(14) 4. чатуттхаетадаггавагго

а̄нандаттхераваттху

219-223. чатуттхасса пат̣хаме бахуссута̄нантиа̄дӣсу ан̃н̃епи тхера̄ бахуссута̄ сатиманта̄ гатиманта̄ дхитиманта̄ упат̣т̣ха̄ка̄ ча аттхи. айам̣ пана̄йасма̄ буддхавачанам̣ угган̣ханто дасабаласса са̄сане бхан̣д̣а̄га̄рикапарийаттийам̣ т̣хатва̄ ган̣хи. тасма̄ бахуссута̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. имассева ча тхерасса буддхавачанам̣ гахетва̄ дха̄ран̣акасати ан̃н̃ехи тхерехи балаватара̄ ахоси, тасма̄ сатиманта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. айамева ча̄йасма̄ екападе т̣хатва̄ сат̣т̣хи падасахасса̄ни ган̣ханто саттха̄ра̄ катхитанийа̄менева саббапада̄ни джа̄на̄ти, тасма̄ гатиманта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. тассева ча̄йасмато буддхавачанам̣ угган̣ханавӣрийам̣ саджджха̄йанавӣрийан̃ча дха̄ран̣авӣрийан̃ча саттху упат̣т̣ха̄навӣрийан̃ча ан̃н̃ехи асадисам̣ ахоси, тасма̄ дхитиманта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. татха̄гатам̣ упат̣т̣хаханто чеса на ан̃н̃есам̣ упат̣т̣ха̄кабхиккхӯнам̣ упат̣т̣ха̄на̄ка̄рена упат̣т̣хахи, ан̃н̃е хи татха̄гатам̣ упат̣т̣хаханта̄ на чирам̣ упат̣т̣хахим̣су, на ча буддха̄нам̣ манам̣ гахетва̄ упат̣т̣хахим̣су. айам̣ тхеро пана упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа а̄раддхавӣрийо хутва̄ татха̄гатасса манам̣ гахетва̄ упат̣т̣хахи. тасма̄ упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – ито кира сатасахассаматтхаке каппе падумуттаро на̄ма саттха̄ локе уппаджджи. тасса хам̣саватӣ на̄ма нагарам̣ ахоси, нандо на̄ма ра̄джа̄ пита̄, сумедха̄ на̄ма девӣ ма̄та̄, бодхисатто уттаракума̄ро на̄ма ахоси. со путтасса джа̄тадивасе маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамма паббаджитва̄ падха̄намануйутто ануккамена саббан̃н̃утам̣ патва̄ ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄ра’’нти уда̄нам̣ уда̄нетва̄ сатта̄хам̣ бодхипаллан̇ке вӣтина̄метва̄ ‘‘патхавийам̣ т̣хапесса̄мӣ’’ти па̄дам̣ абхинӣхари. атха патхавим̣ бхиндитва̄ хет̣т̣ха̄ вуттаппама̄н̣ам̣ падумам̣ ут̣т̣ха̄си. тадупа̄да̄йа бхагава̄ падумуттаротева пан̃н̃а̄йиттха. тасса девало ча суджа̄то ча две аггаса̄вака̄ ахесум̣, амита̄ ча асама̄ ча две аггаса̄вика̄, сумано на̄ма упат̣т̣ха̄ко. падумуттаро бхагава̄ питу сан̇гахам̣ курума̄но бхиккхусатасахассапарива̄ро хам̣саватийа̄ ра̄джадха̄нийа̄ васати.

канит̣т̣хабха̄та̄ панасса суманакума̄ро на̄ма. тасса ра̄джа̄ хам̣саватито вӣсайоджанасате бхогага̄мам̣ ада̄си. со када̄чи када̄чи а̄гантва̄ питаран̃ча саттха̄ран̃ча пассати. атхекадивасам̣ паччанто купито сумано ран̃н̃о песеси. ра̄джа̄ ‘‘твам̣ майа̄ таттха касма̄ т̣хапито’’ти пат̣ипесеси. со чоре вӯпасаметва̄ ‘‘упасанто, дева, джанападо’’ти ран̃н̃о песеси. ра̄джа̄ тут̣т̣хо ‘‘сӣгхам̣ мама путто а̄гаччхатӯ’’ти а̄ха. тасса сахассаматта̄ амачча̄ хонти. со техи саддхим̣ антара̄магге мантеси – ‘‘майхам̣ пита̄ тут̣т̣хо саче ме варам̣ дети, ким̣ ган̣ха̄мӣ’’ти? атха нам̣ екачче ‘‘хаттхим̣ ган̣хатха, ассам̣ ган̣хатха, джанападам̣ ган̣хатха, сатта ратана̄ни ган̣хатха̄’’ти а̄хам̣су. апаре ‘‘тумхе патхависсарасса путта̄, на тумха̄кам̣ дханам̣ дуллабхам̣, ладдхампи четам̣ саббам̣ паха̄йа гаманӣйам̣, пун̃н̃амева екам̣ а̄да̄йа гаманӣйам̣. тасма̄ деве варам̣ дадама̄не тема̄сам̣ падумуттарабхагавантам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ варам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄хам̣су. со ‘‘тумхе майхам̣ калйа̄н̣амитта̄, на метам̣ читтам̣ аттхи, тумхехи пана уппа̄дитам̣, евам̣ карисса̄мӣ’’ти гантва̄ питарам̣ вандитва̄ питара̄ а̄лин̇гетва̄ маттхаке чумбетва̄ ‘‘варам̣ те путта демӣ’’ти вутте ‘‘иччха̄махам̣, маха̄ра̄джа, бхагавантам̣ тема̄сам̣ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хаханто джӣвитам̣ аван̃джхам̣ ка̄тум̣, имам̣ ме дева варам̣ дехӣ’’ти а̄ха. на сакка̄, та̄та, ан̃н̃ам̣ варехӣти. дева, кхаттийа̄нам̣ на̄ма две катха̄ наттхи, етадева ме варам̣ дехи, на мама ан̃н̃ена аттхоти. та̄та, буддха̄нам̣ на̄ма читтам̣ дуджджа̄нам̣, саче бхагава̄ на иччхиссати, майа̄ диннепи ким̣ бхависсатӣти? ‘‘са̄дху, дева, ахам̣ бхагавато читтам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти виха̄рам̣ гато.

тена ча самайена бхаттакиччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ бхагава̄ гандхакут̣им̣ павит̣т̣хо хоти, со ман̣д̣алама̄л̣е саннипатита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сантикам̣ агама̄си. те нам̣ а̄хам̣су – ‘‘ра̄джапутта, касма̄ а̄гатосӣ’’ти? бхагавантам̣ дассана̄йа, дассетха ме бхагавантанти. на майам̣, ра̄джапутта, иччхитиччхитаккхан̣е саттха̄рам̣ дат̣т̣хум̣ лабха̄ма̄ти. ко пана, бханте, лабхатӣти? суманаттхеро на̄ма ра̄джапутта̄ти. со ‘‘кухим̣, бханте, тхеро’’ти? тхерасса нисиннат̣т̣ха̄нам̣ пуччхитва̄ гантва̄ вандитва̄ ‘‘иччха̄махам̣, бханте, бхагавантам̣ пасситум̣, дассетха ме бхагаванта’’нти а̄ха. тхеро пассантассева ра̄джакума̄расса а̄покасин̣аджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ маха̄патхавим̣ удакам̣ адхит̣т̣ха̄йа патхавийам̣ нимуджджитва̄ саттху гандхакут̣ийам̣йева па̄турахоси. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘сумана касма̄ а̄гатосӣ’’ти а̄ха. ра̄джапутто, бханте, бхагавантам̣ дассана̄йа а̄гатоти. тена хи бхиккху а̄санам̣ пан̃н̃а̄пехӣти. пуна тхеро пассантассева ра̄джакума̄расса буддха̄санам̣ гахетва̄ антогандхакут̣ийам̣ нимуджджитва̄ бахипаривен̣е па̄тубхавитва̄ паривен̣е а̄санам̣ пан̃н̃а̄песи. ра̄джакума̄ро има̄ни две аччхарийа̄ка̄ра̄ни дисва̄ ‘‘маханто вата̄йам̣ бхиккхӯ’’ти чинтеси.

бхагава̄пи гандхакут̣ито никкхамитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. ра̄джапутто бхагавантам̣ вандитва̄ пат̣исантха̄рам̣ ака̄си. ‘‘када̄ а̄гатоси ра̄джапутта̄’’ти вутте, ‘‘бханте, тумхесу гандхакут̣им̣ павит̣т̣хесу, бхиккхӯ пана ‘на майам̣ иччхитиччхитаккхан̣е бхагавантам̣ дат̣т̣хум̣ лабха̄ма̄’ти мам̣ тхерасса сантикам̣ па̄хесум̣. тхеро пана екавачаненева дассети, тхеро, бханте, тумха̄кам̣ са̄сане валлабхо ман̃н̃е’’ти. а̄ма ра̄джакума̄ра, валлабхо еса бхиккху майхам̣ са̄санети. бханте, буддха̄нам̣ са̄сане ким̣ катва̄ валлабха̄ хонтӣти? да̄нам̣ датва̄ сӣлам̣ сама̄дийитва̄ упосатхакаммам̣ катва̄ кума̄ра̄ти. бхагава̄ ахам̣ тхеро вийа буддхаса̄сане валлабхо хотука̄мо, све майхам̣ бхиккхам̣ адхива̄сетха̄ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. ра̄джакума̄ро аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ саббараттим̣ маха̄сакка̄рам̣ саджджетва̄ сатта диваса̄ни кхандха̄ва̄рабхаттам̣ на̄ма ада̄си.

саттаме дивасе саттха̄рам̣ вандитва̄, бханте, майа̄ питу сантика̄ тема̄сам̣ антовассам̣ тумха̄кам̣ пат̣иджагганаваро ладдхо, тема̄сам̣ ме васса̄ва̄сам̣ адхива̄сетха̄ти. бхагава̄ ‘‘аттхи ну кхо таттха гатена аттхо’’ти олокетва̄ ‘‘аттхӣ’’ти дисва̄ ‘‘сун̃н̃а̄га̄ре кхо, ра̄джакума̄ра, татха̄гата̄ абхирамантӣ’’ти а̄ха. кума̄ро ‘‘ан̃н̃а̄там̣ бхагава̄ ан̃н̃а̄там̣ сугата̄’’ти ватва̄ ‘‘ахам̣, бханте, пуриматарам̣ гантва̄ виха̄рам̣ ка̄реми, майа̄ песите бхиккхусатасахассена саддхим̣ а̄гаччхатха̄’’ти бхагавантам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ га̄ха̄петва̄ питу сантикам̣ гантва̄ ‘‘динна̄ ме, дева, бхагавата̄ пат̣ин̃н̃а̄, майа̄ пахите бхагавантам̣ песеййатха̄’’ти ватва̄ питарам̣ вандитва̄ никкхамитва̄ йоджане йоджане виха̄рам̣ ка̄ренто вӣсайоджанасатам̣ аддха̄нам̣ гато. гантва̄ ча аттано нагаре виха̄рат̣т̣ха̄нам̣ вичинанто собханана̄масса кут̣умбикасса уййа̄нам̣ дисва̄ сатасахассена кин̣итва̄ сатасахассам̣ виссаджджетва̄ виха̄рам̣ ка̄реси. таттха бхагавато гандхакут̣им̣ сесабхиккхӯнан̃ча раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄наттха̄йа кут̣илен̣аман̣д̣апе ка̄ретва̄ па̄ка̄рапариккхепам̣ два̄ракот̣т̣хакан̃ча нит̣т̣ха̄петва̄ питу сантикам̣ песеси – ‘‘нит̣т̣хитам̣ майхам̣ киччам̣, саттха̄рам̣ пахин̣атха̄’’ти.

