6. апан̣н̣акасуттаван̣н̣ана̄

16. чхат̣т̣хе апан̣н̣акапат̣ипаданти авираддхапат̣ипадам̣ екам̣сапат̣ипадам̣ ниййа̄никапат̣ипадам̣ ка̄ран̣апат̣ипадам̣ са̄рапат̣ипадам̣ ман̣д̣апат̣ипадам̣ апаччанӣкапат̣ипадам̣ ануломапат̣ипадам̣ дхамма̄нудхаммапат̣ипадам̣ пат̣ипанно хоти, на таккагга̄хена ва̄ найагга̄хена ва̄. евам̣ гахетва̄ пат̣ипанно хи бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ упа̄сако ва̄ упа̄сика̄ ва̄ мануссадеванибба̄насампаттӣхи ха̄йати париха̄йати, апан̣н̣акапат̣ипадам̣ пат̣ипанно пана та̄хи сампаттӣхи на париха̄йати. атӣте канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаннесу двӣсу саттхава̄хесу йаккхасса вачанам̣ гахетва̄ ба̄ласаттхава̄хо саддхим̣ саттхена анайабйасанам̣ патто, йаккхасса вачанам̣ аггахетва̄ ‘‘удакадит̣т̣хат̣т̣ха̄не удакам̣ чхад̣д̣есса̄ма̄’’ти саттхаке сан̃н̃а̄петва̄ маггам̣ пат̣ипанно пан̣д̣итасаттхава̄хо вийа. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ –

‘‘апан̣н̣акам̣ т̣ха̄намеке, дутийам̣ а̄ху таккика̄;

етадан̃н̃а̄йа медха̄вӣ, там̣ ган̣хе йадапан̣н̣ака’’нти. (джа̄. 1.1.1);

йони часса а̄раддха̄ хотӣти еттха йонӣти кхандхакот̣т̣ха̄сассапи ка̄ран̣ассапи пасса̄вамаггассапи на̄мам̣. ‘‘чатассо кхо има̄, са̄рипутта, йонийо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.152) хи кхандхакот̣т̣ха̄со йони на̄ма. ‘‘йони хеса̄ бхӯмиджа пхаласса адхигама̄йа̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 3.226) ка̄ран̣ам̣. ‘‘на ча̄хам̣ бра̄хман̣ам̣ брӯми, йониджам̣ маттисамбхава’’нти (ма. ни. 2.457; дха. па. 396) ча ‘‘таменам̣ каммаджава̄та̄ ниваттитва̄ уддхам̣па̄дам̣ адхосирам̣ сампариваттетва̄ ма̄ту йонимукхе сампат̣ипа̄дентӣ’’ти ча а̄дӣсу пасса̄вамагго. идха пана ка̄ран̣ам̣ адхиппетам̣. а̄раддха̄ти паггахита̄ парипун̣н̣а̄.

а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄ти еттха а̄савантӣти а̄сава̄, чаккхутопи…пе… манатопи санданти паваттантӣти вуттам̣ хоти. дхаммато йа̄ва готрабху, ока̄сато йа̄ва бхавагга̄ савантӣти ва̄ а̄сава̄, ете дхамме етан̃ча ока̄сам̣ антокаритва̄ паваттантӣти аттхо. антокаран̣аттхо хи айам̣ а̄ка̄ро. чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена мадира̄дайо а̄сава̄, а̄сава̄ вийа̄типи а̄сава̄. локасмимпи хи чирапа̄рива̄сика̄ мадира̄дайо а̄сава̄ти вуччанти, йади ча чирапа̄рива̄сийат̣т̣хена а̄сава̄, етейева бхавитумараханти. вуттан̃хетам̣ – ‘‘пурима̄, бхиккхаве, кот̣и на пан̃н̃а̄йати авиджджа̄йа, ито пуббе авиджджа̄ на̄хосӣ’’тиа̄ди (а. ни. 10.61). а̄йатам̣ ва̄ сам̣са̄радуккхам̣ саванти пасавантӣтипи а̄сава̄. пурима̄ни четтха ниббачана̄ни йаттха килеса̄ а̄сава̄ти а̄гаччханти, таттха йуджджанти, паччхимам̣ каммепи. на кевалан̃ча каммакилеса̄йева а̄сава̄, апича кхо на̄наппака̄ра̄ упаддава̄пи. суттесу хи ‘‘на̄хам̣, чунда, дит̣т̣хадхаммика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десемӣ’’ти (дӣ. ни. 3.182) еттха вива̄дамӯлабхӯта̄ килеса̄ а̄сава̄ти а̄гата̄.

