1. ба̄лавагго

1. бхайасуттаван̣н̣ана̄

1. тиканипа̄тасса пат̣хаме бхайа̄нӣтиа̄дӣсу бхайанти читтутра̄со. упаддавоти анекаггата̄ка̄ро. упасагготи упасат̣т̣ха̄ка̄ро таттха таттха лаггана̄ка̄ро.

тесам̣ евам̣ на̄наттам̣ ведитаббам̣ – паббатависаманиссита̄ чора̄ джанападава̄сӣнам̣ песенти – ‘‘майам̣ асукадивасе на̄ма тумха̄кам̣ га̄мам̣ пахарисса̄ма̄’’ти. те там̣ паваттим̣ сутака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхайам̣ санта̄сам̣ а̄паджджанти. айам̣ читтутра̄со на̄ма. ‘‘йатха̄ но те чора̄ купита̄ анаттхампи а̄вахеййу’’нти хаттхаса̄рам̣ гахетва̄ двипадачатуппадехи саддхим̣ аран̃н̃ам̣ пависитва̄ таттха таттха бхӯмийам̣ нипаджджанти д̣ам̣самакаса̄дӣхи кхаджджама̄на̄, гумбантара̄ни пависанта̄ кха̄н̣укан̣т̣аке мадданти. тесам̣ евам̣ вичаранта̄нам̣ виккхиттабха̄во анекаггата̄ка̄ро на̄ма. тато чоресу йатха̄вутте дивасе ана̄гаччхантесу ‘‘туччхакаса̄санам̣ бхависсати, га̄мам̣ пависисса̄ма̄’’ти сапариккха̄ра̄ га̄мам̣ пависанти. атха тесам̣ павит̣т̣хабха̄вам̣ н̃атва̄ га̄мам̣ парива̄ретва̄ два̄ре аггим̣ датва̄ мануссе гха̄тетва̄ чора̄ саббам̣ вибхавам̣ вилумпитва̄ гаччханти. тесу гха̄тита̄васеса̄ аггим̣ нибба̄петва̄ кот̣т̣хакаччха̄йа̄бхиттиччха̄йа̄дӣсу таттха таттха лаггитва̄ нисӣданти нат̣т̣хам̣ анусочама̄на̄. айам̣ упасат̣т̣ха̄ка̄ро лаггана̄ка̄ро на̄ма.

нал̣а̄га̄ра̄ти нал̣ехи чханнапат̣иччханнаага̄ра̄. сесасамбха̄ра̄ панеттха руккхамайа̄ хонти. тин̣а̄га̄репи есева найо. кӯт̣а̄га̄ра̄нӣти кӯт̣асан̇гахита̄ни ага̄ра̄ни. уллитта̄валитта̄нӣти анто ча бахи ча литта̄ни. нива̄та̄нӣти нива̄ритава̄таппавеса̄ни. пхуситаггал̣а̄нӣти чхекехи вад̣д̣хакӣхи кататта̄ пит̣т̣хасан̇гха̄т̣амхи сут̣т̣ху пхуситакава̄т̣а̄ни. пихитава̄тапа̄на̄нӣти йуттава̄тапа̄на̄ни. имина̄ пададвайена кава̄т̣ава̄тапа̄на̄нам̣ ниччапихитатам̣ акатхетва̄ сампаттийева катхита̄. иччхитиччхитаккхан̣е пана та̄ни пидхӣйанти ча виварӣйанти ча.

ба̄лато уппаджджантӣти ба̄ламева нисса̄йа уппаджджанти. ба̄ло хи апан̣д̣итапурисо раджджам̣ ва̄ опараджджам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ пана махантам̣ т̣ха̄нам̣ паттхенто катипайе аттана̄ садисе видхавапутте маха̄дхутте гахетва̄ ‘‘етха ахам̣ тумхе иссаре карисса̄мӣ’’ти паббатагахана̄дӣни нисса̄йа антаманте га̄ме пахаранто да̄марикабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ анупуббена нигамепи джанападепи пахарати. манусса̄ геха̄ни чхад̣д̣етва̄ кхемат̣т̣ха̄нам̣ паттхайама̄на̄ паккаманти. те нисса̄йа васанта̄ бхиккхӯпи бхиккхунийопи аттано аттано васанат̣т̣ха̄на̄ни паха̄йа паккаманти. гатагатат̣т̣ха̄не бхиккха̄пи сена̄санампи дуллабхам̣ хоти. евам̣ чатуннампи париса̄нам̣ бхайам̣ а̄гатамева хоти. паббаджджитесупи две ба̄ла̄ бхиккхӯ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вива̄дам̣ пат̣т̣хапетва̄ чоданам̣ а̄рабханти. ити косамбива̄сика̄нам̣ вийа маха̄калахо уппаджджати. чатуннам̣ париса̄нам̣ бхайам̣ а̄гатамева хотӣти евам̣ йа̄ни ка̄ничи бхайа̄ни уппаджджанти, сабба̄ни та̄ни ба̄лато уппаджджантӣти йатха̄нусандхина̄ десанам̣ нит̣т̣хапеси.