ра̄джа̄ бхагавантам̣ бходжетва̄ ‘‘бхагава̄ суманасса киччам̣ нит̣т̣хитам̣, тумха̄кам̣ гаманам̣ пачча̄сӣсатӣ’’ти а̄ха. бхагава̄ бхиккхусатасахассапаривуто йоджане йоджане виха̄ресу васама̄но агама̄си. кума̄ро ‘‘саттха̄ а̄гаччхатӣ’’ти сутва̄ йоджанам̣ паччуггантва̄ гандхама̄ла̄дӣхи пӯджайама̄но виха̄рам̣ павесетва̄ –

‘‘сатасахассена ме кӣтам̣, сатасахассена ма̄питам̣;

собханам̣ на̄ма уййа̄нам̣, пат̣игган̣ха маха̄мунӣ’’ти. –

виха̄рам̣ ниййа̄деси. со вассӯпана̄йика̄дивасе да̄нам̣ датва̄ аттано путтада̄ре ча амачче ча паккоса̄петва̄ а̄ха – ‘‘саттха̄ амха̄кам̣ сантикам̣ дӯратова а̄гато, буддха̄ ча на̄ма дхаммагарука̄ на а̄мисачаккхука̄. тасма̄ ахам̣ имам̣ тема̄сам̣ две са̄т̣аке нива̄сетва̄ даса сӣла̄ни сама̄дийитва̄ идхева васисса̄ми, тумхе кхӣн̣а̄савасатасахассасса имина̄ва нӣха̄рена тема̄сам̣ да̄нам̣ дадеййа̄тха̄’’ти.

со суманаттхерасса васанат̣т̣ха̄насабха̄гейева т̣ха̄не васанто йам̣ тхеро бхагавато ваттам̣ кароти, там̣ саббам̣ дисва̄ ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не екантаваллабхо еса тхеро, етассева ме т̣ха̄нантарам̣ паттхетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ упакат̣т̣ха̄йа пава̄ран̣а̄йа га̄мам̣ пависитва̄ сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄ саттаме дивасе бхиккхусатасахассасса па̄дамӯле тичӣварам̣ т̣хапетва̄ бхагавантам̣ вандитва̄, ‘‘бханте, йадетам̣ майа̄ сатта̄хам̣ кхандха̄ва̄рада̄нато пат̣т̣ха̄йа пун̃н̃ам̣ катам̣, там̣ нева саккасампаттим̣, на ма̄рабрахмасампаттим̣ паттхайантена, буддхасса пана упат̣т̣ха̄кабха̄вам̣ паттхентена катам̣. тасма̄ ахампи бхагава̄ ана̄гате суманаттхеро вийа екасса буддхасса упат̣т̣ха̄ко хомӣ’’ти пан̃чапатит̣т̣хитена патит̣т̣хахитва̄ ванди. саттха̄ тасса анантара̄йам̣ дисва̄ бйа̄каритва̄ пакка̄ми. кума̄ро там̣ сутва̄ ‘‘буддха̄ ча на̄ма адведжджхакатха̄ хонтӣ’’ти дутийадивасе готамабуддхасса паттачӣварам̣ гахетва̄ пит̣т̣хито пит̣т̣хито гаччханто вийа ахоси.

со тасмим̣ буддхуппа̄де вассасатасахассам̣ да̄нам̣ датва̄ сагге ниббаттитва̄ кассапабуддхака̄ле пин̣д̣а̄йа чарато тхерасса паттаггахан̣аттхам̣ уттариса̄т̣акам̣ датва̄ пӯджам̣ ака̄си. пуна сагге ниббаттитва̄ тато чуто ба̄ра̄н̣асира̄джа̄ хутва̄ упарипа̄са̄даварагато гандхама̄данато а̄ка̄сена а̄гаччханте ат̣т̣ха паччекабуддхе дисва̄ ниманта̄петва̄ бходжетва̄ аттано ман̇галауййа̄не тесам̣ ат̣т̣ха пан̣н̣аса̄ла̄йо ка̄ретва̄ тесам̣ нисӣданаттха̄йа аттано нивесане ат̣т̣ха саббаратанамайа̄ни пӣт̣ха̄ни чева ман̣иа̄дха̄раке ча пат̣ийа̄детва̄ даса вассасахасса̄ни упат̣т̣ха̄нам̣ ака̄си. ета̄ни па̄кат̣ат̣т̣ха̄на̄ни.

каппасатасахассам̣ пана да̄нам̣ дадама̄нова амха̄кам̣ бодхисаттена саддхим̣ туситапуре ниббаттитва̄ тато чуто амитоданасаккасса гехе ниббатти. атхасса саббева н̃а̄таке а̄нандите памудите каронто джа̄тоти а̄нандотвева на̄мам̣ акам̣су. со анупуббена ката̄бхиниккхамане самма̄самбодхим̣ патва̄ пат̣хамагаманена капилаваттхум̣ а̄гантва̄ тато никкханте бхагавати бхагавато парива̄раттхам̣ ра̄джакума̄ресу паббаджантесу бхаддийа̄дӣхи саддхим̣ никкхамитва̄ бхагавато сантике паббаджитва̄ начирассева а̄йасмато пун̣н̣асса манта̄н̣ипуттасса сантике дхаммакатхам̣ сутва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣хахи.

тена кхо пана самайена бхагавато пат̣хамабодхийам̣ вӣсати васса̄ни анибаддха̄ упат̣т̣ха̄ка̄ ахесум̣. екада̄ на̄гасама̄ло паттачӣварам̣ гахетва̄ вичари екада̄ на̄гито, екада̄ упава̄но, екада̄ сунаккхатто, екада̄ чундо саман̣уддесо, екада̄ са̄гато, екада̄ ра̄дхо, екада̄ мегхийо. таттха екада̄ бхагава̄ на̄гасама̄латтхерена саддхим̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно дведха̄патхам̣ патто. тхеро магга̄ оккамма ‘‘бхагава̄ ахам̣ имина̄ маггена гаччха̄мӣ’’ти а̄ха. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘ехи бхиккху, имина̄ маггена гаччха̄ма̄’’ти а̄ха. со ‘‘ханда бхагава̄ тумха̄кам̣ паттачӣварам̣ ган̣хатха, ахам̣ имина̄ маггена гаччха̄мӣ’’ти ватва̄ паттачӣварам̣ бхӯмийам̣ т̣хапетум̣ а̄раддхо. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘а̄хара бхиккхӯ’’ти ватва̄ паттачӣварам̣ гахетва̄ гато. тассапи бхиккхуно итарена маггена гаччхато чора̄ паттачӣваран̃чева харим̣су, сӣсан̃ча бхиндим̣су. со ‘‘бхагава̄ ида̄ни ме пат̣исаран̣ам̣, на ан̃н̃о’’ти чинтетва̄ лохитена галантена бхагавато сантикам̣ а̄гами. ‘‘кимидам̣ бхиккхӯ’’ти ча вутте там̣ паваттим̣ а̄рочеси. атха нам̣ бхагава̄ ‘‘ма̄ чинтейи бхиккху, етасса ка̄ран̣а̄йева там̣ нива̄райимха̄’’ти ватва̄ самасса̄сеси.

екада̄ пана бхагава̄ мегхийаттхерена саддхим̣ па̄чӣнавам̣се мигада̄йе джантуга̄мам̣ агама̄си. татра̄пи мегхийо джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ надӣтӣре па̄са̄дикам̣ амбаванам̣ дисва̄ ‘‘бхагава̄ тумха̄кам̣ паттачӣварам̣ ган̣хатха, ахам̣ тасмим̣ амбаване саман̣адхаммам̣ каромӣ’’ти ватва̄ бхагавата̄ тиккхаттум̣ нива̄рийама̄нопи гантва̄ акусалавитаккехи анва̄сатто пачча̄гантва̄ там̣ паваттим̣ а̄рочеси. тампи бхагава̄ ‘‘имамева те ка̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ нива̄райимха̄’’ти ватва̄ анупуббена са̄ваттхим̣ агама̄си. таттха гандхакут̣ипаривен̣е пан̃н̃аттаварабуддха̄сане нисинно бхиккхусан̇гхапаривуто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаве, ида̄нимхи махаллако, ‘екачче бхиккхӯ имина̄ маггена гаччха̄ма̄’ти вутте ан̃н̃ена гаччханти, екачче майхам̣ паттачӣварам̣ бхӯмийам̣ никкхипанти, майхам̣ нибаддхупат̣т̣ха̄кам̣ екам̣ бхиккхум̣ джа̄на̄тха̄’’ти. бхиккхӯнам̣ дхаммасам̣вего удапа̄ди. атха̄йасма̄ са̄рипутто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ вандитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, тумхейева паттхайама̄но сатасахассакаппа̄дхикам̣ асан̇кхйеййам̣ па̄рамийо пӯрайим̣, нану ма̄дисо маха̄пан̃н̃о упат̣т̣ха̄ко на̄ма ват̣т̣ати, ахам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ бхагава̄ ‘‘алам̣, са̄рипутта, йассам̣ диса̄йам̣ твам̣ вихараси, асун̃н̃а̄ ве са̄ диса̄, тава хи ова̄до буддха̄нам̣ ова̄дасадисо, тена ме тайа̄ упат̣т̣ха̄какиччам̣ аттхӣ’’ти пат̣иккхипи. етенева упа̄йена маха̄моггалла̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ асӣти маха̄са̄вака̄ ут̣т̣хахим̣су. те саббе бхагава̄ пат̣иккхипи.

а̄нандаттхеро пана тун̣хӣйева нисӣди. атха нам̣ бхиккхӯ а̄хам̣су – ‘‘а̄вусо а̄нанда, бхиккхусан̇гхо упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ йа̄чати, твампи йа̄ча̄хӣ’’ти. йа̄читва̄ ладдхат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма, а̄вусо, кӣдисам̣ хоти, ким̣ мам̣ саттха̄ на пассати? саче саттха̄ рочиссати, ‘‘а̄нандо мам̣ упат̣т̣хахатӯ’’ти ваккхатӣти. атха бхагава̄ ‘‘на, бхиккхаве, а̄нандо ан̃н̃ехи усса̄хетаббо, сайамева джа̄нитва̄ мам̣ упат̣т̣хахиссатӣ’’ти а̄ха. тато бхиккхӯ ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо а̄нанда, ут̣т̣хехи, а̄вусо а̄нанда, дасабалам̣ упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ йа̄ча̄хӣ’’ти а̄хам̣су. тхеро ут̣т̣хахитва̄ чатта̄ро пат̣иккхепа̄ чатассо ча а̄йа̄чана̄ти ат̣т̣ха варе йа̄чи.

