(8) 3. йодха̄джӣвавагго

1. пат̣хамачетовимуттипхаласуттаван̣н̣ана̄

71. татийасса пат̣хаме йато кхо, бхиккхавети хет̣т̣ха̄ вуттанайена випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ паттасса бхиккхуно ида̄ни ван̣н̣абхан̣анаттхам̣ идам̣ а̄раддхам̣. таттха йато кхоти йада̄ кхо. уккхиттапалигхоти авиджджа̄палигхам̣ уккхипитва̄ апанетва̄ т̣хито. сам̣кин̣н̣апарикхоти сам̣са̄рапарикхам̣ сам̣киритва̄ вина̄сетва̄ т̣хито. аббӯл̣хесикоти тан̣ха̄сан̇кха̄там̣ есика̄тхамбхам̣ аббуйха лун̃читва̄ т̣хито. нираггал̣оти нӣваран̣акава̄т̣ам̣ уггха̄т̣етва̄ т̣хито. паннаддхаджо паннабха̄роти ма̄наддхаджан̃ча кхандха̄бхисан̇кха̄ракилесабха̄ран̃ча па̄тетва̄ ота̄ретва̄ т̣хито. висам̣йуттоти ват̣т̣ена висам̣йутто. сесам̣ па̄л̣инайенева ведитаббам̣. етта̄вата̄ бхагавата̄ маггена килесе кхепетва̄ ниродхасайанаварагатасса нибба̄на̄рамман̣ам̣ пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ вихарато кхӣн̣а̄савасса ка̄ло дассито.

йатха̄ хи две нагара̄ни екам̣ чоранагарам̣ екам̣ кхеманагарам̣. атха екасса маха̄йодхасса евам̣ бхавеййа – ‘‘йа̄вимам̣ чоранагарам̣ тит̣т̣хати, та̄ва кхеманагарам̣ бхайато на муччати, чоранагарам̣ анагарам̣ карисса̄мӣ’’ти санна̄хам̣ катва̄ кхаггам̣ гахетва̄ чоранагарам̣ упасан̇камитва̄ нагарадва̄ре усса̄пите есика̄тхамбхе кхаггена чхиндитва̄ саддхим̣ два̄раба̄ха̄хи кава̄т̣ам̣ бхиндитва̄ палигхам̣ уккхипитва̄ па̄ка̄рам̣ бхиндитва̄ парикхам̣ викиритва̄ нагарасобхаттха̄йа уссите дхадже па̄тетва̄ нагарам̣ аггина̄ джха̄петва̄ кхеманагарам̣ пависитва̄ па̄са̄дам̣ а̄руйха н̃а̄тиган̣апаривуто сурасабходжанам̣ бхун̃джеййа. евам̣ чоранагарам̣ вийа сакка̄йо, кхеманагарам̣ вийа нибба̄нам̣, маха̄йодхо вийа йога̄вачаро. тассевам̣ хоти – ‘‘йа̄ва сакка̄йават̣т̣ам̣ ват̣т̣ати, та̄ва дваттим̣сакаммака̄ран̣а̄ат̣т̣ханавутирогапан̃чавӣсатимаха̄бхайехи паримуччанам̣ наттхӣ’’ти. со маха̄йодхо санна̄хам̣ вийа сӣласанна̄хам̣ катва̄ пан̃н̃а̄кхаггам̣ гахетва̄ кхаггена есика̄тхамбхе вийа арахаттамаггена тан̣хесикам̣ лун̃читва̄, со йодхо садва̄раба̄хакам̣ нагаракава̄т̣ам̣ вийа пан̃чорамбха̄гийасам̣йоджанааггал̣ам̣ уггха̄т̣етва̄, со йодхо палигхам̣ вийа авиджджа̄палигхам̣ уккхипитва̄, со йодхо па̄ка̄рам̣ бхинданто парикхам̣ вийа камма̄бхисан̇кха̄рам̣ бхинданто джа̄тисам̣са̄рапарикхам̣ викиритва̄, со йодхо нагарам̣ собхаттха̄йа усса̄питаддхадже вийа ма̄наддхадже па̄тетва̄ сакка̄йанагарам̣ джха̄петва̄, со йодхо кхеманагаре упарипа̄са̄де субходжанам̣ вийа килесапаринибба̄нанагарам̣ пависитва̄ аматам̣ ниродха̄рамман̣ам̣ пхаласама̄паттисукхам̣ анубхавама̄но ка̄лам̣ вӣтина̄мети.

