2. чаравагго

1. чарасуттаван̣н̣ана̄

11. дутийасса пат̣хаме адхива̄сетӣти читтам̣ адхиропетва̄ ва̄сети. наппаджахатӣти на париччаджати. на винодетӣти на нӣхарати. на бйантӣкаротӣти на вигатантам̣ париччхиннапариват̣умам̣ кароти. на анабха̄вам̣ гаметӣти на ануабха̄вам̣ авад̣д̣хим̣ вина̄сам̣ гамети. чарампӣти чарантопи. ана̄та̄пӣти ниббӣрийо. анотта̄пӣти упава̄дабхайарахито. сататанти ниччам̣. самитанти нирантарам̣. евам̣ саббаттха аттхам̣ н̃атва̄ суккапаккхе вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо.

га̄тха̄су геханисситанти килесанисситам̣. моханеййесӯти мохаджанакесу а̄рамман̣есу. абхабботи абха̄джанабхӯто. пхут̣т̣хум̣ самбодхимуттаманти арахаттамаггасан̇кха̄там̣ уттаман̃а̄н̣ам̣ пхуситум̣.

2. сӣласуттаван̣н̣ана̄

12. дутийе сампаннасӣла̄ти парипун̣н̣асӣла̄. сампаннапа̄тимоккха̄ти парипун̣н̣апа̄тимоккха̄. па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄ти па̄тимоккхасам̣варасӣлена сам̣вута̄ пихита̄ упета̄ хутва̄ вихаратха. а̄ча̄рагочарасампанна̄ти а̄ча̄рена ча гочарена ча сампанна̄ самупа̄гата̄ бхаватха. ан̣уматтесу ваджджесӯти ан̣уппама̄н̣есу досесу. бхайадасса̄виноти та̄ни ан̣уматта̄ни ваджджа̄ни бхайато дассанасӣла̄. сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесӯти саббасиккха̄кот̣т̣ха̄сесу сама̄да̄таббам̣ сама̄да̄йа гахетва̄ сиккхатха. ‘‘сампаннасӣла̄нам̣…пе… сиккха̄падесӯ’’ти еттакена дхаммаккха̄нена сиккхаттайе сама̄да̄петва̄ чева пат̣иладдхагун̣есу ча ван̣н̣ам̣ катхетва̄ ида̄ни уттари ка̄таббам̣ дассенто кимасса̄тиа̄дима̄ха. таттха кимасса̄ти ким̣ бхавеййа.

йатам̣ чарети йатха̄ чаранто йато хоти сам̣йато, евам̣ чареййа. еса найо саббаттха. аччхети нисӣдеййа. йатаменам̣ паса̄райети йам̣ ан̇гапаччан̇гам̣ паса̄реййа, там̣ йатам̣ сам̣йатамева катва̄ паса̄реййа. уддханти упари. тирийанти маджджхам̣. апа̄чӣнанти адхо. етта̄вата̄ атӣта̄ паччуппанна̄ ана̄гата̄ ча пан̃чаккхандха̄ катхита̄. йа̄вата̄ти париччхедавачанам̣. джагато гатӣти локасса ниппхатти. самавеккхита̄ ча дхамма̄нам̣, кхандха̄нам̣ удайаббайанти етесам̣ саббалоке атӣта̄дибхеда̄нам̣ пан̃чаккхандхадхамма̄нам̣ удайан̃ча вайан̃ча самавеккхита̄. ‘‘пан̃чаккхандха̄нам̣ удайам̣ пассанто пан̃чавӣсати лаккхан̣а̄ни пассати, вайам̣ пассанто пан̃чавӣсати лаккхан̣а̄ни пассатӣ’’ти вуттехи самапан̃н̃а̄са̄йа лаккхан̣ехи самма̄ авеккхита̄ хоти. четосаматхаса̄мӣчинти читтасаматхасса ануччхавикам̣ пат̣ипадам̣. сиккхама̄нанти пат̣ипаджджама̄нам̣, пӯрайама̄нанти аттхо. пахитаттоти песитатто. а̄хӯти катхайанти. сесаметтха утта̄намева. имасмим̣ пана сутте сӣлам̣ миссакам̣ катхетва̄ га̄тха̄су кхӣн̣а̄саво катхито.

