16. екадхаммапа̄л̣и

(16) 1. екадхаммапа̄л̣и-пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄

296. екадхаммапа̄л̣ийам̣ екадхаммоти екасабха̄во. екантаниббида̄йа̄ти екантена ват̣т̣е ниббинданаттха̄йа уккан̣т̣ханаттха̄йа. вира̄га̄йа̄ти ват̣т̣е вираджджанаттха̄йа, ра̄га̄дӣнам̣ ва̄ килеса̄нам̣ вираджджана̄йа вигама̄йа. ниродха̄йа̄ти ра̄га̄дӣнам̣ ниродха̄йа аппаваттикаран̣аттха̄йа, ват̣т̣ассева ва̄ нируджджханаттха̄йа. упасама̄йа̄ти килесавӯпасаманаттха̄йа, абхин̃н̃а̄йа̄ти аничча̄дивасена лаккхан̣аттайам̣ а̄ропетва̄ абхиджа̄нанаттха̄йа. самбодха̄йа̄ти чатуннам̣ сачча̄нам̣ буджджханаттха̄йа, ‘‘бодхи вуччати чатӯсу маггесу н̃а̄н̣а’’нти (маха̄ни. 191; чӯл̣ани. кхаггависа̄н̣асуттаниддесо 121) евам̣ вуттасса ва̄ чатумагган̃а̄н̣асса пат̣ивиджджханаттха̄йа. нибба̄на̄йа̄ти аппаччайанибба̄насса саччхикаран̣аттха̄йа.

ити бхагава̄ имехи саттахи падехи буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄насса ван̣н̣ам̣ катхеси. касма̄? маха̄джанасса усса̄хаджананаттхам̣ висакан̣т̣акава̄н̣иджо вийа аттано пан̣ийасса. висакан̣т̣акава̄н̣иджо на̄ма гул̣ава̄н̣иджо вуччати. со кира гул̣апха̄н̣итакхан̣д̣асаккара̄дӣни сакат̣ена̄да̄йа паччантага̄мам̣ гантва̄ ‘‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха, висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ ‘‘висам̣ на̄ма каккхал̣ам̣ гхорам̣. йо нам̣ кха̄дати, со марати. кан̣т̣акампи виджджхитва̄ ма̄рети, убхопете каккхал̣а̄. ко еттха а̄нисам̣со’’ти гехадва̄ра̄ни тхакесум̣, да̄раке ча пала̄песум̣. там̣ дисва̄ ва̄н̣иджо ‘авоха̄ракусала̄ име га̄мика̄, ханда не упа̄йена га̄ха̄пемӣ’’ти ‘‘атимадхурам̣ ган̣хатха, атиса̄дум̣ ган̣хатха, гул̣ам̣ пха̄н̣итам̣ саккарам̣ самаггхам̣ лаббхати, кӯт̣ама̄сакакӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхи ва̄пи лаббхатӣ’’ти уггхосеси. там̣ сутва̄ га̄мика̄ тут̣т̣хапахат̣т̣ха̄ ваггавагга̄ гантва̄ бахумпи мӯлам̣ датва̄ аггахесум̣.

таттха висакан̣т̣акава̄н̣иджасса ‘‘висакан̣т̣акам̣ ган̣хатха̄’’ти уггхосанам̣ вийа бхагавато буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄накатханам̣, висакан̣т̣аке ван̣н̣ам̣ катхетва̄ тасса гахан̣аттха̄йа маха̄джанасса усса̄хакаран̣ам̣ вийа имехи саттахи падехи буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄насса ван̣н̣абхан̣анена тасса маха̄джанасса усса̄хакаран̣ам̣.

катамо екадхаммоти катхетукамйата̄пуччха̄. буддха̄нуссатӣти буддхам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати, буддхагун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. там̣ панетам̣ буддха̄нуссатикаммат̣т̣ха̄нам̣ дувидхам̣ хоти читтасампахам̣санаттхан̃чева випассанаттхан̃ча. катхам̣? йада̄ хи асубха̄рамман̣есу ан̃н̃атарам̣ бха̄вентасса бхиккхуно читтуппа̄до упахан̃н̃ати уккан̣т̣хати нирасса̄до хоти, вӣтхим̣ наппат̣ипаджджати, кӯт̣агон̣о вийа ито чито ча видха̄вати. тасмим̣ кхан̣е еса мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа ‘‘итипи со бхагава̄’’тиа̄дина̄ найена татха̄гатасса локийалокуттарагун̣е ануссарати. тассевам̣ буддхам̣ ануссарантасса читтуппа̄до пасӣдати, винӣваран̣о хоти. со там̣ читтам̣ евам̣ даметва̄ пуна мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣йева манаси кароти. катхам̣? йатха̄ на̄ма балава̄ пурисо кӯт̣а̄га̄ракан̣н̣икаттха̄йа маха̄руккхам̣ чхинданто са̄кха̄пала̄саччхеданаматтенева пхарасудха̄ра̄йа випанна̄йа маха̄руккхам̣ чхиндитум̣ асакконтопи дхураниккхепам̣ акатва̄ва камма̄раса̄лам̣ гантва̄ тикхин̣ам̣ пхарасум̣ ка̄ра̄петва̄ пуна там̣ чхиндеййа. евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣. со евам̣ буддха̄нуссативасена читтам̣ паридаметва̄ пуна мӯлакаммат̣т̣ха̄нам̣ манасикаронто асубха̄рамман̣ам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ ниббаттетва̄ джха̄нан̇га̄ни саммаситва̄ арийабхӯмим̣ оккамати. евам̣ та̄ва читтасампахам̣санаттхам̣ хоти.