чатта̄ро пат̣иккхепа̄ на̄ма – ‘‘саче ме, бханте, бхагава̄ аттана̄ ладдхам̣ пан̣ӣтам̣ чӣварам̣ на дассати, пин̣д̣апа̄там̣ на дассати, екагандхакут̣ийам̣ васитум̣ на дассати, нимантанам̣ гахетва̄ на гамиссати, ева̄хам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘кам̣ панеттха, а̄нанда, а̄дӣнавам̣ аддаса̄’’ти вутте а̄ха – ‘‘сача̄хам̣, бханте, има̄ни ваттхӯни лабхисса̄ми, бхависсанти ватта̄ро ‘а̄нандо дасабалена ладдхам̣ пан̣ӣтам̣ чӣварам̣ парибхун̃джати, пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джати, екагандхакут̣ийам̣ васати, екато нимантанам̣ гаччхати. етам̣ ла̄бхам̣ лабханто татха̄гатам̣ упат̣т̣ха̄ти, ко евам̣ упат̣т̣хахато бха̄ро’’’ти? име чатта̄ро пат̣иккхепе йа̄чи.

чатассо а̄йа̄чана̄ на̄ма – ‘‘саче, бханте, бхагава̄ майа̄ гахитанимантанам̣ гамиссати, сача̄хам̣ тирорат̣т̣ха̄ тироджанапада̄ бхагавантам̣ дат̣т̣хум̣ а̄гатам̣ парисам̣ а̄гатаккхан̣ейева бхагавантам̣ дассетум̣ лаччха̄ми, йада̄ ме кан̇кха̄ уппаджджати, тасмим̣йева кхан̣е бхагавантам̣ упасан̇камитум̣ лаччха̄ми, татха̄ йам̣ бхагава̄ майхам̣ параммукхе дхаммам̣ десети, там̣ а̄гантва̄ майхам̣ катхессати, ева̄хам̣ бхагавантам̣ упат̣т̣хахисса̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘кам̣ панеттха, а̄нанда, а̄нисам̣сам̣ пассасӣ’’ти вутте а̄ха – ‘‘идха, бханте, саддха̄ кулапутта̄ бхагавато ока̄сам̣ алабханта̄ мам̣ евам̣ ваданти ‘све, бханте а̄нанда, бхагавата̄ саддхим̣ амха̄кам̣ гхаре бхиккхам̣ ган̣хеййа̄тха̄’ти. саче бхагава̄ таттха на гамиссати, иччхитиччхитаккхан̣ейева парисам̣ дассетум̣, кан̇кхан̃ча винодетум̣ ока̄сам̣ на лаччха̄ми, бхависсанти ватта̄ро ‘ким̣ а̄нандо дасабалам̣ упат̣т̣ха̄ти. еттакамписса бхагава̄ ануггахам̣ на каротӣ’ти. бхагавато ча параммукха̄ мам̣ пуччхиссанти ‘айам̣, а̄вусо а̄нанда, га̄тха̄, идам̣ суттам̣, идам̣ джа̄такам̣ каттха десита’нти. сача̄хам̣ там̣ на сампа̄дайисса̄ми, бхависсанти ватта̄ро – ‘еттакампи, а̄вусо, на джа̄на̄си, касма̄ твам̣ чха̄йа̄ вийа бхагавантам̣ авиджаханто дӣгхараттам̣ вичарасӣ’ти. тена̄хам̣ параммукха̄ деситассапи дхаммасса пуна катханам̣ иччха̄мӣ’’ти. има̄ чатассо а̄йа̄чана̄ йа̄чи. бхагава̄писса ада̄си.

евам̣ име ат̣т̣ха варе гахетва̄ нибаддхупат̣т̣ха̄ко ахоси. тассева т̣ха̄нантарасса аттха̄йа каппасатасахассам̣ пӯрита̄нам̣ па̄рамӣнам̣ пхалам̣ па̄пун̣и. со упат̣т̣ха̄кат̣т̣ха̄нам̣ ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа дасабаласса дувидхена удакена тивидхена дантакат̣т̣хена хаттхапа̄дапарикаммена пит̣т̣хипарикаммена гандхакут̣ипаривен̣ам̣ саммаджджанена̄ти евама̄дӣхи киччехи упат̣т̣хаханто ‘‘има̄йа на̄ма вела̄йа саттху имам̣ на̄ма ладдхум̣ ват̣т̣ати, идам̣ на̄ма ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти дивасабха̄гам̣ сантика̄вачаро хутва̄ раттибха̄гасаманантаре дан̣д̣адӣпикам̣ гахетва̄ екараттим̣ гандхакут̣ипаривен̣ам̣ нава ва̄ре анупарийа̄йати. еван̃хисса ахоси – ‘‘саче ме тхинамиддхам̣ оккамеййа, дасабале паккосанте пат̣ивачанам̣ да̄тум̣ на саккун̣еййа’’нти. тасма̄ саббараттим̣ дан̣д̣адӣпикам̣ хаттхена на мун̃чати. идаметтакам̣ ваттху. апарабха̄ге пана саттха̄ джетаване вихаранто анекапарийа̄йена дхаммабхан̣д̣а̄га̄рикаа̄нандаттхерасса ван̣н̣ам̣ катхетва̄ тхерам̣ имасмим̣ са̄сане бахуссута̄нам̣ сатиманта̄нам̣ гатиманта̄нам̣ дхитиманта̄нам̣ упат̣т̣ха̄ка̄нан̃ча бхиккхӯнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

урувелакассапаттхераваттху

224. дутийе маха̄париса̄нанти маха̄парива̄ра̄нам̣ урувелакассапо агготи дассети. ан̃н̃есан̃хи тхера̄нам̣ кан̃чи ка̄лам̣ парива̄ро маха̄ хоти кан̃чи ка̄лам̣ аппо, имасса пана тхерасса двӣхи бха̄тикехи саддхим̣ екам̣ саман̣асахассам̣ нибаддхапарива̄рова ахоси. тесу екекасмим̣ екекам̣ пабба̄дженте две саман̣асахасса̄ни хонти, две две пабба̄дженте тӣн̣и сахасса̄ни хонти. тасма̄ со маха̄парива̄ра̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. кассапоти панасса готтам̣. урувела̄йам̣ паббаджитатта̄ урувелакассапоти пан̃н̃а̄йиттха.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ вайаппатто саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ маха̄париса̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ ‘‘майа̄пи ана̄гате еварӯпена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти сатта̄хам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса маха̄да̄нам̣ датва̄ тичӣварена аччха̄детва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ маха̄париса̄нам̣ аггабха̄ваттхам̣ паттханам̣ ака̄си. саттха̄ анантара̄йам̣ дисва̄ ана̄гате готамабуддхасса са̄сане маха̄париса̄нам̣ агго бхависсатӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми.

сопи кулапутто йа̄ваджӣвам̣ калйа̄н̣акаммам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто ито двенавутикаппаматтхаке пхуссабуддхасса вема̄тикаканит̣т̣хабха̄та̄ хутва̄ ниббатто, пита̄ махиндара̄джа̄ на̄ма. апаре панасса две канит̣т̣хабха̄таро ахесум̣. евам̣ те тайо бха̄таро висум̣ висум̣ т̣ха̄нантарам̣ лабхим̣су. те хет̣т̣ха̄ вуттанайенева купитам̣ паччантам̣ вӯпасаметва̄ питу сантика̄ варам̣ лабхитва̄ ‘‘тема̄сам̣ дасабалам̣ пат̣иджаггисса̄ма̄’’ти варам̣ ган̣хим̣су. атха несам̣ етадахоси – ‘‘амхехи дасабалам̣ пат̣иджаггантехи ануччхавикам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти екам̣ амаччам̣ уппа̄дакат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ екам̣ а̄йавайаджа̄нанакам̣ катва̄ екам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса паривесакат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ аттана̄ даса сӣла̄ни сама̄да̄йа тема̄сам̣ сиккха̄пада̄ни раккхим̣су. те тайо амачча̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева имасмим̣ буддхуппа̄де бимбиса̄рависа̄кхарат̣т̣хапа̄ла̄ джа̄та̄.

те пана ра̄джакума̄ра̄ вуттхавассе дасабале сахаттха̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ паччайапӯджа̄йа пӯджетва̄ йа̄ваджӣвам̣ калйа̄н̣акаммам̣ катва̄ амха̄кам̣ дасабаласса ниббаттито пуретарамева бра̄хаман̣акуле ниббаттитва̄ аттано готтавасена тайопи джана̄ кассапа̄ ева на̄ма джа̄та̄. те вайаппатта̄ тайо веде угган̣хим̣су. тесам̣ джет̣т̣хабха̄тикасса пан̃ча ма̄н̣авакасата̄ни парива̄ро ахоси, маджджхимасса тӣн̣и, канит̣т̣хасса две. те аттано гантхе са̄рам̣ олокента̄ дит̣т̣хадхаммикамева пассим̣су, на сампара̄йикам̣. атха несам̣ джет̣т̣хабха̄та̄ аттано парива̄рена саддхим̣ урувелам̣ гантва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ урувелакассапо на̄ма джа̄то, маха̄ган̇га̄надӣван̇ке паббаджито надӣкассапо на̄ма джа̄то, гайа̄сӣсе паббаджито гайа̄кассапо на̄ма джа̄то.

евам̣ тесу исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ таттха васантесу бахӯнам̣ диваса̄нам̣ аччайена амха̄кам̣ бодхисатто маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ пат̣ивиддхасаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣о ануккамена дхаммачаккам̣ паваттетва̄ пан̃чаваггийе тхере арахатте патит̣т̣ха̄петва̄ йасада̄ракаппамукхе пан̃чапан̃н̃а̄са саха̄йакепи винетва̄ сат̣т̣хи араханте ‘‘чаратха, бхиккхаве, ча̄рика’’нти бахуджанахита̄йа ча̄рикам̣ песетва̄ бхаддаваггийе винетва̄ урувелакассапасса хетум̣ дисва̄ ‘‘майи гате тайо бха̄тика̄ сапарива̄ра̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссантӣ’’ти н̃атва̄ екако адутийо урувелакассапасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ васанаттха̄йа агйа̄га̄рам̣ йа̄читва̄ таттха катам̣ на̄гадаманам̣ а̄дим̣ катва̄ ад̣д̣худ̣д̣хасахассехи па̄т̣иха̄рийехи урувелакассапам̣ сапарива̄рам̣ винетва̄ пабба̄джеси. тасса паббаджитабха̄вам̣ н̃атва̄ итарепи две бха̄таро сапарива̄ра̄ а̄гантва̄ паббаджим̣су, саббепи ехибхиккхӯ иддхимайапаттачӣварадхара̄ ахесум̣.

саттха̄ там̣ саман̣асахассам̣ а̄да̄йа гайа̄сӣсам̣ гантва̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣е нисинно ‘‘катхам̣рӯпа̄ ну кхо етесам̣ дхаммадесана̄ саппа̄йа̄’’ти олокенто ‘‘име аггим̣ паричаранта̄ вичарим̣су, имесам̣ тайо бхаве а̄дитта̄га̄расадисе катва̄ дассетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄диттапарийа̄йасуттам̣ (маха̄ва. 54) десеси. десана̄парийоса̄не саббева арахаттам̣ патта̄. саттха̄ техи паривуто пуббе бимбиса̄раран̃н̃о диннапат̣ин̃н̃атта̄ ра̄джагаханагаре лат̣т̣хивануййа̄нам̣ агама̄си. ра̄джа̄ дасабаласса а̄гатабха̄вам̣ сутва̄ два̄дасанахутехи бра̄хман̣агахапатикехи саддхим̣ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ сабба̄вантам̣ парисам̣ олокетва̄ маха̄джанам̣ урувелакассапасса нипаччака̄рам̣ каронтам̣ дисва̄ ‘‘име майхам̣ ва̄ кассапасса ва̄ махантабха̄вам̣ на джа̄нанти, савитакка̄ ча на̄ма десанам̣ сампат̣иччхитум̣ на сакконтӣ’’ти чинтетва̄, ‘‘кассапа, туйхам̣ упат̣т̣ха̄ка̄нам̣ витаккам̣ чхинда̄’’ти тхерасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. тхеро саттху вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ саттха̄рам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ та̄лаппама̄н̣ам̣ а̄ка̄сам̣ уппатитва̄ иддхивикуббанам̣ дассетва̄ ‘‘саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасми, саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти ватва̄ оруйха дасабаласса па̄де ванди. етенупа̄йена саттаме ва̄ре саттата̄лаппама̄н̣ам̣ а̄ка̄сам̣ аббхуггантва̄ пуна а̄гантва̄ дасабаласса па̄де вандитва̄ екамантам̣ нисӣди.

