3. ануттарийавагго
1-2. са̄макасутта̄диван̣н̣ана̄
21-22. татийасса пат̣хаме са̄мага̄макети са̄мака̄нам̣ уссаннатта̄ евам̣ладдхана̄ме га̄маке. поккхаран̣ийа̄йанти поккхаран̣ийа̄на̄маке виха̄ре. абхикканта̄йа раттийа̄ти раттийа̄ пат̣хамайа̄мам̣ атиккамма маджджхимайа̄ме сампатте. абхиккантаван̣н̣а̄ти абхиккантаатимана̄паван̣н̣а̄. кевалакаппанти сакалакаппам̣. поккхаран̣ийам̣ обха̄сетва̄ти поккхаран̣ийа̄на̄макам̣ маха̄виха̄рам̣ аттано обха̄сена пхаритва̄. саманун̃н̃оти сама̄наанун̃н̃о сама̄начитто. довачассата̄ти дуббачабха̄во. па̄памиттата̄ти ла̄макамиттата̄. имасмим̣ сутте париха̄нийадхамма̄ва катхита̄. дутийе апариха̄нийадхамма̄ локуттарамиссака̄ катхита̄.
3. бхайасуттаван̣н̣ана̄
23. татийе ка̄мара̄гаратта̄йанти ка̄мара̄гаратто айам̣. чхандара̄гавинибаддхоти чхандара̄гена винибаддхо. бхайа̄ти читтутра̄сабхайа̄. пан̇ка̄ти килесапан̇като. сан̇го пан̇ко ча убхайанти сан̇го ча пан̇ко ча идампи убхайам̣. ете ка̄ма̄ павуччанти, йаттха сатто путхуджджаноти йасмим̣ сан̇ге ча пан̇ке ча путхуджджано сатто лагго лаггито палибуддхо. упа̄да̄нети чатуббидхе упа̄да̄не. джа̄тимаран̣асамбхавети джа̄тийа̄ ча маран̣асса ча самбхаве паччайабхӯте. анупа̄да̄ вимуччантӣти анупа̄дийитва̄ вимуччанти. джа̄тимаран̣асан̇кхайети джа̄тимаран̣а̄нам̣ сан̇кхайасан̇кха̄те нибба̄не, нибба̄на̄рамман̣а̄йа вимуттийа̄ вимуччантӣти аттхо. имасмим̣ т̣ха̄не виват̣т̣етва̄ арахаттамева патто еса бхиккху. ида̄ни там̣ кхӣн̣а̄савам̣ тхоменто те кхемаппатта̄тиа̄дима̄ха. таттха кхемаппатта̄ти кхемабха̄вам̣ патта̄. сукхиноти локуттарасукхена сукхита̄. дит̣т̣хадхамма̄бхиниббута̄ти аббхантаре килеса̄бха̄вена дит̣т̣хадхаммейева абхиниббута̄. имасмим̣ сутте ват̣т̣амева катхетва̄ га̄тха̄су ват̣т̣авиват̣ам̣ катхитам̣.
4. химавантасуттаван̣н̣ана̄
24. чатуттхе пада̄леййа̄ти бхиндеййа. чхава̄йа̄ти ла̄мика̄йа. сама̄дхисса сама̄паттикусало хотӣти а̄ха̄расаппа̄йаутусаппа̄йа̄ни париггахетва̄ сама̄дхим̣ сама̄паджджитум̣ кусало хоти чхеко саматтхо пат̣ибало. сама̄дхисса т̣хитикусалоти сама̄дхисса т̣хитийам̣ кусало, сама̄дхим̣ т̣хапетум̣ саккотӣти аттхо. сама̄дхисса вут̣т̣ха̄накусалоти сама̄дхисса вут̣т̣ха̄не кусало, йатха̄париччхедена вут̣т̣ха̄тум̣ саккотӣти аттхо. сама̄дхисса каллитакусалоти сама̄дхисса каллата̄йа кусало, сама̄дхичиттам̣ ха̄сетум̣ каллам̣ ка̄тум̣ саккотӣти аттхо. сама̄дхисса гочаракусалоти сама̄дхисса асаппа̄йе анупака̄раке дхамме ваджджетва̄ саппа̄йе упака̄раке севантопи, ‘‘айам̣ сама̄дхинимитта̄рамман̣о айам̣ лаккхан̣а̄рамман̣о’’ти джа̄нантопи сама̄дхисса гочаракусало на̄ма хоти. сама̄дхисса абхинӣха̄ракусалоти упариупарисама̄паттисама̄паджджанаттха̄йа пат̣хамаджджха̄на̄дисама̄дхим̣ абхинӣхаритум̣ сакконто сама̄дхисса абхинӣха̄ракусало на̄ма хоти. со пат̣хамаджджха̄на̄ вут̣т̣ха̄йа дутийам̣ сама̄паджджати, дутийаджджха̄на̄…пе… татийаджджха̄на̄ вут̣т̣ха̄йа чатуттхам̣ сама̄паджджатӣти.