йада̄ панеса буддха̄нуссатим̣ ануссаритва̄ ‘‘ко айам̣ итипи со бхагава̄тиа̄дина̄ найена ануссари, иттхи ну кхо пурисо ну кхо девамануссама̄рабрахма̄нам̣ ан̃н̃атаро ну кхо’’ти паригган̣ханто ‘‘на ан̃н̃о кочи, сатисампайуттам̣ пана читтамева ануссарӣ’’ти дисва̄ ‘‘там̣ кхо панетам̣ читтам̣ кхандхато вин̃н̃а̄н̣аккхандхо хоти, тена сампайутта̄ ведана̄ ведана̄ккхандхо, тена сампайутта̄ сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄ккхандхо, сахаджа̄та̄ пхасса̄дайо сан̇кха̄раккхандхоти име чатта̄ро арӯпаккхандха̄ хонтӣ’’ти арӯпан̃ча ваваттхапетва̄ тасса ниссайам̣ парийесанто хадайаваттхум̣ дисва̄ тасса ниссайа̄ни чатта̄ри маха̄бхӯта̄ни, та̄ни упа̄да̄йа паватта̄ни сесаупа̄да̄рӯпа̄ни ча париггахетва̄ ‘‘саббампетам̣ рӯпам̣ рӯпаккхандхо’’ти ваваттхапетва̄ ‘‘идан̃ча рӯпам̣ пуриман̃ча арӯпа’’нти сан̇кхепато рӯпа̄рӯпам̣, пабхедато пан̃чаккхандхе пуна ‘‘сан̇кхепато пан̃чапете кхандха̄ дуккхасачча’’нти дуккхасаччам̣ ваваттхапетва̄ ‘‘тасса пабха̄вика̄ тан̣ха̄ самудайасаччам̣, тасса̄ ниродхо ниродхасаччам̣, ниродхападжа̄нана̄ пат̣ипада̄ маггасачча’’нти евам̣ пуббабха̄ге чатта̄ри ча сачча̄ни ваваттхапетва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ арийабхӯмим̣ оккамати. тада̄сса имам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ випассанаттхам̣ на̄ма хоти. айам̣ кхотиа̄ди аппана̄ва̄ро вуттанайенева ведитаббо.

297. дхамма̄нуссатиа̄дӣсупи есева найо. айам̣ панеттха вачанаттхо – дхаммам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати дхамма̄нуссати, сва̄ккха̄тата̄дидхаммагун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. сан̇гхам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати сан̇гха̄нуссати, суппат̣ипанната̄дисан̇гхагун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. сӣлам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати сӣла̄нуссати, акхан̣д̣ата̄дисӣлагун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. ча̄гам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати ча̄га̄нуссати, муттача̄гата̄дича̄гагун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. девата̄ а̄раббха уппанна̄ ануссати девата̄нуссати, девата̄ саккхит̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ аттано саддха̄дигун̣а̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. а̄на̄па̄не а̄раббха уппанна̄ сати а̄на̄па̄нассати, асса̄сапасса̄санимитта̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. маран̣ам̣ а̄раббха уппанна̄ сати маран̣ассати, джӣвитиндрийупаччхеда̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. кеса̄дибхедам̣ рӯпака̄йам̣ гата̄, ка̄йе ва̄ гата̄ти ка̄йагата̄, ка̄йагата̄ ча са̄ сати ча̄ти ка̄йагата̄сатӣти ваттаббе рассам̣ акатва̄ ка̄йагата̄сатӣти вутта̄. кеса̄дика̄йакот̣т̣ха̄санимитта̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. упасамам̣ а̄раббха уппанна̄ ануссати упасама̄нуссати, саббадуккхӯпасама̄рамман̣а̄йа сатийа̄ етам̣ адхивачанам̣. дувидхо ва̄ упасамо аччантӯпасамо ча кхайӯпасамо ча. таттха аччантӯпасамо на̄ма нибба̄нам̣, кхайӯпасамо на̄ма магго. еваметам̣ дувидхампи упасамам̣ ануссарантасса уппанна̄ сати упасама̄нуссатӣти айаметтха аттхо. ити имесу дасасу каммат̣т̣ха̄несу а̄на̄па̄нассати маран̣ассати ка̄йагата̄сатӣти има̄ни тӣн̣и випассанаттха̄нева хонти, сеса̄ни сатта читтасампахам̣санаттха̄нипи хонтӣти.

пат̣хамаваггаван̣н̣ана̄.

16. екадхаммапа̄л̣и

(16) 2. екадхаммапа̄л̣и-дутийаваггаван̣н̣ана̄

298. дутийе миччха̄дит̣т̣хӣти два̄сат̣т̣хивидха̄йапи миччха̄дит̣т̣хийа̄ етам̣ адхивачанам̣. миччха̄дит̣т̣хикасса̄ти та̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гатасса.

299. самма̄дит̣т̣хӣти пан̃чавидха̄йапи самма̄дит̣т̣хийа̄ етам̣ адхивачанам̣. самма̄дит̣т̣хикасса̄ти та̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гатасса.

302. айонисо манасика̄роти анупа̄йаманасика̄ро.

303. йонисо манасика̄роти упа̄йаманасика̄ро. таттха айонисо манасикарото пуббе ануппанна̄ миччха̄дит̣т̣хи уппаджджати, уппанна̄ пана йа̄ва нийа̄моккамана̄ павад̣д̣хати. нийа̄ме окканте вад̣д̣хита̄ на̄ма хоти. йонисо манасикарото пуббе ануппанна̄ самма̄дит̣т̣хи уппаджджати, уппанна̄ пана йа̄ва арахаттамагга̄ павад̣д̣хати. арахаттапхале патте вад̣д̣хита̄ на̄ма хоти.

304. миччха̄дит̣т̣хийа̄, бхиккхаве, саманна̄гата̄ сатта̄ти еттха екачча̄ миччха̄дит̣т̣хи сагга̄варан̣а̄ чева хоти магга̄варан̣а̄ ча, екачча̄ магга̄варан̣а̄ва, на сагга̄варан̣а̄, екачча̄ нева сагга̄варан̣а̄ на магга̄варан̣а̄. таттха ахетукадит̣т̣хи, акирийадит̣т̣хи, наттхикадит̣т̣хӣти айам̣ тивидха̄ сагга̄варан̣а̄ чева хоти магга̄варан̣а̄ ча. дасаваттхука̄ антагга̄хика̄ миччха̄дит̣т̣хи магга̄варан̣а̄ва хоти на сагга̄варан̣а̄. вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хи нева сагга̄варан̣а̄ на магга̄варан̣а̄. идам̣ пана видха̄нам̣ пат̣иккхипитва̄ имасмим̣ сутте ‘‘миччха̄дит̣т̣хийа̄, бхиккхаве, саманна̄гата̄’’ти вачанато антамасо вӣсативаттхукам̣ сакка̄йадит̣т̣хим̣ упа̄да̄йа дит̣т̣хи на̄ма саггам̣ упанетум̣ саматтха̄ на̄ма наттхи, екантам̣ нирайасмим̣йева нимуджджа̄петӣти вуттам̣. йатха̄ хи муггама̄саппама̄н̣а̄пи па̄са̄н̣асаккхара̄ удаке паккхитта̄ уппилавама̄на̄ на̄ма наттхи, екантам̣ хет̣т̣ха̄ва пависати, евамевам̣ антамасо сакка̄йадит̣т̣хипи саггам̣ упанетум̣ саматтха̄ на̄ма наттхи, екантам̣ апа̄йесуйева нимуджджа̄петӣти.