‘‘йена девӯпапатйасса, гандхаббо ва̄ вихан̇гамо;

йаккхаттам̣ йена гаччхеййам̣, мануссаттан̃ча аббадже;

те майхам̣ а̄сава̄ кхӣн̣а̄, виддхаста̄ винал̣ӣката̄’’ти. (а. ни. 4.36) –

еттха тебхӯмакам̣ ча каммам̣ авасеса̄ ча акусала̄ дхамма̄. ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39; а. ни. 2.202-230) еттха парӯпава̄давиппат̣иса̄равадхабандха̄дайо чева апа̄йадуккхабхӯта̄ ча на̄наппака̄ра̄ упаддава̄.

те панете а̄сава̄ йаттха йатха̄ а̄гата̄, таттха татха̄ ведитабба̄. ете хи винайе та̄ва ‘‘дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа, сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄’’ти (па̄ра̄. 39; а. ни. 2.202-230) дведха̄ а̄гата̄. сал̣а̄йатане ‘‘тайо ме, а̄вусо, а̄сава̄ ка̄ма̄саво бхава̄саво авиджджа̄саво’’ти (сам̣. ни. 4.321) тидха̄ а̄гата̄. ан̃н̃есу ча суттантесу (чӯл̣ани. джатукан̣н̣има̄н̣авапуччха̄ниддесо 69; пат̣и. ма. 1.107) абхидхамме (дха. са. 1102-1106; вибха. 937) ча тейева дит̣т̣ха̄савена саха чатудха̄ а̄гата̄. ниббедхикапарийа̄йена ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ нирайага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ тираччха̄найонига̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ петтивисайага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ мануссалокага̄минийа̄, аттхи а̄сава̄ девалокага̄минийа̄’’ти (а. ни. 6.63) пан̃чадха̄ а̄гата̄. каммамева четтха а̄сава̄ти вуттам̣. чхакканипа̄те ‘‘аттхи, бхиккхаве, а̄сава̄ сам̣вара̄паха̄табба̄’’тиа̄дина̄ (а. ни. 6.58) найена чхадха̄ а̄гата̄. сабба̄савапарийа̄йе (ма. ни. 1.14 а̄дайо) тейева дассанена паха̄таббехи саддхим̣ саттадха̄ а̄гата̄. идха пана абхидхамманайена чатта̄ро а̄сава̄ адхиппета̄ти ведитабба̄.

кхайа̄йа̄ти еттха пана а̄сава̄нам̣ сарасабхедопи кхӣн̣а̄ка̄ропи маггапхаланибба̄на̄нипи ‘‘а̄саваккхайо’’ти вуччати. ‘‘йо а̄сава̄нам̣ кхайо вайо бхедо парибхедо аниччата̄ антарадха̄на’’нти еттха хи а̄сава̄нам̣ сарасабхедо ‘‘а̄саваккхайо’’ти вутто. ‘‘джа̄нато ахам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄мӣ’’ти (ма. ни. 1.15; сам̣. ни. 2.23; итиву. 102) еттха а̄саваппаха̄нам̣ а̄сава̄нам̣ аччантаккхайо асамуппа̄до кхӣн̣а̄ка̄ро наттхибха̄во ‘‘а̄саваккхайо’’ти вутто.

‘‘секхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;

кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄’’ти. (итиву. 62) –

еттха магго ‘‘а̄саваккхайо’’ти вутто. ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄ саман̣о хотӣ’’ти (ма. ни. 1.438) еттха пхалам̣.

‘‘параваджджа̄нупассисса, ниччам̣ уджджха̄насан̃н̃ино;

а̄сава̄ тасса вад̣д̣ханти, а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄’’ти. (дха. па. 253) –

еттха нибба̄нам̣. имасмим̣ пана сутте пхалам̣ сандха̄йа ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти а̄ха, арахаттапхалаттха̄йа̄ти аттхо.

индрийесу гуттадва̄роти маначчхат̣т̣хесу индрийесу пихитадва̄ро. бходжане маттан̃н̃ӯти бходжанасмим̣ пама̄н̣ан̃н̃ӯ, пат̣иггахан̣апарибхогапаччавеккхан̣аматтам̣ джа̄на̄ти паджа̄на̄тӣти аттхо. джа̄гарийам̣ ануйуттоти раттиндивам̣ чха кот̣т̣ха̄се катва̄ пан̃часу кот̣т̣ха̄сесу джа̄гаран̣абха̄вам̣ ануйутто, джа̄гаран̣ейева йуттаппайуттоти аттхо.