тасмим̣ ка̄ле маха̄джано ‘‘айам̣ локе маха̄саман̣о’’ти саттхари ниббитакко джа̄то, атхасса саттха̄ дхаммам̣ десеси. десана̄парийоса̄не ра̄джа̄ ека̄дасанахутехи бра̄хман̣агахапатикехи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣хито, еканахутам̣ упа̄сакаттам̣ пат̣иведеси. тепи урувелакассапасса парива̄ра̄ сахассаматта̄ бхиккхӯ аттано а̄севанавасена чинтесум̣ – ‘‘амха̄кам̣ паббаджитакиччам̣ маттхакам̣ паттам̣, бахи гантва̄ ким̣ карисса̄ма̄’’ти урувелакассапаттхерам̣йева парива̄ретва̄ вичарим̣су. тесу екекасмим̣ екекам̣ нисситакам̣ ган̣ханте две сахасса̄ни хонти, две две ган̣ханте тӣн̣и сахасса̄ни хонти. тато пат̣т̣ха̄йа йаттака̄ тесам̣ нисситака̄, таттаке катхетум̣ ват̣т̣атӣти. идаметтха ваттху. апарабха̄ге пана саттха̄ джетаване вихаранто тхерам̣ маха̄париса̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ка̄л̣уда̄йиттхераваттху

225. татийе кулаппаса̄дака̄нанти кулам̣ паса̄дента̄нам̣. айам̣ хи тхеро адит̣т̣хабуддхадассанам̣йева суддходанамаха̄ра̄джасса нивесанам̣ паса̄деси, тасма̄ кулаппаса̄дака̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ бодхисаттасса ма̄тукуччхийам̣ пат̣исандхиггахан̣адивасе капилаваттхусмим̣йева амаччагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи. джа̄тадивасе бодхисаттена саддхим̣йева джа̄тоти там̣дивасам̣йева там̣ дукӯлачумбут̣аке нипаджджа̄петва̄ бодхисаттасса упат̣т̣ха̄наттха̄йа найим̣су. бодхисаттена хи саддхим̣ бодхируккхо ра̄хулама̄та̄ чатассо нидхикумбхийо а̄роханийахаттхӣ кан̣д̣ако чханно ка̄л̣уда̄йӣти име сатта екадивасе джа̄татта̄ сахаджа̄та̄ на̄ма ахесум̣. атхасса на̄маггахан̣адивасе сакаланагарасса удаггачиттадивасе джа̄тоти уда̄йӣтвева на̄мам̣ акам̣су. тхокам̣ ка̄л̣адха̄тукатта̄ пана ка̄л̣уда̄йӣ на̄ма джа̄то. со бодхисаттена саддхим̣ кума̄ракӣл̣ам̣ кӣл̣анто вуддхим̣ агама̄си.

апарабха̄ге бодхисатто маха̄бхиниккхаманам̣ никкхамитва̄ ануккамена саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко лока̄нуггахам̣ каронто ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вихарати. тасмим̣ самайе суддходанамаха̄ра̄джа̄ ‘‘сиддхаттхакума̄ро абхисамбодхим̣ патва̄ ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вел̣уване вихаратӣ’’ти сутва̄ пурисасахассапарива̄рам̣ екам̣ амаччам̣ ‘‘путтам̣ ме идха а̄нехӣ’’ти песеси. со сат̣т̣хийоджанамаггам̣ гантва̄ дасабаласса чатупарисамаджджхе нисӣдитва̄ дхаммадесана̄вела̄йа виха̄рам̣ па̄виси. со ‘‘тит̣т̣хату та̄ва ран̃н̃а̄ пахитаса̄сана’’нти парисапарийанте т̣хито саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ йатха̄т̣хитова саддхим̣ пурисасахассехи арахаттам̣ па̄пун̣и. атха несам̣ саттха̄ ‘‘етха бхиккхаво’’ти хаттхам̣ паса̄реси, саббе там̣кхан̣ам̣йева иддхимайапаттачӣварадхара̄ вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа ахесум̣. арахаттам̣ паттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пана арийа̄ на̄ма маджджхатта̄ва хонтӣти ран̃н̃а̄ пахитаса̄санам̣ дасабаласса на катхеси. ра̄джа̄ ‘‘нева гато а̄гаччхати, на са̄санам̣ суййатӣ’’ти ‘‘ехи, та̄та, твам̣ гаччха̄’’ти тенева нийа̄мена ан̃н̃ам̣ амаччам̣ песеси. сопи гантва̄ пуриманайенева саддхим̣ париса̄йа арахаттам̣ патва̄ тун̣хӣ ахоси. евам̣ навахи амаччехи саддхим̣ нава пурисасахасса̄ни песеси. саббе аттано киччам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ тун̣хӣ ахесум̣.

атха ра̄джа̄ чинтеси – ‘‘еттака̄ джана̄ майи синеха̄бха̄вена дасабаласса идха̄гаманаттха̄йа на кин̃чи катхайим̣су, ан̃н̃е гантва̄пи дасабалам̣ а̄нетум̣ на саккхиссанти. майхам̣ кхо пана путто уда̄йӣ дасабалена саддхим̣ екавайо сахапам̣сукӣл̣ико, майи часса синехо аттхӣ’’ти ка̄л̣уда̄йим̣ паккоса̄петва̄, ‘‘та̄та, пурисасахассапарива̄ро гантва̄ дасабалам̣ а̄нехӣ’’ти а̄ха. пат̣хамам̣ гатапуриса̄ вийа паббаджитум̣ лабханто а̄несса̄ми, дева̄ти. йам̣кин̃чи катва̄ мама путтам̣ дассехӣти. ‘‘са̄дху, дева̄’’ти ран̃н̃о са̄санам̣ а̄да̄йа ра̄джагахам̣ гантва̄ саттху дхаммадесана̄вела̄йа парисапарийанте т̣хито дхаммам̣ сутва̄ сапарива̄ро арахаттапхалам̣ патва̄ ехибхиккхубха̄ве патит̣т̣ха̄си. тато чинтеси – ‘‘на та̄ва дасабаласса куланагарам̣ гантум̣ еса ка̄ло, васантасамайе супуппхитесу ванасан̣д̣есу харитатин̣асан̃чханна̄йа патхавийа̄ еса ка̄ло бхависсатӣ’’ти ка̄лам̣ пат̣има̄ненто тасса ка̄ласса а̄гатабха̄вам̣ н̃атва̄ –

‘‘на̄тисӣтам̣ на̄тиун̣хам̣, на̄тидуббхиккхачха̄такам̣;

саддала̄ харита̄ бхӯми, еса ка̄ло маха̄мунӣ’’ти. –

сат̣т̣химатта̄хи га̄тха̄хи дасабаласса куланагарам̣ гаманаттха̄йа гаманаван̣н̣ам̣ ван̣н̣еси. саттха̄ ‘‘уда̄йӣ гаманаван̣н̣ам̣ катхети, капилаваттхунагарам̣ гантум̣ еса ка̄ло’’ти вӣсатисахассабхиккхупарива̄ро атуритагаманена ча̄рикам̣ никкхами.

уда̄йиттхеро саттху никкхантабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘питу маха̄ра̄джасса сан̃н̃ам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти веха̄сам̣ аббхуггантва̄ ран̃н̃о нивесане па̄турахоси. суддходанамаха̄ра̄джа̄ тхерам̣ дисва̄ тут̣т̣хачитто маха̄рахе паллан̇ке нисӣда̄петва̄ аттано пат̣ийа̄дитасса на̄наггарасабходжанасса паттам̣ пӯретва̄ ада̄си. тхеро ут̣т̣ха̄йа гамана̄каппам̣ дассеси. нисӣдитва̄ва бхун̃джа, та̄та̄ти. саттху сантикам̣ гантва̄ бхун̃джисса̄ми, маха̄ра̄джа̄ти. кахам̣ пана, та̄та, саттха̄ти? вӣсатисахассабхиккхупарива̄ро тумха̄кам̣ дассанаттха̄йа ча̄рикам̣ никкханто, маха̄ра̄джа̄ти. тумхе имам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ йа̄ва мама путто имам̣ нагарам̣ сампа̄пун̣а̄ти, та̄васса итова пин̣д̣апа̄там̣ харатха̄ти. тхеро бхаттакиччам̣ катва̄ дасабаласса а̄харитаббам̣ бхаттам̣ гахетва̄ дхаммакатхам̣ катхетва̄ дасабаласса адассаненева сакалара̄джанивесанам̣ саддха̄пат̣ила̄бхам̣ лабха̄петва̄ саббесам̣ пассанта̄нан̃н̃ева паттам̣ а̄ка̄се виссаджджетва̄ сайампи веха̄сам̣ аббхуггантва̄ пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа саттху хаттхе т̣хапеси, саттха̄ там̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джи. тхеро сат̣т̣хийоджанамаггам̣ йоджанапарамам̣ гаччхантасса саттхуно дивасе дивасе ра̄джагехато бхаттам̣ а̄харитва̄ ада̄си. евам̣ ваттху ведитаббам̣. атха апарабха̄ге саттха̄ ‘‘майхам̣ питу маха̄ра̄джасса сакаланивесанам̣ паса̄десӣ’’ти тхерам̣ кулаппаса̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ба̄кулаттхераваттху

226. чатуттхе аппа̄ба̄дха̄нанти нира̄ба̄дха̄нам̣. ба̄кулоти двӣсу кулесу вад̣д̣хитатта̄ евам̣ладдхана̄мо тхеро.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айам̣ кира атӣте ито каппасатасахасса̄дхике асан̇кхйеййаматтхаке аномадассидасабаласса ниббаттито пуретарамева бра̄хман̣акуле пат̣исандхим̣ ган̣хитва̄ вайам̣ а̄гамма уггахитаведо ведаттайе са̄рам̣ апассанто ‘‘сампара̄йикаттхам̣ гавесисса̄мӣ’’ти паббатапа̄де исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ пан̃ча̄бхин̃н̃а̄-ат̣т̣хасама̄паттила̄бхӣ хутва̄ джха̄накӣл̣ита̄йа вӣтина̄меси. тасмим̣ самайе аномадассӣ бодхисатто саббан̃н̃утам̣ патва̄ арийаган̣апаривуто ча̄рикам̣ чарати. та̄пасо ‘‘тӣн̣и ратана̄ни уппанна̄нӣ’’ти сутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сутва̄ десана̄парийоса̄не саран̣есу патит̣т̣хито, аттано т̣ха̄нам̣ пана виджахитум̣ на̄саккхи. со ка̄лена ка̄лам̣ саттху дассана̄йа чева гаччхати, дхамман̃ча сун̣а̄ти.