305. самма̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гата̄ти еттха каммассакатасамма̄дит̣т̣хи, джха̄насамма̄дит̣т̣хи, випассана̄самма̄дит̣т̣хи, маггасамма̄дит̣т̣хи, пхаласамма̄дит̣т̣хӣти пан̃чавидха̄ самма̄дит̣т̣хи. таттха каммассакатасамма̄дит̣т̣хи сампаттибхавам̣ а̄кад̣д̣хати, джха̄насамма̄дит̣т̣хи рӯпа̄рӯпабхаве пат̣исандхим̣ дети, маггасамма̄дит̣т̣хи ват̣т̣ам̣ виддхам̣сети, пхаласамма̄дит̣т̣хи бхавам̣ пат̣иба̄хати. випассана̄самма̄дит̣т̣хи ким̣ каротӣти? са̄пи пат̣исандхим̣ на̄кад̣д̣хати. типит̣акачӯл̣а̄бхайаттхеро пана̄ха ‘‘саче випассана̄самма̄дит̣т̣хи бха̄вита̄ дит̣т̣хева дхамме арахаттам̣ па̄петум̣ саккоти, иччетам̣ кусалам̣. саче на саккоти, сатта бхаве дети, а̄вусо’’ти. евамайам̣ локийалокуттара̄ самма̄дит̣т̣хи катхита̄. имасмим̣ панаттхе локика̄ бхаваниппха̄дика̄ва ведитабба̄.

306. йан̃чева ка̄йакаммам̣ йатха̄дит̣т̣хи саматтам̣ сама̄диннанти еттха йатха̄дит̣т̣хӣти йа̄ йа̄ дит̣т̣хи, тасса̄ тасса̄ анурӯпам̣. саматтанти парипун̣н̣ам̣. сама̄диннанти гахитам̣. тадетам̣ йатха̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитака̄йакаммам̣, дит̣т̣хисахаджа̄там̣ ка̄йакаммам̣, дит̣т̣ха̄нуломикам̣ ка̄йакамманти тивидхам̣ хоти. таттха ‘‘па̄н̣ам̣ ханато адиннам̣ а̄дийато миччха̄ча̄рам̣ чарато наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо’’ти йам̣ евам̣ладдхикасса сато па̄н̣а̄типа̄та-адинна̄да̄на-миччха̄ча̄расан̇кха̄там̣ ка̄йакаммам̣, идам̣ йатха̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитака̄йакаммам̣ на̄ма. ‘‘па̄н̣ам̣ ханато адиннам̣ а̄дийато миччха̄ча̄рам̣ чарато наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо’’ти има̄йа пана ладдхийа̄ имина̄ дассанена сахаджа̄там̣ ка̄йакаммам̣ дит̣т̣хисахаджа̄там̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. тадева пана саматтам̣ сама̄диннам̣ гахитам̣ пара̄мат̣т̣хам̣ дит̣т̣ха̄нуломикам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. вачӣкамма̄дӣсупи есева найо. йатха̄ панеттха ‘‘па̄н̣ам̣ ханато адиннам̣ а̄дийато миччха̄ча̄рам̣ чарато наттхи татонида̄нам̣ па̄па’’нти йоджана̄ ката̄, евам̣ вачӣкаммаманокаммесу ‘‘муса̄ бхан̣ато, писун̣ам̣ катхентасса, пхарусам̣ катхентасса, сампхам̣ палапантасса, абхиджджха̄луно, бйа̄панначиттасса, миччха̄дит̣т̣хикасса ча сато наттхи татонида̄нам̣ па̄па’’нти йоджана̄ ка̄табба̄.

йа̄ ча четана̄тиа̄дӣсу дит̣т̣хисахаджа̄та̄ва четана̄ четана̄ на̄ма, дит̣т̣хисахаджа̄та̄ва паттхана̄ паттхана̄ на̄ма, четана̄паттхана̄нам̣ васена читтат̣т̣хапана̄ пан̣идхи на̄ма, техи пана четана̄дӣхи сампайутта̄ пхасса̄дайо сан̇кха̄ра̄ на̄ма. дит̣т̣хи хисса, бхиккхаве, па̄пика̄ти йасма̄ тасса пуггаласса дит̣т̣хи па̄пика̄ ла̄мика̄. никкхиттанти ропитам̣. упа̄дийатӣти ган̣ха̄ти. кат̣укатта̄йа̄ти идам̣ пуримассева вевачанам̣.

‘‘ван̣н̣агандхарасӯпето, амбойам̣ ахува̄ пуре;

тамева пӯджам̣ лабхама̄но, кенамбо кат̣укаппхало.

‘‘пучимандапарива̄ро, амбо те дадхива̄хана;

мӯлам̣ мӯлена сам̣сат̣т̣хам̣, са̄кха̄ са̄кха̄ нисеваре;

аса̄тасаннива̄сена, тенамбо кат̣укаппхало’’ти. (джа̄. 1.2.71-72) –

а̄гатат̣т̣ха̄не вийа хи идха̄пи кат̣уканти титтакам̣ ведитаббам̣. аса̄татта̄йа̄ти амадхуратта̄йа.