2. дутийачетовимуттипхаласуттаван̣н̣ана̄

72. дутийе аниччасан̃н̃а̄ти кхандхапан̃чакам̣ хутва̄ абха̄ва̄ка̄рена аниччанти уппаджджанакасан̃н̃а̄. аничче дуккхасан̃н̃а̄ти йаданиччам̣, там̣ пат̣ипӣл̣ана̄ка̄рена дуккханти уппаджджанакасан̃н̃а̄. дуккхе анаттасан̃н̃а̄ти йам̣ дуккхам̣, там̣ авасаваттана̄ка̄рена анатта̄ти уппаджджанакасан̃н̃а̄. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева. имесу пана двӣсупи суттесу випассана̄пхалам̣ на̄ма катхитанти.

3. пат̣хамадхаммавиха̄рӣсуттаван̣н̣ана̄

73. татийе дивасам̣ атина̄метӣти дивасам̣ атикка̄мети. рин̃чати пат̣исалла̄нанти екӣбха̄вам̣ виссаджджети. десетӣти катхети пака̄сети. дхаммапан̃н̃аттийа̄ти дхаммасса пан̃н̃а̄пана̄йа. дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄тӣти наван̇гавасена чатусаччадхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти вал̣ан̃джети катхети. на рин̃чати пат̣исалла̄нанти екӣбха̄вам̣ на виссаджджети. ануйун̃джати аджджхаттам̣ четосаматханти нийакаджджхатте читтасама̄дхим̣ а̄севати бха̄вети, саматхакаммат̣т̣ха̄не йуттаппайутто хоти.

хитесина̄ти хитам̣ есантена. анукампакена̄ти анукампама̄нена. анукампам̣ упа̄да̄йа̄ти анукампам̣ читтена париггахетва̄, пат̣ичча̄типи вуттам̣ хоти. катам̣ во там̣ майа̄ти там̣ майа̄ име пан̃ча пуггале десентена тумха̄кам̣ катам̣. еттакамева хи анукампакасса саттху киччам̣ йадидам̣ авипарӣтадхаммадесана̄, ито парам̣ пана пат̣ипатти на̄ма са̄вака̄нам̣ киччам̣. тена̄ха – ета̄ни бхиккху руккхамӯла̄ни…пе… амха̄кам̣ ануса̄санӣти. таттха ча руккхамӯла̄нӣти имина̄ руккхамӯласена̄санам̣ дассети. сун̃н̃а̄га̄ра̄нӣти имина̄ джанавивиттат̣т̣ха̄нам̣. убхайена̄пи ча йога̄нурӯпам̣ сена̄санама̄чиккхати, да̄йаджджам̣ ниййа̄тети. джха̄йатха̄ти а̄рамман̣ӯпаниджджха̄нена ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣а̄ни, лаккхан̣ӯпаниджджха̄нена ча аничча̄дито кхандха̄йатана̄дӣни упаниджджха̄йатха, саматхан̃ча випассанан̃ча вад̣д̣хетха̄ти вуттам̣ хоти. ма̄ пама̄даттха̄ти ма̄ памаджджиттха. ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха̄ти йе хи пуббе дахарака̄ле а̄рогйака̄ле саттасаппа̄йа̄дисампаттика̄ле саттху саммукхӣбха̄вака̄ле ча йонисоманасика̄равирахита̄ раттиндивам̣ ман̇кулабхатта̄ хутва̄ сеййасукхамиддхасукхамануйутта̄ памаджджанти, те паччха̄ джара̄ка̄ле рогака̄ле маран̣ака̄ле випаттика̄ле саттху паринибба̄нака̄ле ча там̣ пуббе пама̄давиха̄рам̣ ануссаранта̄ саппат̣исандхика̄лакирийан̃ча бха̄рийам̣ сампассама̄на̄ виппат̣иса̄рино хонти. тумхе пана та̄диса̄ ма̄ ахуваттха̄ти етаматтхам̣ дассенто а̄ха – ‘‘ма̄ паччха̄ виппат̣иса̄рино ахуваттха̄’’ти. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣти айам̣ амха̄кам̣ сантика̄ ‘‘джха̄йатха ма̄ пама̄даттха̄’’ти тумха̄кам̣ ануса̄санӣ, ова̄доти вуттам̣ хоти.

