(17) 2. а̄гха̄тавагго
1. пат̣хамаа̄гха̄тапат̣ивинайасуттаван̣н̣ана̄
161. дутийасса пат̣хаме а̄гха̄там̣ пат̣ивиненти вӯпасаментӣти а̄гха̄тапат̣ивинайа̄. йаттха бхиккхуно уппанно а̄гха̄то саббасо пат̣ивинетабботи йаттха а̄рамман̣е бхиккхуно а̄гха̄то уппанно хоти, таттха со саббо имехи пан̃чахи пат̣ивинодетабботи аттхо. метта̄ тасмим̣ пуггале бха̄ветабба̄ти тикачатуккаджджха̄навасена метта̄ бха̄ветабба̄. карун̣а̄йапи есева найо. упеккха̄ пана чатуккапан̃чакаджджха̄навасена бха̄ветабба̄. йасма̄ пана йам̣ пуггалам̣ пассато читтам̣ на нибба̄ти, тасмим̣ мудита̄ на сан̣т̣хахати, тасма̄ са̄ на вутта̄. асатиаманасика̄роти йатха̄ со пуггало на упат̣т̣ха̄ти, кут̣т̣а̄дӣхи антарито вийа хоти, евам̣ тасмим̣ асатиаманасика̄ро а̄паджджитаббо. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ утта̄намева.
2. дутийаа̄гха̄тапат̣ивинайасуттаван̣н̣ана̄
162. дутийе а̄гха̄то етесу пат̣ивинетабботи а̄гха̄тапат̣ивинайа̄. а̄гха̄то етехи пат̣ивинетабботипи а̄гха̄тапат̣ивинайа̄. пат̣ивинайоти хи пат̣ивинайаваттхӯнампи пат̣ивинайака̄ран̣а̄нампи етам̣ адхивачанам̣, тадубхайампи идха ват̣т̣ати. пан̃ча хи пуггала̄ пат̣ивинайаваттхӯ хонти пан̃чахи упама̄хи пан̃ча пат̣ипаттийо пат̣ивинайака̄ран̣а̄ни. лабхати ча ка̄лена ка̄лам̣ четасо виварам̣ четасо паса̄данти ка̄ле ка̄ле саматхавипассана̄читтасса уппаннока̄сасан̇кха̄там̣ виваран̃чева саддха̄сампаннабха̄васан̇кха̄там̣ паса̄дан̃ча лабхати.
ратхийа̄йа̄ти антаравӣтхийам̣. нантаканти пилотикакхан̣д̣ам̣. ниггахетва̄ти аккамитва̄. йо таттха са̄роти йам̣ таттха тхират̣т̣ха̄нам̣. там̣ парипа̄тетва̄ти там̣ лун̃читва̄. евамева кхоти еттха пам̣сукӯлико вийа метта̄виха̄рӣ дат̣т̣хаббо, ратхийа̄йа нантакам̣ вийа верипуггало, дуббалат̣т̣ха̄нам̣ вийа апарисуддхака̄йасама̄ча̄рата̄, тхират̣т̣ха̄нам̣ вийа парисуддхавачӣсама̄ча̄рата̄, дуббалат̣т̣ха̄нам̣ чхад̣д̣етва̄ тхират̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄йа гантва̄ сиббитва̄ раджитва̄ па̄рупитва̄ вичаран̣ака̄ло вийа апарисуддхака̄йасама̄ча̄ратам̣ аманасикатва̄ парисуддхавачӣсама̄ча̄ратам̣ манасикатва̄ веримхи читтуппа̄дам̣ нибба̄петва̄ пха̄сувиха̄рака̄ло дат̣т̣хаббо.
сева̄лапан̣акапарийонаддха̄ти сева̄лена ча удакапаппат̣акена ча пат̣иччханна̄. гхаммапаретоти гхаммена анугато. килантоти маггакиланто. таситоти тан̣ха̄бхибхӯто. пипа̄ситоти па̄нӣйам̣ па̄тука̄мо. апавийӯхитва̄ти апанетва̄. пивитва̄ти пасаннаудакам̣ пивитва̄. евамева кхоти еттха гхамма̄бхитатто пурисо вийа метта̄виха̄рӣ дат̣т̣хаббо, сева̄лапан̣акам̣ вийа апарисуддхавачӣсама̄ча̄рата̄, пасаннаудакам̣ вийа парисуддхака̄йасама̄ча̄рата̄, сева̄лапан̣акам̣ апабйӯхитва̄ пасаннодакам̣ пивитва̄ гаманам̣ вийа апарисуддхавачӣсама̄ча̄ратам̣ аманасикатва̄ парисуддхака̄йасама̄ча̄ратам̣ манасикатва̄ веримхи читтуппа̄дам̣ нибба̄петва̄ пха̄сувиха̄рака̄ло дат̣т̣хаббо.