2. лаккхан̣асуттаван̣н̣ана̄

2. дутийе ка̄йадва̄ра̄дипаваттам̣ каммам̣ лаккхан̣ам̣ сан̃джа̄нанака̄ран̣ам̣ асса̄ти каммалаккхан̣о. апада̄насобханӣ пан̃н̃а̄ти йа̄ пан̃н̃а̄ на̄ма апада̄нена собхати, ба̄ла̄ ча пан̣д̣ита̄ ча аттано аттано чаритенева па̄кат̣а̄ хонтӣти аттхо. ба̄лена хи гатамагго руккхагаччхага̄манигама̄дӣни джха̄петва̄ гаччхантасса индаггино гатамагго вийа хоти, джха̄мат̣т̣ха̄наматтамева ан̇га̄рамасичха̄рика̄сама̄кулам̣ пан̃н̃а̄йати. пан̣д̣итена гатамагго кусоббха̄дайо пӯретва̄ вивидхасассасампадам̣ а̄вахама̄нена чатудӣпикамегхена гатамагго вийа хоти. йатха̄ тена гатамагге удакапӯра̄ни чева вивидхасассапхала̄пхала̄ни ча та̄ни та̄ни т̣ха̄на̄ни пан̃н̃а̄йанти, евам̣ пан̣д̣итена гатамагге сампаттийова пан̃н̃а̄йанти но випаттийоти. сесаметтха утта̄наттхамева.

3. чинтӣсуттаван̣н̣ана̄

3. татийе ба̄лалаккхан̣а̄нӣти ‘‘ба̄ло айа’’нти етехи лаккхӣйати н̃а̄йатӣти ба̄лалаккхан̣а̄ни. та̄невасса сан̃джа̄нанака̄ран̣а̄нӣти ба̄ланимитта̄ни. ба̄ла̄пада̄на̄нӣти ба̄ласса апада̄на̄ни. дуччинтитачинтӣти чинтайанто абхиджджха̄бйа̄па̄дамиччха̄дассанавасена дуччинтитамева чинтети. дуббха̄ситабха̄сӣти бха̄сама̄нопи муса̄ва̄да̄дибхедам̣ дуббха̄ситамева бха̄сати. дуккат̣акаммака̄рӣти каронтопи па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена дуккат̣акаммамева кароти. пан̣д̣италаккхан̣а̄нӣтиа̄ди вутта̄нуса̄ренева ведитаббам̣. сучинтитачинтӣтиа̄дӣни четтха маносучарита̄дӣнам̣ васена йоджетабба̄ни.

4. аччайасуттаван̣н̣ана̄

4. чатуттхе аччайам̣ аччайато на пассатӣти аттано апара̄дхам̣ апара̄дхато на пассати. аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ наппат̣икаротӣти ‘‘апараддхам̣ майа̄’’ти н̃атва̄пи йо дхаммо, там̣ на кароти, дан̣д̣акаммам̣ а̄харитва̄ аччайам̣ на десети наккхама̄пети. аччайам̣ десентасса йатха̄дхаммам̣ наппат̣игган̣ха̄тӣти парасса ‘‘вираддхам̣ майа̄’’ти н̃атва̄ дан̣д̣акаммам̣ а̄харитва̄ кхама̄пентасса наккхамати. суккапаккхо вуттапат̣ипаккхато ведитаббо.

