2. тит̣ха̄насуттаван̣н̣ана̄

42. дутийе вигатамаламаччхерена̄ти вигатамаччхарийамалена. муттача̄готи виссат̣т̣хача̄го. пайатапа̄н̣ӣти дхотахаттхо. ассаддхо хи сатаккхаттум̣ хаттхе дховитва̄пи малинахаттхова хоти, саддхо пана да̄на̄бхирататта̄ малинахаттхопи дхотахаттхова. воссаггаратоти воссаггасан̇кха̄те да̄не рато. йа̄чайоготи йа̄читум̣ йутто, йа̄чакехи ва̄ його асса̄типи йа̄чайого. да̄насам̣вибха̄гаратоти да̄нам̣ даданто сам̣вибха̄ган̃ча каронто да̄насам̣вибха̄гарато на̄ма хоти.

дассанака̄мо сӣлаватанти дасапи йоджана̄ни вӣсампи тим̣сампи йоджанасатампи гантва̄ сӣласампанне дат̣т̣хука̄мо хоти па̄т̣алипуттакабра̄хман̣о вийа саддха̄тиссамаха̄ра̄джа̄ вийа ча. па̄т̣алипуттасса кира нагарадва̄ре са̄ла̄йа нисинна̄ две бра̄хман̣а̄ ка̄л̣аваллиман̣д̣апава̄симаха̄на̄гаттхерасса гун̣акатхам̣ сутва̄ ‘‘амхехи там̣ бхиккхум̣ дат̣т̣хум̣ ват̣т̣атӣ’’ти двепи джана̄ никкхамим̣су. еко антара̄магге ка̄ламака̄си. еко самуддатӣрам̣ патва̄ на̄ва̄йа маха̄титтхапат̣т̣ане оруйха анура̄дхапурам̣ а̄гантва̄ ‘‘ка̄л̣аваллиман̣д̣апо кухи’’нти пуччхи. рохан̣аджанападети. со анупуббена тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ патва̄ чӯл̣анагарага̄ме дхурагхаре нива̄сам̣ гахетва̄ тхерасса а̄ха̄рам̣ сампа̄детва̄ па̄това вут̣т̣ха̄йа тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пуччхитва̄ гантва̄ джанапарийанте т̣хито тхерам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ саким̣ таттхева т̣хито вандитва̄ пуна упасан̇камитва̄ гоппхакесу дал̣хам̣ гахетва̄ ванданто ‘‘учча̄, бханте, тумхе’’ти а̄ха. тхеро ча на̄тиуччо на̄тирассо пама̄н̣айуттова, тена нам̣ пуна а̄ха – ‘‘на̄тиучча̄ тумхе, тумха̄кам̣ пана гун̣а̄ мечакаван̣н̣асса самуддасса маттхакена гантва̄ сакаладжамбудӣпаталам̣ аджджхоттхаритва̄ гата̄, ахампи па̄т̣алипуттанагарадва̄ре нисинно тумха̄кам̣ гун̣акатхам̣ ассоси’’нти. со тхерасса бхиккха̄ха̄рам̣ датва̄ аттано тичӣварам̣ пат̣ийа̄детва̄ тхерасса сантике паббаджитва̄ тассова̄де патит̣т̣ха̄йа катипа̄хенева арахаттам̣ па̄пун̣и.

саддха̄тиссамаха̄ра̄джа̄пи, ‘‘бханте, майхам̣ вандитаббайуттакам̣ екам̣ аййам̣ а̄чиккхатха̄’’ти пуччхи. бхиккхӯ ‘‘ман̇галава̄сӣ кут̣т̣атиссаттхеро’’ти а̄хам̣су. ра̄джа̄ маха̄парива̄рена пан̃чайоджанамаггам̣ агама̄си. тхеро ‘‘ким̣ саддо есо, а̄вусо’’ти бхиккхусан̇гхам̣ пуччхи. ‘‘ра̄джа̄, бханте, тумха̄кам̣ дассанаттха̄йа а̄гато’’ти. тхеро чинтеси – ‘‘ким̣ майхам̣ махаллакака̄ле ра̄джагехе камма’’нти дива̄т̣т̣ха̄не ман̃че нипаджджитва̄ бхӯмийам̣ лекхам̣ ликханто аччхи. ра̄джа̄ ‘‘кахам̣ тхеро’’ти пуччхитва̄ ‘‘дива̄т̣т̣ха̄не’’ти сутва̄ таттха гаччханто тхерам̣ бхӯмийам̣ лекхам̣ ликхантам̣ дисва̄ ‘‘кхӣн̣а̄савасса на̄ма хаттхакуккуччам̣ наттхи, на̄йам̣ кхӣн̣а̄саво’’ти авандитва̄ва ниватти. бхиккхусан̇гхо тхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, евам̣видхасса саддхасса пасаннасса ран̃н̃о касма̄ виппат̣иса̄рам̣ кариттха̄’’ти. ‘‘а̄вусо, ран̃н̃о паса̄дараккханам̣ на тумха̄кам̣ бха̄ро, махаллакаттхерасса бха̄ро’’ти ватва̄ апарабха̄ге анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанто бхиккхусан̇гхам̣ а̄ха – ‘‘майхам̣ кӯт̣а̄га̄рамхи ан̃н̃ампи паллан̇кам̣ аттхаратха̄’’ти. тасмим̣ аттхате тхеро – ‘‘идам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ антаре аппатит̣т̣хахитва̄ ран̃н̃а̄ дит̣т̣хака̄лейева бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄тӯ’’ти адхит̣т̣хахитва̄ паринибба̄йи. кӯт̣а̄га̄рам̣ пан̃чайоджанамаггам̣ а̄ка̄сена агама̄си. пан̃чайоджанамагге дхаджам̣ дха̄ретум̣ саматтха̄ руккха̄ дхаджапаггахита̄ва ахесум̣. гаччха̄пи гумба̄пи саббе кӯт̣а̄га̄ра̄бхимукха̄ хутва̄ ат̣т̣хам̣су.

