(14) 6. чхат̣т̣хаетадаггавагго
тапуссабхалликаваттху
248. упа̄сакапа̄л̣ийа̄ пат̣хаме пат̣хамам̣ саран̣ам̣ гаччханта̄нанти саббапат̣хамам̣ саран̣ам̣ гаччханта̄нам̣ тапуссо ча бхаллико ча̄ти име две ва̄н̣иджа̄ агга̄ти дассети. име кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ апарабха̄ге саттху дхаммадесанам̣ сун̣анта̄ саттха̄рам̣ две упа̄саке пат̣хамам̣ саран̣ам̣ гаччханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхайим̣су. те каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ амха̄кам̣ бодхисаттасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣апаттито пуретарамева аситан̃джананагаре кут̣умбийагехе ниббаттим̣су. джет̣т̣хабха̄тико тапуссо на̄ма ахоси, канит̣т̣хо бхаллико на̄ма.
те апарена самайена гхара̄ва̄сам̣ васанта̄ ка̄лена ка̄лам̣ пан̃ча сакат̣асата̄ни йоджа̄петва̄ ва̄н̣иджакаммам̣ каронта̄ чаранти. тасмим̣ самайе амха̄кам̣ бодхисатто саббан̃н̃утам̣ патва̄ саттасатта̄хам̣ бодхиман̣д̣е вихаритва̄ ат̣т̣хаме сатта̄хе ра̄джа̄йатанамӯле нисӣди. тасмим̣ самайе те ва̄н̣иджа̄ пан̃чаматтехи сакат̣асатехи там̣ т̣ха̄нам̣ ануппатта̄ ахесум̣. тесам̣ анантаре аттабха̄ве ма̄та̄ тасмим̣ падесе девата̄ хутва̄ ниббатти. са̄ чинтеси – ‘‘ида̄ни буддха̄нам̣ а̄ха̄ро ладдхум̣ ват̣т̣ати. на хи сакка̄ ито парам̣ нира̄ха̄рехи йа̄петум̣. име ча ме путта̄ имина̄ маггена гаччханти, техи аджджа буддха̄нам̣ пин̣д̣апа̄там̣ да̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти пан̃часу сакат̣асатесу йуттагон̣а̄нам̣ гаманупаччхедам̣ ака̄си. те ‘‘ким̣ на̄мета’’нти на̄на̄видха̄ни нимитта̄ни олокенти. атха тесам̣ киламанабха̄вам̣ н̃атва̄ екасса пурисасса сарӣре адхимуччитва̄ ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ киламатха? тумха̄кам̣ ан̃н̃о йаккха̄ват̣т̣о ва̄ бхӯта̄ват̣т̣о ва̄ на̄га̄ват̣т̣о ва̄ наттхи, ахам̣ пана во атӣтаттабха̄ве ма̄та̄ имасмим̣ т̣ха̄не бхуммадевата̄ хутва̄ ниббатта̄. еса дасабало ра̄джа̄йатанамӯле нисинно, тасса пат̣хамам̣ пин̣д̣апа̄там̣ детха̄’’ти.
те тасса̄ катхам̣ сутва̄ тут̣т̣хама̄наса̄ хутва̄ мантхан̃ча мадхупин̣д̣икан̃ча суван̣н̣атха̄лакена а̄да̄йа саттху сантикам̣ гантва̄ ‘‘имам̣ бходжанам̣ пат̣игган̣хатха, бханте’’ти а̄хам̣су. саттха̄ атӣтабуддха̄нам̣ а̄чин̣н̣ам̣ олокеси, атхасса чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но селамайе патте упана̄месум̣. саттха̄ ‘‘тесам̣ махаппхалам̣ хотӯ’’ти чатта̄ропи патте ‘‘екова патто хотӯ’’ти адхит̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е те ва̄н̣иджа̄ татха̄гатасса патте мантхан̃ча мадхупин̣д̣икан̃ча патит̣т̣хапетва̄ парибхуттака̄ле удакам̣ датва̄ бхаттакиччапарийоса̄не саттха̄рам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. атха несам̣ саттха̄ дхаммам̣ десеси, десана̄парийоса̄не двепи джана̄ двева̄чике саран̣е патит̣т̣ха̄йа саттха̄рам̣ абхива̄детва̄ аттано нагарам̣ гантука̄ма̄, ‘‘бханте, амха̄кам̣ паричаран̣ачетийам̣ детха̄’’ти вадим̣су. саттха̄ даккхин̣ена хаттхена сӣсам̣ пара̄маситва̄ двиннампи джана̄нам̣ ат̣т̣ха кесадха̄туйо ада̄си. те убхопи джана̄ кесадха̄туйо суван̣н̣асамуггесу т̣хапетва̄ аттано нагарам̣ нетва̄ аситан̃джананагарадва̄ре джӣвакесадха̄туйа̄ четийам̣ патит̣т̣ха̄песум̣. упосатхадивасе четийато нӣласмийо ниггаччханти. еваметам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣. саттха̄ пана апарабха̄ге джетаване нисӣдитва̄ упа̄саке пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаресу т̣хапенто име две джане пат̣хамам̣ саран̣ам̣ гаччханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
ана̄тхапин̣д̣икасет̣т̣хиваттху
249. дутийе да̄йака̄нанти да̄на̄бхирата̄нам̣ судатто, гахапати, ана̄тхапин̣д̣ико агготи дассети. со кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ да̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ суманасет̣т̣хисса гехе ниббатти, судаттотисса на̄мам̣ акам̣су.