5. айонисосуттаван̣н̣ана̄

5. пан̃чаме айонисо пан̃хам̣ катта̄ хотӣти ‘‘кати ну кхо, уда̄йи, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти вутте ‘‘пуббенива̄со ануссатит̣т̣ха̄нам̣ бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ ла̄л̣уда̄йиттхеро вийа анупа̄йачинта̄йа апан̃хамева пан̃ханти катта̄ хоти. айонисо пан̃хам̣ виссаджджета̄ хотӣти евам̣ чинтитам̣ пана пан̃хам̣ виссаджджентопи ‘‘идха, бханте, бхиккху анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатхидам̣, екампи джа̄ти’’нтиа̄дина̄ найена сойева тхеро вийа айонисо виссаджджета̄ хоти, апан̃хамева пан̃ханти катхети. париман̣д̣алехи падабйан̃джанехӣти еттха падамева аттхасса бйан̃джанато падабйан̃джанам̣. там̣ аккхарапа̄рипӯрим̣ катва̄ дасавидхам̣ бйан̃джанабуддхим̣ апариха̄петва̄ вуттам̣ париман̣д̣алам̣ на̄ма хоти, еварӯпехи падабйан̃джанехӣти аттхо. силит̣т̣хехӣти падасилит̣т̣хата̄йа силит̣т̣хехи. упагатехӣти аттхан̃ча ка̄ран̣ан̃ча упагатехи. на̄ббханумодита̄ти евам̣ йонисо саббам̣ ка̄ран̣асампаннам̣ катва̄пи виссаджджитам̣ парасса пан̃хам̣ на̄бхинумодати на̄бхинандати са̄рипуттаттхерасса пан̃хам̣ ла̄л̣уда̄йиттхеро вийа. йатха̄ха –

‘‘ат̣т̣ха̄нам̣ кхо етам̣, а̄вусо са̄рипутта, анавака̄со, йам̣ со атиккаммева кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рабхаккха̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паджджеййа̄пи вут̣т̣хахеййа̄пи, наттхетам̣ т̣ха̄на’’нти (а. ни. 5.166).

йонисо пан̃хам̣ катта̄тиа̄дӣсу а̄нандаттхеро вийа йонисова пан̃хам̣ чинтетва̄ йонисо виссаджджита̄ хоти. тхеро хи ‘‘кати ну кхо, а̄нанда, ануссатит̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти пуччхито ‘‘айам̣ пан̃хо бхависсатӣ’’ти йонисо чинтетва̄ йонисо виссадждженто а̄ха – ‘‘идха, бханте, бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… чатуттхаджджха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. идам̣, бханте, ануссатит̣т̣ха̄нам̣ евам̣бха̄витам̣ евам̣бахулӣкатам̣ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄йа сам̣ваттатӣ’’ти. аббханумодита̄ хотӣти татха̄гато вийа йонисо аббханумодита̄ хоти. татха̄гато хи а̄нандаттхерена пан̃хе виссаджджите ‘‘са̄дху са̄дху, а̄нанда, тена хи твам̣, а̄нанда, имампи чхат̣т̣хам̣ ануссатит̣т̣ха̄нам̣ дха̄рехи. идха̄нанда, бхиккху сатова абхиккамати сатова пат̣иккаматӣ’’тиа̄дима̄ха. чхат̣т̣ха̄дӣни утта̄наттха̄нева.

9. кхатасуттаван̣н̣ана̄

9. наваме суккапаккхо пуббабха̄ге дасахипи кусалакаммапатхехи париччхинно, упари йа̄ва арахаттамагга̄ лаббхати. бахун̃ча пун̃н̃ам̣ пасаватӣти еттха локийалокуттарамиссакапун̃н̃ам̣ катхитам̣.

10. маласуттаван̣н̣ана̄

10. дасаме дуссӣлабха̄во дуссӣлйам̣, дуссӣлйамева малам̣ дуссӣлйамалам̣. кенат̣т̣хена маланти? анудаханат̣т̣хена дуггандхат̣т̣хена килит̣т̣хакаран̣ат̣т̣хена ча. тан̃хи нирайа̄дӣсу апа̄йесу анудахатӣти анудаханат̣т̣хенапи малам̣. тена саманна̄гато пуггало ма̄та̄питӯнампи сантике бхиккхусан̇гхасса̄пи антаре бодхичетийат̣т̣ха̄несупи джигуччханӣйо хоти, саббадиса̄су часса ‘‘еварӯпам̣ кира тена па̄пакаммам̣ ката’’нти аван̣н̣агандхо ва̄йатӣти дуггандхат̣т̣хенапи малам̣. тена ча саманна̄гато пуггало гатагатат̣т̣ха̄не упата̄пан̃чева лабхати, ка̄йакамма̄дӣни часса асучӣни хонти апабхассара̄нӣти килит̣т̣хакаран̣ат̣т̣хенапи малам̣. апича там̣ девамануссасампаттийо чева нибба̄насампаттин̃ча мила̄петӣти мила̄панат̣т̣хенапи маланти ведитаббам̣. исса̄маламаччхерамалесупи есева найо.

ба̄лавагго пат̣хамо.