имасми пана бӣджӯпамасутте ‘‘дит̣т̣хӣти нийатамиччха̄дит̣т̣хи гахита̄’’ти пора̄н̣акаттхера̄ а̄хам̣су. там̣ пана пат̣иккхипитва̄ ‘‘сабба̄нипи два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хигата̄ни гахита̄нӣ’’ти вуттам̣. анантарасутте ‘‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вирамантасса, адинна̄да̄на̄ вирамантасса, миччха̄ча̄ра̄ вирамантасса наттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃а’’нтиа̄дина̄ найена йатха̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитака̄йакамма̄дӣни йоджетва̄ ведитабба̄ни. идха пана самма̄дит̣т̣хисахаджа̄та̄ читтат̣т̣хапана̄ва паттхана̄ти ведитабба̄. самма̄дит̣т̣хи панеттха локийалокуттара̄ катхита̄. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

дутийаваггаван̣н̣ана̄.

16. екадхаммапа̄л̣и

(16) 3. екадхаммапа̄л̣и-татийаваггаван̣н̣ана̄

308. татийасса пат̣хаме миччха̄дит̣т̣хикоти айа̄тха̄вадит̣т̣хико. випарӣтадассаноти та̄йева миччха̄дит̣т̣хийа̄ випарӣтадассано. саддхамма̄ вут̣т̣ха̄петва̄ти дасакусалакаммапатхадхаммато вут̣т̣ха̄петва̄. асаддхамме патит̣т̣ха̄петӣти дасаакусалакаммапатхасан̇кха̄те асаддхамме патит̣т̣ха̄пети. екапуггалоти четтха чхахи саттха̄рехи саддхим̣ девадатто ча ан̃н̃е ча еварӯпа̄ ведитабба̄.

309. дутийе самма̄дит̣т̣хикоти йа̄тха̄вадит̣т̣хико. авипарӣтадассаноти та̄йева самма̄дит̣т̣хийа̄ авипарӣтадассано. асаддхамма̄ти дасаакусалакаммапатхато. саддхаммети дасакусалакаммапатхасан̇кха̄те саддхамме. екапуггалоти четтха ануппанне буддхе чаккаваттӣ ра̄джа̄ саббан̃н̃убодхисаттоти евама̄дайо лаббханти, уппанне буддхе буддхо чева буддхаса̄вака̄ ча.

310. татийе миччха̄дит̣т̣хипарама̄нӣти миччха̄дит̣т̣хи парама̄ етесанти миччха̄дит̣т̣хипарама̄ни. пан̃ча хи а̄нантарийакамма̄ни маха̄са̄ваджджа̄ни на̄ма, техипи миччха̄дит̣т̣хийева маха̄са̄ваджджатара̄ти адхиппа̄йо. касма̄? тесан̃хи париччхедо аттхи. чатта̄ри хи а̄нантарийакамма̄ни нирайе ниббатта̄пентӣти вутта̄ни. сан̇гхабхедакаммампи нирайе каппат̣т̣хитикамева хоти. еваметесам̣ париччхедо аттхи, кот̣и пан̃н̃а̄йати. нийатамиччха̄дит̣т̣хийа̄ пана париччхедо наттхи. са̄ хи ват̣т̣асса мӯлам̣, та̄йа саманна̄гатасса бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ наттхи. йе тасса сотаббам̣ ман̃н̃анти, тепи виппат̣ипа̄дети. та̄йа ча саманна̄гатасса нева сагго аттхи на магго. каппавина̄се маха̄джане брахмалоке ниббаттепи нийатамиччха̄дит̣т̣хико таттха аниббаттитва̄ пит̣т̣хичаккава̄л̣е ниббаттати. ким̣ пана пит̣т̣хичаккава̄л̣ам̣ на джха̄йатӣти? джха̄йати, тасмим̣ джха̄йама̄непи еса а̄ка̄се екасмим̣ ока̄се паччатийева̄ти ваданти.

311. чатуттхе маккхалӣти ‘‘ма̄ кхалӣ’’ти вачанам̣ упа̄да̄йа евам̣ладдхана̄мо титтхакаро. надӣмукхети двиннам̣ надӣнам̣ сама̄гатат̣т̣ха̄не. десана̄маттамеветам̣, двиннам̣ кандара̄нам̣, двиннам̣ удака̄нам̣, самуддасса ча, лон̣ийа̄ ча, самуддасса ча надийа̄ ча̄ти етесампи йасса кассачи сама̄гатат̣т̣ха̄нам̣, ан̃н̃ампи татха̄рӯпам̣ удакам̣. кхипанти куминам̣. уд̣д̣еййа̄ти од̣д̣еййа. манусса̄ хи нал̣ехи ва̄ уччхӯхи ва̄ вел̣ӯхи ва̄ пала̄сантисала̄ка̄йа ва̄ екам̣ две тайо ва̄ кумбхе ган̣ханаппама̄н̣акуминам̣ катва̄ мукхават̣т̣ийа̄ йоттена бандхитва̄ надӣмукхам̣ нетва̄ двӣсу пассесу кха̄н̣уке кот̣т̣етва̄ йоттехи таттха бандханти, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. тасмин̃хи павит̣т̣хасса кхуддакасса маччхасса̄пи моккхо наттхи. анайа̄йа̄ти авад̣д̣хийа̄. бйа̄сана̄йа̄ти вина̄са̄йа. маккхали могхапурисоти айам̣ маккхали госа̄ло туччхапурисо. мануссакхиппам̣ ман̃н̃е локе уппанноти маха̄джанасса саггамоккхагаманамагге таттха гамананива̄ран̣аттхам̣ мануссакуминам̣ вийа локе уппанно.

312. пан̃чама̄дӣсу дураккха̄те, бхиккхаве, дхаммавинайети дураккха̄тадхаммавинайо на̄ма ба̄хиракаса̄санам̣. таттха хи саттха̄пи асаббан̃н̃ӯ хоти, дхаммопи дураккха̄то, ган̣опи дуппат̣ипанно. йо ча сама̄дапетӣти йо а̄чарийапуггало сама̄дапети. йан̃ча сама̄дапетӣти йам̣ антева̄сикам̣ сама̄дапети. йо ча сама̄дапито татхатта̄йа пат̣ипаджджатӣти йо антева̄сико а̄чарийена сама̄дапито тасса вачанам̣ каронто татха̄бха̄ва̄йа пат̣ипаджджати. бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавантӣти сама̄дапако хи па̄н̣а̄типа̄та̄дӣсу джан̇гхасатам̣ сама̄дапенто тесам̣ саббесампи акусалена самакамева акусалам̣ па̄пун̣а̄ти. тена̄ха – ‘‘саббе те бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасавантӣ’’ти.