4. дутийадхаммавиха̄рӣсуттаван̣н̣ана̄

74. чатуттхе уттари часса пан̃н̃а̄йа аттхам̣ наппаджа̄на̄тӣти тато парийаттито уттари тасса дхаммасса сахавипассана̄йа маггапан̃н̃а̄йа аттхам̣ наппаджа̄на̄ти, чатта̄ри сачча̄ни на пассати наппат̣ивиджджхатӣти аттхо. сесава̄ресупи есева найо. еваметесу двӣсупи суттесу бахуссутабхиккху випассана̄каммико сота̄панно сакада̄га̄мӣ ана̄га̄мӣ кхӣн̣а̄савоти чха джана̄ дхаммавиха̄рино на̄ма̄ти ведитабба̄.

5. пат̣хамайодха̄джӣвасуттаван̣н̣ана̄

75. пан̃чаме йодха̄джӣва̄ти йуддхӯпаджӣвино. раджагганти хаттхиасса̄дӣнам̣ па̄даппаха̄рабхинна̄йа бхӯмийа̄ уггатам̣ раджаккхандхам̣. на сантхамбхатӣти сантхамбхитва̄ т̣ха̄тум̣ на саккоти. сахати раджагганти раджаккхандхам̣ дисва̄пи адхива̄сети. дхаджагганти хаттхиассадӣнам̣ пит̣т̣хесу ва̄ ратхесу ва̄ усса̄пита̄нам̣ дхаджа̄нам̣ аггам̣. усса̄ран̣анти хаттхиассаратха̄нан̃чева балака̄йасса ча учча̄саддамаха̄саддам̣. сампаха̄рети сама̄гате аппаматтакепи паха̄ре. хан̃н̃атӣти вихан̃н̃ати вигха̄там̣ а̄паджджати. бйа̄паджджатӣти випаттим̣ а̄паджджати, пакатибха̄вам̣ джахати. сахати сампаха̄ранти две тайо паха̄ре патва̄пи сахати адхива̄сети. тамева сан̇га̄масӣсанти там̣йева джайаккхандха̄ва̄рат̣т̣ха̄нам̣. аджджха̄васатӣти сатта̄хаматтам̣ абхибхавитва̄ а̄васати. ким̣ ка̄ран̣а̄? ладдхапаха̄ра̄нам̣ паха̄раджагганаттхан̃чева катакамма̄нам̣ висесам̣ н̃атва̄ т̣ха̄нантарада̄наттхан̃ча иссарийасукха̄нубхаванаттхан̃ча.

ида̄ни йасма̄ саттху йодха̄джӣвехи киччам̣ наттхи, имасмим̣ пана са̄сане татха̄рӯпе пан̃ча пуггале дассетум̣ идам̣ опаммам̣ а̄бхатам̣. тасма̄ те пуггале дассенто евамева кхотиа̄дима̄ха. таттха сам̣сӣдатӣти миччха̄витаккасмим̣ сам̣сӣдати ануппависати. на саккоти брахмачарийам̣ сандха̄ретунти брахмачарийава̄сам̣ анупаччхиджджама̄нам̣ гопетум̣ на саккоти. сиккха̄дуббалйам̣ а̄викатва̄ти сиккха̄йа дуббалабха̄вам̣ пака̄сетва̄. кимасса раджаггасминти ким̣ тасса пуггаласса раджаггам̣ на̄ма̄ти вадати. абхирӯпа̄ти абхирӯпаватӣ. дассанӣйа̄ти дассанайогга̄. па̄са̄дика̄ти дассаненева читтаппаса̄да̄ваха̄. парама̄йа̄ти уттама̄йа. ван̣н̣апоккхарата̄йа̄ти сарӣраван̣н̣ена чева ан̇гасан̣т̣ха̄нена ча. ӯхасатӣти авахасати. уллапатӣти катхети. уджджхаггхатӣти па̄н̣им̣ пахаритва̄ маха̄хаситам̣ хасати. уппан̣д̣етӣти уппан̣д̣анакатхам̣ катхети. абхинисӣдатӣти абхибхавитва̄ сантике ва̄ ека̄сане ва̄ нисӣдати. дутийападепи есева найо. аджджхоттхаратӣти аваттхарати. винивет̣хетва̄ винимочетва̄ти гахитат̣т̣ха̄нато тасса̄ хаттхам̣ виниббет̣хетва̄ чева мочетва̄ ча. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти. имасмим̣ сутте ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитам̣.

