1. бхан̣д̣ага̄мавагго

1. анубуддхасуттаван̣н̣ана̄

1. чатукканипа̄тасса пат̣хаме ананубодха̄ти абуджджханена аджа̄нанена. аппат̣иведха̄ти аппат̣ивиджджханена апаччаккхакирийа̄йа. дӣгхамаддха̄нанти чирака̄лам̣. сандха̄витанти бхавато бхавам̣ гаманавасена сандха̄витам̣. сам̣саританти пунаппунам̣ гамана̄гаманавасена сам̣саритам̣. маман̃чева тумха̄кан̃ча̄ти майа̄ ча тумхехи ча. атха ва̄ сандха̄витам̣ сам̣саританти сандха̄ванам̣ сам̣саран̣ам̣ маман̃чева тумха̄кан̃ча ахосӣти еваметтха аттхо ведитаббо. арийасса̄ти ниддосасса. сӣлам̣ сама̄дхи пан̃н̃а̄ти име пана тайо дхамма̄ маггапхаласампайутта̄ва ведитабба̄, вимуттина̄мена пхаламева ниддит̣т̣хам̣. бхаватан̣ха̄ти бхавесу тан̣ха̄. бхаванеттӣти бхавараджджу. тан̣ха̄йа ева етам̣ на̄мам̣. та̄йа хи сатта̄ гон̣а̄ вийа гӣва̄йа бандхитва̄ там̣ там̣ бхавам̣ нӣйанти, тасма̄ бхаванеттӣти вуччати.

ануттара̄ти локуттара̄. дуккхассантакароти ват̣т̣адуккхасса антакаро. чаккхума̄ти пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄. париниббутоти килесапаринибба̄нена париниббуто. идамасса бодхиман̣д̣е пат̣хамапаринибба̄нам̣, паччха̄ пана йамакаса̄ла̄намантаре анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббутоти йатха̄нусандхина̄ десанам̣ нит̣т̣ха̄песи.

2. папатитасуттаван̣н̣ана̄

2. дутийе папатитоти патито чуто. аппапатитоти апатито патит̣т̣хито. таттха локийамаха̄джано патитойева на̄ма, сота̄панна̄дайо килесуппаттиккхан̣е патита̄ на̄ма, кхӣн̣а̄саво екантапатит̣т̣хито на̄ма.

чута̄ патантӣти йе чута̄, те патанти на̄ма. патита̄ти йе патита̄, те чута̄ на̄ма. чутатта̄ патита̄, патитатта̄ чута̄ти аттхо. гиддха̄ти ра̄гаратта̄. пунара̄гата̄ти пуна джа̄тим̣ пуна джарам̣ пуна бйа̄дхим̣ пуна маран̣ам̣ а̄гата̄ на̄ма хонти. катам̣ киччанти чатӯхи маггехи каттаббакиччам̣ катам̣. ратам̣ рамманти рамитаббайуттаке гун̣аджа̄те рамитам̣. сукхена̄нва̄гатам̣ сукханти сукхена сукхам̣ ануа̄гатам̣ сампаттам̣. ма̄нусакасукхена диббасукхам̣, джха̄насукхена випассана̄сукхам̣, випассана̄сукхена маггасукхам̣, маггасукхена пхаласукхам̣, пхаласукхена нибба̄насукхам̣ сампаттам̣ адхигатанти аттхо.

3. пат̣хамакхатасуттаван̣н̣ана̄

3. татийам̣ дуканипа̄таван̣н̣ана̄йам̣ вуттамева. га̄тха̄су пана ниндийанти ниндитаббайуттакам̣. ниндатӣти гарахати. пасам̣сийоти пасам̣ситаббайутто. вичина̄ти мукхена со калинти йо евам̣ паватто, тена мукхена калим̣ вичина̄ти на̄ма. калина̄ тена сукхам̣ на виндатӣти тена ча калина̄ сукхам̣ на пат̣илабхати. саббасса̄пи саха̄пи аттана̄ти саббенапи сакена дханена чева аттана̄ ча саддхим̣ йо пара̄джайо, со аппаматтакова калӣти аттхо. йо сугатесӯти йо пана саммаггатесу пуггалесу читтам̣ падуссеййа, айам̣ читтападосова тато калито махантатаро кали. ида̄ни тасса махантатарабха̄вам̣ дассенто сатам̣ сахасса̄нантиа̄дима̄ха. таттха сатам̣ сахасса̄нанти нираббудаган̣ана̄йа сатасахассам̣. чхаттим̣сатӣти апара̄ни ча чхаттим̣сати нираббуда̄ни. пан̃ча ча̄ти аббудаган̣ана̄йа ча пан̃ча аббуда̄ни. йамарийагарахӣти йам̣ арийе гараханто нирайам̣ упападжджати, таттха еттакам̣ а̄йуппама̄н̣анти.