313. сва̄ккха̄тети сут̣т̣ху аккха̄те судесите. еварӯпе хи дхаммавинайе саттха̄ ча саббан̃н̃ӯ хоти, дхаммо ча сва̄ккха̄то, ган̣о ча суппат̣ипанно. саббе те бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавантӣти сама̄дапако хи бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хе дисва̄ йа̄губхатта̄дӣни сама̄дапенто саббесампи да̄йака̄нам̣ кусалена самакам̣ кусалам̣ па̄пун̣а̄ти. тена вуттам̣ – ‘‘бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасавантӣ’’ти.

314. да̄йакена матта̄ джа̄нитабба̄ти да̄йакапуггалена пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣, пама̄н̣ена да̄таббам̣, пӯретва̄ атирекам̣ на да̄таббам̣. на да̄таббанти хи аватва̄ пама̄н̣авасена тхокам̣ да̄таббанти вуттам̣. касма̄? пӯретва̄ атиреке диннепи хи атирека̄ мануссасампатти ва̄ диббасампатти ва̄ нибба̄насампатти ва̄ наттхи. но пат̣игга̄хакена̄ти пат̣игга̄хакасса пана маттам̣ джа̄нитва̄ пат̣иггахан̣акиччам̣ на̄ма наттхи. касма̄? тасса хи маттам̣ н̃атва̄ пӯретабба̄ маттапат̣иггахан̣амӯлика̄ аппиччхапат̣ипада̄ на̄ма наттхи. йаттакам̣ пана лабхати, таттакам̣ гахетаббам̣. атирекаггахан̣амӯлам̣ хисса путтада̄рабхаран̣ам̣ бхависсати.

315. пат̣игга̄хакена матта̄ джа̄нитабба̄ти пат̣игга̄хакапуггалена пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. катхам̣? тена хи да̄йакасса васо ведитаббо, деййадхаммасса васо ведитаббо, аттано тха̄мо ведитаббо. йади хи деййадхаммо баху хоти, да̄йако аппам̣ да̄тука̄мо, да̄йакасса васена аппам̣ ган̣хитаббам̣. деййадхаммо аппо, да̄йако бахум̣ да̄тука̄мо, деййадхаммасса васена аппам̣ ган̣хитаббам̣. деййадхаммопи баху, да̄йакопи бахум̣ да̄тука̄мо, аттано тха̄мам̣ н̃атва̄ пама̄н̣енева ган̣хитаббам̣. евам̣ маттам̣ н̃атва̄ пат̣игган̣ханто хи аппиччхапат̣ипадам̣ пӯрети. ануппаннасса ла̄бхо уппаджджати, уппанно ла̄бхо тха̄варова хоти. аппасанна̄ пасӣданти, пасанна̄пи бхиййо паса̄дама̄паджджанти, маха̄джанасса чаккхубхӯто хоти, са̄санам̣ чират̣т̣хитикам̣ кароти.

татрима̄ни ваттхӯни – рохан̣аджанападе кира кут̣имбийавиха̄ре еко дахаро дуббхиккхасамайе тасмим̣ га̄ме екасса каммака̄расса гехе бхун̃джанаттха̄йа кат̣аччхубхаттам̣ гахетва̄ гаманаттха̄йа ча кат̣аччхубхаттамева лабхати. со екадивасам̣ тасмим̣ гехе екам̣ а̄гантукам̣ дисва̄ екамева кат̣аччхубхаттам̣ ган̣хи. атхасса ‘‘кена ка̄ран̣ена̄’’ти вутте таматтхам̣ ватва̄ со кулапутто пасӣдитва̄ ‘‘амха̄кам̣ кулӯпакабхаданто еварӯпо на̄ма̄’’ти ра̄джадва̄ре митта̄мачча̄нам̣ катхеси. те саббепи тасса аппиччхагун̣е пасанна̄ екадивасенева сат̣т̣хи дхурабхатта̄ни т̣хапесум̣. евам̣ аппиччхо ануппаннала̄бхам̣ уппа̄дети.

саддха̄тиссамаха̄ра̄джа̄пи чӯл̣упат̣т̣ха̄кам̣ тисса̄маччам̣ вӣмам̣ситва̄ тена екам̣ титтирам̣ пача̄петва̄ а̄хара̄песи. атха парибхогасамайе ‘‘аггам̣ датва̄ парибхун̃джисса̄мӣ’’ти ат̣т̣хакаса̄лапаривен̣е маха̄тхерасса бхан̣д̣агга̄хаса̄ман̣ерасса титтирамам̣сам̣ денто тасмим̣ тхокам̣йева пат̣игган̣ханте тасса аппиччхагун̣е пасӣдитва̄ ‘‘пасанносми, та̄та, ат̣т̣ха те дхурабхатта̄ни демӣ’’ти а̄ха. маха̄ра̄джа, упаджджха̄йасса демӣти. апара̄нипи ат̣т̣ха демӣти. та̄ни амха̄кам̣ а̄чарийасса демӣти. апара̄нипи ат̣т̣ха даммӣти. та̄ни сама̄нупаджджха̄йа̄нам̣ даммӣти. апара̄нипи ат̣т̣ха даммӣти. та̄ни бхиккхусан̇гхасса даммӣти. апара̄нипи ат̣т̣ха даммӣти. са̄ман̣еро адхива̄сеси. евамасса уппанно ла̄бхо тха̄варо хоти.

аппасанна̄ пасӣдантӣти еттхапи – дӣгхабра̄хман̣о кира бра̄хман̣е бходженто пан̃ча пан̃ча бхаттасарака̄ни датва̄ сантаппетум̣ на̄саккхи. атхекадивасам̣ ‘‘саман̣а̄ кира на̄ма аппиччха̄’’ти катхам̣ сутва̄ вӣмам̣санаттха̄йа бхаттам̣ га̄ха̄петва̄ бхиккхусан̇гхасса бхаттакиччакаран̣авела̄йа виха̄рам̣ гантва̄ тим̣саматте бхиккхӯ бходжанаса̄ла̄йам̣ бхун̃джанте дисва̄ екам̣ бхаттасаракам̣ гахетва̄ сан̇гхаттхерасса сантикам̣ агама̄си. тхеро ан̇гулим̣ ча̄летва̄ тхокамева аггахеси. етенева нийа̄мена екам̣ бхаттасаракам̣ саббесам̣ сампа̄пун̣и. тато бра̄хман̣о ‘‘саччойева етесам̣ саман̣а̄нам̣ гун̣о’’ти аппиччхата̄йа пасанно сахассам̣ виссаджджетва̄ тасмим̣йева виха̄ре четийам̣ ка̄реси. евам̣ аппасанна̄ пасӣданти.