3. падха̄насуттаван̣н̣ана̄

13. татийе саммаппадха̄на̄нӣти сундарападха̄на̄ни уттамавӣрийа̄ни. саммаппадха̄на̄ти парипун̣н̣авӣрийа̄. ма̄радхеййа̄бхибхӯта̄ти тебхӯмакават̣т̣асан̇кха̄там̣ ма̄радхеййам̣ абхибхавитва̄ саматиккамитва̄ т̣хита̄. те асита̄ти те кхӣн̣а̄сава̄ аниссита̄ на̄ма. джа̄тимаран̣абхайасса̄ти джа̄тин̃ча маран̣ан̃ча пат̣ичча уппаджджанакабхайасса, джа̄тимаран̣асан̇кха̄тассева ва̄ бхайасса. па̄рагӯти па̄ран̇гата̄. те тусита̄ти те кхӣн̣а̄сава̄ тут̣т̣ха̄ на̄ма. джетва̄ ма̄рам̣ сава̄хининти сасенакам̣ ма̄рам̣ джинитва̄ т̣хита̄. те анеджа̄ти те кхӣн̣а̄сава̄ тан̣ха̄сан̇кха̄та̄йа еджа̄йа анеджа̄ ниччала̄ на̄ма. намучибаланти ма̄рабалам̣. упа̄тиватта̄ти атикканта̄. те сукхита̄ти те кхӣн̣а̄сава̄ локуттарасукхена сукхита̄ на̄ма. тенева̄ха –

‘‘сукхита̄ вата араханто, тан̣ха̄ несам̣ на виджджати;

асмима̄но самуччхинно, мохаджа̄лам̣ пада̄лита’’нти. (сам̣. ни. 3.76);

4. сам̣варасуттаван̣н̣ана̄

14. чатуттхе падха̄на̄нӣти вӣрийа̄ни. сам̣вараппадха̄нанти чаккха̄дӣни сам̣варантасса уппаннавӣрийам̣. паха̄наппадха̄нанти ка̄мавитакка̄дайо паджахантасса уппаннавӣрийам̣. бха̄вана̄ппадха̄нанти самбоджджхан̇ге бха̄вентасса уппаннавӣрийам̣. анураккхан̣а̄ппадха̄нанти сама̄дхинимиттам̣ анураккхантасса уппаннавӣрийам̣.

вивеканисситантиа̄дӣсу вивеко, вира̄го, ниродхоти тӣн̣ипи нибба̄насса на̄ма̄ни. нибба̄нам̣ хи упадхививекатта̄ вивеко, там̣ а̄гамма ра̄га̄дайо вираджджантӣти вира̄го, нируджджхантӣти ниродхо. тасма̄ вивеканисситантиа̄дӣсу а̄рамман̣авасена ва̄ адхигантаббавасена ва̄ нибба̄нанисситанти аттхо.

воссаггапарин̣а̄минти еттха две воссагга̄ – паричча̄гавоссагго ча паккханданавоссагго ча. таттха випассана̄ тадан̇гавасена килесе ча кхандхе ча ра̄гам̣ париччаджатӣти паричча̄гавоссагго. магго а̄рамман̣авасена нибба̄нам̣ паккхандатӣти паккханданавоссагго. тасма̄ воссаггапарин̣а̄минти йатха̄ бха̄вийама̄но сатисамбоджджхан̇го воссаггаттха̄йа парин̣амати, випассана̄бха̄ван̃ча маггабха̄ван̃ча па̄пун̣а̄ти, евам̣ там̣ бха̄ветӣти айаметтха аттхо. сесападесупи есева найо. бхаддаканти ладдхакам̣. сама̄дхинимиттам̣ вуччати ат̣т̣хикасан̃н̃а̄дивасена адхигато сама̄дхийева. анураккхатӣти сама̄дхипа̄рипантхикадхамме ра̄гадосамохе содхенто раккхати. еттха ча ат̣т̣хикасан̃н̃а̄дика̄ пан̃чева сан̃н̃а̄ вутта̄, имасмим̣ пана т̣ха̄не дасапи асубха̄ни виттха̄ретва̄ катхетабба̄ни. тесам̣ виттха̄ро висуддхимагге (висуддхи. 1.102 а̄дайо) вуттойева. га̄тха̄йа сам̣вара̄диниппха̄дакам̣ вӣрийамева вуттам̣. кхайам̣ дуккхасса па̄пун̣ети дуккхаккхайасан̇кха̄там̣ арахаттам̣ па̄пун̣еййа̄ти.