со апарабха̄ге гхара̄ва̄се патит̣т̣хито да̄йако да̄напати хутва̄ тенева гун̣ена паттхат̣ана̄мадхеййо ана̄тхапин̣д̣ико на̄ма ахоси. со пан̃чахи сакат̣асатехи бхан̣д̣ам̣ а̄да̄йа ра̄джагахе аттано пийасаха̄йакасса сет̣т̣хино гехам̣ гантва̄ таттха буддхасса бхагавато уппаннабха̄вам̣ сутва̄ балавапаччӯсака̄ле девата̄нубха̄вена виват̣ена два̄рена саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ дхаммам̣ сутва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа дутийадивасе ча буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄ са̄ваттхим̣ а̄гаманаттха̄йа саттху пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ антара̄магге пан̃чачатта̄лӣсайоджанамагге сатасахассам̣ сатасахассам̣ датва̄ йоджаникавиха̄ре ка̄ретва̄ джетаванам̣ кот̣исантха̄рена сантхаритва̄ ат̣т̣ха̄расахи кот̣ӣхи кин̣итва̄ ат̣т̣ха̄расахи кот̣ӣхи виха̄рам̣ ка̄ретва̄ виха̄ре нит̣т̣хите чатуннам̣ париса̄нам̣ пуребхаттапаччха̄бхаттесу йадиччхакам̣ да̄нам̣ даданто ат̣т̣ха̄расахи кот̣ӣхи виха̄рамахам̣ нит̣т̣ха̄песи. виха̄рамахо навахи ма̄сехи нит̣т̣ха̄нам̣ агама̄си, ‘‘пан̃чахӣ’’ти апаре. тема̄се пана сабба̄чарийа̄нам̣ вива̄до наттхи.
евам̣ чатупан̣н̣а̄сакот̣идханам̣ виссаджджетва̄ ниччака̄лам̣ гехе еварӯпам̣ да̄нам̣ паваттеси. девасикам̣ пан̃ча сала̄кабхаттасата̄ни хонти, пан̃ча паккхикабхаттасата̄ни, пан̃ча сала̄кайа̄гусата̄ни, пан̃ча паккхикайа̄гусата̄ни, пан̃ча дхурабхаттасата̄ни, пан̃ча а̄гантукабхаттасата̄ни, пан̃ча гамикабхаттасата̄ни, пан̃ча гила̄набхаттасата̄ни, пан̃ча гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттасата̄ни, пан̃ча а̄санасата̄ни гехе ниччапан̃н̃атта̄нева хонтӣти. атха нам̣ апарабха̄ге саттха̄ джетаване нисинно упа̄саке пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаресу т̣хапенто да̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
читтагахапативаттху
250. татийе дхаммакатхика̄нанти дхаммакатхика̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ читто, гахапати, агготи дассети. со кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто апарабха̄ге дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ дхаммакатхика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ кассапабуддхака̄ле мигалуддакагехе ниббатто апарабха̄ге аран̃н̃е каммам̣ ка̄тум̣ саматтхака̄ле екадивасам̣ деве вассанте мигама̄ран̣аттха̄йа саттим̣ а̄да̄йа аран̃н̃ам̣ гантва̄ мигарӯпа̄ни олокенто екасмим̣ акатапаббха̄ре сасӣсам̣ пам̣сукӯлам̣ па̄рупитва̄ па̄са̄н̣апхалаке нисиннам̣ екам̣ бхиккхум̣ дисва̄ ‘‘еко аййо саман̣адхаммам̣ каронто нисинно бхависсатӣ’’ти сан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ вегена гхарам̣ гантва̄ екасмим̣ уддхане хиййо а̄бхатамам̣сам̣, екасмим̣ бхаттам̣ пача̄петва̄ пин̣д̣а̄ча̄рике две бхиккхӯ дисва̄ тесам̣ паттам̣ а̄да̄йа пан̃н̃атта̄сане нисӣда̄петва̄ бхиккхам̣ сама̄да̄петва̄, ‘‘аййе, паривисатха̄’’ти ан̃н̃е а̄н̣а̄петва̄ там̣ бхаттам̣ кут̣е паккхипитва̄ пан̣н̣ена мукхам̣ бандхитва̄ кут̣ам̣ а̄да̄йа гаччханто антара̄магге на̄на̄видха̄ни пуппха̄ни очинитва̄ паттапут̣акена гахетва̄ тхерасса нисиннат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ кут̣ам̣ ота̄ретва̄ екаманте т̣хапетва̄ ‘‘майхам̣, бханте, сан̇гахам̣ каротха̄’’ти ватва̄ тхерасса паттам̣ а̄да̄йа бхаттасса пӯретва̄ тхерасса хаттхе патит̣т̣хапетва̄ техи миссакапуппхехи тхерам̣ пӯджетва̄ екаманте т̣хито ‘‘йатха̄йам̣ расапин̣д̣апа̄тена саддхим̣ пуппхапӯджа̄ читтам̣ паритосети, евам̣ ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не ме пан̣н̣а̄ка̄расахасса̄ни чева а̄гаччханту пан̃чаван̣н̣акусумавассан̃ча вассатӯ’’ти а̄ха.
тхеро тасса упаниссайам̣ дисва̄ дваттим̣са̄ка̄ракаммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхитва̄ ада̄си. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девалоке ниббатти, ниббаттат̣т̣ха̄не джан̣н̣уматтена одхина̄ диббапуппхавассам̣ васси, сайан̃ча ан̃н̃а̄хи девата̄хи адхикатарена рӯпена саманна̄гато ахоси. со екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де магадхарат̣т̣хе маччхика̄сан̣д̣анагаре сет̣т̣хикуле ниббатти, джа̄така̄левасса сакаланагаре джан̣н̣уматтена одхина̄ пан̃чаван̣н̣акусумавассам̣ васси. атхасса ма̄та̄питаро ‘‘амха̄кам̣ путто аттана̄ва аттано на̄мам̣ гахетва̄ а̄гато, джа̄тадивасевасса сакаланагарам̣ пан̃чаван̣н̣ехи пуппхехи вичиттам̣ джа̄та’’нти читтакума̄роти на̄мам̣ акам̣су.
