(19) 4. бра̄хман̣авагго
1. йодха̄джӣвасуттаван̣н̣ана̄
181. чатуттхасса пат̣хаме т̣ха̄накусалоти йена т̣ха̄нена т̣хито авира̄дхетва̄ виджджхитум̣ саккоти, тасмим̣ т̣ха̄не кусало. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣.
2. па̄т̣ибхогасуттаван̣н̣ана̄
182. дутийе наттхи кочи па̄т̣ибхоготи ахам̣ те па̄т̣ибхоготи евам̣ па̄т̣ибхого бхавитум̣ саматтхо на̄ма наттхи. джара̄дхамманти джара̄сабха̄вам̣. еса найо саббаттха.
3. сутасуттаван̣н̣ана̄
183. татийе наттхи тато досоти тасмим̣ досо на̄ма наттхӣти аттхо.
4. абхайасуттаван̣н̣ана̄
184. чатуттхе киччха̄джӣвитака̄ран̣ат̣т̣хена рогова рога̄тан̇ко на̄ма. пхут̣т̣хасса̄ти тена рога̄тан̇кена саманна̄гатасса. уратта̄л̣им̣ кандатӣти урам̣ та̄л̣етва̄ родати. акатакалйа̄н̣отиа̄дӣсу калйа̄н̣ам̣ вуччати пун̃н̃акаммам̣, там̣ акатам̣ етена̄ти акатакалйа̄н̣о. сесападесупи есева найо. пун̃н̃акаммамева хи косалласамбхӯтатта̄ кусалам̣, бхӣтасса паритта̄йакатта̄ бхӣрутта̄н̣анти вуччати. катапа̄потиа̄дӣсу па̄пам̣ вуччати ла̄макам̣ акусалакаммам̣. лудданти каккхал̣акаммам̣. киббисанти самалам̣ апарисуддхакаммам̣. кан̇кхӣ хотӣти буддхадхаммасан̇гхагун̣есу чева сиккха̄йа ча пуббанте ча апаранте ча пуббанта̄паранте ча пат̣иччасамуппа̄де ча̄ти ат̣т̣хасу т̣ха̄несу кан̇кха̄йа саманна̄гато хоти. вичикиччхӣти вичикиччха̄йа саманна̄гато са̄санасаддхамме на нит̣т̣хам̣ гато, уггахапарипуччха̄васена нит̣т̣хам̣ гантум̣ на саккоти. имина̄ найена саббаттха аттхо ведитаббо.
5. бра̄хман̣асаччасуттаван̣н̣ана̄
185. пан̃чаме бра̄хман̣асачча̄нӣти бра̄хман̣а̄нам̣ сачча̄ни татха̄ни. со тена на саман̣оти ман̃н̃атӣти со кхӣн̣а̄саво тена саччена ‘‘ахам̣ саман̣о’’ти тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хӣхи на ман̃н̃ати. сесападесупи есева найо. йадева таттха саччам̣, тадабхин̃н̃а̄йа̄ти йам̣ таттха ‘‘саббе па̄н̣а̄ аваджджха̄’’ти пат̣ипаттийа̄ саччам̣ татхам̣ авипарӣтам̣. имина̄ вачӣсаччам̣ аббхантарам̣ катва̄ параматтхасаччам̣ нибба̄нам̣ дассети. тадабхин̃н̃а̄йа̄ти там̣ убхайампи абхивисит̣т̣ха̄йа пан̃н̃а̄йа джа̄нитва̄. ануддайа̄йа анукампа̄йа пат̣ипанно хотӣти ануддайаттха̄йа ча анукампаттха̄йа ча йа̄ пат̣ипада̄, там̣ пат̣ипанно хоти, пӯретва̄ т̣хитоти аттхо. сесапат̣ипада̄супи есева найо.