5. ануссатит̣т̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄
25. пан̃чаме ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣти ануссатика̄ран̣а̄ни. итипи со бхагава̄тиа̄дӣни висуддхимагге (висуддхи. 1.123 а̄дайо) виттха̄рита̄нева. идампи кхо, бхиккхаве, а̄рамман̣ам̣ каритва̄ти идам̣ буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄. висуджджхантӣти парамависуддхим̣ нибба̄нам̣ па̄пун̣анти. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева. имасмим̣ пана сутте чха ануссатит̣т̣ха̄на̄ни миссака̄ни катхита̄нӣти ведитабба̄ни.
6. маха̄качча̄насуттаван̣н̣ана̄
26. чхат̣т̣хе самба̄дхети пан̃чака̄магун̣асамба̄дхе. ока̄са̄дхигамоти еттха ока̄са̄ вуччанти чха ануссатит̣т̣ха̄на̄ни, тесам̣ адхигамо. висуддхийа̄ти висуджджханаттха̄йа. сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа̄ти сока̄нан̃ча паридева̄нан̃ча саматиккаматтха̄йа. аттхан̇гама̄йа̄ти аттхам̣ гаманаттха̄йа. н̃а̄йасса адхигама̄йа̄ти сахавипассанакасса маггасса адхигаманаттха̄йа. нибба̄насса саччхикирийа̄йа̄ти апаччайапаринибба̄насса паччаккхакирийаттха̄йа.
саббасоти сабба̄ка̄рена. а̄ка̄сасамена̄ти алагганат̣т̣хена чева апалибуддхат̣т̣хена ча а̄ка̄сасадисена. випулена̄ти на париттакена. махаггатена̄ти махантабха̄вам̣ гатена, махантехи ва̄ арийаса̄вакехи гатена, пат̣ипаннена̄ти аттхо. аппама̄н̣ена̄ти пхаран̣ааппама̄н̣ата̄йа аппама̄н̣ена. аверена̄ти акусалаверапуггалаверарахитена. абйа̄паджджхена̄ти кодхадуккхаваджджитена. саббаметам̣ буддха̄нуссатичиттамева сандха̄йа вуттам̣. паратопи есева найо. висуддхидхамма̄ти висуджджханасабха̄ва̄. имасмимпи сутте чха ануссатит̣т̣ха̄на̄ни миссака̄нева катхита̄нӣти.