4. дутийакхатасуттаван̣н̣ана̄

4. чатуттхе ма̄тари питари ча̄тиа̄дӣсу миттавиндако ма̄тари миччха̄пат̣ипанно на̄ма, аджа̄тасатту питари миччха̄пат̣ипанно на̄ма, девадатто татха̄гате миччха̄пат̣ипанно на̄ма, кока̄лико татха̄гатаса̄ваке миччха̄пат̣ипанно на̄ма. бахун̃ча̄ти бахукамева. пасаватӣти пат̣илабхати. та̄йа̄ти та̄йа миччха̄пат̣ипаттисан̇кха̄та̄йа адхаммачарийа̄йа. печча̄ти ито гантва̄. апа̄йам̣ гаччхатӣти нирайа̄дӣсу ан̃н̃атарасмим̣ ниббаттати. суккапаккхепи есева найо.

5. анусотасуттаван̣н̣ана̄

5. пан̃чаме анусотам̣ гаччхатӣти анусотага̄мӣ. килесасотасса паччанӣкапат̣ипаттийа̄ пат̣исотам̣ гаччхатӣти пат̣исотага̄мӣ. т̣хитаттоти т̣хитасабха̄во. тин̣н̣оти огхам̣ таритва̄ т̣хито. па̄ран̇гатоти паратӣрам̣ гато. тхале тит̣т̣хатӣти нибба̄натхале тит̣т̣хати. бра̄хман̣оти сет̣т̣хо ниддосо. идха̄ти имасмим̣ локе. ка̄ме ча пат̣исеватӣти килесака̄мехи ваттхука̄ме пат̣исевати. па̄пан̃ча каммам̣ каротӣти па̄пан̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄дикаммам̣ кароти. па̄пан̃ча каммам̣ на каротӣти пан̃чаверакаммам̣ на кароти. айам̣ вуччати, бхиккхаве, т̣хитаттоти айам̣ ана̄га̄мӣ пуггало тасма̄ лока̄ пуна пат̣исандхивасена ана̄гаманато т̣хитатто на̄ма.

тан̣ха̄дхипанна̄ти тан̣ха̄йа адхипанна̄ аджджхоттхат̣а̄, тан̣хам̣ ва̄ адхипанна̄ аджджхога̄л̣ха̄. парипун̣н̣асекхоти сиккха̄па̄рипӯрийа̄ т̣хито. апариха̄надхаммоти апарихӣнасабха̄во. четовасиппаттоти читтавасӣбха̄вам̣ патто. еварӯпо кхӣн̣а̄саво хоти, идха пана ана̄га̄мӣ катхито. сама̄хитиндрийоти сама̄хитачхал̣индрийо. паропара̄ти паровара̄ уттамала̄мака̄, кусала̄кусала̄ти аттхо. самечча̄ти н̃а̄н̣ена сама̄гантва̄. видхӯпита̄ти виддхам̣сита̄ джха̄пита̄ ва̄. вуситабрахмачарийоти маггабрахмачарийам̣ васитва̄ т̣хито. локантагӯти тивидхасса̄пи локасса антам̣ гато. па̄рагатоти чхаха̄ка̄рехи па̄рагато. идха кхӣн̣а̄савова катхито. ити суттепи га̄тха̄супи ват̣т̣авиват̣т̣амева катхитам̣.

