5. парисаваггаван̣н̣ана̄

43. пан̃чамасса пат̣хаме утта̄на̄ти па̄кат̣а̄ аппат̣иччханна̄. гамбхӣра̄ти гул̣ха̄ пат̣иччханна̄. уддхата̄ти уддхаччена саманна̄гата̄. уннал̣а̄ти уггатанал̣а̄, ут̣т̣хитатуччхама̄на̄ти вуттам̣ хоти. чапала̄ти паттачӣвараман̣д̣ана̄дина̄ ча̄паллена йутта̄. мукхара̄ти мукхакхара̄ кхаравачана̄. викин̣н̣ава̄ча̄ти асам̣йатавачана̄ дивасампи нираттхакавачанапала̄пино. мут̣т̣хассатӣти виссат̣т̣хасатино. асампаджа̄на̄ти ниппан̃н̃а̄. асама̄хита̄ти читтекаггата̄маттасса̄пи ала̄бхино. па̄катиндрийа̄ти пакатийа̄ т̣хитехи виват̣ехи араккхитехи индрийехи саманна̄гата̄. суккапаккхо вуттавипалла̄сена ведитаббо.

44. дутийе бхан̣д̣анаджа̄та̄ти бхан̣д̣анам̣ вуччати калахасса пуббабха̄го, там̣ тесам̣ джа̄танти бхан̣д̣анаджа̄та̄. татха̄ ‘‘майам̣ тумхе дан̣д̣а̄песса̄ма бандха̄песса̄ма̄’’тиа̄дивачанаппаваттийа̄ сан̃джа̄такалаха̄. айам̣ та̄ва гихӣсу найо. паббаджита̄ пана а̄паттивӣтиккамава̄чам̣ ваданта̄ калахаджа̄та̄ на̄ма. вива̄да̄панна̄ти вируддхава̄дам̣ а̄панна̄. мукхасаттӣхи витуданта̄ти гун̣а̄нам̣ чхинданат̣т̣хена дуббха̄сита̄ ва̄ча̄ мукхасаттийоти вуччанти, та̄хи витуданта̄ виджджханта̄. самагга̄ти екакаммам̣ екуддесо самасиккхата̄ти етесам̣ каран̣ена самаггата̄йа сахита̄. пийачаккхӯхӣти метта̄чаккхӯхи.

45. татийе аггаватӣти уттамапуггалаватӣ, агга̄йа ва̄ уттама̄йа пат̣ипаттийа̄ саманна̄гата̄. тато випарӣта̄ анаггаватӣ. ба̄хулика̄ти чӣвара̄диба̄хулла̄йа пат̣ипанна̄. са̄санам̣ ситхилам̣ ган̣хантӣти са̄тхалика̄. оккамане пуббан̇гама̄ти еттха оккаманам̣ вуччати авагаманат̣т̣хена пан̃ча нӣваран̣а̄ни, тена пан̃чанӣваран̣апӯран̣е пуббан̇гама̄ти вуттам̣ хоти. павивекети упадхививеке нибба̄не. никкхиттадхура̄ти тивидхепи вивеке оропитадхура̄. на вӣрийам̣ а̄рабхантӣти дувидхампи вӣрийам̣ на каронти. аппаттасса паттийа̄ти пуббе аппаттасса джха̄навипассана̄маггапхалависесасса паттиаттха̄йа. итарам̣ пададвайам̣ тассева вевачанам̣. паччхима̄ джаната̄ти саддхивиха̄рикаантева̄сикаджано. дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджатӣти а̄чарийупаджджха̄йехи катам̣ анукаронто дит̣т̣хасса тесам̣ а̄ча̄расса анугатим̣ а̄паджджати на̄ма. сесам̣ вуттапат̣ипаккханайена ведитаббам̣.