7. пат̣хамасамайасуттаван̣н̣ана̄
27. саттаме манобха̄ванӣйасса̄ти еттха манам̣ бха̄вети вад̣д̣хетӣти манобха̄ванӣйо. дассана̄йа̄ти дассанаттхам̣. ниссаран̣анти ниггаманам̣ вӯпасаманам̣. дхаммам̣ десетӣти ка̄мара̄гаппаджаханаттха̄йа асубхакаммат̣т̣ха̄нам̣ катхети. дутийава̄ра̄дӣсу бйа̄па̄даппаха̄на̄йа метта̄каммат̣т̣ха̄нам̣, тхинамиддхаппаха̄на̄йа тхинамиддхавиноданакаммат̣т̣ха̄нам̣, а̄локасан̃н̃ам̣ ва̄ вӣрийа̄рамбхаваттхуа̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣, уддхаччакуккуччаппаха̄на̄йа саматхакаммат̣т̣ха̄нам̣, вичикиччха̄паха̄на̄йа тин̣н̣ам̣ ратана̄нам̣ гун̣акатхам̣ катхенто дхаммам̣ десетӣти ведитаббо. а̄гамма̄ти а̄раббха. манасикарототи а̄рамман̣авасена читте каронтасса. анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти анантара̄йена а̄сава̄нам̣ кхайо хоти.
8. дутийасамайасуттаван̣н̣ана̄
28. ат̣т̣хаме ман̣д̣алама̄л̣ети бходжанаса̄ла̄йа. ча̄риттакиламатхоти пин̣д̣апа̄тачарийа̄йа уппаннакиламатхо. бхаттакиламатхоти бхаттадаратхо. виха̄рапаччха̄йа̄йанти виха̄рапаччанте чха̄йа̄йа. йадевасса дива̄ сама̄дхинимиттам̣ манасикатам̣ хотӣти йам̣ ева тасса тато пуримадивасабха̄ге саматханимиттам̣ читте катам̣ хоти. тадевасса тасмим̣ самайе самуда̄чаратӣти там̣йева етасса тасмим̣ самайе дива̄виха̄ре нисиннасса манодва̄ре сан̃чарати. оджат̣т̣ха̄йӣти оджа̄йа т̣хито патит̣т̣хито. пха̄сукасса хотӣти пха̄сукам̣ асса хоти. саммукха̄ти катхентасса саммукхат̣т̣ха̄не. сутанти сотена сутам̣. пат̣иггахитанти читтена пат̣иггахитам̣.
9. уда̄йӣсуттаван̣н̣ана̄
29. наваме уда̄йинти ла̄л̣уда̄йиттхерам̣. сун̣омахам̣, а̄вусоти, а̄вусо, на̄хам̣ бадхиро, сун̣а̄ми бхагавато вачанам̣, пан̃хам̣ пана упапариккха̄мӣти. адхичиттанти сама̄дхивипассана̄читтам̣. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нанти идам̣ джха̄наттайасан̇кха̄там̣ ануссатика̄ран̣ам̣. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄йа сам̣ваттатӣти имасмим̣йева аттабха̄ве сукхавиха̄раттха̄йа паваттати. а̄локасан̃н̃анти а̄локанимитте уппаннасан̃н̃ам̣. дива̄ сан̃н̃ам̣ адхит̣т̣ха̄тӣти дива̄ти сан̃н̃ам̣ т̣хапети. йатха̄ дива̄ татха̄ раттинти йатха̄нена дива̄ а̄локасан̃н̃а̄ манасиката̄, раттимпи татхева там̣ манаси кароти. йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄ти йатха̄ ва̄нена раттим̣ а̄локасан̃н̃а̄ манасиката̄, дива̄пи там̣ татхева манаси кароти. виват̣ена̄ти па̄кат̣ена. апарийонаддхена̄ти нӣваран̣ехи анонаддхена. саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄ветӣти диббачаккхун̃а̄н̣аттха̄йа сахобха̄сакам̣ читтам̣ брӯхети вад̣д̣хети. йам̣ пана ‘‘а̄локасан̃н̃ам̣ манаси каротӣ’’ти вуттам̣, там̣ тхинамиддхавинодана̄локасан̃н̃ам̣ сандха̄йа вуттам̣, на диббачаккхун̃а̄н̣а̄локанти ведитаббам̣. н̃а̄н̣адассанаппат̣ила̄бха̄йа̄ти диббачаккхусан̇кха̄тасса н̃а̄н̣адассанасса пат̣ила̄бха̄йа.