саббе ка̄ма̄ти саббе ваттхука̄макилесака̄ма̄. ити вадам̣ бра̄хман̣о саччама̄ха̄ти евампи ваданто кхӣн̣а̄савабра̄хман̣о саччамева а̄ха. саббе бхава̄ти ка̄мабхава̄дайо тайопи. на̄хам̣ квачанӣти еттха пана чатуккот̣икасун̃н̃ата̄ катхита̄. айан̃хи ‘‘на̄хам̣ квачанӣ’’ти квачи атта̄нам̣ на пассати, кассачи кин̃чанатасминти аттано атта̄нам̣ кассачи парасса кин̃чанабха̄ве упанетаббам̣ на пассати, бха̄тит̣т̣ха̄не бха̄тарам̣, саха̄йат̣т̣ха̄не саха̄йам̣, париккха̄рат̣т̣ха̄не ва̄ париккха̄рам̣ ман̃н̃итва̄ упанетаббам̣ на пассатӣти аттхо. на ча мама квачанӣти еттха мамасаддам̣ та̄ва т̣хапетва̄ ‘‘на ча квачани парасса ча атта̄нам̣ квачи на пассатӣ’’ти айаматтхо. ида̄ни ‘‘мамасаддам̣ а̄харитва̄ мама кисмин̃чи кин̃чанам̣ наттхӣ’’ти со парасса атта̄ мама кисмин̃чи кин̃чанабха̄ве аттхӣти на пассати, аттано бха̄тит̣т̣ха̄не бха̄тарам̣, саха̄йат̣т̣ха̄не саха̄йам̣, париккха̄рат̣т̣ха̄не ва̄ париккха̄ранти кисмин̃чи т̣ха̄не парасса атта̄нам̣ имина̄ кин̃чанабха̄вена упанетаббам̣ на пассатӣти аттхо. евамайам̣ йасма̄ нева каттхачи атта̄нам̣ пассати, на там̣ парасса кин̃чанабха̄ве упанетаббам̣ пассати, на парасса атта̄нам̣ пассати, на парасса атта̄нам̣ аттано кин̃чанабха̄ве упанетаббам̣ пассатӣти. ити вадам̣ бра̄хман̣оти евам̣ чатуккот̣икам̣ сун̃н̃атам̣ вадантопи кхӣн̣а̄савабра̄хман̣о тасса̄ пат̣ипада̄йа самма̄ пат̣ивиддхатта̄ саччамева а̄ха, на муса̄ти саббесупи ва̄ресу ман̃н̃ана̄нам̣ пахӣнатта̄йева на ман̃н̃атӣти ча аттхо ведитаббо. а̄кин̃чан̃н̃ам̣йева пат̣ипаданти кин̃чанабха̄вавирахитам̣ ниппалибодхам̣ ниггахан̣амева пат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти пӯретва̄ т̣хито.
има̄ни кхо парибба̄джака̄ чатта̄ри бра̄хман̣асачча̄ни майа̄ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведита̄нӣти йа̄ни тумхе бхова̄дибра̄хман̣а̄нам̣ сачча̄ни вадетха, техи ан̃н̃а̄ни майа̄ има̄ни ба̄хитапа̄пабра̄хман̣асса чатта̄ри сачча̄ни чатӯхи маггехи сол̣асавидхена киччена джа̄нитва̄ паччаккхам̣ катва̄ паведита̄ни десита̄ни джотита̄нӣти аттхо. ити имасмим̣ сутте чатӯсупи т̣ха̄несу кхӣн̣а̄савасса вачӣсаччамева катхитанти.
6. уммаггасуттаван̣н̣ана̄
186. чхат̣т̣хе парикассатӣти а̄кад̣д̣хийати. уммагготи уммуджджанам̣, пан̃н̃а̄гамананти аттхо. пан̃н̃а̄ ева ва̄ уммуджджанат̣т̣хена уммагготи вуччати. са̄ва пат̣ибха̄нат̣т̣хена пат̣ибха̄нам̣. читтасса уппаннасса васам̣ гаччхатӣти йе читтасса васам̣ гаччханти, тесам̣йеветтха гахан̣ам̣ ведитаббам̣. аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа̄ти аттхан̃ча па̄л̣ин̃ча джа̄нитва̄. дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хотӣти локуттарадхаммасса ануччхавикадхаммам̣ саха сӣлена пуббабха̄гаппат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти. ниббедхикапан̃н̃оти ниббиджджханакапан̃н̃о. идам̣ дуккханти т̣хапетва̄ тан̣хам̣ сесам̣ тебхӯмакаккхандхапан̃чакам̣ дуккханти сутам̣ хоти. пан̃н̃а̄йа̄ти маггапан̃н̃а̄йа. айам̣ дуккхасамудайоти ват̣т̣амӯлакатан̣ха̄ тасса дуккхасса самудайоти сутам̣ хоти. имина̄ упа̄йена сесадвайепи аттхо ведитаббо. чатуттхапан̃хависсаджджанена арахаттапхалам̣ катхитанти ведитаббам̣.