со апарабха̄ге гхара̄ва̄се патит̣т̣хито питу аччайена тасмим̣ нагаре сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ па̄пун̣и. тасмим̣ самайе пан̃чаваггийаттхера̄нам̣ аббхантаро маха̄на̄маттхеро на̄ма маччхика̄сан̣д̣анагарам̣ агама̄си. читто гахапати тасса ирийа̄патхе пасӣдитва̄ паттам̣ а̄да̄йа гехам̣ а̄нетва̄ пин̣д̣апа̄тена патима̄нетва̄ катабхаттакиччам̣ амба̄т̣ака̄ра̄мам̣ на̄ма уййа̄нам̣ нетва̄ таттхасса васанат̣т̣ха̄нам̣ ка̄ретва̄ нибаддхам̣ аттано гехе пин̣д̣апа̄там̣ гахетва̄ васанаттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ ган̣хи. тхеропи тасса упаниссайам̣ дисва̄ дхаммам̣ десенто сал̣а̄йатанавибхаттимева десеси. читто гахапати пуримабхаве маддитасан̇кха̄рата̄йа начирассева ана̄га̄мипхалам̣ сампа̄пун̣и. атхекадивасам̣ исидаттаттхеро таттха гантва̄ вихаранто сет̣т̣хисса нивесане бхаттакиччапарийоса̄не а̄йасмата̄ тхерена пан̃хам̣ виссаджджетум̣ асакконтена аджджхит̣т̣хо упа̄сакасса пан̃хам̣ виссаджджетва̄ тена пуббе гихисаха̄йакабха̄ве н̃а̄те ‘‘на ида̄ни идха ваттхабба’’нти йатха̄сукхам̣ пакка̄ми. пунекадивасам̣, сет̣т̣хи гахапати, маха̄на̄маттхерам̣ иддхипа̄т̣иха̄рийакаран̣аттхам̣ йа̄чи. сопи тасса теджосама̄паттипа̄т̣иха̄рийам̣ дассетва̄ ‘‘ида̄ни идха васитум̣ на йутта’’нти йатха̄сукхам̣ пакка̄ми.
атхекадивасам̣ две аггаса̄вака̄ бхиккхусахассапарива̄ра̄ амба̄т̣ака̄ра̄мам̣ агамам̣су. сет̣т̣хи гахапати, тесам̣ маха̄сакка̄рам̣ саджджеси. судхамматтхеро там̣ асахама̄но сет̣т̣хим̣ тиласан̇гулика̄ва̄дена кхум̣сетва̄ тена пан̣а̄мито саттху сантикам̣ гантва̄ ова̄дам̣ лабхитва̄ дасабаласса ова̄де т̣хито читтам̣ гахапатим̣ кхама̄петва̄ таттхева амба̄т̣ака̄ра̄ме вихаранто випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тада̄ упа̄сако чинтеси – ‘‘ахам̣ дасабалам̣ адисва̄ва чирам̣ вӣтина̄месим̣, саттху сантикам̣ гаччхантена пана айуттам̣ туччхахаттхена ганту’’нти пан̃чахи сакат̣асатехи теламадхупха̄н̣ита̄дӣни а̄да̄йа ‘‘йе дасабалам̣ пасситука̄ма̄, те майа̄ саддхим̣ а̄гаччхантӯ’’ти нагаре бхерим̣ чара̄петва̄ двӣхи пурисасахассехи паривуто саттха̄рам̣ пасситум̣ пакка̄ми. тим̣сайоджане магге девата̄ пан̣н̣а̄ка̄рам̣ упат̣т̣хапесум̣. со саттху сантикам̣ гантва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена саттха̄рам̣ ванди, тасмим̣ кхан̣е а̄ка̄са̄ пан̃чаван̣н̣а̄нам̣ пуппха̄нам̣ вассам̣ васси.
саттха̄ тасса аджджха̄сайавасена сал̣а̄йатанавибхаттимева катхеси. тасса ад̣д̣хама̄саматтам̣ дасабаласса да̄нам̣ дентасса̄пи саканивесанато нӣта̄ни тан̣д̣улателамадхупха̄н̣ита̄дӣни на кхӣйим̣су. ра̄джагахава̄сикехи пахитапан̣н̣а̄ка̄рова алам̣ ахоси. со саттха̄рам̣ пасситва̄ аттано нагарам̣ гаччханто сакат̣ехи а̄бхатам̣ саббам̣ бхиккхусан̇гхасса ада̄си. сакат̣есу туччхесу джа̄таматтесвева девата̄ сатта ратана̄ни пӯрайим̣су. маха̄джанантаре катха̄ удапа̄ди ‘‘йа̄ва сакка̄расамма̄наппатто вата̄йам̣ читто гахапатӣ’’ти. там̣ сутва̄ саттха̄ дхаммападе имам̣ га̄тхама̄ха –
‘‘саддхо сӣлена сампанно, йасо бхогасамаппито;
йам̣ йам̣ падесам̣ бхаджати, таттха таттхева пӯджито’’ти. (дха. па. 303);
со тато пат̣т̣ха̄йа арийаса̄вака̄нам̣йева упа̄сака̄нам̣ пан̃чахи сатехи паривуто вичарати. атха нам̣ саттха̄ апарабха̄ге упа̄саке пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаре т̣хапенто читтасам̣йуттам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ дхаммакатхика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
хаттхакаа̄л̣авакаваттху
251. чатуттхе чатӯхи сан̇гахаваттхӯхӣти чатуббидхена сан̇гахаваттхуна̄ парисам̣ сан̇ган̣ханта̄нам̣ хаттхако а̄л̣авако агготи дассети. айам̣ кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагхаре ниббатто апарабха̄ге саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи саманна̄гатам̣ екам̣ упа̄сакам̣ т̣ха̄нантаре т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де а̄л̣авират̣т̣хе а̄л̣авинагаре а̄л̣авакасса ран̃н̃о гехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, све бхаттача̄т̣ийа̄ саддхим̣ а̄л̣авакасса песетаббо ахоси.