имамева ка̄йантиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ сабба̄ка̄рена виттха̄рато висуддхимагге ка̄йагата̄сатикаммат̣т̣ха̄не вуттам̣. ка̄мара̄гаппаха̄на̄йа̄ти пан̃чака̄магун̣икасса ра̄гасса паха̄наттха̄йа. сеййатха̄пи пассеййа̄ти йатха̄ пассеййа. сарӣранти матасарӣрам̣. сиватхика̄йа чхад̣д̣итанти суса̄не апавиддхам̣. ека̄хам̣ матасса асса̄ти ека̄хаматам̣. двӣхам̣ матасса асса̄ти двӣхаматам̣. тӣхам̣ матасса асса̄ти тӣхаматам̣. бхаста̄ вийа ва̄йуна̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ йатха̄нуккамам̣ самуггатена сӯнабха̄вена дхума̄татта̄ уддхума̄там̣, уддхума̄тамева уддхума̄такам̣. пат̣икӯлатта̄ ва̄ куччхитам̣ уддхума̄танти уддхума̄такам̣. винӣлам̣ вуччати випарибхиннаван̣н̣ам̣, винӣламева винӣлакам̣. пат̣икӯлатта̄ ва̄ куччхитам̣ винӣланти винӣлакам̣. мам̣суссадат̣т̣ха̄несу раттаван̣н̣асса пуббасанничайат̣т̣ха̄несу сетаван̣н̣асса йебхуййена ча нӣлаван̣н̣асса нӣлат̣т̣ха̄не нӣласа̄т̣акапа̄рутассева чхавасарӣрассетам̣ адхивачанам̣. парибхиннат̣т̣ха̄нехи навахи ва̄ ван̣амукхехи виссандама̄нам̣ пуббам̣ випуббам̣, випуббамева випуббакам̣. пат̣икӯлатта̄ ва̄ куччхитам̣ випуббанти випуббакам̣. випуббакам̣ джа̄там̣ татха̄бха̄вам̣ гатанти випуббакаджа̄там̣.
со имамева ка̄йанти со бхиккху имам̣ аттано ка̄йам̣ тена ка̄йена саддхим̣ н̃а̄н̣ена упасам̣харати упанети. катхам̣? айампи кхо ка̄йо евам̣дхаммо евам̣бха̄вӣ евам̣анатӣтоти. идам̣ вуттам̣ хоти – а̄йу усма̄ вин̃н̃а̄н̣анти имесам̣ тин̣н̣ам̣ дхамма̄нам̣ аттхита̄йа айам̣ ка̄йо т̣ха̄нагамана̄дикхамо хоти, имесам̣ пана вигама̄ айампи евам̣дхаммо евам̣пӯтикасабха̄войева̄ти. евам̣бха̄вӣти евамевам̣ уддхума̄та̄дибхедо бхависсати. евам̣ анатӣтоти евам̣ уддхума̄та̄дибха̄вам̣ анатикканто.
кхаджджама̄нанти удара̄дӣсу нисӣдитва̄ ударамам̣саот̣т̣хамам̣сааккхикамам̣са̄дӣни лун̃читва̄ лун̃читва̄ кха̄дийама̄нам̣. самам̣салохитанти сеса̄васесамам̣салохитайуттам̣. ниммам̣салохитамаккхитанти мам̣се кхӣн̣епи лохитам̣ на суссати, там̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘ниммам̣салохитамаккхита’’нти. ан̃н̃ена̄ти ан̃н̃ена диса̄бха̄гена. хаттхат̣т̣хиканти чатусат̣т̣хибхедампи хаттхат̣т̣хикам̣ па̄т̣ийеккам̣ па̄т̣ийеккам̣ виппакин̣н̣ам̣. па̄дат̣т̣хика̄дӣсупи есева найо. теровассика̄нӣти атиккантасам̣ваччхара̄ни. пӯтӣнӣти аббхока̄се т̣хита̄ни ва̄та̄тапавут̣т̣хисампхассена теровассика̄нева пӯтӣни хонти, антобхӯмигата̄ни пана чиратарам̣ тит̣т̣ханти. чун̣н̣акаджа̄та̄нӣти чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ хутва̄ виппакин̣н̣а̄ни. саббаттха со имамева̄ти вуттанайена кхаджджама̄на̄дӣнам̣ васена йоджана̄ ка̄табба̄. асмима̄насамуггха̄та̄йа̄ти асмӣти паваттасса нававидхасса ма̄насса самуггха̄таттха̄йа. анекадха̄тупат̣иведха̄йа̄ти анекадха̄тӯнам̣ пат̣ивиджджханаттха̄йа. сатова абхиккаматӣти гаччханто сатипан̃н̃а̄хи саманна̄гатова гаччхати. сатова пат̣иккаматӣти пат̣иниваттантопи сатипан̃н̃а̄хи саманна̄гатова ниваттати. сесападесупи есева найо. сатисампаджан̃н̃а̄йа̄ти сатийа̄ ча н̃а̄н̣асса ча аттха̄йа. ити имасмим̣ сутте сатин̃а̄н̣а̄ни миссака̄ни катхита̄нӣти.