кхобхесса̄мӣти ча̄лесса̄ми. лол̣есса̄мӣти а̄кулам̣ карисса̄ми. апеййампи там̣ карисса̄мӣти пивитум̣ асаккун̣еййам̣ карисса̄ми. чатуккун̣д̣икоти джа̄н̣ӯхи ча хаттхехи ча бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄нена чатуккун̣д̣ико хутва̄. гопӣтакам̣ пивитва̄ти га̄вийо вийа мукхена а̄кад̣д̣хенто пивитва̄. евамева кхоти еттха гхамма̄бхитатто пурисо вийа метта̄виха̄рӣ дат̣т̣хаббо, гопадам̣ вийа верипуггало, гопаде париттаудакам̣ вийа тассаббхантаре париттагун̣о, чатуккун̣д̣икасса гопӣтакам̣ пивитва̄ паккаманам̣ вийа тасса апарисуддхака̄йавачӣсама̄ча̄ратам̣ аманасикатва̄ йам̣ со ка̄лена ка̄лам̣ дхаммассаванам̣ нисса̄йа четасо вивараппаса̄дасан̇кха̄там̣ пӣтипа̄моджджам̣ лабхати, там̣ манасикатва̄ читтуппа̄данибба̄панам̣ ведитаббам̣.
а̄ба̄дхикоти ирийа̄патхабхан̃джанакена висабха̄га̄ба̄дхена а̄ба̄дхико. пуратописса̄ти пуратопи бхавеййа. анайабйасананти авад̣д̣хивина̄сам̣. евамева кхоти еттха со ана̄тхагила̄но вийа саббакан̣хадхаммасаманна̄гато пуггало, аддха̄намагго вийа анаматаггасам̣са̄ро, пурато ча паччхато ча га̄ма̄нам̣ дӯрабха̄во вийа нибба̄насса дӯрабха̄во, саппа̄йабходжана̄нам̣ ала̄бхо вийа са̄ман̃н̃апхалабходжана̄нам̣ ала̄бхо, саппа̄йабхесаджджа̄нам̣ ала̄бхо вийа саматхавипассана̄нам̣ абха̄во, патирӯпаупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ ала̄бхо вийа ова̄да̄нуса̄санӣхи килесатикиччхака̄нам̣ абха̄во, га̄мантана̄йакасса ала̄бхо вийа нибба̄насампа̄пакасса татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ аладдхабха̄во, ан̃н̃атарасса пурисасса дисва̄ ка̄рун̃н̃упат̣т̣ха̄нам̣ вийа тасмим̣ пуггале метта̄виха̄рикасса ка̄рун̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ читтанибба̄панам̣ ведитаббам̣.
аччходака̄ти пасаннодака̄. са̄тодака̄ти мадхуродака̄. сӣтодака̄ти танусӣтасалила̄. сетака̄ти ӯмибхиджджанат̣т̣ха̄несу сетаван̣н̣а̄. супатиттха̄ти саматиттха̄. евамева кхоти еттха гхамма̄бхитатто пурисо вийа метта̄виха̄рӣ дат̣т̣хаббо, са̄ поккхаран̣ӣ вийа парисуддхасаббадва̄ро пурисо, нхатва̄ пивитва̄ паччуттаритва̄ руккхаччха̄йа̄йа нипаджджитва̄ йатха̄ка̄мам̣ гаманам̣ вийа тесу два̄ресу йам̣ иччхати, там̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ читтанибба̄панам̣ ведитаббам̣. татийачатуттха̄ни хет̣т̣ха̄ вуттанайа̄нева.
5. пан̃хапуччха̄суттаван̣н̣ана̄
165. пан̃чаме парибхаванти парибхаванто, евам̣ парибхависса̄мӣти парибхаванаттха̄йа пуччхатӣти аттхо. ан̃н̃а̄тука̄моти джа̄нитука̄мо хутва̄.