евам̣ ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ида̄ни тамева т̣хапитапат̣ипа̄т̣ийа̄ вибхаджанто катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхӯтиа̄дима̄ха. таттха чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄тиа̄дӣнам̣ аттхо висуддхимагге (висуддхи. 1.15) виттха̄рито, татха̄ пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети нева дава̄йа̄тиа̄дӣнам̣ (висуддхи. 1.18). а̄варан̣ӣйехи дхаммехӣти пан̃чахи нӣваран̣ехи дхаммехи. нӣваран̣а̄ни хи читтам̣ а̄варитва̄ тит̣т̣ханти, тасма̄ а̄варан̣ӣйа̄ дхамма̄ти вуччанти. сӣхасеййам̣ каппетӣти сӣхо вийа сеййам̣ каппети. па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа̄ти ва̄мапа̄дам̣ даккхин̣апа̄де атиа̄дха̄йа. самам̣ т̣хапите хи па̄де джа̄н̣укена джа̄н̣укам̣ гоппхакена ча гоппхакам̣ гхат̣ӣйати, тато ведана̄ ут̣т̣хаханти. тасма̄ тасса досасса париваджджанаттхам̣ тхокам̣ атиккамитва̄ еса па̄дам̣ т̣хапети. тена вуттам̣ – ‘‘па̄де па̄дам̣ ачча̄дха̄йа̄’’ти.

сато сампаджа̄ноти сатийа̄ чева сампаджан̃н̃ена ча саманна̄гато. катхам̣ панеса нидда̄йанто сато сампаджа̄но на̄ма хотӣти? пуримаппаваттивасена. айам̣ хи чан̇каме чан̇каманто нидда̄йа оккаманабха̄вам̣ н̃атва̄ паваттама̄нам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ т̣хапетва̄ ман̃че ва̄ пхалаке ва̄ нипанно ниддам̣ упагантва̄ пуна пабуджджхама̄но каммат̣т̣ха̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄не ган̣хантойева пабуджджхати. тасма̄ нидда̄йантопи сато сампаджа̄но на̄ма хоти. айам̣ та̄ва мӯлакаммат̣т̣ха̄не найова. париггахакаммат̣т̣ха̄навасена̄пи панеса сато сампаджа̄но на̄ма хоти. катхам̣? айам̣ хи чан̇каманто нидда̄йа оккаманабха̄вам̣ н̃атва̄ па̄са̄н̣апхалаке ва̄ ман̃че ва̄ даккхин̣ена пассена нипаджджитва̄ паччавеккхати – ‘‘ачетано ка̄йо ачетане ман̃че патит̣т̣хито, ачетано ман̃чо ачетана̄йа патхавийа̄, ачетана̄ патхавӣ ачетане удаке, ачетанам̣ удакам̣ ачетане ва̄те, ачетано ва̄то ачетане а̄ка̄се патит̣т̣хито. таттха а̄ка̄сампи ‘ахам̣ ва̄там̣ уккхипитва̄ т̣хита’нти на джа̄на̄ти, ва̄топи ‘ахам̣ а̄ка̄се патит̣т̣хито’ти на джа̄на̄ти. татха̄ ва̄то на джа̄на̄ти. ‘ахам̣ удакам̣ уккхипитва̄ т̣хито’ти…пе… ман̃чо на джа̄на̄ти, ‘ахам̣ ка̄йам̣ уккхипитва̄ т̣хито’ти, ка̄йо на джа̄на̄ти ‘ахам̣ ман̃че патит̣т̣хито’ти. на хи тесам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄бхого ва̄ саманна̄ха̄ро ва̄ манасика̄ро ва̄ четана̄ ва̄ паттхана̄ ва̄ аттхӣ’’ти. тасса евам̣ паччавеккхато там̣ паччавеккхан̣ачиттам̣ бхаван̇ге отарати. евам̣ нидда̄йантопи сато сампаджа̄но на̄ма хотӣти.

ут̣т̣ха̄насан̃н̃ам̣ манасикаритва̄ти ‘‘еттакам̣ т̣ха̄нам̣ гате чанде ва̄ та̄рака̄йа ва̄ ут̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ут̣т̣ха̄нака̄лапариччхедикам̣ сан̃н̃ам̣ манасикаритва̄, читте т̣хапетва̄ти аттхо. евам̣ каритва̄ сайито хи йатха̄париччхиннейева ка̄ле ут̣т̣хахати.