10. ануттарийасуттаван̣н̣ана̄
30. дасаме учча̄вачанти йам̣ кин̃чи махантакхуддакам̣, уччанӣчам̣ ва̄. хӣнанти нихӣнам̣. гамманти га̄мава̄сика̄нам̣ дассанам̣. потхуджджаниканти путхуджджана̄нам̣ сантакам̣. анарийанти на арийам̣ на уттамам̣ на парисуддхам̣. анаттхасам̣хитанти на аттхасаннисситам̣. на ниббида̄йа̄ти на ват̣т̣е ниббинданаттха̄йа. на вира̄га̄йа̄ти на ра̄га̄дӣнам̣ вираджджанаттха̄йа. на ниродха̄йа̄ти на ра̄га̄дӣнам̣ аппаваттиниродха̄йа. на упасама̄йа̄ти на ра̄га̄дӣнам̣ вӯпасаманаттха̄йа. на абхин̃н̃а̄йа̄ти на абхиджа̄нанаттха̄йа. на самбодха̄йа̄ти на самбодхисан̇кха̄тасса чатумагган̃а̄н̣асса пат̣ивиджджханаттха̄йа. на нибба̄на̄йа̄ти на нибба̄насса саччхикирийа̄йа.
нивит̣т̣хасаддхоти патит̣т̣хитасаддхо. нивит̣т̣хапемоти патит̣т̣хитапемо. екантагатоти екантам̣ гато, ачалаппаттоти аттхо. абхиппасанноти ативийа пасанно. етада̄нуттарийанти етам̣ ануттарам̣. хаттхисмимпи сиккхатӣти хаттхинимиттам̣ сиккхитаббам̣ хаттхисиппам̣ сиккхати. сесападесупи есева найо. учча̄вачанти махантакхуддакам̣ сиппам̣ сиккхати.
упат̣т̣хита̄ па̄ричарийети па̄ричарийа̄йа паччупат̣т̣хита̄. бха̄вайанти ануссатинти ануттарам̣ ануссатим̣ бха̄венти. вивекаппат̣исам̣йуттанти нибба̄нанисситам̣ катва̄. кхеманти нирупаддавам̣. аматага̄минанти нибба̄нага̄минам̣, арийамаггам̣ бха̄вентӣти аттхо. аппама̄де памодита̄ти сатийа̄ авиппава̄сасан̇кха̄те аппама̄де а̄модита̄ памодита̄. нипака̄ти непаккена саманна̄гата̄. сӣласам̣вута̄ти сӣлена сам̣вута̄ пихита̄. те ве ка̄лена паччентӣти те ве йуттаппайуттака̄ле джа̄нанти. йаттха дуккхам̣ нируджджхатӣти йасмим̣ т̣ха̄не сакалам̣ ват̣т̣адуккхам̣ нируджджхати, там̣ аматам̣ маха̄нибба̄нам̣ те бхиккхӯ джа̄нантӣти. имасмим̣ сутте чха ануттарийа̄ни миссака̄ни катхита̄нӣти.
ануттарийавагго татийо.