атхекасмим̣ самайе татха̄гатасса ударава̄то уппаджджи. та̄пасо саттху дассанаттха̄йа а̄гато ‘‘саттха̄ гила̄но’’ти сутва̄ ‘‘ко, бханте, а̄ба̄дхо’’ти. ‘‘ударава̄то’’ти вутте ‘‘айам̣ ка̄ло майхам̣ пун̃н̃ам̣ ка̄ту’’нти паббатапа̄дам̣ гантва̄ на̄на̄видха̄ни бхесаджджа̄ни самодха̄нетва̄ ‘‘идам̣ бхесаджджам̣ саттху упанетха̄’’ти упат̣т̣ха̄каттхерасса ада̄си. саха бхесаджджасса упайогена ударава̄то пат̣иппассамбхи. со саттху пха̄сукака̄ле гантва̄ евама̄ха – ‘‘бханте, йадидам̣ мама бхесаджджена татха̄гатасса пха̄сукам̣ джа̄там̣, тасса ме ниссандена ниббаттаниббаттабхаве гаддӯханаматтампи сарӣре бйа̄дхи на̄ма ма̄ хотӯ’’ти. идамасса тасмим̣ аттабха̄ве калйа̄н̣акаммам̣.

со тато чуто брахмалоке ниббаттитва̄ екам̣ асан̇кхйеййам̣ девамануссесу сам̣саранто падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ аппа̄ба̄дха̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄вата̄йукам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто випассӣдасабаласса ниббаттито пуретарамева бандхуматӣнагаре бра̄хман̣акуле ниббатто пуриманайенева исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ джха̄нала̄бхӣ хутва̄ паббатапа̄де васати.

випассӣбодхисаттопи саббан̃н̃утам̣ патва̄ ат̣т̣хасат̣т̣хибхиккхусатасахассапарива̄ро бандхуматӣнагарам̣ упанисса̄йа питу маха̄ра̄джасса сан̇гахам̣ каронто кхеме мигада̄йе вихарати. атха̄йам̣ та̄пасо дасабаласса локе ниббаттабха̄вам̣ н̃атва̄ а̄гантва̄ саттху дхаммакатхам̣ сутва̄ саран̣есу патит̣т̣ха̄си, аттано паббаджджам̣ джахитум̣ на̄саккхи, ка̄лена ка̄лам̣ пана саттху упат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати.

атхекасмим̣ самайе т̣хапетва̄ саттха̄ран̃чева две аггаса̄ваке ча химавати пуппхита̄нам̣ висаруккха̄нам̣ ва̄тасампхассена сесабхиккхӯнам̣ маттхакарого на̄ма удапа̄ди. та̄пасо саттху упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гато бхиккхӯ сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нипанне дисва̄ – ‘‘ким̣, бханте, бхиккхусан̇гхасса апха̄сука’’нти пуччхи. бхиккхӯнам̣ тин̣апуппхакарого, а̄вусоти. та̄пасо чинтеси – ‘‘айам̣ ка̄ло майхам̣ бхиккхусан̇гхасса ка̄йавеййа̄ватикакаммам̣ катва̄ пун̃н̃ам̣ ниббаттету’’нти аттано а̄нубха̄вена на̄на̄видха̄ни бхесаджджа̄ни сам̣кад̣д̣хитва̄ йоджетва̄ ада̄си. саббабхиккхӯнам̣ рого там̣кхан̣ам̣йева вӯпасанто.

со йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ брахмалоке ниббаттитва̄ еканавутикаппе девамануссесу сам̣саранто кассапабуддхака̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ кулагехе ниббатто гхара̄ва̄сам̣ васанто ‘‘майхам̣ васанагехам̣ дуббалам̣, паччантам̣ гантва̄ даббасамбха̄рам̣ а̄харитва̄ гехам̣ карисса̄мӣ’’ти вад̣д̣хакӣхи саддхим̣ гаччханто антара̄магге екам̣ джин̣н̣ам̣ маха̄виха̄рам̣ дисва̄ ‘‘тит̣т̣хату та̄ва майхам̣ гехакаммам̣, на там̣ майа̄ саддхим̣ гамиссати, йам̣кин̃чи катва̄ пана саддхим̣ гаманакаммамева пуретарам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти техева вад̣д̣хакӣхи даббасамбха̄рам̣ га̄ха̄петва̄ тасмим̣ виха̄ре упосатха̄га̄рам̣ ка̄реси, бходжанаса̄лам̣ аггиса̄лам̣ дӣгхачан̇камам̣ джанта̄гхарам̣ каппийакут̣им̣ ваччакут̣им̣ а̄рогйаса̄лам̣ ка̄реси, йам̣кин̃чи бхиккхусан̇гхасса упабхогапарибхогам̣ бхесаджджам̣ на̄ма саббам̣ пат̣ийа̄детва̄ т̣хапеси.

со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ дасабаласса ниббаттито пуретарамева косамбийам̣ сет̣т̣хигехе пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса пат̣исандхиггахан̣адивасато пат̣т̣ха̄йа там̣ сет̣т̣хикулам̣ ла̄бхаггайасаггаппаттам̣ ахоси. атхасса ма̄та̄ путтам̣ виджа̄йитва̄ чинтеси – ‘‘айам̣ да̄рако пун̃н̃ава̄ ката̄дхика̄ро, йаттакам̣ ка̄лам̣ арого дӣгха̄йуко хутва̄ тит̣т̣хати, таттакам̣ амха̄кам̣ сампаттида̄йако бхависсати. джа̄тадивасейева маха̄йамуна̄йа нха̄тада̄рака̄ нирога̄ хонтӣ’’ти нха̄панаттха̄йа нам̣ песеси. ‘‘пан̃чаме дивасе сӣсам̣ нха̄петва̄ надӣкӣл̣анаттха̄йа нам̣ песесӣ’’ти маджджхимабха̄н̣ака̄. таттха дха̄тийа̄ да̄ракам̣ нимуджджануммуджджанавасена кӣл̣а̄пентийа̄ еко маччхо да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘бхаккхо ме айа’’нти ман̃н̃ама̄но мукхам̣ виваритва̄ упагато. дха̄тӣ да̄ракам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄та̄, маччхо там̣ гили. пун̃н̃ава̄ сатто дуккхам̣ на па̄пун̣и, сайанагаббхам̣ пависитва̄ нипанно вийа ахоси. маччхо да̄ракасса теджена таттапха̄лам̣ гилитва̄ д̣айхама̄но вийа вегена тим̣сайоджанам̣ гантва̄ ба̄ра̄н̣асинагарава̄сино маччхабандхасса джа̄лам̣ па̄виси. маха̄маччха̄ на̄ма джа̄лена баддха̄ ма̄рийама̄на̄ва маранти, айам̣ пана да̄ракасса теджена джа̄лато нӣхат̣аматтова мато. маччхабандха̄ ча маха̄маччхам̣ лабхитва̄ пха̄летва̄ виккин̣анти, там̣ пана да̄ракасса а̄нубха̄вена апха̄летва̄ сакаламева ка̄джена харитва̄ ‘‘сахассена дема̄’’ти ваданта̄ нагаре вичарим̣су, кочи на ган̣ха̄ти.

тасмим̣ пана нагаре апуттакам̣ асӣтикот̣ивибхавам̣ сет̣т̣хикулам̣ аттхи. тасса два̄рамӯлам̣ патва̄ ‘‘ким̣ гахетва̄ детха̄’’ти вутта̄ ‘‘каха̄пан̣а’’нти а̄хам̣су. техи каха̄пан̣ам̣ датва̄ гахито. сет̣т̣хибхарийа̄пи ан̃н̃есу дивасесу маччхе на кел̣а̄йати, там̣дивасам̣ пана маччхам̣ пхалаке т̣хапетва̄ сайамева пха̄леси. маччхан̃ча на̄ма куччхито пха̄ленти, са̄ пана пит̣т̣хито пха̄лентӣ маччхакуччхийам̣ суван̣н̣аван̣н̣ам̣ да̄ракам̣ дисва̄ ‘‘маччхакуччхийам̣ ме путто ладдхо’’ти на̄дам̣ надитва̄ да̄ракам̣ а̄да̄йа са̄микасса сантикам̣ агама̄си. сет̣т̣хи та̄вадева бхерим̣ чара̄петва̄ да̄ракама̄да̄йа ран̃н̃о сантикам̣ гантва̄ ‘‘маччхакуччхийам̣ ме, дева, да̄рако ладдхо, ким̣ карома̄’’ти а̄ха. пун̃н̃ава̄ еса, йо маччхакуччхийам̣ а̄рого васи, посехи нанти.

ассоси кхо итарам̣ кулам̣ ‘‘ба̄ра̄н̣асийам̣ кира екам̣ сет̣т̣хикулам̣ маччхакуччхийам̣ да̄ракам̣ лабхӣ’’ти. те таттха агамам̣су. атхасса ма̄та̄ да̄ракам̣ алан̇каритва̄ кӣл̣а̄пийама̄нам̣ дисва̄ ‘‘мана̄по вата̄йам̣ да̄рако’’ти гахетва̄ пакатим̣ а̄чиккхи. итара̄ ‘‘майхам̣ путто’’ти а̄ха. кахам̣ те ладдхоти. маччхакуччхийанти. на туйхам̣ путто, майхам̣ путтоти. кахам̣ те ладдхоти. майа̄ даса ма̄се куччхийа̄ дха̄рито, атха нам̣ надийа̄ кӣл̣а̄пийама̄нам̣ маччхо гилӣти. туйхам̣ путто ан̃н̃ена маччхена гилито бхависсати, айам̣ пана майа̄ маччхакуччхийам̣ ладдхоти убхопи ра̄джакулам̣ агамам̣су. ра̄джа̄ а̄ха – ‘‘айам̣ даса ма̄се куччхийа̄ дха̄ритатта̄ ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄, маччхам̣ ган̣ханта̄пи ваккайакана̄дӣни бахи катва̄ ган̣ханта̄ на̄ма наттхӣти маччхакуччхийам̣ ладдхатта̄ айампи ама̄та̄ ка̄тум̣ на сакка̄, да̄рако убхиннампи кула̄нам̣ да̄йа̄до хотӯ’’ти. тато пат̣т̣ха̄йа двепи кула̄ни ативийа ла̄бхаггайасаггаппатта̄ни ахесум̣. тасса двӣхи кулехи вад̣д̣хитатта̄ ба̄кулакума̄роти на̄мам̣ карим̣су.

тасса вин̃н̃утам̣ паттасса двӣсупи нагаресу тайо тайо па̄са̄де ка̄ретва̄ на̄т̣ака̄ни паччупат̣т̣хапесум̣. екекасмим̣ нагаре чатта̄ро чатта̄ро ма̄се васати. екасмим̣ нагаре чатта̄ро ма̄се вуттхасса сан̇гха̄т̣ана̄ва̄су ман̣д̣апам̣ ка̄ретва̄ таттха нам̣ саддхим̣ на̄т̣акехи а̄ропенти. со сампаттим̣ анубхавама̄но чатӯхи ма̄сехи итарам̣ нагарам̣ гаччхати. там̣нагарава̄сӣни на̄т̣ака̄ни ‘‘двӣхи ма̄сехи упад̣д̣хамаггам̣ а̄гато бхависсатӣ’’ти паччуггантва̄ там̣ парива̄ретва̄ двӣхи ма̄сехи аттано нагарам̣ ненти, итара̄ни на̄т̣ака̄ни ниваттитва̄ аттано нагарамева гаччханти. таттха чатта̄ро ма̄се васитва̄ тенева нийа̄мена пуна итарам̣ нагарам̣ гаччхати. евамасса сампаттим̣ анубхавантасса асӣти васса̄ни парипун̣н̣а̄ни.