татра̄йам̣ анупуббикатха̄ – екадивасам̣ кира а̄л̣авако ра̄джа̄ мигаваттха̄йа аран̃н̃ам̣ гантва̄ екам̣ мигам̣ анубандхитва̄ гха̄тетва̄ чхиндитва̄ дханукот̣ийам̣ лагетва̄ ниваттетва̄ а̄гаччханто ва̄та̄тапена килантака̄йо екам̣ сандаччха̄йам̣ нигродхаруккхамӯлам̣ пависитва̄ нисӣди. атха нам̣ мухуттам̣ даратхам̣ винодетва̄ никкхамантам̣ руккхе адхиваттха̄ девата̄ ‘‘тит̣т̣ха тит̣т̣ха, бхаккхоси ме’’ти хаттхе ган̣хи. со дал̣хам̣ гахитатта̄ ан̃н̃ам̣ упа̄йам̣ апассанто ‘‘девасикам̣ те екекапурисена саддхим̣ ча̄т̣ибхаттам̣ песесса̄мӣ’’ти ватва̄ нагарам̣ гато. тато пат̣т̣ха̄йа бандхана̄га̄рато екекамануссена саддхим̣ ча̄т̣ибхаттам̣ песеси. етенева нийа̄мена бандхана̄га̄ре мануссесу кхӣн̣есу ‘‘махаллакамануссесу гайхама̄несу рат̣т̣хакхобхо хотӣ’’ти те аггахетва̄ дахаракума̄ре ган̣хитум̣ а̄рабхим̣су. тато пат̣т̣ха̄йа нагаре да̄ракама̄таро ча габбхинийо ча ан̃н̃ам̣ рат̣т̣хам̣ гаччханти.
тасмим̣ самайе саттха̄ паччӯсасамайанте локам̣ волокенто а̄л̣авакакума̄расса тин̣н̣ам̣ маггапхала̄нам̣ упаниссайам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ кума̄ро каппасатасахассам̣ паттхитапаттхано девалока̄ чавитва̄ а̄л̣авакаран̃н̃о гехе ниббатто, ан̃н̃ам̣ кума̄рам̣ алабханта̄ све кума̄рам̣ ча̄т̣ибхаттена саддхим̣ гахетва̄ гаччхиссантӣ’’ти чинтетва̄ са̄йанхасамайе ан̃н̃а̄такавесена а̄л̣авакасса йаккхасса бхаванадва̄рам̣ гантва̄ тасса дова̄рикам̣ гадрабхам̣ на̄ма йаккхам̣ бхаванам̣ пависанаттха̄йа йа̄чи. со а̄ха – ‘‘бхагава̄ тумхе пависатха, майхам̣ пана а̄л̣авакасса ана̄рочанам̣ на̄ма айутта’’нти. со химаванте йаккхасама̄гамам̣ гатасса а̄л̣авакасса сантикам̣ агама̄си. саттха̄пи там̣ бхаванам̣ пависитва̄ а̄л̣авакасса нисӣданапаллан̇ке нисӣди.
тасмим̣ самайе са̄та̄гирахемавата̄ а̄л̣авакасса бхаванаматтхакена йаккхасама̄гамам̣ гаччханта̄ аттано гамане асампаджджама̄не ‘‘ким̣ ну кхо ка̄ран̣а’’нти а̄ваджджента̄ саттха̄рам̣ а̄л̣авакасса бхаване нисиннам̣ дисва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ йаккхасама̄гамам̣ гантва̄ а̄л̣авакасса тут̣т̣хим̣ паведайим̣су – ‘‘ла̄бха̄ те, а̄вусо а̄л̣авака, йасса те садеваке локе аггапуггало бхаване нисинно, гантва̄ саттху сантике дхаммам̣ сун̣а̄хӣ’’ти. со тесам̣ катхам̣ сутва̄ чинтеси – ‘‘име екасса мун̣д̣акасаман̣асса мама паллан̇ке нисиннабха̄вам̣ катхентӣ’’ти анаттамано кодха̄бхибхӯто хутва̄ ‘‘аджджа майхам̣ етена саман̣ена саддхим̣ сан̇га̄мо бхависсати, таттха ме саха̄йа̄ на̄ма хотха̄’’ти даккхин̣апа̄дам̣ уккхипитва̄ сат̣т̣хийоджанаматтам̣ паббатакӯт̣ам̣ акками, там̣ бхиджджитва̄ двидха̄ ахоси. ито пат̣т̣ха̄йа а̄л̣авакайуддхам̣ виттха̄ретаббам̣. а̄л̣авако пана саббараттим̣ татха̄гатена саддхим̣ на̄наппака̄рена йуджджхантопи кин̃чи ка̄тум̣ асакконто саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ ат̣т̣ха пан̃хе пуччхи, саттха̄ виссаджджеси. десана̄парийоса̄не сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄си. виттха̄ретва̄ катхетука̄мена а̄л̣авакасуттаван̣н̣ана̄ (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 1.1.246) олокетабба̄.
пунадивасе ут̣т̣хите арун̣е ча̄т̣ибхатта̄харан̣авела̄йа сакаланагаре гахетаббайуттам̣ да̄ракам̣ адисва̄ ран̃н̃о а̄рочесум̣. ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘ган̣хитум̣ айуттат̣т̣ха̄не пана аттхи, та̄та̄’’ти. а̄ма, дева, аджджа ра̄джакуле путто джа̄тоти. гаччхатха, та̄та̄, майам̣ джӣванта̄ путтам̣ лабхисса̄ма, ча̄т̣ибхаттена нам̣ песетха̄ти. те девийа̄ виккандама̄на̄йа да̄ракам̣ гахетва̄ ча̄т̣ибхаттена саддхим̣ а̄л̣авакасса бхаванадва̄рам̣ гантва̄ ‘‘ханда, аййа, тава бха̄гам̣ пат̣иччха̄хӣ’’ти а̄хам̣су. а̄л̣авако тесам̣ катхам̣ сутва̄ арийаса̄вакатта̄ ладжджама̄но адхомукхо нисӣди. атха нам̣ саттха̄ а̄ха – ‘‘ида̄ни те, а̄л̣авака, ладжджанакиччам̣ наттхи, да̄ракам̣ гахетва̄ мама хаттхе т̣хапехӣ’’ти. те ра̄джапуриса̄ а̄л̣авакакума̄рам̣ а̄л̣авакасса хаттхе т̣хапесум̣, а̄л̣авако там̣ а̄да̄йа дасабаласса хаттхе т̣хапеси, саттха̄ пат̣игган̣хитва̄ пуна а̄л̣авакасса хаттхе т̣хапеси, а̄л̣авако там̣ гахетва̄ ра̄джапуриса̄нам̣ хаттхе т̣хапеси. итисса хаттхато хаттхам̣ гататта̄ ‘‘хаттхако а̄л̣авако’’твева на̄мам̣ акам̣су.
