣ ваджджидхаммам̣ сама̄да̄йа на ваттанти на̄ма. тесам̣ апан̃н̃аттам̣ пан̃н̃а̄пента̄нам̣ абхинавасун̇ка̄дипӣл̣ита̄ манусса̄ ‘‘атиупаддутамха, ке имесам̣ виджите васиссантӣ’’ти паччантам̣ пависитва̄ чора̄ ва̄ чорасаха̄йа̄ ва̄ хутва̄ джанападам̣ хананти. пан̃н̃аттам̣ самуччхинданта̄нам̣ павен̣иа̄гата̄ни сун̇ка̄дӣни аган̣ханта̄нам̣ косо париха̄йати, тато хаттхиассабалака̄йаородха̄дайо йатха̄нибаддхам̣ ват̣т̣ам̣ алабхама̄на̄ тха̄мабалена париха̄йанти. те нева йуддхаккхама̄ хонти на па̄ричарийаккхама̄. пора̄н̣ам̣ ваджджидхаммам̣ сама̄да̄йа аваттанта̄нам̣ виджите манусса̄ ‘‘амха̄кам̣ путтам̣ питарам̣ бха̄тарам̣ ачорам̣йева чороти катва̄ чхиндим̣су бхиндим̣сӯ’’ти куджджхитва̄ паччантам̣ пависитва̄ чора̄ ва̄ чорасаха̄йа̄ ва̄ хутва̄ джанападам̣ хананти. евам̣ ра̄джӯнам̣ париха̄ни хоти. апан̃н̃аттам̣ на пан̃н̃а̄пента̄нам̣ пана ‘‘павен̣иа̄гатам̣йева ра̄джа̄но каронтӣ’’ти манусса̄ хат̣т̣хатут̣т̣ха̄ касива̄н̣иджджа̄дике камманте сампа̄денти. пан̃н̃аттам̣ асамуччхинданта̄нам̣ павен̣иа̄гата̄ни сун̇ка̄дӣни ган̣ханта̄нам̣ косо вад̣д̣хати, тато хаттхиассабалака̄йаородха̄дайо йатха̄нибаддхам̣ ват̣т̣ам̣ лабхама̄на̄ тха̄мабаласампанна̄ йуддхаккхама̄ чева па̄ричарийаккхама̄ ча хонти. пора̄н̣е ваджджидхамме сама̄да̄йа ваттанта̄нам̣ манусса̄ на уджджха̄йанти. ‘‘ра̄джа̄но пора̄н̣апавен̣ийа̄ каронти, ат̣т̣акуликасена̄патиупара̄джӯхи париккхитам̣ сайампи париккхипитва̄ павен̣ипоттхакам̣ ва̄ча̄петва̄ ануччхавикамева дан̣д̣ам̣ паваттайанти, етесам̣ досо наттхи, амха̄кам̣йева досо’’ти аппаматта̄ камманте каронти. евам̣ ра̄джӯнам̣ вуддхи хоти.
саккариссантӣти йам̣кин̃чи тесам̣ сакка̄рам̣ каронта̄ сундарамева кариссанти. гарум̣ кариссантӣти гарубха̄вам̣ паччупат̣т̣хапетва̄ кариссанти. ма̄нессантӣти манена пийа̄йиссанти. пӯджессантӣти паччайапӯджа̄йа пӯджессанти. сотаббам̣ ман̃н̃иссантӣти дивасасса две тайо ва̄ре упат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ тесам̣ катхам̣ сотаббам̣ саддха̄таббам̣ ман̃н̃иссанти. таттха йе евам̣ махаллака̄нам̣ ра̄джӯнам̣ сакка̄ра̄дӣни на каронти, ова̄даттха̄йа ва̄ несам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ на гаччханти, те техи виссат̣т̣ха̄ ановадийама̄на̄ кӣл̣а̄пасута̄ раджджато париха̄йанти. йе пана татха̄ пат̣ипаджджанти, тесам̣ махаллакара̄джа̄но ‘‘идам̣ ка̄таббам̣ идам̣ на ка̄табба’’нти пора̄н̣апавен̣им̣ а̄чиккханти. сан̇га̄мам̣ патва̄пи ‘‘евам̣ пависитаббам̣, евам̣ никкхамитабба’’нти упа̄йам̣ дассенти. те техи овадийама̄на̄ йатха̄ова̄дам̣ пат̣ипаджджама̄на̄ сакконти раджджапавен̣им̣ сандха̄ретум̣. тена вуттам̣ – ‘‘вуддхийева личчхавӣ ваджджӣнам̣ па̄т̣икан̇кха̄’’ти.