6. аппассутасуттаван̣н̣ана̄

6. чхат̣т̣хе анупапанноти анупа̄гато. суттантиа̄дӣсу убхатовибхан̇ганиддесакхандхакапарива̄расуттанипа̄таман̇галасуттаратанасутта- на̄л̣акасуттатуват̣акасутта̄ни, ан̃н̃ампи ча суттана̄макам̣ татха̄гатавачанам̣ суттанти ведитаббам̣. саббампи сага̄тхакам̣ суттам̣ геййанти ведитаббам̣, висесена сам̣йуттаке сакалопи сага̄тха̄вагго. сакалампи абхидхаммапит̣акам̣, нигга̄тхакасуттам̣, йан̃ча ан̃н̃ампи ат̣т̣хахи ан̇гехи асан̇гахитам̣ буддхавачанам̣, там̣ веййа̄каран̣анти ведитаббам̣. дхаммапада-тхерага̄тха̄-тхерига̄тха̄ суттанипа̄те носуттана̄мика̄ суддхикага̄тха̄ ча га̄тха̄ти ведитабба̄. соманассан̃а̄н̣амайикага̄тха̄пат̣исам̣йутта̄ двеасӣти суттанта̄ уда̄нанти ведитабба̄. ‘‘вуттан̃хетам̣ бхагавата̄’’тиа̄динайаппаватта̄ дасуттарасатасуттанта̄ итивуттаканти ведитабба̄. апан̣н̣акаджа̄така̄дӣни пан̃н̃а̄са̄дхика̄ни пан̃ча джа̄такасата̄ни джа̄таканти ведитабба̄ни. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄ а̄нанде’’тиа̄динайаппаватта̄ саббепи аччхарийааббхутадхаммапат̣исам̣йутта̄ суттанта̄ аббхутадхамманти ведитабба̄. чӯл̣аведалламаха̄ведалласамма̄дит̣т̣хисаккапан̃хасан̇кха̄рабха̄джанийамаха̄пун̣н̣амасутта̄дайо саббепи ведан̃ча тут̣т̣хин̃ча ладдха̄ ладдха̄ пуччхита̄ суттанта̄ ведалланти ведитабба̄. на аттхаман̃н̃а̄йа на дхаммаман̃н̃а̄йа̄ти ат̣т̣хакатхан̃ча па̄л̣ин̃ча аджа̄нитва̄. дхамма̄нудхаммаппат̣ипанноти навалокуттарадхаммасса анурӯпадхаммам̣ сахасӣлам̣ пуббабха̄гапат̣ипадам̣ на пат̣ипанно хоти. имина̄ упа̄йена саббава̄ресу аттхо ведитаббо. пат̣хамава̄ре панеттха аппассутадуссӣло катхито, дутийе аппассутакхӣн̣а̄саво, татийе бахуссутадуссӣло, чатуттхе бахуссутакхӣн̣а̄саво.

сӣлесу асама̄хитоти сӣлесу апарипӯрака̄рӣ. сӣлато ча сутена ча̄ти сӣлабха̄гена ча сутабха̄гена ча ‘‘айам̣ дуссӣло аппассуто’’ти евам̣ там̣ гарахантӣти аттхо. тасса сампаджджате сутанти тасса пуггаласса йасма̄ тена сутена сутакиччам̣ катам̣, тасма̄ тасса сутам̣ сампаджджати на̄ма. на̄сса сампаджджатети сутакиччасса акататта̄ на сампаджджати. дхаммадхаранти сутадхамма̄нам̣ а̄дха̄рабхӯтам̣. саппан̃н̃анти супан̃н̃ам̣. неккхам̣ джамбонадассева̄ти джамбунадам̣ вуччати джа̄тисуван̣н̣ам̣, тасса джамбунадасса неккхам̣ вийа, пан̃часуван̣н̣апарима̄н̣ам̣ суван̣н̣агхат̣икам̣ вийа̄ти аттхо.

7. собханасуттаван̣н̣ана̄

7. саттаме вийатта̄ти пан̃н̃а̄веййаттийена саманна̄гата̄. винӣта̄ти винайам̣ упета̄ сувинӣта̄. виса̄рада̄ти веса̄раджджена соманассасахагатена н̃а̄н̣ена саманна̄гата̄. дхаммадхара̄ти сутадхамма̄нам̣ а̄дха̄рабхӯта̄. бхиккху ча сӣласампанноти га̄тха̄йа кин̃ча̄пи екекассева екеко гун̣о катхито, саббесам̣ пана саббепи ват̣т̣антӣти.