6. ниродхасуттаван̣н̣ана̄
166. чхат̣т̣хе аттхетам̣ т̣ха̄нанти аттхи етам̣ ка̄ран̣ам̣. но че дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхеййа̄ти но че имасмим̣йева аттабха̄ве арахаттам̣ па̄пун̣еййа. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рабхаккха̄нам̣ дева̄нанти ка̄ма̄вачарадева̄нам̣. ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йанти джха̄наманена ниббаттам̣ ан̃н̃атарам̣ суддха̄ва̄сабрахмака̄йам̣. уда̄йӣти ла̄л̣уда̄йӣ. со хи ‘‘маномайа’’нти сутва̄ ‘‘а̄руппе на бхавитабба’’нти пат̣иба̄хи. тхеро ‘‘са̄рипутто ким̣ джа̄на̄ти, йасса саммукха̄ евам̣ бхиккхӯ вачанам̣ пат̣иккосантӣ’’ти евам̣ ба̄ла̄нам̣ ладдхиуппаттипат̣иба̄ханаттхам̣ там̣ вачанам̣ анадхива̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками.
аттхи на̄ма̄ти амарисанаттхе нипа̄то. тенева четтха ‘‘аджджхупеккхиссатха̄’’ти ана̄гатавачанам̣ катам̣. айан̃хеттхаттхо – а̄нанда, тумхе тхерам̣ бхиккхум̣ вихет̣хийама̄нам̣ аджджхупеккхатха, на во етам̣ марисайа̄ми на саха̄ми на̄дхива̄семӣти. касма̄ пана бхагава̄ а̄нандатхерам̣йева евама̄ха̄ти? дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикатта̄. дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикасса хи евам̣ ваданто пат̣иба̄хитум̣ бха̄ро. апичеса са̄рипуттаттхерасса пийасаха̄йо, тена̄писса еса бха̄ро. таттха кин̃ча̄пи бхагава̄ а̄нандаттхерам̣ гараханто евама̄ха, на панеса̄ тассева гараха̄, саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣йева гараха̄ти ведитабба̄. виха̄ранти гандхакут̣им̣.
аначчхарийанти на аччхарийам̣. йатха̄ти ка̄ран̣авачанам̣. а̄йасмантам̣йеветтха упава̄нам̣ пат̣ибха̄сеййа̄ти еттха бхагавата̄ ча евам̣ етадева ка̄ран̣ам̣ а̄раббха уда̄хат̣е а̄йасматойева упава̄насса пат̣ивачанам̣ пат̣ибха̄ту упат̣т̣ха̄тӯти дӣпети. са̄раджджам̣ оккантанти доманассам̣ анупавит̣т̣хам̣. сӣлава̄тиа̄дӣхи кхӣн̣а̄савасӣла̄дӣнийева катхита̄ни. кхан̣д̣иччена̄тиа̄дӣни сакка̄ра̄дӣнам̣ ка̄ран̣апуччха̄васена вутта̄ни. ким̣ кхан̣д̣ичча̄дӣхи ка̄ран̣ехи там̣ там̣ сабрахмача̄рим̣ саккареййунти айан̃хеттха адхиппа̄йо.
7. чодана̄суттаван̣н̣ана̄
167. саттаме чодакена̄ти ваттхусандассана̄ а̄паттисандассана̄ сам̣ва̄саппат̣иккхепо са̄мӣчиппат̣иккхепоти чатӯхи чодана̄ваттхӯхи чодайама̄нена. ка̄лена ваккха̄ми но ака̄лена̄ти еттха чудитакасса ка̄ло катхито, на чодакасса. парам̣ чодентена хи парисамаджджхе ва̄ упосатхапава̄ран̣агге ва̄ а̄санаса̄ла̄бходжанаса̄ла̄дӣсу ва̄ на чодетаббо, дива̄т̣т̣ха̄не нисиннака̄ле ‘‘карота̄йасма̄ ока̄сам̣, ахам̣ а̄йасмантам̣ ваттука̄мо’’ти евам̣ ока̄сам̣ ка̄ретва̄ чодетаббо. пуггалам̣ пана упапариккхитва̄ йо лолапуггало абхӯтам̣ ватва̄ бхиккхӯнам̣ айасам̣ а̄ропети, со ока̄сакаммам̣ вина̄пи чодетаббо. бхӯтена̄ти таччхена сабха̄вена. сан̣хена̄ти мат̣т̣хена мудукена. аттхасам̣хитена̄ти аттхака̄мата̄йа хитака̄мата̄йа упетена. авиппат̣иса̄ро упадаха̄табботи аман̇кубха̄во упанетаббо. алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа̄ти йуттам̣ те аман̇кубха̄ва̄йа. сесаметтха утта̄намева̄ти. ат̣т̣хамам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ па̄кат̣амева.
