1. сон̣асуттаван̣н̣ана̄
55. чхат̣т̣хасса пат̣хаме сон̣оти сукхума̄ласон̣аттхеро. сӣтаванети евам̣на̄маке суса̄не. тасмим̣ кира пат̣ипа̄т̣ийа̄ пан̃ча чан̇каманапан̣н̣аса̄ла̄сата̄ни ма̄пита̄ни, тесу тхеро аттано саппа̄йачан̇каманам̣ гахетва̄ саман̣адхаммам̣ кароти. тасса а̄раддхавӣрийасса хутва̄ чан̇камато па̄датала̄ни бхиджджим̣су, джа̄н̣ӯхи чан̇камато джа̄н̣ука̄нипи хаттхатала̄нипи бхиджджим̣су, чхидда̄ни ахесум̣. евам̣ а̄раддхавӣрийо вихаранто обха̄санимиттаматтакампи дассетум̣ на̄саккхи. тасса вӣрийена киламитака̄йасса кот̣ийам̣ па̄са̄н̣апхалаке нисиннасса йо витакко удапа̄ди, там̣ дассетум̣ атха кхо а̄йасматотиа̄ди вуттам̣. таттха а̄раддхавӣрийа̄ти парипун̣н̣апаггахитавӣрийа̄. на анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччатӣти саче хи ахам̣ уггхат̣итан̃н̃ӯ ва̄ ассам̣ випан̃читан̃н̃ӯ ва̄ неййо ва̄, нӯна ме читтам̣ вимуччеййа. аддха̄ панасми падапарамо, йена ме читтам̣ на вимуччатӣти саннит̣т̣ха̄нам̣ катва̄ сам̣виджджанти кхо пана̄тиа̄дӣни чинтеси. таттха бхога̄ти упайогаттхе паччаттам̣.
па̄турахосӣти тхерасса читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ‘‘айам̣ сон̣о аджджа сӣтаване падха̄набхӯмийам̣ нисинно имам̣ витаккам̣ витаккети, гантва̄сса витаккам̣ сахоттхам̣ ган̣хитва̄ вӣн̣опамам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхесса̄мӣ’’ти памукхе па̄кат̣о ахоси. пан̃н̃атте а̄санети падха̄никабхиккхӯ аттано васанат̣т̣ха̄не овадитум̣ а̄гатасса буддхасса бхагавато нисӣданаттхам̣ йатха̄ла̄бхена а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ва падха̄нам̣ каронти, ан̃н̃ам̣ алабхама̄на̄ пура̄н̣апан̣н̣а̄нипи сантхаритва̄ упари сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃апенти. тхеропи а̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ падха̄нам̣ ака̄си. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘пан̃н̃атте а̄сане’’ти.
там̣ ким̣ ман̃н̃асӣти саттха̄ ‘‘имасса бхиккхуно авасесакаммат̣т̣ха̄нехи аттхо наттхи, айам̣ гандхаббасиппе чхеко чин̣н̣авасӣ, аттано висайе катхийама̄нам̣ кхиппамева саллаккхессатӣ’’ти вӣн̣опамам̣ катхетум̣ ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃асӣ’’тиа̄дима̄ха. вӣн̣а̄йа тантиссаре кусалата̄ на̄ма вӣн̣а̄йа ва̄данакусалата̄, со ча таттха кусало. ма̄та̄питаро хисса ‘‘амха̄кам̣ путто ан̃н̃ам̣ сиппам̣ сиккханто ка̄йена киламиссати, идам̣ пана сайане нисинненева сакка̄ угган̣хиту’’нти гандхаббасиппамева угган̣ха̄песум̣. тасса –
‘‘сатта сара̄ тайо га̄ма̄, муччхана̄ екавӣсати;
т̣ха̄на̄ екӯнапан̃н̃а̄са, иччете сараман̣д̣ала̄’’ти. –
а̄дикам̣ гандхаббасиппам̣ саббамева пагун̣ам̣ ахоси. ачча̄йата̄ти атиа̄йата̄ кхарамуччхана̄. сараватӣти сарасампанна̄. камман̃н̃а̄ти каммаккхама̄ каммайогга̄. атиситхила̄ти мандамуччхана̄. саме гун̣е патит̣т̣хита̄ти маджджхиме саре т̣хапетва̄ муччхита̄.
ачча̄раддханти атига̄л̣хам̣. уддхачча̄йа сам̣ваттатӣти уддхатабха̄ва̄йа сам̣ваттати. атилӣнанти атиситхилам̣. косаджджа̄йа̄ти кусӣтабха̄ваттха̄йа. вӣрийасаматхам̣ адхит̣т̣хаха̄ти вӣрийасампайуттам̣ саматхам̣ адхит̣т̣хаха, вӣрийам̣ саматхена йоджехӣти аттхо. индрийа̄нан̃ча саматам̣ пат̣ивиджджха̄ти саддха̄дӣнам̣ индрийа̄нам̣ саматам̣ самабха̄вам̣ адхит̣т̣ха̄хи. таттха саддхам̣ пан̃н̃а̄йа, пан̃н̃ан̃ча саддха̄йа, вӣрийам̣ сама̄дхина̄, сама̄дхин̃ча вӣрийена йоджайата̄ индрийа̄нам̣ самата̄ адхит̣т̣хита̄ на̄ма хоти. сати пана саббаттхика̄, са̄ сада̄ балаватӣйева ват̣т̣ати. тан̃ча пана тесам̣ йоджана̄видха̄нам̣ висуддхимагге (висуддхи. 1.60-62) пака̄ситамева. таттха ча нимиттам̣ ган̣ха̄хӣти тасмин̃ча самабха̄ве сати йена а̄да̄се мукхабимбенева нимиттена уппаджджитаббам̣, там̣ саматханимиттам̣ випассана̄нимиттам̣ магганимиттам̣ пхаланимиттан̃ча ган̣ха̄хи ниббаттехӣти евамасса саттха̄ арахатте паккхипитва̄ каммат̣т̣ха̄нам̣ катхеси.