пасанна̄ бхиййо пасӣдантӣти еттха ваттхуна̄ киччам̣ наттхи. пасанна̄нан̃хи аппиччхам̣ дисва̄ паса̄до бхиййо вад̣д̣хатийева.

маджджхантикатиссаттхерасадисе пана аппиччхе дисва̄ маха̄джано аппиччхо бхавитум̣ ман̃н̃атӣти аппиччхо маха̄джанасса чаккхубхӯто на̄ма хоти.

‘‘аппиччхата̄, бхиккхаве, саддхаммасса т̣хитийа̄ асаммоса̄йа анантарадха̄на̄йа сам̣ваттатӣ’’ти (а. ни. 1.116-129) вачанато пана аппиччхо са̄санам̣ чират̣т̣хитикам̣ кароти на̄ма.

но да̄йакена̄ти сва̄ккха̄те дхаммавинайе пана да̄йакасса пама̄н̣ам̣ н̃атва̄ да̄таббакиччам̣ на̄ма наттхи. йаттако деййадхаммо аттхи, таттакам̣ аваттхаритва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати. аваттхаритва̄ диннака̄ран̣а̄ хи еса мануссасампаттим̣, диббасампаттим̣, нибба̄насампаттин̃ча аваттхаритва̄ уттаруттари пан̣ӣтапан̣ӣтамева лабхати.

316. йо а̄раддхавӣрийо, со дуккхам̣ вихаратӣти пан̃ча̄тапатаппанамаруппапа̄тапатана̄дичча̄нупариваттана-уккут̣икаппадха̄на̄дӣни ануйун̃джанто дит̣т̣хе чева дхамме дуккхам̣ вихарати, тассева ба̄хирасамайе сама̄диннасса тапачаран̣асса випа̄кена нирайе уппаджджитва̄ сампара̄йепи дуккхам̣ вихарати.

317. йо кусӣто, со дуккхам̣ вихаратӣти айампи дит̣т̣хе дхамме чева сампара̄йе ча дуккхам̣ вихарати. катхам̣? йасса хи паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа йонисо манасика̄ро наттхи, буддхавачанам̣ на угган̣ха̄ти, а̄чарийупаджджха̄йаваттам̣ на кароти, четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣аваттам̣ на кароти. джанасса пана саддха̄деййам̣ апаччавеккхитапарибхогена парибхун̃джитва̄ дивасам̣ сеййасукхам̣ пассасукхам̣ ануйун̃джитва̄ пабуддхака̄ле тайо витакке витаккети. со катипа̄хенева бхиккхубха̄ва̄ чавати? евам̣ дит̣т̣хадхамме ча дуккхам̣ вихарати. паббаджитва̄ пана саман̣адхаммасса самма̄ акататта̄ ча –

‘‘кусо йатха̄ дуггахито, хаттхамева̄нукантати;

са̄ман̃н̃ам̣ дуппара̄мат̣т̣хам̣, нирайа̄йупакад̣д̣хатӣ’’ти. (дха. па. 311) –

апа̄йасмим̣йева пат̣исандхим̣ ган̣хати. евам̣ сампара̄йепи дуккхам̣ вихарати.

318. йо кусӣто, со сукхам̣ вихаратӣти ка̄лена ка̄лам̣ вуттаппака̄ре тапачаран̣е кин̃чи кин̃чи тапачаран̣ам̣ катва̄ ка̄лена ка̄лам̣ ода̄таваттхавасано ма̄ла̄гандхавилепанадхаро мадхурабходжанам̣ бхун̃джанто мудука̄су сеййа̄су сайанто дит̣т̣хе дхамме чева сукхам̣ вихарати сампара̄йе ча. со хи тасса тапачаран̣асса га̄л̣хам̣ аггахитатта̄ на̄тибахум̣ нирайе дуккхам̣ анубхавати. тасма̄ сампара̄йе сукхам̣ вихарати на̄ма.

319. йо а̄раддхавӣрийо, со сукхам̣ вихаратӣти а̄раддхавӣрийо хи паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа ваттесу парипӯрака̄рӣ хоти, буддхавачанам̣ угган̣ха̄ти, йонисо манасика̄ре каммам̣ кароти. атхасса ваттапӯран̣ан̃чева уггахитабуддхавачанан̃ча саман̣адхаммакирийан̃ча а̄ваджджентасса читтам̣ пасӣдати. евам̣ дит̣т̣хева дхамме сукхам̣ вихарати. дит̣т̣хадхамме пана арахаттам̣ па̄пун̣итум̣ асакконто ниббаттабхаве кхиппа̄бхин̃н̃о хотӣти сампара̄йепи сукхам̣ вихарати на̄ма.

320. сеййатха̄пи, бхиккхаве, аппаматтакопи гӯтхо дуггандхо хотӣти идам̣ суттам̣ ат̣т̣хуппаттийам̣ вуттам̣. катараат̣т̣хуппаттийанти? наваканипа̄те (а. ни. 9.12) саттуппа̄дасутта ат̣т̣хуппаттийам̣. татха̄гато хи там̣ аттхам̣ катхенто – ‘‘нава пуггала̄ нирайато мутта̄, тираччха̄найонито мутта̄, петтивисайато мутта̄’’ти катхеси. атхасса етадахоси – ‘‘саче кхо пана ме путта̄ имам̣ дхаммадесанам̣ сутва̄ кхӣн̣анирайамха̄ кхӣн̣атираччха̄найоника̄ кхӣн̣апеттивисайа̄ кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄та̄ти ман̃н̃ама̄на̄ упаримаггапхалаттха̄йа ва̄йамитум̣ на ман̃н̃еййум̣, тесам̣ сам̣вегам̣ джанесса̄мӣ’’ти сам̣вегаджананаттхам̣ ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве’’ти имам̣ суттама̄рабхи. таттха аппаматтакоти тхокаматтако париттаппама̄н̣о, антамасо кусаггенапи гахетва̄ упасин̇гхийама̄но дуггандхова хоти. аппаматтакампи бхавам̣ на ван̣н̣емӣти аппаматтакампи ка̄лам̣ бхаве пат̣исандхим̣ на ван̣н̣айа̄ми. ида̄нисса упамам̣ дассенто а̄ха – антамасо аччхара̄сан̇гха̄таматтампӣти. саббантимена париччхедена две ан̇гулийо екато катва̄ пахаран̣аматтампи ка̄ланти вуттам̣ хоти. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

татийаваггаван̣н̣ана̄.