8. веса̄раджджасуттаван̣н̣ана̄

8. ат̣т̣хаме веса̄раджджа̄нӣти еттха са̄раджджапат̣ипаккхо веса̄раджджам̣, чатӯсу т̣ха̄несу са̄раджджа̄бха̄вам̣ паччавеккхантасса уппаннасоманассамайан̃а̄н̣ассетам̣ на̄мам̣. а̄сабхам̣ т̣ха̄нанти сет̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ уттамат̣т̣ха̄нам̣. а̄сабха̄ ва̄ пуббабуддха̄, тесам̣ т̣ха̄нанти аттхо. апича гавасатаджет̣т̣хако усабхо, гавасахассаджет̣т̣хако васабхо. ваджасатаджет̣т̣хако ва̄ усабхо, ваджасахассаджет̣т̣хако васабхо, саббагавасет̣т̣хо саббапариссайасахо сето па̄са̄дико маха̄бха̄равахо асанисатасаддехипи асампакампийо нисабхо, со идха усабхоти адхиппето. идампи хи тасса парийа̄йавачанам̣. усабхасса иданти а̄сабхам̣. т̣ха̄нанти чатӯхи па̄дехи патхавим̣ уппӣл̣етва̄ ваваттха̄нам̣. идам̣ пана а̄сабхам̣ вийа̄ти а̄сабхам̣. йатхева хи нисабхасан̇кха̄то усабхо чатӯхи па̄дехи патхавим̣ уппӣл̣етва̄ ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати, евам̣ татха̄гатопи чатӯхи веса̄раджджапа̄дехи ат̣т̣хапарисапатхавим̣ уппӣл̣етва̄ садеваке локе кеначи паччаттхикена пачча̄миттена акампийо ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати. евам̣ тит̣т̣хама̄нова там̣ а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄ти упагаччхати на паччаккха̄ти, аттани а̄ропети. тена вуттам̣ ‘‘а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄тӣ’’ти.

париса̄сӯти ат̣т̣хасу париса̄су. сӣхана̄дам̣ надатӣти сет̣т̣хана̄дам̣ абхӣтана̄дам̣ надати, сӣхана̄дасадисам̣ ва̄ на̄дам̣ надати. айаматтхо сӣхана̄дасуттена дассетаббо. йатха̄ ва̄ сӣхо саханато ча хананато ча сӣхоти вуччати, евам̣ татха̄гато локадхамма̄нам̣ саханато параппава̄да̄нан̃ча хананато сӣхоти вуччати. евам̣ вуттасса сӣхасса на̄дам̣ сӣхана̄дам̣. таттха йатха̄ сӣхо сӣхабалена саманна̄гато саббаттха виса̄радо вигаталомахам̣со сӣхана̄дам̣ надати, евам̣ татха̄гатасӣхопи татха̄гатабалехи саманна̄гато ат̣т̣хасу париса̄су виса̄радо вигаталомахам̣со ‘‘ити рӯпа’’нтиа̄дина̄ найена на̄на̄видхадесана̄вила̄сасампаннам̣ сӣхана̄дам̣ надати. тена вуттам̣ ‘‘париса̄су сӣхана̄дам̣ надатӣ’’ти.

брахмачаккам̣ паваттетӣти еттха брахманти сет̣т̣хам̣ уттамам̣ висуддхам̣. чаккасаддо пана̄йам̣ –

‘‘сампаттийам̣ лаккхан̣е ча, ратхан̇ге ирийа̄патхе;

да̄не ратанадхаммӯра-чакка̄дӣсу ча диссати;

дхаммачакке идха мато, тан̃ча дведха̄ вибха̄вайе’’.

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, чакка̄ни, йехи саманна̄гата̄нам̣ деваманусса̄на’’нтиа̄дӣсу (а. ни. 4.31) хи айам̣ сампаттийам̣ диссати. ‘‘па̄даталесу чакка̄ни джа̄та̄нӣ’’ти (дӣ. ни. 2.35) еттха лаккхан̣е. ‘‘чаккам̣ва вахато пада’’нти (дха. па. 1) еттха ратхан̇ге. ‘‘чатучаккам̣ навадва̄ра’’нти (сам̣. ни. 1.29) еттха ирийа̄патхе. ‘‘дадам̣ бхун̃джа ма̄ ча пама̄до, чаккам̣ ваттайа саббапа̄н̣ина’’нти (джа̄. 1.7.149) еттха да̄не. ‘‘диббам̣ чаккаратанам̣ па̄турахосӣ’’ти (дӣ. ни. 2.243; ма. ни. 3.256) еттха ратаначакке. ‘‘майа̄ паваттитам̣ чакка’’нти (су. ни. 562) еттха дхаммачакке. ‘‘иччха̄хатасса посасса, чаккам̣ бхамати маттхаке’’ти (джа̄. 1.1.104; 1.5.103) еттха урачакке. ‘‘кхурапарийантена чепи чаккена̄’’ти (дӣ. ни. 1.166) еттха пахаран̣ачакке. ‘‘асанивичакка’’нти (дӣ. ни. 3.61; сам̣. ни. 2.162) еттха асаниман̣д̣але. идха пана̄йам̣ дхаммачакке мато.