тасмим̣ самайе амха̄кам̣ бодхисатто саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко ануккамена ча̄рикам̣ чарама̄но косамбим̣ па̄пун̣и, ба̄ра̄н̣асинти маджджхимабха̄н̣ака̄. ба̄куло сет̣т̣хипи кхо ‘‘дасабало а̄гато’’ти сутва̄ бахум̣ гандхама̄лам̣ а̄да̄йа саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммакатхам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи. со сатта̄хамева путхуджджано хутва̄ ат̣т̣хаме арун̣е саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и. атхасса двӣсу нагаресу гихика̄ле парича̄рикама̄туга̄ма̄ аттано кулагхара̄ни а̄гантва̄ таттха васама̄на̄ чӣвара̄ни катва̄ пахин̣им̣су. тхеро екам̣ аддхама̄сам̣ косамбива̄сикехи пахитам̣ чӣварам̣ бхун̃джати, екам̣ аддхама̄сам̣ ба̄ра̄н̣асива̄сикехӣти. етенева нийа̄мена двӣсупи нагаресу йам̣ йам̣ уттамам̣, там̣ там̣ тхерассева а̄харийати. тхерасса асӣти васса̄ни ага̄рамаджджхе васантасса двӣхан̇гулехи гандхапин̣д̣ам̣ гахетва̄ упасин̇гханаматтампи ка̄лам̣ на кочи а̄ба̄дхо на̄ма ахоси. а̄сӣтиме вассе сукхенева паббаджджам̣ упагато. паббаджитасса̄писса аппаматтакопи а̄ба̄дхо ва̄ чатӯхи паччайехи векаллам̣ ва̄ на̄хоси. со паччхиме ка̄ле паринибба̄насамайепи пура̄н̣агихисаха̄йакасса ачелакассапасса аттано ка̄йикачетасикасукхадӣпанавасенева сакалам̣ ба̄куласуттам̣ (ма. ни. 3.209 а̄дайо) катхетва̄ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йи. евам̣ ат̣т̣хуппатти самут̣т̣хита̄. саттха̄ пана тхерасса дхарама̄нака̄лейева тхере йатха̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаре т̣хапенто ба̄кулаттхерам̣ имасмим̣ са̄сане аппа̄ба̄дха̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

собхитаттхераваттху

227. пан̃чаме пуббенива̄сам̣ ануссаранта̄нанти пуббе нивуттхаккхандхасанта̄нам̣ ануссаран̣асаматтха̄нам̣ собхитаттхеро агготи дассети. со кира пуббенива̄сам̣ анупат̣ипа̄т̣ийа̄ ануссарама̄но пан̃ча каппасата̄ни асан̃н̃ибхаве ачиттакапат̣исандхим̣ найато аггахеси а̄ка̄се падам̣ дассенто вийа. тасма̄ пуббенива̄сам̣ ануссаранта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе пат̣исандхим̣ ган̣хитва̄ вайаппатто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пуббенива̄сан̃а̄н̣ала̄бхӣнам̣ бхиккхӯнам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалакаммам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти, собхитотисса на̄мам̣ акам̣су.

со апарена самайена саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ патва̄ пуббенива̄сан̃а̄н̣е чин̣н̣авасӣ ахоси. со анупат̣ипа̄т̣ийа̄ аттано ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ ануссаранто йа̄ва асан̃н̃ибхаве ачиттакапат̣исандхи, та̄ва пат̣исандхим̣ аддаса. тато парам̣ антаре пан̃ча каппасата̄ни паваттим̣ адисва̄ аваса̄не чутим̣ дисва̄ ‘‘ким̣ на̄мета’’нти а̄ваджджама̄но найавасена ‘‘асан̃н̃ибхаво бхависсатӣ’’ти нит̣т̣хам̣ агама̄си. саттха̄ имам̣ ка̄ран̣ам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаранта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

упа̄литтхераваттху

228. чхат̣т̣хе винайадхара̄нам̣ йадидам̣ упа̄лӣти винайадхара̄нам̣ бхиккхӯнам̣ упа̄литтхеро агготи дассети. тхеро кира татха̄гатассева сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. татха̄гатассева сантике винайапит̣акам̣ угган̣хитва̄ бха̄рукаччхакаваттхум̣, аджджукаваттхум̣, (па̄ра̄. 158) кума̄ракассапаваттхунти има̄ни тӣн̣и ваттхӯни саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ сам̣сандетва̄ катхеси. тасма̄ винайадхара̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – падумуттарабуддхака̄ле киреса хам̣саватийам̣ кулагхаре ниббатто екадивасам̣ саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ винайадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де каппакагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, упа̄лида̄ракотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто чханнам̣ кхаттийа̄нам̣ паса̄дхако хутва̄ татха̄гате анупийамбаване вихаранте паббаджджаттха̄йа никкхамантехи тети чхахи кхаттийехи саддхим̣ никкхамитва̄ паббаджи. тасса паббаджджа̄видха̄нам̣ па̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 330) а̄гатамева.

со паббаджитва̄ упасампанно саттха̄рам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ катха̄петва̄ ‘‘майхам̣, бханте, аран̃н̃ава̄сам̣ ануджа̄на̄тха̄’’ти а̄ха. бхиккху тава аран̃н̃е васантасса екамева дхурам̣ вад̣д̣хиссати, амха̄кам̣ пана сантике васантасса випассана̄дхуран̃ча гантхадхуран̃ча парипӯрессатӣти. тхеро саттху вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ випассана̄йа каммам̣ каронто начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и. атха нам̣ саттха̄ сайамева сакалам̣ винайапит̣акам̣ угган̣ха̄песи. со апарабха̄ге хет̣т̣ха̄ вутта̄ни тӣн̣и ваттхӯни виниччхини. саттха̄ екекасмим̣ виниччхите са̄дхука̄рам̣ датва̄ тайопи виниччхайе ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ винайадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

нандакаттхераваттху

229. саттаме бхиккхунова̄дака̄нам̣ йадидам̣ нандакоти айам̣ хи тхеро дхаммакатхам̣ катхенто екасамодха̄не пан̃ча бхиккхунӣсата̄ни арахаттам̣ па̄песи. тасма̄ бхиккхунова̄дака̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айан̃хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ бхиккхунова̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ вайаппатто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо саттху сантике паббаджитва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и, пуббенива̄сан̃а̄н̣е ча чин̣н̣авасӣ ахоси. со чатӯсу париса̄су сампатта̄су ‘‘саббесам̣йева манам̣ гахетва̄ катхетум̣ саккотӣ’’ти дхаммакатхиканандако на̄ма джа̄то. татха̄гатопи кхо рохин̣ӣнадӣтӣре чумбат̣акакалахе никкхамитва̄ паббаджита̄нам̣ пан̃чаннам̣ са̄кийакума̄расата̄нам̣ анабхиратийа̄ уппанна̄йа те бхиккхӯ а̄да̄йа кун̣а̄ладахам̣ гантва̄ кун̣а̄ладжа̄такакатха̄йа (джа̄. 2.21.кун̣а̄ладжа̄така) несам̣ сам̣виггабха̄вам̣ н̃атва̄ чатусаччакатхам̣ катхетва̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄песи. апарабха̄ге маха̄самайасуттам̣ (дӣ. ни. 2.331 а̄дайо) катхетва̄ аггапхалам̣ арахаттам̣ па̄песи. тесам̣ тхера̄нам̣ пура̄н̣адутийика̄ ‘‘амхе да̄ни идха ким̣ карисса̄ма̄’’ти ватва̄ сабба̄ва екачитта̄ хутва̄ маха̄паджа̄патим̣ упасан̇камитва̄ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. та̄пи пан̃часата̄ тхерийа̄ сантике паббаджджан̃ча упасампадан̃ча лабхим̣су. атӣта̄нантара̄йа пана джа̄тийа̄ сабба̄ва та̄ нандакаттхерасса ра̄джапуттабха̄ве т̣хитасса па̄дапарича̄рика̄ ахесум̣.

тена самайена саттха̄ ‘‘бхиккхӯ бхиккхунийо овадантӯ’’ти а̄ха. тхеро аттано ва̄ре сампатте та̄сам̣ пуримабхаве аттано па̄дапарича̄рикабха̄вам̣ н̃атва̄ чинтеси – ‘‘мам̣ имасса бхиккхунӣсан̇гхасса маджджхе нисиннам̣ упама̄йо ча ка̄ран̣а̄ни ча а̄харитва̄ дхаммам̣ катхайама̄нам̣ дисва̄ ан̃н̃о пуббенива̄сан̃а̄н̣ала̄бхӣ бхиккху имам̣ ка̄ран̣ам̣ олокетва̄ ‘а̄йасма̄ нандако йа̄ваджджадиваса̄ ородхе на виссаджджети, собхата̄йама̄йасма̄ ородхапаривуто’ти ваттаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти. тасма̄ сайам̣ агантва̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ песеси. та̄ пана пан̃часата̄ бхиккхунийо тхерассева ова̄дам̣ пачча̄сӣсанти. имина̄ ка̄ран̣ена бхагава̄ ‘‘аттано ва̄ре сампатте ан̃н̃ам̣ апесетва̄ сайамева гантва̄ бхиккхунӣсан̇гхам̣ овада̄хӣ’’ти тхерам̣ а̄ха. со саттху катхам̣ пат̣иба̄хитум̣ асакконто аттано ва̄ре сампатте ча̄туддасе бхиккхунисан̇гхасса ова̄дам̣ датва̄ сабба̄ва та̄ бхиккхунийо сал̣а̄йатанапат̣иман̣д̣ита̄йа дхаммадесана̄йа сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄песи.

та̄ бхиккхунийо тхерасса дхаммадесана̄йа аттамана̄ хутва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ аттано пат̣ивиддхагун̣ам̣ а̄рочесум̣. саттха̄ ‘‘касмим̣ ну кхо дхаммам̣ десенте има̄ бхиккхунийо упаримаггапхала̄ни па̄пун̣еййу’’нти а̄вадждженто пуна ‘‘там̣йева нандакасса дхаммадесанам̣ сутва̄ пан̃часата̄пи ета̄ арахаттам̣ па̄пун̣иссантӣ’’ти дисва̄ пунадивасепи тхерассева сантикам̣ дхаммассаванаттха̄йа песеси. та̄ пунадивасе дхаммам̣ сутва̄ сабба̄ва арахаттам̣ патта̄. там̣дивасам̣ бхагава̄ та̄сам̣ бхиккхунӣнам̣ аттано сантикам̣ а̄гатака̄ле дхаммадесана̄йа сапхалабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘хиййо нандакасса дхаммадесана̄ ча̄туддасийам̣ чандасадисӣ ахоси, аджджа паннарасийам̣ чандасадисӣ’’ти ватва̄ тхерасса са̄дхука̄рам̣ датва̄ тадева ча ка̄ран̣ам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ бхиккхунова̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

нандаттхераваттху

230. ат̣т̣хаме индрийесу гуттадва̄ра̄нанти чхасу индрийесу пихитадва̄ра̄нам̣ нандаттхеро агготи дассети. кин̃ча̄пи хи саттхуса̄вака̄ агуттадва̄ра̄ на̄ма наттхи, нандаттхеро пана дасасу диса̄су йам̣ йам̣ дисам̣ олокетука̄мо хоти, на там̣ чатусампаджан̃н̃авасена апариччхиндитва̄ олокети. тасма̄ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ вайаппатто саттху сантике дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто капилаваттхупуре маха̄паджа̄патиготамийа̄ куччхимхи пат̣исандхим̣ ган̣хи. атхасса на̄маггахан̣адивасе н̃а̄тисан̇гхам̣ нандайанто тосенто джа̄тоти нандакума̄ротева на̄мам̣ акам̣су.