16. екадхаммапа̄л̣и

(16) 4. екадхаммапа̄л̣и-чатуттхаваггаван̣н̣ана̄

322. чатуттхаваггасса пат̣хаме джамбудӣпети джамбуйа̄ пан̃н̃а̄то па̄кат̣о дӣпоти джамбудӣпо. имасса кира дӣпасса сан̃н̃а̄н̣абхӯта̄ йоджанасатуббедха̄ пан̣н̣а̄сайоджанаса̄кха̄ пан̃чадасайоджана̄ват̣т̣аккхандха̄ химавантапаббате джа̄та̄ каппат̣т̣ха̄йинӣ маха̄джамбӯ на̄ма аттхи, та̄йа айам̣ дӣпо джамбудӣпоти вуччати. йатха̄ ча имасмим̣ дӣпе джамбуруккхо каппат̣т̣ха̄йӣ, татха̄ апарагойа̄не кадамбаруккхо, уттаракурӯсу каппаруккхо, пуббавидехе сирӣсаруккхо, асура̄нам̣ читтапа̄т̣алируккхо, супан̣н̣а̄нам̣ симбалируккхо, дева̄нам̣ па̄риччхаттакоти имепи каппат̣т̣ха̄йинова.

‘‘па̄т̣алӣ симбалӣ джамбӯ, дева̄нам̣ па̄риччхаттако;

кадамбо каппаруккхо ча, сирӣсо бхавати саттамо’’ти.

а̄ра̄мара̄ман̣еййаканти пуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄нам̣ ра̄ман̣еййакам̣ вел̣увана-джӣвакамбавана-джетаванапубба̄ра̄масадисам̣. там̣ имасмим̣ джамбудӣпе аппаматтакам̣ париттакам̣, на бахуканти аттхо. сесападесупи есева найо. еттха ванара̄ман̣еййаканти на̄гаванаса̄лаваначампакавана̄дисадисам̣ ван̇капаббатахимавантапаббатападеса̄дӣсу аран̃н̃аванам̣ ведитаббам̣. бхӯмира̄ман̣еййаканти джетаванавиха̄рамагадхаккхетта̄дисадисам̣ самам̣ бхӯмит̣т̣ха̄нам̣. поккхаран̣ира̄ман̣еййаканти джетаванапоккхаран̣игаггара̄поккхаран̣исадиса̄нам̣ ват̣т̣ачатурассадӣгхаван̇ка̄дисан̣т̣ха̄на̄нам̣ поккхаран̣ӣнам̣ саннивесанат̣т̣ха̄нам̣. уккӯлавикӯланти уккӯлан̃ча викӯлан̃ча. таттха уккӯлам̣ уннатат̣т̣ха̄нам̣, викӯлам̣ ниннат̣т̣ха̄нам̣. надӣвидугганти надӣнам̣ бхиннат̣т̣ха̄нам̣ там̣ дуггаматта̄ надӣвидугганти вуччати. кха̄н̣укан̣т̣акат̣т̣ха̄нанти таттхаджа̄така̄нан̃чева а̄харийама̄на̄нан̃ча кха̄н̣укан̣т̣ака̄дӣнам̣ патит̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣. паббатависаманти гиривисамам̣. йе одака̄ти йе ча удаке джа̄йанти, тейева бахутара̄. ито кира суван̣н̣абхӯми саттаматта̄ни йоджанасата̄ни хоти, екена ва̄тена гаччхантӣ на̄ва̄ саттахи ахораттехи гаччхати. атхекасмим̣ самайе евам̣ гаччхантӣ на̄ва̄ сатта̄хампи нандийа̄ват̣т̣амаччхапит̣т̣хенева гата̄. евам̣ одака̄нам̣ сатта̄нам̣ бахубха̄во ведитаббо.

апича тхалат̣т̣ха̄насса париттабха̄вена удакасса ча бахубха̄вена̄пи айаматтхо ведитаббо. йатха̄ хи маха̄тал̣а̄ке екова уппалагаччхо асса, тасса чатта̄ри ча пан̣н̣а̄ни, маджджхе ча екам̣ уппаламакулам̣ асса. евамевам̣ чатта̄ри пан̣н̣а̄ни вийа чатта̄ро дӣпа̄, маджджхе уппаламакулам̣ вийа синерупаббато, сесам̣ удакам̣ вийа удакапариккхитто ока̄со. тасса махантабха̄во иддхиманта̄нам̣ па̄кат̣о хоти. тесан̃хи а̄ка̄сена гаччханта̄нам̣ чатта̄ро маха̄дӣпа̄ чатта̄ри пан̣н̣а̄ни вийа упат̣т̣хаханти, синерупаббато маджджхе уппаламакулам̣ вийа, сесам̣ удакам̣ вийа удакапариккхитто ока̄со. евам̣ маханте удаке джа̄татта̄ одака̄ва бахутара̄ ведитабба̄.

323. дутийа̄дӣсу ан̃н̃атра мануссехӣти идха чатта̄ро апа̄йа̄ ан̃н̃атра мануссехӣти адхиппета̄.