ран̃н̃опи пан̣н̣ам̣ пахин̣им̣су ‘‘тхеро париниббуто, кӯт̣а̄га̄рам̣ а̄ка̄сена а̄гаччхатӣ’’ти. ра̄джа̄ на саддахи. кӯт̣а̄га̄рам̣ а̄ка̄сена гантва̄ тхӯпа̄ра̄мам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ сила̄четийат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. четийам̣ саха ваттхуна̄ уппатитва̄ кӯт̣а̄га̄раматтхаке ат̣т̣ха̄си, са̄дхука̄расахасса̄ни паваттим̣су. тасмим̣ кхан̣е маха̄бйаггхаттхеро на̄ма лохапа̄са̄де саттамакӯт̣а̄га̄ре нисинно бхиккхӯнам̣ винайакаммам̣ каронто там̣ саддам̣ сутва̄ ‘‘ким̣ саддо есо’’ти пат̣ипуччхи. бханте, ман̇галава̄сӣ кут̣т̣атиссаттхеро париниббуто, кӯт̣а̄га̄рам̣ пан̃чайоджанамаггам̣ а̄ка̄сена а̄гатам̣, таттха со са̄дхука̄расаддоти. а̄вусо, пун̃н̃аванте нисса̄йа сакка̄рам̣ лабхисса̄ма̄ти антева̄сике кхама̄петва̄ а̄ка̄сенева а̄гантва̄ там̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ пависитва̄ дутийаман̃че нисӣдитва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йи. ра̄джа̄ гандхапуппхачун̣н̣а̄ни а̄да̄йа гантва̄ а̄ка̄се т̣хитам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ дисва̄ кӯт̣а̄га̄рам̣ пӯджеси. тасмим̣ кхан̣е кӯт̣а̄га̄рам̣ отаритва̄ патхавийам̣ патит̣т̣хитам̣. ра̄джа̄ маха̄сакка̄рена сарӣракиччам̣ ка̄ретва̄ дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ ака̄си. еварӯпа̄ сӣлаванта̄нам̣ дассанака̄ма̄ на̄ма хонти.

саддхаммам̣ сотумиччхатӣти татха̄гатаппаведитам̣ саддхаммам̣ сотука̄мо хоти пин̣д̣апа̄тикаттхера̄дайо вийа. ган̇га̄ванава̄лиан̇ган̣амхи кира тим̣са бхиккхӯ вассам̣ упагата̄ анваддхама̄сам̣ упосатхадивасе чатупаччайасантосабха̄вана̄ра̄мамаха̄арийавам̣сан̃ча (а. ни. 4.28) катхенти. еко пин̣д̣апа̄тикаттхеро паччха̄бха̄гена а̄гантва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣди. атха нам̣ еко гонасо джан̇гхапин̣д̣имам̣сам̣ сан̣д̣а̄сена ган̣ханто вийа д̣ам̣си. тхеро олокенто гонасам̣ дисва̄ ‘‘аджджа дхаммассаванантара̄йам̣ на карисса̄мӣ’’ти гонасам̣ гахетва̄ тхавика̄йа паккхипитва̄ тхавика̄мукхам̣ бандхитва̄ авидӯре т̣ха̄не т̣хапетва̄ дхаммам̣ сун̣антова нисӣди. арун̣уггаманан̃ча висам̣ виккхамбхетва̄ тхерасса тин̣н̣ам̣ пхала̄нам̣ па̄пун̣анан̃ча висасса дат̣т̣хат̣т̣ха̄ненева отаритва̄ патхавипависанан̃ча дхаммакатхикаттхерасса дхаммакатха̄нит̣т̣ха̄панан̃ча екаккхан̣ейева ахоси. тато тхеро а̄ха – ‘‘а̄вусо еко ме чоро гахито’’ти тхавикам̣ мун̃читва̄ гонасам̣ виссаджджеси. бхиккхӯ дисва̄ ‘‘ка̄йа вела̄йа дат̣т̣хаттха, бханте’’ти пуччхим̣су. хиййо са̄йанхасамайе, а̄вусоти. касма̄, бханте, евам̣ бха̄рийам̣ каммам̣ кариттха̄ти. а̄вусо, сача̄хам̣ дӣгхаджа̄тикена дат̣т̣хоти вадеййам̣, найимам̣ еттакам̣ а̄нисам̣сам̣ лабхеййанти. идам̣ та̄ва пин̣д̣апа̄тикаттхерасса ваттху.