кулиттхийоти кулагхаран̣ийо. кулакума̄рийоти анивиддха̄ та̄сам̣ дхӣтаро. окасса̄ти ва̄ пасайха̄ти ва̄ пасайха̄ка̄рассеветам̣ на̄мам̣. ока̄са̄типи пат̣ханти. таттха окасса̄ти авакаситва̄ а̄кад̣д̣хитва̄. пасайха̄ти абхибхавитва̄ аджджхоттхаритва̄ти айам̣ вачанаттхо. еван̃хи каронта̄нам̣ виджите манусса̄ ‘‘амха̄кам̣ гехе путтабха̄таропи, кхел̣асин̇гха̄ника̄дӣни мукхена апанетва̄ сам̣вад̣д̣хита̄ дхӣтаропи име балакка̄рена гахетва̄ аттано гхаре ва̄сентӣ’’ти купита̄ паччантам̣ пависитва̄ чора̄ ва̄ чорасаха̄йа̄ ва̄ хутва̄ джанападам̣ хананти. евам̣ акаронта̄нам̣ пана виджите манусса̄ аппоссукка̄ сака̄ни камма̄ни каронта̄ ра̄джакосам̣ вад̣д̣хенти. еваметтха вуддхиха̄нийо ведитабба̄.
ваджджӣнам̣ ваджджичетийа̄нӣти ваджджира̄джӯнам̣ ваджджират̣т̣хе читтӣкатат̣т̣хена четийа̄нӣти ладдхана̄ма̄ни йаккхат̣т̣ха̄на̄ни. аббхантара̄нӣти антонагаре т̣хита̄ни. ба̄хира̄нӣти бахинагаре т̣хита̄ни. диннапуббам̣ катапуббанти пуббе диннан̃ча катан̃ча. но париха̄пессантӣти аха̄петва̄ йатха̄паваттамева кариссанти. дхаммикам̣ балим̣ париха̄пента̄нан̃хи девата̄ а̄раккхам̣ сусам̣вихитам̣ на каронти, ануппаннам̣ дуккхам̣ уппа̄детум̣ асакконтийопи уппаннам̣ ка̄сасӣсарога̄дим̣ вад̣д̣хенти, сан̇га̄ме патте саха̄йа̄ на хонти. апариха̄пента̄нам̣ пана а̄раккхам̣ сусам̣вихитам̣ каронти, ануппаннам̣ сукхам̣ уппа̄детум̣ асакконтийопи уппаннам̣ ка̄сасӣсарога̄дим̣ харанти, сан̇га̄масӣсе саха̄йа̄ хонтӣти. еваметтха вуддхиха̄нийо ведитабба̄.
дхаммика̄ раккха̄варан̣агуттӣти еттха раккха̄ ева йатха̄ аниччхитам̣ на̄гаччхати, евам̣ а̄варан̣ато а̄варан̣ам̣. йатха̄ иччхитам̣ на нассати, евам̣ гопа̄йанато гутти. таттха балака̄йена парива̄ретва̄ раккханам̣ паббаджита̄нам̣ дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти на̄ма на хоти. йатха̄ пана виха̄расса упаване руккхе на чхинданти, ва̄джика̄ ва̄джам̣ на каронти, поккхаран̣ӣсу маччхе на ган̣ханти, евам̣ каран̣ам̣ дхаммика̄ раккха̄варан̣агутти на̄ма. кинтӣти кена ну кхо ка̄ран̣ена.
таттха йе ана̄гата̄нам̣ араханта̄нам̣ а̄гаманам̣ на иччханти, те ассаддха̄ хонти аппасанна̄. паббаджите сампатте паччуггаманам̣ на каронти, гантва̄ на пассанти, пат̣исантха̄рам̣ на каронти, пан̃хам̣ на пуччханти, дхаммам̣ на сун̣анти, да̄нам̣ на денти, анумоданам̣ на сун̣анти, нива̄санат̣т̣ха̄нам̣ на сам̣видаханти. атха несам̣ аван̣н̣о уггаччхати ‘‘асуко на̄ма ра̄джа̄ ассаддхо аппасанно, паббаджите сампатте паччуггаманам̣ на кароти…пе… нива̄санат̣т̣ха̄нам̣ на сам̣видахатӣ’’ти. там̣ сутва̄ паббаджита̄ тасса нагарадва̄рена гаччханта̄пи нагарам̣ на пависанти. евам̣ ана̄гата̄нам̣ араханта̄нам̣ ана̄гаманамева хоти. а̄гата̄нам̣ пана пха̄сувиха̄ре асати йепи аджа̄нитва̄ а̄гата̄, те ‘‘васисса̄ма̄ти та̄ва чинтетва̄ а̄гатамха̄, имесам̣ пана ра̄джӯнам̣ имина̄ нӣха̄рена ке васиссантӣ’’ти никкхамитва̄ гаччханти. евам̣ ана̄гатесу ана̄гаччхантесу а̄гатесу дуккхам̣ вихарантесу со досо паббаджита̄нам̣ ана̄ва̄со хоти. тато девата̄раккха̄ на хоти, девата̄раккха̄йа асати аманусса̄ ока̄сам̣ лабханти, аманусса̄ уссанна̄ ануппаннам̣ бйа̄дхим̣ уппа̄денти. сӣлаванта̄нам̣ дассанапан̃хапуччхана̄диваттхукасса пун̃н̃асса ана̄гамо хоти. випарийа̄йена йатха̄вуттакан̣хапаккхавипарӣтасса суккапаккхасса самбхаво хотӣти еваметтха вуддхиха̄нийо ведитабба̄.