маджджхимесу джанападесӯти ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа гаджан̇галам̣ на̄ма нигамо, тасса парена маха̄са̄ла̄, тато пара̄ паччантима̄ джанапада̄, орато маджджхе. пураттхимадаккхин̣а̄йа диса̄йа саллаватӣ на̄ма надӣ, тато пара̄ паччантима̄ джанапада̄, орато маджджхе. даккхин̣а̄йа диса̄йа сетакан̣н̣икам̣ на̄ма нигамо, тато пара̄ паччантима̄ джанапада̄, орато маджджхе. паччхима̄йа диса̄йа тхӯн̣ам̣ на̄ма бра̄хман̣ага̄мо, тато пара̄ паччантима̄ джанапада̄, орато маджджхе. уттара̄йа диса̄йа усӣраддхаджо на̄ма паббато, тато пара̄ паччантима̄ джанапада̄, орато маджджхе’’ти (маха̄ва. 259) евам̣ париччхинне джанападети аттхо. айан̃хи джанападо мудин̇гасан̣т̣ха̄но уджукена каттхачи асӣтийоджано хоти, каттхачи йоджанасатико, каттхачи двийоджанасатико, маджджхена пана тийоджанасатико, парийантапариккхепена наваматтайоджанасатико хоти. еттаке т̣ха̄не буддхапаччекабуддха̄ маха̄са̄вака̄ буддхупат̣т̣ха̄ка̄ буддхаса̄вака̄ буддхама̄та̄ буддхапита̄ чаккаваттӣ ра̄джа̄ти име сатта̄ ниббаттанти. апича упа̄да̄йупа̄да̄йа̄пи маджджхимападесо лаббхати. сакалопи хи джамбудӣпо маджджхимападесо на̄ма, сесадӣпа̄ паччантима̄ джанапада̄. тамбапан̣н̣идӣпе анура̄дхапурам̣ маджджхимападесо на̄ма, сесо паччантоти евам̣ найо ведитаббо.

324. пан̃н̃аванто аджал̣а̄ анел̣амӯга̄ти еттха каммассакатапан̃н̃а̄, джха̄напан̃н̃а̄ випассана̄пан̃н̃а̄, маггапан̃н̃а̄, пхалапан̃н̃а̄ти ета̄хи саманна̄гата̄ пан̃н̃аванто на̄ма, амӯл̣ха̄ аджал̣а̄ на̄ма. йесам̣ ел̣а̄ мукхато на галати, те анел̣амӯга̄ на̄ма, анел̣амукха̄ ниддосамукха̄ти аттхо. пат̣ибала̄ти саматтха̄, ка̄йабалена чева н̃а̄н̣абалена ча саманна̄гата̄. аттхаман̃н̃а̄тунти аттха̄наттхам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ам̣ джа̄нитум̣. дуппан̃н̃а̄ти аппан̃н̃а̄ ниппан̃н̃а̄. джал̣а̄ти манда̄ момӯха̄.

325. арийена пан̃н̃а̄чаккхуна̄ти сахавипассанена маггена. авиджджа̄гата̄ти авиджджандхака̄рена саманна̄гата̄.

326. йе лабханти татха̄гатам̣ дассана̄йа̄ти йе татха̄гатасса гун̣е джа̄нитва̄ татха̄гатам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ена пасситум̣ лабханти.

327. татха̄гатаппаведитанти татха̄гатена паведитам̣ пака̄сетва̄ катхитам̣. савана̄йа̄ти сотавин̃н̃а̄н̣ена сотум̣.

328. дха̄рентӣти на паммуссанти.

329. дха̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ аттхам̣ упапариккхантӣти пагун̣а̄йа па̄л̣ийа̄ аттха̄наттхам̣ упапариккханти.

330. аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа̄ти ат̣т̣хакатхан̃ча па̄л̣ин̃ча джа̄нитва̄. дхамма̄нудхаммам̣ пат̣ипаджджантӣти ануломапат̣ипадам̣ пӯренти.

331. сам̣веджанӣйесу т̣ха̄несӯти сам̣вегаджанакесу ка̄ран̣есу. сам̣виджджантӣти сам̣вегам̣ а̄паджджанти.

332. йонисо падахантӣти упа̄йена падха̄навӣрийам̣ каронти.

333. вавассагга̄рамман̣анти вавассагго вуччати нибба̄нам̣, там̣ а̄рамман̣ам̣ каритва̄ти аттхо. лабханти сама̄дхинти маггасама̄дхин̃ча пхаласама̄дхин̃ча па̄пун̣анти.

334. аннаггарасагга̄нанти уттаманна̄нан̃ча уттамараса̄нан̃ча. ун̃чхена капа̄ла̄бхатена йа̄пентӣти ун̃чха̄ча̄рена ванамӯлапхала̄пхалена ва̄ капа̄лена а̄бхатабхаттена ва̄ йа̄пенти. еттха ча йо кассачидева кха̄данӣйасса бходжанӣйасса аттха̄йа читте уппанне там̣кхан̣ам̣йева на там̣ лабхати, айам̣ аннаггарасагга̄нам̣ на ла̄бхӣ на̄ма. йассапи там̣кхан̣ам̣йева лабхитва̄ олокентасса ван̣н̣агандхараса̄ амана̄па̄ хонти, айампи аннаггарасагга̄нам̣ на ла̄бхӣ на̄ма. йасса пана ван̣н̣агандхараса̄ пат̣илабханти, мана̄па̄ хонти, айам̣ аннаггарасагга̄нам̣ ла̄бхӣ на̄ма. со уттамакот̣ийа̄ чаккаваттӣ ра̄джа̄, хет̣т̣химакот̣ийа̄ дхамма̄соко ведитаббо. сан̇кхепато хи йасса бхаттасса екапа̄ти сатасахассам̣ аггхати, идам̣ аннаггарасаггам̣ на̄ма. йам̣ пана бхиккхусан̇гхам̣ пин̣д̣а̄йа чарантам̣ дисва̄ манусса̄ уттамапан̣ӣтам̣ бхаттам̣ денти, идам̣ ким̣ на̄ма̄ти? идам̣ ун̃чхена капа̄ла̄бхатена йа̄пенте упа̄да̄йа аннаггарасаггам̣ на̄ма вуччатӣти.

335. аттхарасасса̄тиа̄дӣсу аттхарасо на̄ма чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни, дхаммарасо на̄ма чатта̄ро магга̄, вимуттирасо на̄ма аматанибба̄нам̣. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

чатуттхаваггаван̣н̣ана̄.

джамбудӣпапеййа̄ло нит̣т̣хито.