46. чатуттхе арийа̄ти арийаса̄вакапариса̄. анарийа̄ти путхуджджанапариса̄. ‘‘идам̣ дуккха’’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нантӣти т̣хапетва̄ тан̣хам̣ тебхӯмака̄ пан̃чаккхандха̄ дуккхасаччам̣ на̄ма, еттакамева дуккхам̣, ито уддхам̣ дуккхам̣ наттхӣти йатха̄сабха̄вато наппаджа̄нанти. еса найо саббаттха. сесападесу пана тасса дуккхасса самут̣т̣ха̄пика̄ пуриматан̣ха̄ самудайо на̄ма, тасса̄йева тан̣ха̄йа, двиннампи ва̄ тесам̣ сачча̄нам̣ аччантаккхайо асамуппатти дуккханиродхо на̄ма, ат̣т̣хан̇гико арийамагго дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ на̄ма̄ти евам̣ имасмим̣ сутте чатӯхи саччехи чатта̄ро магга̄ ча чатта̄ри ча пхала̄ни катхита̄ни.

47. пан̃чаме париса̄касат̣оти касат̣апариса̄ качаварапариса̄ пала̄папариса̄ти аттхо. париса̄ман̣д̣оти пасаннапариса̄ са̄рапариса̄ти аттхо. чханда̄гатим̣ гаччхантӣти чхандена агатим̣ гаччханти, акаттаббам̣ каронтӣти аттхо. сесападесупи есева найо. има̄ни пана чатта̄ри агатигамана̄ни бхан̣д̣абха̄джанӣйе ча виниччхайат̣т̣ха̄не ча лаббханти. таттха бхан̣д̣абха̄джанӣйе та̄ва аттано бха̄рабхӯта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ амана̄пе бхан̣д̣аке патте там̣ париваттетва̄ мана̄пам̣ денто чханда̄гатим̣ гаччхати на̄ма. аттано пана абха̄рабхӯта̄нам̣ мана̄пе бхан̣д̣аке патте там̣ париваттетва̄ амана̄пам̣ денто доса̄гатим̣ гаччхати на̄ма. бхан̣д̣акабха̄джанӣйаваттхун̃ча т̣хитикан̃ча аджа̄нанто моха̄гатим̣ гаччхати на̄ма. мукхара̄нам̣ ва̄ ра̄джа̄диниссита̄нам̣ ва̄ ‘‘име ме амана̄пе бхан̣д̣аке динне анаттхампи кареййу’’нти бхайена париваттетва̄ мана̄пам̣ денто бхайа̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо пана евам̣ на гаччхати, саббесам̣ тула̄бхӯто пама̄н̣абхӯто маджджхатто хутва̄ йам̣ йасса па̄пун̣а̄ти, тан̃н̃ева тасса дети, айам̣ чатуббидхампи агатигаманам̣ на гаччхати на̄ма. виниччхайат̣т̣ха̄не пана аттано бха̄рабхӯтасса гарука̄паттим̣ лахука̄паттӣти катва̄ катхенто чханда̄гатим̣ гаччхати на̄ма. итарасса лахука̄паттим̣ гарука̄паттӣти катва̄ катхенто доса̄гатим̣ гаччхати на̄ма. а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣ пана самуччайаккхандхакан̃ча аджа̄нанто моха̄гатим̣ гаччхати на̄ма. мукхарасса ва̄ ра̄джапӯджитасса ва̄ ‘‘айам̣ ме гарукам̣ катва̄ а̄паттим̣ катхентасса анаттхампи кареййа̄’’ти гарукамева лахука̄ти катва̄ катхенто бхайа̄гатим̣ гаччхати на̄ма. йо пана саббесам̣ йатха̄бхӯтамева катхети, айам̣ чатуббидхампи агатигаманам̣ на гаччхати на̄ма.