атха нам̣ те ра̄джапуриса̄ тут̣т̣хама̄наса̄ а̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ‘‘аджджа ча̄т̣ибхаттам̣ на сампат̣иччхатӣ’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ ‘‘касма̄, та̄та̄, евамева а̄гататтха̄’’ти а̄ха. дева, ра̄джакуласса тут̣т̣хи ча вад̣д̣хи ча, саттха̄ а̄л̣авакасса бхаване нисӣдитва̄ а̄л̣авакам̣ даметва̄ упа̄сакатте патит̣т̣ха̄петва̄ кума̄рам̣ амха̄кам̣ да̄песӣти. саттха̄пи а̄л̣авакам̣ паттачӣварам̣ га̄ха̄петва̄ а̄л̣авинагара̄бхимукхо па̄йа̄си. со нагарам̣ упасан̇каманто ладжджитва̄ва осаккати. саттха̄ нам̣ олокетва̄ ‘‘ладжджаси, а̄л̣авака̄’’ти пуччхи. а̄ма, бханте, нагарава̄сино мам̣ нисса̄йа ма̄тимаран̣ам̣ питимаран̣ам̣ путтада̄рамаран̣ан̃ча па̄пун̣им̣су. те мам̣ пасситва̄ дан̣д̣ехипи лед̣д̣ӯхипи пахариссанти. тасма̄ осакка̄ми, бхантети. ‘‘а̄л̣авака, наттхи те майа̄ саддхим̣ гаччхантасса бхайам̣, виссаттхо ехӣ’’ти ватва̄ нагарасса авидӯре т̣ха̄не ванасан̣д̣е ат̣т̣ха̄си. а̄л̣авакара̄джа̄пи на̄гаре гахетва̄ саттху паччуггаманам̣ гато. саттха̄ сампаттапариса̄йа дхаммам̣ десеси, десана̄васа̄не чатура̄сӣти па̄н̣асахасса̄ни аматапа̄нам̣ пивим̣су. те а̄л̣авакасса таттхева васанат̣т̣ха̄нам̣ катва̄ анусам̣ваччхарам̣ баликаммам̣ пат̣т̣хапесум̣.
а̄л̣авакопи на̄гаре дхаммика̄йа раккха̄йа сан̇ган̣хи. сопи а̄л̣авакакума̄ро вуд̣д̣хиппатто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ тӣн̣и маггапхала̄ни пат̣ивиджджхи. со саббака̄лам̣ арийаса̄вакаупа̄сака̄нам̣ пан̃чахи сатехи паривуто чарати. атхекадивасам̣ техи упа̄сакехи саддхим̣ саттху сантикам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ сувинӣтам̣ парисам̣ дисва̄ ‘‘махатӣ те, а̄л̣авака, париса̄, катхам̣ там̣ сан̇ган̣ха̄сӣ’’ти а̄ха. бхагава̄ да̄нена туссантам̣ да̄нена сан̇ган̣ха̄ми, пийавачанена туссантам̣ пийавачанена сан̇ган̣ха̄ми, уппаннесу киччесу тесам̣ ниттхаран̣ена туссантам̣ уппаннакиччаниттхаран̣ена сан̇ган̣ха̄ми, сама̄наттат̣т̣ха̄нена туссантам̣ сама̄наттата̄йа сан̇ган̣ха̄мӣти. еваметам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣. атха саттха̄ апарабха̄ге джетаване нисӣдитва̄ упа̄саке т̣ха̄нантаресу т̣хапенто хаттхакам̣ а̄л̣авакам̣ чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи парисам̣ сан̇ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
маха̄на̄масаккаваттху
252. пан̃чаме пан̣ӣтада̄йака̄нанти пан̣ӣтарасада̄йака̄нам̣ маха̄на̄мо сакко агготи дассети. со кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ пан̣ӣтарасада̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де капилаваттхупуре сакйара̄джакуле ниббаттитва̄ вайаппатто дасабаласса пат̣хамадассанейева сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄си.