дӣгхава̄пийампи ‘‘маха̄джа̄такабха̄н̣акаттхеро га̄тха̄сахассам̣ маха̄вессантарам̣ катхессатӣ’’ти тиссамаха̄га̄ме тиссамаха̄виха̄рава̄сӣ еко дахаро сутва̄ тато никкхамитва̄ ека̄хенева навайоджанамаггам̣ а̄гато. тасмим̣йева кхан̣е тхеро дхаммакатхам̣ а̄рабхи. дахаро дӯрамагга̄гаманена сан̃джа̄така̄йадаратхатта̄ пат̣т̣ха̄нага̄тха̄йа саддхим̣ аваса̄нага̄тхам̣йева ваваттхапеси. тато тхерасса ‘‘идамавоча̄’’ти ватва̄ ут̣т̣ха̄йа гаманака̄ле ‘‘майхам̣ а̄гаманакаммам̣ могхам̣ джа̄та’’нти родама̄но ат̣т̣ха̄си. еко мануссо там̣ катхам̣ сутва̄ гантва̄ тхерасса а̄рочеси, ‘‘бханте, ‘тумха̄кам̣ дхаммакатхам̣ сосса̄мӣ’ти еко дахарабхиккху тиссамаха̄виха̄ра̄ а̄гато, со ‘ка̄йадаратхабха̄вена ме а̄гаманам̣ могхам̣ джа̄та’нти родама̄но т̣хито’’ти. гаччхатха сан̃н̃а̄петха нам̣ ‘‘пуна све катхесса̄ма̄’’ти. со пунадивасе тхерасса дхаммакатхам̣ сутва̄ сота̄паттипхалам̣ па̄пун̣и.

апара̄пи уллаколикан̣н̣ива̄сика̄ ека̄ иттхӣ путтакам̣ па̄йама̄на̄ ‘‘дӣгхабха̄н̣акамаха̄абхайаттхеро на̄ма арийавам̣сапат̣ипадам̣ катхетӣ’’ти сутва̄ пан̃чайоджанамаггам̣ гантва̄ дива̄катхикаттхерасса нисиннака̄лейева виха̄рам̣ пависитва̄ бхӯмийам̣ путтам̣ нипаджджа̄петва̄ дива̄катхикаттхерасса т̣хитака̄ва дхаммам̣ ассоси. сарабха̄н̣аке тхере ут̣т̣хите дӣгхабха̄н̣акамаха̄абхайаттхеро чатупаччайасантосабха̄вана̄ра̄мамаха̄арийавам̣сам̣ а̄рабхи. са̄ т̣хитака̄ва пагган̣ха̄ти. тхеро тайо ева паччайе катхетва̄ ут̣т̣ха̄на̄ка̄рам̣ ака̄си. са̄ упа̄сика̄ а̄ха – ‘‘аййо, ‘арийавам̣сам̣ катхесса̄мӣ’ти синиддхабходжанам̣ бхун̃джитва̄ мадхурапа̄накам̣ пивитва̄ йат̣т̣химадхукатела̄дӣхи бхесаджджам̣ катва̄ катхетум̣ йуттат̣т̣ха̄нейева ут̣т̣хахатӣ’’ти. тхеро ‘‘са̄дху, бхагинӣ’’ти ватва̄ упари бха̄вана̄ра̄мам̣ пат̣т̣хапеси. арун̣уггаманан̃ча тхерасса ‘‘идамавоча̄’’ти вачанан̃ча упа̄сика̄йа сота̄паттипхалуппатти ча екаккхан̣ейева ахоси.

апара̄пи кал̣ампарава̄сика̄ иттхӣ ан̇кена путтам̣ а̄да̄йа ‘‘дхаммам̣ сосса̄мӣ’’ти читталапаббатам̣ гантва̄ екам̣ руккхам̣ нисса̄йа да̄ракам̣ нипаджджа̄петва̄ сайам̣ т̣хитака̄ва дхаммам̣ сун̣а̄ти. раттибха̄гасаманантаре еко дӣгхаджа̄тико тасса̄ пассантийа̄йева самӣпе нипаннада̄ракам̣ чатӯхи да̄т̣ха̄хи д̣ам̣ситва̄ агама̄си. са̄ чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ ‘путто ме саппена дат̣т̣хо’ти ваккха̄ми, дхаммасса антара̄йо бхависсати. анекаккхаттум̣ кхо пана ме айам̣ сам̣са̄рават̣т̣е ват̣т̣антийа̄ путто ахоси, дхаммамева чарисса̄мӣ’’ти тийа̄мараттим̣ т̣хитака̄ва дхаммам̣ пагган̣хитва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа арун̣е уггате саччакирийа̄йа путтасса висам̣ нимматхетва̄ путтам̣ гахетва̄ гата̄. еварӯпа̄ пуггала̄ дхаммам̣ сотука̄ма̄ на̄ма хонти.