там̣ панетам̣ дхаммачаккам̣ дувидхам̣ хоти пат̣иведхан̃а̄н̣ан̃ча десана̄н̃а̄н̣ан̃ча. таттха пан̃н̃а̄пабха̄витам̣ аттано арийапхала̄вахам̣ пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣, карун̣а̄пабха̄витам̣ са̄вака̄нам̣ арийапхала̄вахам̣ десана̄н̃а̄н̣ам̣. таттха пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаннанти дувидхам̣. тан̃хи абхиниккхаманато йа̄ва арахаттамагга̄ уппаджджама̄нам̣, пхалаккхан̣е уппаннам̣ на̄ма. туситабхаванато ва̄ йа̄ва маха̄бодхипаллан̇ке арахаттамагга̄ уппаджджама̄нам̣, пхалаккхан̣е уппаннам̣ на̄ма. дӣпан̇карато пат̣т̣ха̄йа ва̄ йа̄ва бодхипаллан̇ке арахаттамагга̄ уппаджджама̄нам̣, пхалаккхан̣е уппаннам̣ на̄ма. десана̄н̃а̄н̣ампи паваттама̄нам̣ паваттанти дувидхам̣. тан̃хи йа̄ва ан̃н̃а̄сикон̣д̣ан̃н̃асса сота̄паттимагга̄ паваттама̄нам̣, пхалаккхан̣е паваттам̣ на̄ма. тесу пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ локуттарам̣, десана̄н̃а̄н̣ам̣ локийам̣. убхайампи панетам̣ ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣ам̣, буддха̄нам̣йева орасан̃а̄н̣ам̣.

самма̄самбуддхасса те пат̣иджа̄натоти ‘‘ахам̣ самма̄самбуддхо, саббе дхамма̄ майа̄ абхисамбуддха̄’’ти евам̣ пат̣иджа̄нато тава. анабхисамбуддха̄ти име на̄ма дхамма̄ тайа̄ анабхисамбуддха̄. татра вата̄ти тесу ‘‘анабхисамбуддха̄’’ти евам̣ дасситадхаммесу. сахадхаммена̄ти сахетуна̄ сака̄ран̣ена вачанена. нимиттаметанти еттха пуггалопи дхаммопи нимиттанти адхиппето. там̣ пуггалам̣ на пасса̄ми, йо мам̣ пат̣ичодессати. там̣ дхаммам̣ на пасса̄ми, йам̣ дассетва̄ ‘‘айам̣ на̄ма дхаммо тайа̄ анабхисамбуддхо’’ти мам̣ пат̣ичодессатӣти айаметтха аттхо. кхемаппаттоти кхемам̣ патто. сесапададвайам̣ имассева вевачанам̣. саббампетам̣ веса̄раджджан̃а̄н̣амева сандха̄йа вуттам̣. дасабаласса хи ‘‘айам̣ на̄ма дхаммо тайа̄ анабхисамбуддхо’’ти чодакам̣ пуггалам̣ ва̄ чодана̄ка̄ран̣ам̣ анабхисамбуддхадхаммам̣ ва̄ апассато ‘‘сабха̄вабуддхойева вата сама̄но ахам̣ буддхосмӣти вада̄мӣ’’ти паччавеккхантасса балаватарам̣ соманассам̣ уппаджджати, тена сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣ веса̄раджджам̣ на̄ма. там̣ сандха̄йа ‘‘кхемаппатто’’тиа̄дима̄ха. евам̣ саббаттха аттхо ведитаббо.

антара̄йика̄ дхамма̄ти еттха пана антара̄йам̣ каронтӣти антара̄йика̄. те аттхато сан̃чичча вӣтикканта̄ сатта а̄паттиккхандха̄. сан̃чичча вӣтиккантам̣ хи антамасо дуккат̣адуббха̄ситампи маггапхала̄нам̣ антара̄йам̣ кароти. идха пана метхунадхаммо адхиппето. метхунам̣ севато хи йасса кассачи ниссам̣сайамева маггапхала̄нам̣ антара̄йо хоти.