атхекасмим̣ самайе саттха̄ веран̃джа̄йам̣ васса̄ва̄сам̣ васитва̄ анупуббена капилаваттхупурам̣ гантва̄ нигродха̄ра̄ме пат̣ивасати. маха̄на̄мо ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисинно саттха̄рам̣ евама̄ха – ‘‘бхагава̄ сутаметам̣ ‘бхиккхусан̇гхо кира веран̃джа̄йам̣ бхиккха̄ча̄рена киламатӣ’ти, мама чатума̄сам̣ бхиккхусан̇гхасса пат̣иджаггане пат̣ин̃н̃ам̣ детха, ахам̣ бхиккхусан̇гхасса сарӣре оджам̣ павесесса̄мӣ’’ти. саттха̄ адхива̄сеси. со саттху адхива̄санам̣ видитва̄ пунадивасато пат̣т̣ха̄йа буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтарасабходжаначатумадхура̄дӣхи пат̣иджаггитва̄ пуна чатума̄сам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ ат̣т̣ха ма̄се пӯретва̄ пуна чатума̄сам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ сакаласам̣ваччхарам̣ пат̣иджагги. саттха̄ тато парам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ на̄да̄си. маха̄на̄мо пана тато пат̣т̣ха̄йа апара̄парам̣ сампаттабхиккхусан̇гхасса тенева нийа̄мена сакка̄рам̣ кароти. тасса со гун̣о сакаладжамбудӣпе па̄кат̣о джа̄то. еваметам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣. саттха̄ пана апарабха̄ге джетаване нисӣдитва̄ маха̄на̄мам̣ саккам̣ пан̣ӣтада̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
уггагахапативаттху
253. чхат̣т̣хе мана̄пада̄йака̄нанти мана̄пам̣ читтаручитабходжанам̣ да̄йака̄нам̣ угго гахапати, веса̄лико агготи дассети. со кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто апарабха̄ге саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ мана̄пада̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де веса̄лийам̣ сет̣т̣хикуле ниббатти. тасса джа̄така̄ле на̄мам̣ анийа̄митам̣. апарабха̄ге панасса аттабха̄вопи уггато ахоси самиддхо, алан̇кататоран̣ам̣ вийа усситачиттапат̣о вийа ча ативирочиттха. гун̣а̄писса уггата̄ ахесум̣. со имесам̣ двиннампи уггататта̄ уггасет̣т̣хитвева сан̇кхам̣ гато. со пана̄йам̣ дасабаласса пат̣хамадассанейева сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа апарабха̄ге тӣн̣ипи маггапхала̄ни саччха̄ка̄си. со аттано махаллакака̄ле рахогато нисӣдитва̄ чинтеси – ‘‘йам̣ йам̣ майхам̣ пийам̣ мана̄пам̣, там̣ тадева дасабаласса дасса̄ми, идам̣ ме саттху саммукха̄пи сутам̣ ‘мана̄пада̄йӣ лабхате мана̄па’’’нти. атхасса етадахоси – ‘‘апи ну кхо ме читтам̣ джа̄нитва̄ саттха̄пи нивесанадва̄рам̣ а̄гаччхеййа̄’’ти.
саттха̄пи кхо тасса читтам̣ н̃атва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто нивесанадва̄рейева па̄турахоси. со ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ ативийа усса̄хаджа̄то дасабаласса сантикам̣ гантва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ саттху паттам̣ пат̣иггахетва̄ гхарам̣ павесетва̄ пан̃н̃аттаварабуддха̄сане саттха̄рам̣, авасесаа̄санесу бхиккхусан̇гхам̣ нисӣда̄петва̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ на̄наггарасехи паривиситва̄ бхаттакиччапарийоса̄не екамантам̣ нисӣдитва̄ евама̄ха – ‘‘саммукха̄ метам̣, бханте, бхагавато сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ ‘мана̄пада̄йӣ лабхате мана̄па’’’нти. йам̣ йам̣, бханте, майхам̣ мана̄пам̣, там̣ там̣ майа̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса диннамева̄’’ти саттха̄рам̣ джа̄на̄петва̄ тато пат̣т̣ха̄йа йам̣ йам̣ тасса мана̄пам̣, там̣ там̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса дети. там̣ пана саббам̣ пан̃чаканипа̄те уггасутте виттха̄рато а̄гамиссати. еваметам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣. саттха̄ апарабха̄ге джетаване вихаранто там̣ упа̄сакам̣ мана̄пада̄йака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
уггатагахапативаттху
254. саттаме сан̇гхупат̣т̣ха̄ка̄нанти бхиккхусан̇гхасса упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ хаттхига̄мако уггато гахапати, агготи дассети. сопи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто апарабха̄ге саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ сан̇гхупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де хаттхига̄ме сет̣т̣хикуле ниббатти, тасса уггатакума̄роти на̄мам̣ акам̣су.
со апарабха̄ге гхара̄ва̄се патит̣т̣хито питу аччайена сет̣т̣хит̣т̣ха̄нам̣ па̄пун̣и. тена самайена саттха̄ бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чаранто хаттхига̄мам̣ патва̄ на̄гавануййа̄не вихарати. тада̄ айам̣ уггатасет̣т̣хи сатта̄хам̣ па̄намадаматто хутва̄ на̄т̣акехи паривуто на̄гавануййа̄нам̣ гантва̄ парича̄райама̄но дасабалам̣ дисва̄ балавахироттаппам̣ паччупат̣т̣ха̄песи. атхасса саттха̄рам̣ упасан̇камантасса саббо сура̄мадо аббхаттхам̣ агама̄си. со саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. атхасса саттха̄ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не тӣн̣и маггапхала̄ни пат̣ивиджджхи. тато пат̣т̣ха̄йа на̄т̣ака̄ни ‘‘тумхе йатха̄сукхам̣ гаччхатха̄’’ти виссаджджетва̄ да̄на̄бхирато хутва̄ бхиккхусан̇гхасса да̄намева дети. девата̄ раттибха̄гасаманантаре а̄гантва̄ сет̣т̣хисса а̄роченти – ‘‘гахапати, асуко бхиккху тевиджджо, асуко бхиккху чхал̣абхин̃н̃о, асуко сӣлава̄, асуко дуссӣло’’ти. со та̄сам̣ вачанам̣ сутва̄пи гун̣ам̣ та̄ва йатха̄бхӯтато джа̄на̄ти, деййадхаммам̣ пана самачиттенева дети. саттху сантике нисӣдитва̄пи тамева гун̣ам̣ катхети. апарабха̄ге саттха̄ джетаване нисӣдитва̄ там̣ гахапатим̣ сан̇гхупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
сӯрамбат̣т̣хаваттху
255. ат̣т̣хаме авеччаппасанна̄нанти авигаччханасабха̄вена ачалена паса̄дена саманна̄гата̄нам̣ сӯрамбат̣т̣хо агготи дассети. айам̣ кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто саттху дхаммакатхам̣ сутва̄ саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ авеччаппасанна̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ сет̣т̣хикуле ниббатти, сӯрамбат̣т̣хотисса на̄мам̣ акам̣су.