маха̄саттопи саббан̃н̃утам̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко лока̄нуггахам̣ каронто ра̄джагахато капилаваттхупурам̣ гантва̄ пат̣хамадассаненева питарам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄песи. пунадивасе питу нивесанам̣ гантва̄ ра̄хулама̄та̄йа ова̄дам̣ датва̄ сесаджанассапи дхаммам̣ катхеси. пунадивасе нандакума̄расса абхисекагехапавесанаа̄ва̄хаман̇галесу ваттама̄несу тасса нивесанам̣ гантва̄ кума̄рам̣ паттам̣ га̄ха̄петва̄ пабба̄джетум̣ виха̄ра̄бхимукхо па̄йа̄си. нандакума̄рам̣ абхисекаман̇галам̣ на татха̄ пӣл̣еси, паттам̣ а̄да̄йа гаманака̄ле пана джанападакалйа̄н̣ӣ упарипа̄са̄даварагата̄ сӣхапан̃джарам̣ уггха̄т̣етва̄ ‘‘туват̣ам̣ кхо, аййапутта, а̄гаччхеййа̄сӣ’’ти йам̣ ва̄чам̣ ниччха̄реси. там̣ сутва̄ гехаситачхандара̄гавасена олокенто панеса саттхари га̄равена йатха̄ручийа̄ нимиттам̣ гахетум̣ на̄саккхи, тенасса читтасанта̄по ахоси. атха нам̣ ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не ниваттессати, имасмим̣ т̣ха̄не ниваттессатӣ’’ти чинтентамева саттха̄ виха̄рам̣ нетва̄ пабба̄джеси. паббаджитопи пат̣иба̄хитум̣ асакконто тун̣хӣ ахоси. паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа пана джанападакалйа̄н̣ийа̄ вуттавачанамева сарати. атхасса са̄ а̄гантва̄ авидӯре т̣хита̄ вийа ахоси. со анабхиратийа̄ пӣл̣ито тхокам̣ т̣ха̄нам̣ гаччхати, тасса гумбам̣ ва̄ гаччхам̣ ва̄ атиккамантассева дасабало пурато т̣хитако вийа ахоси. со аггимхи паккхиттам̣ куккут̣апаттам̣ вийа пат̣иниваттитва̄ аттано васанат̣т̣ха̄намева пависати.

саттха̄ чинтеси – ‘‘нандо ативийа паматто вихарати, анабхиратим̣ вӯпасаметум̣ на саккоти, етасса читтанибба̄панам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. тато нам̣ а̄ха – ‘‘ехи, нанда, девача̄рикам̣ гаччхисса̄ма̄’’ти. бхагава̄ катха̄хам̣ иддхимантехи гантаббат̣т̣ха̄нам̣ гамисса̄мӣти. твам̣ кевалам̣ гаманачиттам̣ уппа̄дехи, гантва̄ пассиссасӣти. со дасабаласса а̄нубха̄вена татха̄гатенева саддхим̣ девача̄рикам̣ гантва̄ саккасса деваран̃н̃о нивесанам̣ олокетва̄ пан̃ча аччхара̄сата̄ни аддаса. саттха̄ нандаттхерам̣ субханимиттавасена та̄ олокентам̣ дисва̄, ‘‘нанда, има̄ ну кхо аччхара̄ мана̄па̄, атха джанападакалйа̄н̣ӣ’’ти пуччхи. бханте, джанападакалйа̄н̣ӣ има̄ аччхара̄ упанидха̄йа кан̣н̣ана̄саччхиннака̄ маккат̣ӣ вийа кха̄йатӣти. нанда, еварӯпа̄ аччхара̄ саман̣адхаммам̣ каронта̄нам̣ на дуллабха̄ти. саче ме, бханте бхагава̄, па̄т̣ибхого хоти, ахам̣ саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣти. виссаттхо твам̣, нанда, саман̣адхаммам̣ карохи. саче те саппат̣исандхика̄ ка̄лакирийа̄ бхависсати, ахам̣ ета̄сам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа па̄т̣ибхоготи. ити саттха̄ йатха̄ручийа̄ девача̄рикам̣ чаритва̄ джетаванамева пачча̄ган̃чхи.

тато пат̣т̣ха̄йа нандаттхеро аччхара̄нам̣ хету раттиндивам̣ саман̣адхаммам̣ кароти. саттха̄ бхиккхӯ а̄н̣а̄песи – ‘‘тумхе нандасса васанат̣т̣ха̄не ‘еко кира бхиккху дасабалам̣ па̄т̣ибхогам̣ катва̄ аччхара̄нам̣ хету саман̣адхаммам̣ каротӣ’ти таттха таттха катхента̄ вичаратха̄’’ти. те саттху вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ ‘‘бхатако кира̄йасма̄ нандо, упаккитако кира̄йасма̄ нандо, аччхара̄нам̣ хету брахмачарийам̣ чарати, бхагава̄ кирасса па̄т̣ибхого пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа какут̣апа̄дӣна’’нти тхерасса саванӯпача̄ре катхента̄ вичаранти. нандаттхеро там̣ катхам̣ сутва̄ ‘‘име бхиккхӯ на ан̃н̃ам̣ катхенти, мам̣ а̄раббха катхенти, айуттам̣ мама камма’’нти пат̣исан̇кха̄нам̣ уппа̄детва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. атхасса арахаттапаттаккхан̣ейева ан̃н̃атара̄ девата̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси, сайампи бхагава̄ ан̃н̃а̄сийева. пунадивасе нандаттхеро бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ евама̄ха – ‘‘йам̣ ме, бханте бхагава̄, па̄т̣ибхого пан̃чаннам̣ аччхара̄сата̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа какут̣апа̄дӣнам̣, мун̃ча̄махам̣, бханте, бхагавантам̣ етасма̄ пат̣иссава̄’’ти. евам̣ ваттху (уда̄. 22) самут̣т̣хитам̣. саттха̄ апарабха̄ге джетаванавиха̄ре вихаранто тхерам̣ индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

маха̄каппинаттхераваттху

231. наваме бхиккхуова̄дака̄нанти бхиккхӯ оваданта̄нам̣ маха̄каппинаттхеро агготи дассети. айам̣ кира тхеро екасамодха̄насмим̣йева дхаммакатхам̣ катхенто бхиккхусахассам̣ арахаттам̣ па̄песи. тасма̄ бхиккхуова̄дака̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагхаре ниббаттитва̄ апарабха̄ге саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ бхиккхуова̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапасамма̄самбуддхака̄ле ба̄ра̄н̣асийам̣ кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ пурисасахассасса ган̣аджет̣т̣хако хутва̄ габбхасахассапат̣иман̣д̣итам̣ маха̄паривен̣ам̣ ка̄реси. те саббепи джана̄ йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ каппинаупа̄сакам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ сапуттада̄ра̄ девалоке ниббатта̄. екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣сарим̣су.

атха амха̄кам̣ саттху ниббаттито пуретарамева айам̣ каппино паччантадесе куккут̣аватӣнагаре ра̄джагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, сесапуриса̄ тасмим̣йева нагаре амаччакулесу ниббаттим̣су. тесу каппинакума̄ро питу аччайена чхаттам̣ усса̄петва̄ маха̄каппинара̄джа̄ на̄ма джа̄то. пуббе калйа̄н̣акаммакаран̣ака̄ле тасса гхараса̄минӣ иттхӣ сама̄наджа̄тике ра̄джакуле ниббаттитва̄ маха̄каппинаран̃н̃о аггамахесӣ джа̄та̄, аноджа̄пуппхасадисаван̣н̣ата̄йа панасса̄ аноджа̄девӣтвева на̄мам̣ ахоси. маха̄каппинара̄джа̄пи сутавиттако ахоси. со па̄това ут̣т̣ха̄йа чатӯхи два̄рехи сӣгхам̣ дӯте песеси – ‘‘йаттха бахуссуте сутадхаре пассатха, тато ниваттитва̄ майхам̣ а̄рочетха̄’’ти.

тена кхо пана самайена амха̄кам̣ саттха̄ локе ниббаттитва̄ са̄ваттхим̣ упанисса̄йа пат̣ивасати. тасмим̣ ка̄ле са̄ваттхинагарава̄сино ва̄н̣иджа̄ са̄ваттхийам̣ ут̣т̣ха̄накабхан̣д̣ам̣ гахетва̄, там̣ нагарам̣ гантва̄, бхан̣д̣ам̣ пат̣иса̄метва̄, ‘‘ра̄джа̄нам̣ пассисса̄ма̄’’ти пан̣н̣а̄ка̄рам̣ гахетва̄, ра̄джакуладва̄рам̣ гантва̄, ‘‘ра̄джа̄ уййа̄нам̣ гато’’ти сутва̄, уййа̄нам̣ гантва̄, два̄ре т̣хита̄ пат̣иха̄ракасса а̄рочайим̣су. атха ран̃н̃о ниведи, те ра̄джа̄ паккоса̄петва̄ ниййа̄титапан̣н̣а̄ка̄ре вандитва̄ т̣хите, ‘‘та̄та̄, куто а̄гаччхатха̄’’ти пуччхи. са̄ваттхито, дева̄ти. каччи во рат̣т̣хам̣ субхиккхам̣, дхаммико ра̄джа̄ти? а̄ма, дева̄ти. аттхи пана тумха̄кам̣ десе кин̃чи са̄сананти? аттхи дева, на пана сакка̄ уччхит̣т̣хамукхехи катхетунти. ра̄джа̄ суван̣н̣абхин̇га̄рена удакам̣ да̄песи. те мукхам̣ виккха̄летва̄ дасабала̄бхимукха̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄, ‘‘дева, амха̄кам̣ десе буддхаратанам̣ на̄ма уппанна’’нти а̄хам̣су. ран̃н̃о ‘‘буддхо’’ти вачане сутаматтейева сакаласарӣрам̣ пхарама̄на̄ пӣти уппаджджи. тато ‘‘буддхоти, та̄та̄, вадатха̄’’ти а̄ха. буддхоти, дева, вада̄ма̄ти. евам̣ тиккхаттум̣ вада̄петва̄ ‘‘буддхотипадам̣ апарима̄н̣ам̣, на̄сса сакка̄ парима̄н̣ам̣ ка̄ту’’нти тасмим̣йева паде пасанно сатасахассам̣ датва̄ ‘‘апарам̣ ким̣ са̄сана’’нти пуччхи. дева дхаммаратанам̣ на̄ма уппаннанти. тампи сутва̄ татхева тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ апарампи сатасахассам̣ датва̄ пуна ‘‘ан̃н̃ам̣ ким̣ са̄сана’’нти пуччхи. сан̇гхаратанам̣ дева уппаннанти. тампи сутва̄ татхева пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ апарампи сатасахассам̣ датва̄ диннабха̄вам̣ пан̣н̣е ликхитва̄, ‘‘та̄та̄, девийа̄ сантикам̣ гаччхатха̄’’ти песеси. тесу гатесу амачче пуччхи – ‘‘та̄та̄, буддхо локе уппанно, тумхе ким̣ кариссатха̄’’ти? дева тумхе ким̣ каттука̄ма̄ти? ахам̣ паббаджисса̄мӣти. майампи паббаджисса̄ма̄ти. те саббепи гхарам̣ ва̄ кут̣умбам̣ ва̄ анапалокетва̄ йе ассе а̄руйха гата̄ техева никкхамим̣су.