6. дутийайодха̄джӣвасуттаван̣н̣ана̄

76. чхат̣т̣хе асичаммам̣ гахетва̄ти асин̃ча чамман̃ча гахетва̄. дханукала̄пам̣ саннайхитва̄ти дханун̃ча саракала̄пан̃ча саннайхитва̄. вийӯл̣ханти йуддхасаннивесавесена т̣хитам̣. сан̇га̄мам̣ отаратӣти маха̄йуддхам̣ отарати. уссахати ва̄йаматӣти усса̄хан̃ча ва̄йа̄ман̃ча кароти. ханантӣти гха̄тенти. парийа̄па̄дентӣти парийа̄па̄дайанти. упаликкхантӣти виджджханти. апанентӣти сакасенам̣ гахетва̄ гаччханти. апанетва̄ н̃а̄така̄нам̣ нентӣти сакасенам̣ нетва̄ тато н̃а̄така̄нам̣ сантикам̣ ненти. нӣйама̄ноти аттано гехам̣ ва̄ сесан̃а̄тисантикам̣ ва̄ ниййама̄но. упат̣т̣хаханти паричарантӣти паха̄расодханаван̣акаппана̄дӣни каронта̄ джагганти гопайанти.

араккхитенева ка̄йена̄ти араккхитена ка̄йадва̄рена. араккхита̄йа ва̄ча̄йа̄ти араккхитена вачӣдва̄рена. араккхитена читтена̄ти араккхитена манодва̄рена. анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄ти сатим̣ супат̣т̣хитам̣ акатва̄. асам̣вутехи индрийехӣти маначчхат̣т̣хехи индрийехи апихитехи агопитехи. ра̄го читтам̣ ануддхам̣сетӣти ра̄го уппаджджама̄нова саматхавипассана̄читтам̣ дхам̣сети, дӯре кхипати. ра̄гапарийут̣т̣хитомхи, а̄вусо, ра̄гапаретоти ахам̣, а̄вусо, ра̄гена ратто, ра̄гена анугато.

ат̣т̣хикан̇калӯпама̄тиа̄дӣсу ат̣т̣хикан̇калӯпама̄ аппасса̄дат̣т̣хена. мам̣сапесӯпама̄ бахуса̄дха̄ран̣ат̣т̣хена. тин̣уккӯпама̄ анудаханат̣т̣хена. ан̇га̄рака̄сӯпама̄ маха̄бхита̄пат̣т̣хена. супинакӯпама̄ иттарапаччупат̣т̣ха̄нат̣т̣хена. йа̄читакӯпама̄ та̄вака̄ликат̣т̣хена. руккхапхалӯпама̄ саббан̇гапаччан̇гапалибхан̃джанат̣т̣хена. асисӯнӯпама̄ адхикут̣т̣анат̣т̣хена. саттисӯлӯпама̄ винивиджджханат̣т̣хена. саппасирӯпама̄ са̄сан̇касаппат̣ибхайат̣т̣хена. уссахисса̄мӣти усса̄хам̣ карисса̄ми. дха̄райисса̄мӣти саман̣абха̄вам̣ дха̄райисса̄ми. абхирамисса̄мӣти абхиратим̣ уппа̄десса̄ми на уккан̣т̣хисса̄ми. сесаметтха утта̄наттхамева. имасмим̣ сутте ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти.

7. пат̣хамаана̄гатабхайасуттаван̣н̣ана̄

77. саттаме а̄ран̃н̃акена̄ти аран̃н̃ава̄сина̄. аппаттасса̄ти асампаттасса джха̄навипассана̄маггапхалаппабхедасса висесасса паттийа̄. сесападесупи есева найо. со мамасса антара̄йоти со мама джӣвитантара̄йо ча брахмачарийантара̄йо ча, путхуджджанака̄лакирийам̣ каронтасса саггантара̄йо ча маггантара̄йо ча бхавеййа. ханда̄ти вавассаггаттхе нипа̄то. вӣрийам̣ а̄рабха̄мӣти дувидхампи вӣрийам̣ кароми. саттхака̄ти саттхам̣ вийа сандхибандханаччхедакава̄та̄. ва̄л̣ехӣти каккхал̣ехи. ма̄н̣авехӣти чорехи. катакаммехи ва̄ акатакаммехи ва̄ти еттха чорикам̣ катва̄ никкханта̄ катакамма̄ на̄ма, чорикам̣ ка̄тум̣ гаччханта̄ акатакамма̄ на̄ма. таттха катакамма̄ каммасса ниппханнатта̄ сатта̄нам̣ галалохитам̣ гахетва̄ девата̄нам̣ балим̣ каронти, акатакамма̄ ‘‘евам̣ но каммам̣ ниппхаджджиссатӣ’’ти пат̣хаматарам̣ каронти. идам̣ сандха̄йа те мам̣ джӣвита̄ воропеййунти вуттам̣. ва̄л̣а̄ аманусса̄ти каккхал̣а̄ дут̣т̣ха̄ йаккха̄дайо аманусса̄.