со апарабха̄ге вайаппатто гхара̄ва̄се патит̣т̣ха̄йа ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ упат̣т̣ха̄ко хутва̄ чарати. атха саттха̄ паччӯсасамайе локам̣ волокенто тасса сота̄паттимаггахетум̣ дисва̄ бхиккха̄ча̄равела̄йа нивесанадва̄рам̣ агама̄си. со дасабалам̣ дисва̄ чинтеси – ‘‘саман̣о готамо маха̄куле чева джа̄то, локе ча абхин̃н̃а̄то, тенасса сантикам̣ агаманам̣ на̄ма на йутта’’нти саттху сантикам̣ гантва̄ па̄десу вандитва̄ паттам̣ гахетва̄ гхарам̣ павесетва̄ маха̄рахе паллан̇ке нисӣда̄петва̄ бхиккхам̣ датва̄ бхаттакиччапарийоса̄не екамантам̣ нисӣди. саттха̄ тасса чаритавасена дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не сота̄паттипхале патит̣т̣хахи. саттха̄пи там̣ даметва̄ виха̄рамева гато.
тато ма̄ро чинтеси – ‘‘айам̣ сӯрамбат̣т̣хо на̄ма амха̄кам̣ сантако, саттха̄ панасса аджджа гехам̣ гато, ким̣ ну кхо саттху дхаммам̣ сутва̄ маггапа̄тубха̄вам̣ акариттха̄ти йа̄васса мама висайа̄ атиккантабха̄вам̣ ва̄ анатиккантабха̄вам̣ ва̄ джа̄на̄мӣ’’ти аттано ка̄марӯпита̄йа дасабаласса сариккхакам̣ рӯпам̣ ма̄петва̄ чӣвараггахан̣ампи паттаггахан̣ампи буддха̄каппенева катва̄ дваттим̣салаккхан̣адхаро хутва̄ сӯрамбат̣т̣хасса гехадва̄ре ат̣т̣ха̄си. сӯрамбат̣т̣хопи ‘‘пуна дасабало а̄гато’’ти сутва̄ ‘‘буддха̄нам̣ аниййа̄никагаманам̣ на̄ма наттхи, кена ну кхо ка̄ран̣ена а̄гато’’ти вегена ‘‘дасабало’’ти сан̃н̃а̄йа тасса сантикам̣ гантва̄ абхива̄детва̄ екамантам̣ т̣хито, ‘‘бханте, тумхе ида̄нева имасмим̣ гехе бхаттакиччам̣ катва̄ гата̄, ким̣ ну кхо ка̄ран̣ам̣ пат̣ичча пуна а̄гататтха̄’’ти а̄ха. ‘‘сӯрамбат̣т̣ха майа̄ дхаммам̣ катхентена екам̣ анупадха̄ретва̄ катхитам̣. майа̄ хи пан̃чаккхандха̄ ‘саббева аничча̄ дуккха̄ анатта̄’ти катхита̄, на панете саббева еварӯпа̄. екачче хи кхандха̄ ничча̄ дхува̄ сассата̄ аттхӣ’’ти а̄ха.
тато сӯрамбат̣т̣хо чинтеси – ‘‘айам̣ катха̄ ативийа бха̄рийа̄. буддха̄нан̃хи анупадха̄ретва̄ катханам̣ на̄ма наттхи, дасабаласса ма̄ро кира пат̣ипаккхо, аддха̄ айам̣ ма̄ро бхависсатӣ’’ти чинтетва̄ – ‘‘ма̄роси тва’’нти а̄ха. арийаса̄вакена катхитакатха̄ тасса пхарасуппаха̄ро вийа ахоси, тасма̄ сакабха̄вена т̣ха̄тум̣ асакконто ‘‘а̄ма, сӯрамбат̣т̣ха, ахам̣ ма̄ро’’ти а̄ха. ‘‘та̄диса̄нам̣ ма̄ра̄нам̣ сатампи сахассампи а̄гантва̄ мама саддхам̣ ча̄летум̣ на саккоти, маха̄готамо дасабало майхам̣ дхаммам̣ десенто ‘саббе сан̇кха̄ра̄ аничча̄’ти бодхетва̄ десеси, ма̄ ме гхарадва̄ре тит̣т̣ха̄’’ти аччхарам̣ пахари. ма̄ро тасса вачанам̣ сутва̄ пат̣иппхаритва̄ катхетум̣ асакконто таттхева антарадха̄йи. сӯрамбат̣т̣хопи са̄йанхасамайе саттху сантикам̣ гантва̄ ма̄рена катакирийам̣ катхетва̄, ‘‘бханте, евам̣ ма̄ро мама саддхам̣ ча̄летум̣ ва̄йамиттха̄’’ти а̄ха. саттха̄ етадева ка̄ран̣ам̣ ат̣т̣хупаттим̣ катва̄ имасмим̣ са̄сане сӯрамбат̣т̣хам̣ авеччаппасанна̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
джӣвакаваттху
256. наваме пуггалаппасанна̄нанти пуггалийаппаса̄дена саманна̄гата̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ джӣвако кома̄рабхаччо агготи дассети. со хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто. саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ пуггалаппасанна̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагаханагаре абхайара̄джакума̄рам̣ пат̣ичча са̄лаватийа̄ на̄ма рӯпӯпаджӣвинийа̄ куччхимхи ниббатто. рӯпӯпаджӣвинийо ча на̄ма виджа̄така̄ле саче путто хоти, чхад̣д̣енти. саче дхӣта̄, пат̣иджагганти. ити са̄ там̣ да̄ракам̣ каттарасуппакена сан̇ка̄ракӯт̣е чхад̣д̣а̄песи. атха нам̣ абхайо ра̄джакума̄ро ра̄джупат̣т̣ха̄нам̣ гаччханто там̣ дисва̄ ‘‘ким̣, бхан̣е, етам̣ ка̄кехи сампарикин̣н̣а’’нти мануссе песетва̄ ‘‘да̄рако дева̄’’ти. джӣвати, бхан̣ети, ‘‘джӣвати, дева̄’’ти сутва̄ аттано антепуре поса̄песи. тасса джӣватӣти катхитатта̄ джӣвакоти на̄мам̣ акам̣су, кума̄рена поса̄питоти кома̄рабхаччоти на̄мам̣ акам̣су.