48. чхат̣т̣хе окка̄читавинӣта̄ти дуббинӣта̄. но пат̣ипуччха̄винӣта̄ти на пуччхитва̄ винӣта̄. гамбхӣра̄ти па̄л̣ивасена гамбхӣра̄ салласуттасадиса̄. гамбхӣраттха̄ти аттхавасена гамбхӣра̄ маха̄ведалласуттасадиса̄. локуттара̄ти локуттарааттхадӣпака̄. сун̃н̃ата̄пат̣исам̣йутта̄ти саттасун̃н̃ам̣ дхаммаматтамева пака̄сака̄ асан̇кхатасам̣йуттасадиса̄. на ан̃н̃а̄ читтам̣ упат̣т̣хапентӣти виджа̄нанаттха̄йа читтам̣ на упат̣т̣хапенти, нидда̄йанти ва̄ ан̃н̃авихита̄ ва̄ хонти. уггахетаббам̣ парийа̄пун̣итаббанти уггахетаббе ча парийа̄пун̣итаббе ча. кавита̄ти кавӣхи ката̄. итарам̣ тассева вевачанам̣. читтаккхара̄ти вичитрааккхара̄. итарам̣ тассева вевачанам̣. ба̄хирака̄ти са̄санато бахибхӯта̄. са̄вакабха̄сита̄ти тесам̣ тесам̣ са̄вакехи бха̄сита̄. суссӯсантӣти аккхарачиттата̄йа чева сарасампаттийа̄ ча аттамана̄ хутва̄ сун̣анти. на чева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣ипуччхантӣти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ аттхам̣ ва̄ анусандхим̣ ва̄ пубба̄парам̣ ва̄ на пуччханти. на ча пат̣ивичарантӣти пуччханаттха̄йа ча̄рикам̣ на вичаранти. идам̣ катханти идам̣ бйан̃джанам̣ катхам̣ ропетаббам̣ кинти ропетаббам̣? имасса ко аттхоти имасса бха̄ситасса ко аттхо, ка̄ анусандхи, ким̣ пубба̄парам̣? авиват̣анти пат̣иччханнам̣. на виварантӣти на уггха̄т̣енти. анутта̄нӣкатанти апа̄кат̣ам̣ катам̣. на утта̄ним̣ каронтӣти па̄кат̣ам̣ на каронти. кан̇кха̄т̣ха̄нийесӯти кан̇кха̄йа ка̄ран̣абхӯтесу. суккапаккхо вуттавипалла̄сена ведитаббо.

49. саттаме а̄мисагарӯти чатупаччайагарука̄ локуттарадхаммам̣ ла̄макато гахетва̄ т̣хитапариса̄. саддхаммагарӯти нава локуттарадхамме гаруке катва̄ чатта̄ро паччайе ла̄макато гахетва̄ т̣хитапариса̄. убхатобха̄гавимуттоти двӣхи бха̄гехи вимутто. пан̃н̃а̄вимуттоти пан̃н̃а̄йа вимутто суккхавипассакакхӣн̣а̄саво. ка̄йасаккхӣти ка̄йена джха̄напхассам̣ пхуситва̄ паччха̄ ниродхам̣ нибба̄нам̣ саччхикатва̄ т̣хито. дит̣т̣хиппаттоти дит̣т̣хантам̣ патто. име двепи чхасу т̣ха̄несу лаббханти. саддха̄вимуттоти саддаханто вимутто. айампи чхасу т̣ха̄несу лаббхати. дхаммам̣ ануссаратӣти дхамма̄нуса̄рӣ. саддхам̣ ануссаратӣти саддха̄нуса̄рӣ. име двепи пат̣хамамаггасаман̇гино. калйа̄н̣адхаммоти сундарадхаммо. дуссӣло па̄падхаммоти ниссӣло ла̄макадхаммо. имам̣ касма̄ ган̣ханти? саббесу хи екасадисесу джа̄тесу сӣлавантесу балавага̄равам̣ на хоти, екаччесу пана дуссӣлесу сати сӣлаванта̄нам̣ упари балавага̄равам̣ хотӣти ман̃н̃анта̄ ган̣ханти. те тена ла̄бхам̣ лабхантӣти те бхиккхӯ екачча̄нам̣ ван̣н̣ам̣ екачча̄нам̣ аван̣н̣ам̣ катхетва̄ чатта̄ро паччайе лабханти. гатхита̄ти тан̣ха̄йа гантхита̄. муччхита̄ти тан̣ха̄васенева муччхита̄. аджджхопанна̄ти аджджхоса̄йа гилитва̄ паринит̣т̣хапетва̄ т̣хита̄. ана̄дӣнавадасса̄виноти апаччавеккхитапарибхоге а̄дӣнавам̣ апассанта̄. аниссаран̣апан̃н̃а̄ти чатӯсу паччайесу чхандара̄гаапакад̣д̣хана̄йа ниссаран̣апан̃н̃а̄йа вирахита̄ идаматтхам̣ етанти аджа̄нанта̄. парибхун̃джантӣти саччхандара̄га̄ хутва̄ парибхун̃джанти.