8. дутийаана̄гатабхайасуттаван̣н̣ана̄

78. ат̣т̣хаме пура̄ мам̣ со дхаммо а̄гаччхатӣти йа̄ва со дхаммо мам̣ на упагаччхати, та̄ва ахам̣ пуретарамева вӣрийам̣ а̄рабха̄мӣти аттхо. кхӣродакӣбхӯта̄ти кхӣродакам̣ вийа бхӯта̄ екӣбха̄вам̣ упагата̄. пийачаккхӯхӣти меттачаккхӯхи.

9. татийаана̄гатабхайасуттаван̣н̣ана̄

79. наваме дхаммасандоса̄ винайасандосоти дхаммасандосена винайасандосо хоти. катхам̣ пана дхаммасмим̣ дуссанте винайо дуссати на̄ма? саматхавипассана̄дхаммесу габбхам̣ агган̣хантесу пан̃чавидхо винайо на хоти, евам̣ дхамме дуссанте винайо дуссати. дуссӣласса пана сам̣варавинайо на̄ма на хоти, тасмим̣ асати саматхавипассана̄ габбхам̣ на ган̣ха̄ти. евам̣ винайасандосенапи дхаммасандосо ведитаббо. абхидхаммакатханти сӣла̄диуттамадхаммакатхам̣. ведаллакатханти ведапат̣исам̣йуттам̣ н̃а̄н̣амиссакакатхам̣. кан̣хадхаммам̣ оккамама̄на̄ти рандхагавесита̄йа упа̄рамбхапарийесанавасена ка̄л̣акадхаммам̣ оккамама̄на̄. апича дут̣т̣хачиттена пуггалам̣ гхат̣т̣ента̄пи там̣ кан̣хадхаммам̣ аттано даханта̄пи ла̄бхасакка̄раттхам̣ катхента̄пи кан̣хадхаммам̣ оккамантийева.

гамбхӣра̄ти па̄л̣игамбхӣра̄. гамбхӣраттха̄ти аттхагамбхӣра̄. локуттара̄ти локуттарадхаммадӣпака̄. сун̃н̃ата̄пат̣исам̣йутта̄ти кхандхадха̄туа̄йатанапаччайа̄ка̄рапат̣исам̣йутта̄. на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапессантӣти джа̄нанаттха̄йа читтам̣ на т̣хапессанти. уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббанти уггахетаббе ча вал̣ан̃джетаббе ча. кавита̄ти силока̄дибандханавасена кавӣхи ката̄. ка̄веййа̄ти тассева вевачанам̣. ба̄хирака̄ти са̄санато бахиддха̄ т̣хита̄. са̄вакабха̄сита̄ти ба̄хираса̄вакехи бха̄сита̄. сесаметтха хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййатта̄ ча утта̄наттхамева.

10. чатуттхаана̄гатабхайасуттаван̣н̣ана̄

80. дасаме калйа̄н̣ака̄ма̄ти сундарака̄ма̄. расагга̄нӣти уттамараса̄ни. сам̣сат̣т̣ха̄ вихариссантӣти пан̃чавидхена сам̣саггена сам̣сат̣т̣ха̄ вихариссанти. саннидхика̄рапарибхоганти саннидхикатасса парибхогам̣. ол̣а̄рикампи нимиттанти еттха патхавим̣ кхан̣антопи кхан̣а̄хӣти а̄н̣а̄пентопи патхавийам̣ ол̣а̄рикам̣ нимиттам̣ кароти на̄ма. тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣ чхиндантопи чхинда̄ти а̄н̣а̄пентопи харитагге ол̣а̄рикам̣ нимиттам̣ кароти на̄ма. а̄джӣваттха̄йа пан̣н̣анива̄паа̄дӣни га̄ха̄пенто пхала̄ни очинанте ва̄ очина̄пентена ваттаббамева наттхи. имесу чатӯсу суттесу саттха̄ра̄ са̄сане вуддхипариха̄ни катхита̄ти.

йодха̄джӣвавагго татийо.