со аттано сол̣асавассуддесикака̄ле таккасилам̣ гантва̄ веджджасиппам̣ угган̣хитва̄ бимбиса̄раран̃н̃о сантика̄ сакка̄рам̣ лабхитва̄ чан̣д̣ападжджотасса ран̃н̃о рогам̣ пха̄сукам̣ ака̄си. со тасса пан̃ча тан̣д̣уласакат̣асата̄ни сол̣аса каха̄пан̣асахасса̄ни дуссасахассапарива̄рам̣ анаггхам̣ сивеййакам̣ дуссайуган̃ча песеси. тасмим̣ самайе саттха̄ ра̄джагахам̣ упанисса̄йа гиджджхакӯт̣е паббате вихарати. джӣвако саттху уссаннадха̄туке ка̄йе виречанам̣ датва̄ бхесаджджам̣ каронто ‘‘чатта̄ро паччайа̄ мама сантака̄ва хонтӯ’’ти саттха̄рам̣ аттано виха̄ре васа̄петва̄ саттху бхесаджджам̣ катва̄ там̣ дуссайугам̣ упанетва̄ ‘‘идам̣, бханте, тумхейева парибхогам̣ каротха̄’’ти ватва̄ тена саддхим̣ ладдхам̣ дуссасахассам̣ бхиккхусан̇гхасса ада̄си. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рена пана джӣвакаваттху кхандхаке (маха̄ва. 326 а̄дайо) а̄гатамева. саттха̄ апарабха̄ге джетаване вихаранто джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ пуггалаппасанна̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
накулапитугахапативаттху
257. дасаме висса̄сака̄нанти висса̄сикакатхам̣ катхента̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ антаре, накулапита̄ гахапати, агготи дассети. со кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббатто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ упа̄сакам̣ висса̄сака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со каппасатасахассам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де бхаггарат̣т̣хе сусума̄рагиринагаре сет̣т̣хикуле ниббатти. саттха̄пи бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чарама̄но там̣ нагарам̣ патва̄ бхесакал̣а̄ване вихарати. атха̄йам̣, накулапита̄ гахапати, сусума̄рагирива̄сӣхи саддхим̣ саттху сантикам̣ гантва̄ пат̣хамадассаненева со ча бхарийа̄ часса дасабалам̣ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ путто’’ти сан̃н̃ам̣ пат̣т̣хапетва̄ убхопи саттху па̄десу нипатитва̄, ‘‘та̄та, твам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ амхе чхад̣д̣етва̄ кахам̣ вичарасӣ’’ти а̄хам̣су. айам̣ кира, накулапита̄ гахапати, пуббе пан̃ча джа̄тисата̄ни дасабаласса пита̄ ахоси, пан̃ча джа̄тисата̄ни чӯл̣апита̄, пан̃ча джа̄тисата̄ни маха̄пита̄, пан̃ча джа̄тисата̄ни ма̄туло, накулама̄та̄пи пан̃ча джа̄тисата̄ни ма̄та̄ ахоси, пан̃ча джа̄тисата̄ни чӯл̣ама̄та̄, пан̃ча джа̄тисата̄ни маха̄ма̄та̄, пан̃ча джа̄тисата̄ни питуччха̄. ити дӣгхараттам̣ анугатасинехатта̄ дасабалам̣ дисва̄ва ‘‘путто’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ сан̣т̣ха̄тум̣ на̄саккхим̣су. саттха̄ йа̄ва тесам̣ читтам̣ сан̃н̃аттим̣ на гаччхати, та̄ва ‘‘апетха̄’’ти на̄воча. атха несам̣ йатха̄маненева сатим̣ пат̣илабхитва̄ маджджхаттабхӯта̄нам̣ а̄сайам̣ н̃атва̄ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не убхопи сота̄паттипхале патит̣т̣хахим̣су.
саттха̄ апарабха̄ге тесам̣ махаллакака̄ле пуна там̣ нагарам̣ агама̄си. те ‘‘саттха̄ а̄гато’’ти сутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ сва̄тана̄йа нимантетва̄ пунадивасе аттано нивесане буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ на̄наггарасехи паривиситва̄ саттха̄рам̣ катабхаттакиччам̣ упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо накулапита̄ гахапати, бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йато ме, бханте, накулама̄та̄ гахапата̄нӣ, дахарассева дахара̄ а̄нӣта̄, на̄бхиджа̄на̄ми накулама̄тарам̣ гахапата̄ним̣ манаса̄пи атичарита̄, куто пана ка̄йена. иччхеййа̄ма майам̣, бханте, дит̣т̣хе чева дхамме ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пасситум̣ абхисампара̄йан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пасситу’’нти. накулама̄та̄пи кхо, гахапата̄нӣ, бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йато ахам̣, бханте, накулапитуно гахапатисса дахарассева дахара̄ а̄нӣта̄, на̄бхиджа̄на̄ми накулапитарам̣ гахапатим̣ манаса̄пи атичарита̄, куто пана ка̄йена. иччхеййа̄ма майам̣, бханте, дит̣т̣хе чева дхамме ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пасситум̣ абхисампара̄йан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пасситу’’нти. атха апарабха̄ге саттха̄ джетаване нисӣдитва̄ упа̄саке пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаресу т̣хапенто имам̣ имесам̣ двиннампи катхам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ накулапитарам̣ гахапатим̣ висса̄сака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.
чхат̣т̣хаваггаван̣н̣ана̄.
дасасуттапат̣иман̣д̣ита̄йа упа̄сакапа̄л̣ийа̄ ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.