7. вассака̄расуттаван̣н̣ана̄
187. саттаме тодеййасса̄ти тудига̄мава̄сикасса. парисатӣти саннипатита̄йа париса̄йа. парӯпа̄рамбхам̣ ваттентӣти парагарахам̣ паваттенти катхенти. ба̄ло айам̣ ра̄джа̄тиа̄ди йам̣ те упа̄рамбхам̣ ваттенти, тасса дассанаттхам̣ вуттам̣. саман̣е ра̄мапуттети удаке ра̄мапутте. абхиппасанноти атиккамма пасанно. параманипаччака̄ранти уттаманипа̄такирийам̣ нӣчавуттим̣. париха̄рака̄ти парича̄рака̄. йамакотиа̄дӣни тесам̣ на̄ма̄ни. тесу хи еко йамако на̄ма, еко моггалло на̄ма, еко угго на̄ма, еко на̄виндакӣ на̄ма, еко гандхаббо на̄ма, еко аггивессо на̄ма. тйа̄ссуданти еттха ассуданти нипа̄таматтам̣, те аттано парисати нисиннети аттхо. имина̄ найена нетӣти имина̄ ка̄ран̣ена анунети джа̄на̄пети. каран̣ӣйа̄дхикаран̣ӣйесӯти пан̣д̣итехи каттаббакиччесу ча атирекакаттаббакиччесу ча. вачанӣйа̄дхивачанӣйесӯти ваттаббесу ча атирекаваттаббесу ча. аламаттхадасатарехӣти еттха аттхе пасситум̣ саматтха̄ аламаттхадаса̄, те атиситва̄ т̣хита̄ аламаттхадасатара̄, техи аламаттхадасатарехи. аламаттхадасатароти аламаттхадасата̄йа уттаритаро, чхекехи чхекатаро пан̣д̣итехи пан̣д̣итатароти пуччханто евама̄ха. атхасса те пат̣ипуччханта̄ евам̣ бхотиа̄дима̄хам̣су. ити бра̄хман̣о аттано саппурисата̄йа там̣ ел̣еййара̄джа̄нампи тасса парива̄рикепи удакампи ра̄мапуттам̣ пасам̣си. андхо вийа хи асаппурисо, чаккхума̄ вийа саппурисо. йатха̄ андхо нева анандхам̣ на андхам̣ пассати, евам̣ асаппурисо нева саппурисам̣ на асаппурисам̣ джа̄на̄ти. йатха̄ чаккхума̄ андхампи анандхампи пассати, евам̣ саппурисо саппурисампи асаппурисампи джа̄на̄ти. тодеййопи саппурисата̄йа асаппурисе ан̃н̃а̄сӣти имаматтхавасам̣ пат̣ичча тут̣т̣хама̄насо бра̄хман̣о аччхарийам̣ бхо, готама̄тиа̄дӣни ватва̄ татха̄гатасса бха̄ситам̣ анумодитва̄ пакка̄ми.
8. упакасуттаван̣н̣ана̄
188. ат̣т̣хаме упакоти тасса на̄мам̣. ман̣д̣ика̄путтоти ман̣д̣ика̄йа путто. упасан̇камӣти со кира девадаттасса упат̣т̣ха̄ко, ‘‘ким̣ ну кхо саттха̄ майи аттано сантикам̣ упагате ван̣н̣ам̣ катхессати, уда̄ху аван̣н̣а’’нти паригган̣ханаттхам̣ упасан̇ками. ‘‘нерайико девадатто каппат̣т̣хо атекиччхо’’ти (чӯл̣ава. 348) вачанам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ гхат̣т̣етука̄мо упасан̇камӣтипи ваданти. парӯпа̄рамбхам̣ ваттетӣти парагарахам̣ катхети. саббо со на упапа̄детӣти саббопи со кусаладхаммам̣ на уппа̄дети, аттано ва̄ вачанам̣ упапа̄детум̣ ануччхавикам̣ ка̄тум̣ на саккоти. анупапа̄денто га̄райхо хотӣти кусалам̣ дхаммам̣ уппа̄детум̣ асакконто аттано ча вачанам̣ упапаннам̣ ануччхавикам̣ ка̄тум̣ асакконто га̄райхо хоти. упаваджджоти упавадитаббо ча хоти, ваджджена ва̄ упето хоти, садосо хотӣти аттхо.
атха бхагава̄ тасса ва̄дам̣ гахетва̄ тассева гӣва̄йа пат̣имун̃чанто парӯпа̄рамбхантиа̄дима̄ха. уммуджджама̄накам̣йева̄ти удакато сӣсам̣ уккхипантам̣йева. таттха апарима̄н̣а̄ пада̄тиа̄дӣсу тасмим̣ акусаланти пан̃н̃а̄пане пада̄нипи аккхара̄нипи дхаммадесана̄пи апарима̄н̣а̄йева. итипидам̣ акусаланти идампи акусалам̣ идампи акусалам̣ имина̄пи ка̄ран̣ена имина̄пи ка̄ран̣ена акусаланти евам̣ акусалапан̃н̃аттийам̣ а̄гата̄нипи апарима̄н̣а̄ни. атха̄пи ан̃н̃ена̄ка̄рена татха̄гато там̣ дхаммам̣ десеййа, евамписса десана̄ апарима̄н̣а̄ бхавеййа. йатха̄ха – ‘‘апарийа̄динна̄васса татха̄гатасса дхаммадесана̄, апарийа̄диннам̣ дхаммападабйан̃джана’’нти (ма. ни. 1.161). имина̄ упа̄йена саббава̄ресу аттхо ведитаббо. йа̄ва дхам̣сӣ вата̄йанти йа̄ва гун̣адхам̣сӣ вата айам̣. лон̣ака̄рада̄ракоти лон̣ака̄рага̄мада̄рако. йатра хи на̄ма̄ти йо хи на̄ма. а̄са̄детаббам̣ ман̃н̃иссатӣти гхат̣т̣етаббам̣ ман̃н̃иссати. апехӣти апагаччха, ма̄ ме пурато ат̣т̣ха̄си. еван̃ча пана ватва̄ гӣва̄йа ган̣ха̄петва̄ никкад̣д̣ха̄песийева̄ти.