5. пан̃н̃аттисуттаван̣н̣ана̄

15. пан̃чаме аггапан̃н̃аттийоти уттамапан̃н̃аттийо. аттабха̄вӣнанти аттабха̄ваванта̄нам̣. йадидам̣ ра̄ху асуриндоти йо еса ра̄ху асуриндо айам̣ агготи. еттха ра̄ху кира асуриндо чатта̄ри йоджанасахасса̄ни ат̣т̣ха ча йоджанасата̄ни уччо, ба̄хантарамасса два̄дасайоджанасата̄ни, хаттхаталапа̄датала̄нам̣ путхулата̄ тӣн̣и йоджанасата̄ни. ан̇гулипабба̄ни пан̣н̣а̄са йоджана̄ни, бхамукантарам̣ пан̣н̣а̄сайоджанам̣, нала̄т̣ам̣ тийоджанасатам̣, сӣсам̣ навайоджанасатам̣. ка̄мабхогӣнам̣ йадидам̣ ра̄джа̄ мандха̄та̄ти йо еса ра̄джа̄ мандха̄та̄ на̄ма, айам̣ диббепи ма̄нусакепи ка̄ме парибхун̃джанака̄нам̣ сатта̄нам̣ агго на̄ма. еса хи асан̇кхеййа̄йукесу мануссесу ниббаттитва̄ иччхитиччхитаккхан̣е хиран̃н̃авассам̣ васса̄пенто ма̄нусаке ка̄ме дӣгхараттам̣ парибхун̃джи. девалоке пана йа̄ва чхаттим̣са̄йа инда̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ам̣, та̄ва пан̣ӣте ка̄ме парибхун̃джӣти ка̄мабхогӣнам̣ агго на̄ма джа̄то. а̄дхипатеййа̄нанти адхипатит̣т̣ха̄нам̣ джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ каронта̄нам̣. татха̄гато аггамаккха̄йатӣти локийалокуттарехи гун̣ехи татха̄гато агго сет̣т̣хо уттамо аккха̄йати.

иддхийа̄ йасаса̄ джаланти диббасампаттисамиддхийа̄ ча парива̄расан̇кха̄тена йасаса̄ ча джаланта̄нам̣. уддхам̣ тирийам̣ апа̄чӣнанти упари ча маджджхе ча хет̣т̣ха̄ ча. йа̄вата̄ джагато гатӣти йаттака̄ локаниппхатти.

6. сокхуммасуттаван̣н̣ана̄

16. чхат̣т̣хе сокхумма̄нӣти сукхумалаккхан̣апат̣ивиджджханака̄ни н̃а̄н̣а̄ни. рӯпасокхуммена саманна̄гато хотӣти рӯпе сан̣хасукхумалаккхан̣апаригга̄хакена н̃а̄н̣ена саманна̄гато хоти. парамена̄ти уттамена. тена ча рӯпасокхуммена̄ти тена йа̄ва ануломабха̄вам̣ паттена сукхумалаккхан̣апаригга̄хакан̃а̄н̣ена. на саманупассатӣти наттхибха̄венева на пассати. на паттхетӣти наттхибха̄венева на паттхети. ведана̄сокхумма̄дӣсупи есева найо.

рӯпасокхумматам̣ н̃атва̄ти рӯпаккхандхасса сан̣хасукхумалаккхан̣апаригга̄хакена н̃а̄н̣ена сукхуматам̣ джа̄нитва̄. ведана̄нан̃ча самбхаванти ведана̄ккхандхасса ча пабхавам̣ джа̄нитва̄. сан̃н̃а̄ йато самудетӣти йасма̄ ка̄ран̣а̄ сан̃н̃а̄ккхандхо самудети ниббаттати, тан̃ча джа̄нитва̄. аттхам̣ гаччхати йаттха ча̄ти йасмим̣ т̣ха̄не нируджджхати, тан̃ча джа̄нитва̄. сан̇кха̄ре парато н̃атва̄ти сан̇кха̄раккхандхам̣ аниччата̄йа луджджанабха̄вена парато джа̄нитва̄. имина̄ хи падена аничча̄нупассана̄ катхита̄. дуккхато но ча аттатоти имина̄ дуккха̄натта̄нупассана̄. сантоти килесасантата̄йа санто. сантипаде ратоти нибба̄не рато. ити суттанте чатӯсу т̣ха̄несу випассана̄ва катхита̄, га̄тха̄су локуттарадхаммопӣти.

7. пат̣хамаагатисуттаван̣н̣ана̄

17-19. саттаме агатигамана̄нӣти нагатигамана̄ни. чханда̄гатим̣ гаччхатӣти чхандена агатим̣ гаччхати, акаттаббам̣ кароти. сесесупи есева найо. чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄ти чхандена, досена, бхайена, мохена. ативаттатӣти атиккамати. ат̣т̣хамам̣ утта̄намева. наваме татха̄буджджханака̄нам̣ васена двӣхипи найехи катхитам̣.

10. бхаттуддесакасуттаван̣н̣ана̄

20. дасаме бхаттуддесакоти сала̄кабхатта̄дӣнам̣ уддесако. ка̄месу асам̣йата̄ти ваттхука̄месу килесака̄мехи асам̣йата̄. париса̄касат̣о ча панеса вуччатӣти айан̃ча пана со еварӯпа̄ париса̄качаваро на̄ма вуччатӣти аттхо. саман̣ена̄ти буддхасаман̣ена. париса̄йа ман̣д̣о ча панеса вуччатӣти айам̣ еварӯпа̄ париса̄ виппасаннена париса̄ман̣д̣оти вуччатӣти.

чаравагго дутийо.