таттха ча нимиттам̣ аггахесӣти саматханимиттан̃ча випассана̄нимиттан̃ча аггахеси. чха т̣ха̄на̄нӣти чха ка̄ран̣а̄ни. адхимутто хотӣти пат̣ивиджджхитва̄ паччаккхам̣ катва̄ т̣хито хоти. неккхамма̄дхимуттотиа̄ди саббам̣ арахаттавасенева вуттам̣. арахаттан̃хи саббакилесехи никкхантатта̄ неккхаммам̣, техева павивиттатта̄ павивеко, бйа̄паджджха̄бха̄вато абйа̄паджджхам̣, тан̣ха̄ккхайанте уппаннатта̄ тан̣ха̄ккхайо, упа̄да̄наккхайанте уппаннатта̄ упа̄да̄наккхайо, саммоха̄бха̄вато асаммохоти вуччати.
кевалам̣ саддха̄маттаканти пат̣иведхарахитам̣ кевалам̣ пат̣иведхапан̃н̃а̄йа асаммиссакам̣ саддха̄маттакам̣. пат̣ичайанти пунаппунам̣ каран̣ена вад̣д̣хим̣. вӣтара̄гатта̄ти маггапат̣иведхена ра̄гасса вигататта̄йева неккхаммасан̇кха̄там̣ арахаттам̣ пат̣ивиджджхитва̄ саччхикатва̄ т̣хито хоти, пхаласама̄паттивиха̄рена вихарати, танниннама̄насойева ча хотӣти аттхо. сесападесупи есева найо.
ла̄бхасакка̄расилоканти чатупаччайала̄бхан̃ча тесан̃н̃ева сукатабха̄ван̃ча ван̣н̣абхан̣анан̃ча. ника̄майама̄ноти иччхама̄но паттхайама̄но. павивека̄дхимуттоти павивеке адхимутто араханти евам̣ арахаттам̣ бйа̄каротӣти аттхо.
сӣлаббатапара̄ма̄санти сӣлан̃ча ватан̃ча пара̄маситва̄ гахитам̣ гахан̣аматтам̣. са̄рато пачча̄гаччхантоти са̄рабха̄вена джа̄нанто. абйа̄паджджха̄дхимуттоти абйа̄паджджхам̣ арахаттам̣ бйа̄кароти. имина̄ва найена саббат̣т̣ха̄несу аттхо дат̣т̣хаббо. апичеттха ‘‘неккхамма̄дхимуттоти имасмим̣йева арахаттам̣ катхитам̣, сесесу пан̃часу нибба̄на’’нти еке ваданти. апаре ‘‘асаммоха̄дхимуттоти еттхева нибба̄нам̣ катхитам̣, сесесу арахатта’’нти ваданти. айам̣ панеттха са̄ро – саббесвева тесу арахаттампи нибба̄нампи катхитамева̄ти.
бхуса̄ти балаванто диббарӯпасадиса̄. невасса читтам̣ парийа̄дийантӣти етасса кхӣн̣а̄савасса читтам̣ гахетва̄ т̣ха̄тум̣ на сакконти. килеса̄ хи уппаджджама̄на̄ читтам̣ ган̣ханти на̄ма. амиссӣкатанти килеса̄ хи а̄рамман̣ена саддхим̣ читтам̣ миссам̣ каронти, тесам̣ абха̄ва̄ амиссӣкатам̣. т̣хитанти патит̣т̣хитам̣. а̄нен̃джаппаттанти ачалаппаттам̣. вайан̃часса̄нупассатӣти тасса чеса читтасса уппа̄дампи вайампи пассати. бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хӣти балава̄ ва̄таккхандхо. нева сампакампеййа̄ти екабха̄гена ча̄летум̣ на саккун̣еййа. на сампакампеййа̄ти тхӯн̣ам̣ вийа саббабха̄гато кампетум̣ на саккун̣еййа. на сампаведхеййа̄ти ведхетва̄ паведхетва̄ па̄тетум̣ на саккун̣еййа.
неккхаммам̣ адхимуттасса̄ти арахаттам̣ пат̣ивиджджхитва̄ т̣хитасса кхӣн̣а̄савасса. сесападесупи арахаттамева катхитам̣. упа̄да̄наккхайасса ча̄ти упайогаттхе са̄мивачанам̣. асаммохан̃ча четасоти читтасса ча асаммохам̣ адхимуттасса. дисва̄ а̄йатануппа̄данти а̄йатана̄нам̣ уппа̄дан̃ча вайан̃ча дисва̄. самма̄ читтам̣ вимуччатӣти самма̄ хетуна̄ найена има̄йа випассана̄пат̣ипаттийа̄ пхаласама̄паттивасена читтам̣ вимуччати, нибба̄на̄рамман̣е адхимуччати. атха ва̄ имина̄ кхӣн̣а̄савасса пат̣ипада̄ катхита̄. тасса хи а̄йатануппа̄дам̣ дисва̄ има̄йа випассана̄йа адхигатасса арийамаггасса̄нубха̄вена саббакилесехи самма̄ читтам̣ вимуччати. евам̣ тасса самма̄ вимуттасса…пе… на виджджати. таттха сантачиттасса̄ти ниббутачиттасса. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.