9. кхиппанисантисуттаван̣н̣ана̄
169. наваме кхиппам̣ ниса̄майати упадха̄ретӣти кхиппанисанти. суггахитам̣ катва̄ ган̣ха̄тӣти суггахитагга̄хӣ. аттхакусалоти ат̣т̣хакатха̄йа чхеко. дхаммакусалоти па̄л̣ийам̣ чхеко. нируттикусалоти нируттивачанесу чхеко. бйан̃джанакусалоти аккхараппабхеде чхеко. пубба̄паракусалоти аттхапубба̄парам̣, дхаммапубба̄парам̣, аккхарапубба̄парам̣, бйан̃джанапубба̄парам̣, анусандхипубба̄паранти имасмим̣ пан̃чавидхе пубба̄паре чхеко. таттха аттхапубба̄паракусалоти хет̣т̣ха̄ аттхена упари аттхам̣ джа̄на̄ти, упари аттхена хет̣т̣ха̄ аттхам̣ джа̄на̄ти. катхам̣? со хи хет̣т̣ха̄ аттхам̣ т̣хапетва̄ упари аттхе вутте ‘‘хет̣т̣ха̄ аттхо аттхӣ’’ти джа̄на̄ти. упари аттхам̣ т̣хапетва̄ хет̣т̣ха̄ аттхе вуттепи ‘‘упари аттхо аттхӣ’’ти джа̄на̄ти. убхато т̣хапетва̄ маджджхе аттхе вутте ‘‘убхато аттхо аттхӣ’’ти джа̄на̄ти. маджджхе аттхам̣ т̣хапетва̄ убхатобха̄гесу аттхе вутте ‘‘маджджхе аттхо аттхӣ’’ти джа̄на̄ти. дхаммапубба̄пара̄дӣсупи есева найо. анусандхипубба̄паре пана сӣлам̣ а̄дим̣ катва̄ а̄раддхе суттанте маттхаке чхасу абхин̃н̃а̄су а̄гата̄су ‘‘йатха̄нусандхим̣ йатха̄нупариччхедам̣ суттанто гато’’ти джа̄на̄ти. дит̣т̣хивасена а̄раддхе упари саччесу а̄гатесупи ‘‘йатха̄нусандхина̄ гато’’ти джа̄на̄ти. калахабхан̣д̣анавасена а̄раддхе упари са̄ран̣ӣйадхаммесу а̄гатесупи, дваттим̣сатираччха̄накатха̄васена а̄раддхе упари дасакатха̄ваттхӯсу (а. ни. 10.69; уда̄.31) а̄гатесупи ‘‘йатха̄нусандхина̄ гато’’ти джа̄на̄тӣти.
10. бхаддаджисуттаван̣н̣ана̄
170. дасаме абхибхӯти абхибхавитва̄ т̣хито джет̣т̣хако. анабхибхӯтоти ан̃н̃ехи анабхибхӯто. ан̃н̃адаттхӯти екам̣савачане нипа̄то. дассанавасена дасо, саббам̣ пассатӣти адхиппа̄йо. васаваттӣти саббам̣ джанам̣ васе ваттети. йатха̄ пассатоти ит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ ва̄ хоту анит̣т̣ха̄рамман̣ам̣ ва̄, йена̄ка̄рена там̣ пассантасса. анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти анантара̄йева арахаттам̣ уппаджджати. йатха̄ сун̣атоти еттха̄пи есева найо. атха ва̄ йам̣ чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нирантарамева випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти, там̣ тасса арахаттам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄нантарам̣ на̄ма хоти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ – идам̣ дассана̄нам̣ агганти. дутийападепи есева найо.
йатха̄ сукхитасса̄ти йена маггасукхена сукхитасса. анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти саманантарамева арахаттам̣ уппаджджати. идам̣ сукха̄нам̣ агганти идам̣ маггасукхам̣ сукха̄нам̣ уттамам̣. йатха̄ сан̃н̃исса̄ти идха̄пи маггасан̃н̃а̄ва адхиппета̄. йатха̄ бхӯтасса̄ти йасмим̣ бхаве йасмим̣ аттабха̄ве т̣хитасса. анантара̄ти анантара̄йена арахаттам̣ уппаджджати. идам̣ бхава̄нам̣ агганти айам̣ паччхимо аттабха̄во бхава̄нам̣ аггам̣ на̄ма. атха ва̄ йатха̄ бхӯтасса̄ти йехи кхандхехи маггаккхан̣е бхӯтасса виджджама̄насса. анантара̄ а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣти магга̄нантарамева пхалам̣ уппаджджати. идам̣ бхава̄нам̣ агганти идам̣ маггаккхан̣е кхандхапан̃чакам̣ бхава̄нам̣ аггам̣ на̄ма̄ти.
а̄гха̄тавагго дутийо.