йасса кхо пана те аттха̄йа̄ти ра̄гаккхайа̄дӣсу йасса аттха̄йа. дхаммо деситоти асубхабха̄вана̄дидхаммо катхито. татра вата манти тасмим̣ аниййа̄никадхамме мам̣. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣.

ва̄дапатха̄ти ва̄да̄йева. путхӯти бахӯ. сита̄ти упанибаддха̄ абхисан̇кхата̄. атха ва̄ путхуссита̄ти путхубха̄вам̣ сита̄ упагата̄, путхӯхи ва̄ сита̄типи путхуссита̄. йам̣ ниссита̄ти етарахипи йам̣ ва̄дапатхам̣ ниссита̄. на те бхавантӣти те ва̄дапатха̄ на бхаванти бхиджджанти винассанти. дхаммачакканти десана̄н̃а̄н̣ассапи пат̣иведхан̃а̄н̣ассапи етам̣ на̄мам̣. тесу десана̄н̃а̄н̣ам̣ локийам̣, пат̣иведхан̃а̄н̣ам̣ локуттарам̣. кевалӣти сакалагун̣асаманна̄гато. та̄дисанти татха̄видхам̣.

9. тан̣хуппа̄дасуттаван̣н̣ана̄

9. наваме уппаджджати етесӯти уппа̄да̄. ка̄ уппаджджати? тан̣ха̄. тан̣ха̄йа уппа̄да̄ тан̣хуппа̄да̄, тан̣ха̄ваттхӯни тан̣ха̄ка̄ран̣а̄нӣти аттхо. чӣварахетӯти ‘‘каттха мана̄пам̣ чӣварам̣ лабхисса̄мӣ’’ти чӣварака̄ран̣а̄ уппаджджати. итибхава̄бхавахетӯти еттха итӣти нидассанаттхе нипа̄то. йатха̄ чӣвара̄дихету, евам̣ бхава̄бхавахетупӣти аттхо. бхава̄бхавоти четтха пан̣ӣтатара̄ни саппинаванӣта̄дӣни адхиппета̄ни. сампаттибхавесу пан̣ӣтатарапан̣ӣтатамабхавотипи вадантийева.

тан̣ха̄дутийоти айан̃хи сатто анаматагге сам̣са̄рават̣т̣е сам̣саранто на екакова сам̣сарати, тан̣хам̣ пана дутийикам̣ лабхантова сам̣сарати. тена вуттам̣ ‘‘тан̣ха̄дутийо’’ти. иттхабха̄ван̃н̃атха̄бха̄ванти еттха иттхабха̄во на̄ма айам̣ аттабха̄во, ан̃н̃атха̄бха̄во на̄ма ана̄гататтабха̄во. еварӯпо ва̄ ан̃н̃опи аттабха̄во иттхабха̄во на̄ма, на еварӯпо ан̃н̃атха̄бха̄во на̄ма. там̣ иттхабха̄ван̃н̃атха̄бха̄вам̣. сам̣са̄ранти кхандхадха̄туа̄йатана̄нам̣ пат̣ипа̄т̣им̣. на̄тиваттатӣти на̄тиккамати. евама̄дӣнавам̣ н̃атва̄ти евам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннесу кхандхесу а̄дӣнавам̣ джа̄нитва̄. тан̣хам̣ дуккхасса самбхаванти тан̣хам̣ ча ‘‘айам̣ ват̣т̣адуккхасамбхӯто сабха̄во ка̄ран̣а’’нти евам̣ джа̄нитва̄. етта̄вата̄ имасса бхиккхуно випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ паттабха̄во дассито. ида̄ни там̣ кхӣн̣а̄савам̣ тхоменто вӣтатан̣хотиа̄дима̄ха. таттха ана̄да̄ноти ниггахан̣о. сато бхиккху париббаджети сатисампаджан̃н̃е вепуллаппатто кхӣн̣а̄саво бхиккху сато сампаджа̄но чареййа вихареййа̄ти аттхо. ити суттанте ват̣т̣ам̣ катхетва̄ га̄тха̄су ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти.