9. саччхикаран̣ӣйасуттаван̣н̣ана̄
189. наваме ка̄йена̄ти на̄мака̄йена. саччхикаран̣ӣйа̄ти паччаккхам̣ ка̄табба̄. сатийа̄ти пуббенива̄са̄нуссатийа̄. чаккхуна̄ти диббачаккхуна̄. пан̃н̃а̄йа̄ти джха̄напан̃н̃а̄йа випассана̄пан̃н̃а̄ саччхика̄табба̄, випассана̄пан̃н̃а̄йа маггапан̃н̃а̄, маггапан̃н̃а̄йа пхалапан̃н̃а̄, пхалапан̃н̃а̄йа паччавеккхан̣апан̃н̃а̄ саччхика̄табба̄, паттабба̄ти аттхо. а̄сава̄нам̣ кхайасан̇кха̄там̣ пана арахаттам̣ паччавеккхан̣авасена паччавеккхан̣апан̃н̃а̄йа саччхикаран̣ӣйам̣ на̄ма̄ти.
10. упосатхасуттаван̣н̣ана̄
190. дасаме тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтанти йато йато анувилокети, тато тато тун̣хӣбхӯтамева. бхиккхӯ а̄мантесӣти пат̣ипаттисампанне бхиккхӯ пасаннехи чаккхӯхи анувилокетва̄ уппаннадхаммапа̄моджджо тхометука̄мата̄йа а̄мантеси. апала̄па̄ти пала̄парахита̄. итарам̣ тассева вевачанам̣. суддха̄ти ниммала̄. са̄ре патит̣т̣хита̄ти сӣла̄диса̄ре патит̣т̣хита̄. аланти йуттам̣. йоджанаган̣ана̄нӣти екам̣ йоджанам̣ йоджанамева, дасапи йоджана̄ни йоджана̄нева. тато уддхам̣ ‘‘йоджанаган̣ана̄нӣ’’ти вуччати. идха пана йоджанасатампи йоджанасахассампи адхиппетам̣. пут̣осена̄пӣти пут̣осам̣ вуччати па̄тхеййам̣, па̄тхеййам̣ гахетва̄пи упасан̇камитум̣ йуттамева̄ти аттхо. пут̣ам̣сена̄типи па̄т̣хо. тассаттхо – пут̣о ам̣се асса̄ти пут̣ам̣со, тена пут̣ам̣сена, ам̣сена па̄тхеййапут̣ам̣ вахантена̄пӣти вуттам̣ хоти.
ида̄ни еварӯпехи еварӯпехи ча гун̣ехи саманна̄гата̄ еттха бхиккхӯ аттхӣти дассетум̣ санти бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха деваппатта̄ти упапаттидеваниббаттакам̣ диббавиха̄рам̣ диббавиха̄рена ча арахаттам̣ патта̄. брахмаппатта̄ти ниддосат̣т̣хена брахмабха̄васа̄дхакам̣ брахмавиха̄рам̣ брахмавиха̄рена ча арахаттам̣ патта̄. а̄нен̃джаппатта̄ти анин̃джанабха̄васа̄дхакам̣ а̄нен̃джам̣ а̄нен̃джена ча арахаттам̣ патта̄. арийаппатта̄ти путхуджджанабха̄вам̣ атиккамма арийабха̄вам̣ патта̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху деваппатто хотӣтиа̄дӣсу евам̣ рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄не т̣хатва̄ читтам̣ виват̣т̣етва̄ арахаттам̣ патто деваппатто на̄ма хоти, чатӯсу брахмавиха̄ресу т̣хатва̄ читтам̣ виват̣т̣етва̄ арахаттам̣ патто брахмаппатто на̄ма, чатӯсу арӯпаджджха̄несу т̣хатва̄ читтам̣ виват̣т̣етва̄ арахаттам̣ патто а̄нен̃джаппатто на̄ма. идам̣ дуккхантиа̄дӣхи чатӯхи саччехи чатта̄ро магга̄ тӣн̣и ча пхала̄ни катхита̄ни. тасма̄ имам̣ арийадхаммам̣ патто бхиккху арийаппатто на̄ма хотӣти.
бра̄хман̣авагго чатуттхо.