суккапаккхе убхатобха̄гавимуттотиа̄дӣсу айам̣ саттаннампи арийапуггала̄нам̣ сан̇кхепапака̄сана̄ – еко бхиккху пан̃н̃а̄дхурена абхинивит̣т̣хо ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ сота̄паттимаггам̣ па̄пун̣а̄ти. со тасмим̣ кхан̣е дхамма̄нуса̄рӣ на̄ма хоти, сота̄паттипхала̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу ка̄йасаккхи на̄ма, арахаттапхалаккхан̣е убхатобха̄гавимутто на̄ма. сама̄паттӣхи виккхамбханавимуттийа̄ маггена самуччхедавимуттийа̄ти двиккхаттум̣ ва̄ двӣхи ва̄ бха̄гехи вимуттоти аттхо. апаро пан̃н̃а̄дхурена абхинивит̣т̣хо сама̄паттийо ниббаттетум̣ асакконто суккхавипассакова хутва̄ сота̄паттимаггам̣ па̄пун̣а̄ти. со тасмим̣ кхан̣е дхамма̄нуса̄рӣ на̄ма хоти, сота̄паттипхала̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу дит̣т̣хиппатто на̄ма, арахаттапхалаккхан̣е пан̃н̃а̄вимутто на̄ма. апаро саддха̄дхурена абхинивит̣т̣хо ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ сота̄паттимаггам̣ па̄пун̣а̄ти. со тасмим̣ кхан̣е саддха̄нуса̄рӣ на̄ма хоти, сота̄паттипхала̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу ка̄йасаккхи на̄ма, арахаттапхалаккхан̣е убхатобха̄гавимутто на̄ма. апаро саддха̄дхурена абхинивит̣т̣хо сама̄паттийо ниббаттетум̣ асакконто суккхавипассакова хутва̄ сота̄паттимаггам̣ па̄пун̣а̄ти. со тасмим̣ кхан̣е саддха̄нуса̄рӣ на̄ма хоти, сота̄паттипхала̄дӣсу чхасу т̣ха̄несу саддха̄вимутто на̄ма, арахаттапхалаккхан̣е пан̃н̃а̄вимутто на̄ма.

50. ат̣т̣хаме висама̄ти сапаккхаланат̣т̣хена висама̄. сама̄ти нипаккхаланат̣т̣хена сама̄. адхаммакамма̄нӣти уддхамма̄ни камма̄ни. авинайакамма̄нӣти уббинайа̄ни камма̄ни.

51. наваме адхаммика̄ти ниддхамма̄. дхаммика̄ти дхаммайутта̄.

52. дасаме адхикаран̣анти вива̄да̄дхикаран̣а̄дичатуббидхам̣ адхикаран̣ам̣. а̄дийантӣти ган̣ханти. сан̃н̃а̄пентӣти джа̄на̄пенти. на ча сан̃н̃аттим̣ упагаччхантӣти сан̃н̃а̄панаттхам̣ на саннипатанти. на ча ниджджха̄пентӣти на пеккха̄пенти. на ча ниджджхаттим̣ упагаччхантӣти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ниджджха̄панаттха̄йа на саннипатанти. асан̃н̃аттибала̄ти асан̃н̃аттийева балам̣ етесанти асан̃н̃аттибала̄. аппат̣иниссаггамантиноти йесам̣ хи евам̣ хоти – ‘‘саче амхехи гахитам̣ адхикаран̣ам̣ дхаммикам̣ бхависсати, ган̣хисса̄ма. саче адхаммикам̣, виссаджджесса̄ма̄’’ти, те пат̣иниссаггамантино на̄ма хонти. име пана на татха̄ мантентӣти аппат̣иниссаггамантино. тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄ абхинивисса̄ти дит̣т̣хитха̄мена ча дит̣т̣хипара̄ма̄сена ча абхинивиситва̄. идамева саччанти идам̣ амха̄кам̣ вачанамева саччам̣. могхаман̃н̃анти авасеса̄нам̣ вачанам̣ могхам̣ туччхам̣. суккапаккхо утта̄наттхойева̄ти.

парисавагго пан̃чамо.