10. йогасуттаван̣н̣ана̄

10. дасаме ват̣т̣асмим̣ йоджентӣти йога̄. ка̄майоготиа̄дӣсу пан̃чака̄магун̣ико ра̄го ка̄майого. рӯпа̄рӯпабхавесу чхандара̄го бхавайого, татха̄ джха̄наниканти. сассатадит̣т̣хисахагато ча ра̄го два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хийо ча дит̣т̣хийого. чатӯсу саччесу ан̃н̃а̄н̣ам̣ авиджджа̄його. ка̄месу ва̄ йоджетӣти ка̄майого. бхавесу йоджетӣти бхавайого. дит̣т̣хӣсу йоджетӣти дит̣т̣хийого. авиджджа̄йа йоджетӣти авиджджа̄йоготи хет̣т̣ха̄ вуттадхамма̄нам̣йеветам̣ адхивачанам̣.

ида̄ни те виттха̄ретва̄ дассенто катамо ча, бхиккхаветиа̄дима̄ха. таттха самудайанти уппаттим̣. аттхан̇гаманти бхедам̣. асса̄данти мадхурабха̄вам̣. а̄дӣнаванти амадхурабха̄вам̣ досам̣. ниссаран̣анти ниссат̣абха̄вам̣. ка̄месӯти ваттхука̄месу. ка̄мара̄готи ка̄ме а̄раббха уппаннара̄го. сесападесупи есева найо. анусетӣти ниббаттати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ка̄майоготи, бхиккхаве, идам̣ ка̄месу йоджанака̄ран̣ам̣ бандханака̄ран̣ам̣ вуччатӣти евам̣ саббаттха аттхо ведитаббо.

пхасса̄йатана̄нанти чаккха̄дӣнам̣ чаккхусампхасса̄дика̄ран̣а̄нам̣. авиджджа̄ ан̃н̃а̄н̣анти н̃а̄н̣апат̣ипаккхабха̄вена ан̃н̃а̄н̣асан̇кха̄та̄ авиджджа̄. ити ка̄майоготи еттха ити саддо чатӯхипи йогехи саддхим̣ йоджетаббо ‘‘евам̣ ка̄майого, евам̣ бхавайого’’ти. сам̣йуттоти парива̄рито. па̄пакехӣти ла̄макехи. акусалехӣти акосалласамбхӯтехи. сам̣килесикехӣти сам̣килесанакехи, пасаннасса читтасса пасаннабха̄вадӯсакехӣти аттхо. поноббхавикехӣти пунаббхаваниббаттакехи. садарехӣти садаратхехи. дуккхавипа̄кехӣти випа̄кака̄ле дуккхуппа̄дакехи. а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣икехӣти ана̄гате пунаппунам̣ джа̄тиджара̄маран̣аниббаттакехи. тасма̄ айогаккхемӣти вуччатӣти йасма̄ аппахӣнайого пуггало етехи дхаммехи сампайутто хоти, тасма̄ чатӯхи йогехи кхемам̣ нибба̄нам̣ анадхигататта̄ на йогаккхемӣти вуччати.

висам̣йоготи висам̣йоджанака̄ран̣а̄ни. ка̄майогависам̣йоготи ка̄майогато висам̣йоджанака̄ран̣ам̣. сесападесупи есева найо. таттха асубхаджджха̄нам̣ ка̄майогависам̣його, там̣ па̄дакам̣ катва̄ адхигато ана̄га̄мимагго екантенева ка̄майогависам̣його на̄ма. арахаттамагго бхавайогависам̣його на̄ма, сота̄паттимагго дит̣т̣хийогависам̣його на̄ма, арахаттамагго авиджджа̄йогависам̣його на̄ма. ида̄ни те виттха̄равасена дассенто катамо ча, бхиккхаветиа̄дима̄ха. тассаттхо вуттанайенева ведитаббо.

бхавайогена чӯбхайанти бхавайогена ча сам̣йутта̄, кин̃чи бхиййо убхайена̄пи сампайутта̄, йена кеначи йогена саманна̄гата̄ти аттхо. пураккхата̄ти пурато ката̄, парива̄рита̄ ва̄. ка̄ме парин̃н̃а̄йа̄ти дувидхепи ка̄ме париджа̄нитва̄. бхавайоган̃ча саббасоти бхавайоган̃ча саббамева париджа̄нитва̄. самӯхачча̄ти самӯханитва̄. вира̄джайанти вира̄дженто, вира̄джетва̄ ва̄. ‘‘вира̄дженто’’ти хи вутте магго катхито хоти, ‘‘вира̄джетва̄’’ти вутте пхалам̣. мунӣти кхӣн̣а̄савамуни. ити имасмим̣ суттепи га̄тха̄супи ват̣т̣авиват̣т̣амева катхитанти.

бхан̣д̣ага̄мавагго пат̣хамо.