ва̄н̣иджа̄ аноджа̄девийа̄ сантикам̣ гантва̄ пан̣н̣ам̣ дассесум̣. са̄ там̣ ва̄четва̄ ‘‘ран̃н̃а̄ тумха̄кам̣ бахӯ каха̄пан̣а̄ динна̄, ким̣ тумхехи катам̣, та̄та̄’’ти пуччхи. пийаса̄санам̣, деви, а̄нӣтанти. амхепи сакка̄, та̄та̄, сун̣а̄петунти? сакка̄, деви, уччхит̣т̣хамукхехи пана ваттум̣ на сакка̄ти. са̄ суван̣н̣абхин̇га̄рена удакам̣ да̄песи. те мукхам̣ виккха̄летва̄ ран̃н̃о а̄рочитанийа̄менева а̄рочесум̣. са̄пи там̣ сутва̄ уппаннапа̄моджджа̄ тенева найена екекасмим̣ паде тиккхаттум̣ пат̣ин̃н̃ам̣ гахетва̄ пат̣ин̃н̃а̄ган̣ана̄йа тӣн̣и тӣн̣и катва̄ нава сатасахасса̄ни ада̄си. ва̄н̣иджа̄ сабба̄нипи два̄даса сатасахасса̄ни лабхим̣су. атха не ‘‘ра̄джа̄ кахам̣, та̄та̄’’ти пуччхи. паббаджисса̄мӣти никкханто, девӣти. ‘‘тена хи, та̄та̄, тумхе гаччхатха̄’’ти те уййоджетва̄ ран̃н̃а̄ саддхим̣ гата̄нам̣ амачча̄нам̣ ма̄туга̄ме паккоса̄петва̄ ‘‘тумхе аттано са̄мика̄нам̣ гатат̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄тха амма̄’’ти пуччхи. джа̄на̄ма, аййе, ран̃н̃а̄ саддхим̣ уййа̄накӣл̣ам̣ гата̄ти. а̄ма, амма̄ гата̄, таттха пана гантва̄ ‘‘буддхо уппанно, дхаммо уппанно, сан̇гхо уппанно’’ти сутва̄ ‘‘дасабаласса сантике паббаджисса̄ма̄’’ти гата̄, тумхе ким̣ кариссатха̄ти? тумхе пана, аййе, ким̣ каттука̄ма̄ти? ‘‘ахам̣ паббаджисса̄ми, на техи вантаваманам̣ дживхагге т̣хапеййанти. ‘‘йади евам̣, майампи паббаджисса̄ма̄’’ти сабба̄пи ратхе йоджетва̄ никкхамим̣су.

ра̄джа̄пи амаччасахассехи саддхим̣ ган̇га̄тӣрам̣ па̄пун̣и, тасмим̣ самайе ган̇га̄ пӯра̄ хоти. атха нам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ ган̇га̄ пӯра̄ хоти чан̣д̣амаччха̄кин̣н̣а̄, амхехи ча саддхим̣ а̄гата̄ да̄са̄ ва̄ манусса̄ ва̄ наттхи, йе но на̄вам̣ ва̄ ул̣умпам̣ ва̄ катва̄ дадеййум̣. етасса пана саттху гун̣а̄ на̄ма хет̣т̣ха̄ авӣчито упари йа̄ва бхавагга̄ паттхат̣а̄. саче еса саттха̄ самма̄самбуддхо, имесам̣ асса̄нам̣ кхурапит̣т̣ха̄ни ма̄ тементӯ’’ти удакапит̣т̣хена ассе паккханда̄песум̣. екасса ассасса̄пи кхурапит̣т̣хаматтам̣ на теми, ра̄джамаггена гаччханта̄ вийа паратӣрам̣ патва̄ парато ан̃н̃ам̣ маха̄надим̣ па̄пун̣им̣су. ‘‘дутийа̄ киннама̄’’ти пуччхи. нӣлава̄хинӣ на̄ма гамбхӣратопи путхулатопи ад̣д̣хайоджанаматта̄ дева̄ти. таттха ан̃н̃а̄ саччакирийа̄ наттхи, та̄йа ева саччакирийа̄йа тампи ад̣д̣хайоджанавиттха̄рам̣ надим̣ атиккамим̣су. атха татийам̣ чандабха̄гам̣ на̄ма маха̄надим̣ патва̄ тампи та̄йа ева саччакирийа̄йа атиккамим̣су.

саттха̄пи там̣дивасам̣ паччӯсасамайе маха̄карун̣а̄сама̄паттито вут̣т̣ха̄йа локам̣ олокенто ‘‘аджджа маха̄каппино тийоджанасатикам̣ раджджам̣ паха̄йа амаччасахассапарива̄ро мама сантике паббаджитум̣ а̄гаччхатӣ’’ти дисва̄ ‘‘майа̄ тесам̣ паччуггаманам̣ ка̄тум̣ йутта’’нти па̄това сарӣрапат̣иджагганам̣ катва̄ бхиккхусан̇гхапарива̄ро са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто сайамева паттачӣварам̣ гахетва̄ а̄ка̄се уппатитва̄ чандабха̄га̄йа тӣре тесам̣ уттаран̣атиттхаабхимукхат̣т̣ха̄не маха̄нигродхаруккхо аттхи, таттха паллан̇кена нисӣдитва̄ паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ чхаббан̣н̣абуддхарасмийо виссаджджеси. те тена титтхена уттаранта̄ буддхарасмийо ито чито ча дха̄вантийо олокетва̄ дасабаласса пун̣н̣ачандасассирикам̣ мукхам̣ дисва̄ ‘‘йам̣ саттха̄рам̣ уддисса майам̣ паббаджита̄, аддха̄ со есо’’ти дассаненева нит̣т̣хам̣ гантва̄ дит̣т̣хат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа он̣амитва̄ вандама̄на̄ а̄гамма саттха̄рам̣ вандим̣су. ра̄джа̄ гоппхакесу гахетва̄ саттха̄рам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисӣди саддхим̣ амаччасахассена. саттха̄ тесам̣ дхаммакатхам̣ катхеси. десана̄парийоса̄не саббева арахатте патит̣т̣ха̄йа саттха̄рам̣ паббаджджам̣ йа̄чим̣су. саттха̄ ‘‘пуббе име чӣварада̄насса диннатта̄ аттано паттачӣвара̄ни гахетва̄ва а̄гата̄’’ти суван̣н̣аван̣н̣ам̣ хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘етха бхиккхаво, сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти а̄ха. са̄ва тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча ахоси, вассасат̣т̣хикаттхера̄ вийа саттха̄рам̣ парива̄райим̣су.

аноджа̄пи девӣ ратхасахассапарива̄ра̄ ган̇га̄тӣрам̣ патва̄ ран̃н̃о аттха̄йа а̄бхатам̣ на̄вам̣ ва̄ ул̣умпам̣ ва̄ адисва̄ аттано бйаттата̄йа чинтеси – ‘‘ра̄джа̄ саччакирийам̣ катва̄ гато бхависсати, со пана саттха̄ на кевалам̣ тесам̣йева аттха̄йа ниббатто, саче со саттха̄ самма̄самбуддхо, амха̄кам̣ ратха̄ ма̄ удаке нимуджджим̣сӯ’’ти удакапит̣т̣хена ратхе паккханда̄песи. ратха̄нам̣ немиват̣т̣иматтампи на теми. дутийанадимпи татийанадимпи тенева саччака̄рена уттари. уттарама̄на̄ ева ча нигродхаруккхамӯле саттха̄рам̣ аддаса. саттха̄пи ‘‘има̄сам̣ аттано са̄мике пассантӣнам̣ чхандара̄го уппаджджитва̄ маггапхала̄нам̣ антара̄йам̣ кареййа, дхаммам̣ сотум̣ ча на саккхиссантӣ’’ти. йатха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на пассанти, татха̄ ака̄си. та̄ сабба̄пи титтхато уттаритва̄ дасабалам̣ вандитва̄ нисӣдим̣су. саттха̄ та̄сам̣ дхаммакатхам̣ катхеси. десана̄парийоса̄не сабба̄ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄йа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пассим̣су. саттха̄ ‘‘уппалаван̣н̣а̄ а̄гаччхатӯ’’ти чинтеси. тхерӣ а̄гантва̄ сабба̄ пабба̄джетва̄ а̄да̄йа бхиккхуниупассайам̣ гата̄, саттха̄ бхиккхусахассам̣ гахетва̄ а̄ка̄сена джетаванам̣ агама̄си.

атха̄йам̣ маха̄каппинаттхеро аттано киччам̣ маттхакаппаттам̣ н̃атва̄ аппоссукко хутва̄ пхаласама̄паттисукхена вӣтина̄менто аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи ‘‘ахо сукхам̣ ахо сукха’’нти абхин̣хам̣ уда̄нам̣ уда̄неси. бхиккхӯ катхам̣ уппа̄десум̣ ‘‘каппинаттхеро раджджасукхам̣ ануссаранто уда̄нам̣ уда̄нетӣ’’ти. те татха̄гатасса а̄рочесум̣. бхагава̄ ‘‘мама путто маггасукхам̣ пхаласукхам̣ а̄раббха уда̄нам̣ уда̄несӣ’’ти ватва̄ дхаммападе имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘дхаммапӣти сукхам̣ сети, виппасаннена четаса̄;

арийаппаведите дхамме, сада̄ рамати пан̣д̣ито’’ти. (дха. па. 79);

атхекадивасам̣ саттха̄ тасса антева̄сикабхиккхусахассам̣ а̄мантетва̄ а̄ха – ‘‘каччи во, бхиккхаве, а̄чарийо дхаммам̣ десетӣ’’ти. на бхагава̄ десети, аппоссукко дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарати, кассачи ова̄даматтампи на детӣти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣, каппина, антева̄сика̄нам̣ ова̄даматтампи на десӣ’’ти? саччам̣ бхагава̄ти. бра̄хман̣а, ма̄ евам̣ кари, аджджа пат̣т̣ха̄йа антева̄сика̄нам̣ дхаммам̣ десехӣти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти тхеро саттху катхам̣ сираварена сампат̣иччхитва̄ екасамодха̄нейева саман̣асахассасса дхаммам̣ десетва̄ саббе арахаттам̣ па̄песи. апарабха̄ге саттха̄ сан̇гхамаджджхе нисинно пат̣ипа̄т̣ийа̄ тхере т̣ха̄нантаресу т̣хапенто маха̄каппинаттхерам̣ бхиккхуова̄дака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

са̄гататтхераваттху

232. дасаме теджодха̄тукусала̄нанти теджодха̄тум̣ сама̄паджджитум̣ кусала̄нам̣ са̄гататтхеро агготи дассети. айан̃хи тхеро теджодха̄тусама̄паттийа̄ амбатиттхана̄гасса теджаса̄ теджам̣ парийа̄дийитва̄ там̣ на̄гам̣ ниббисеванам̣ ака̄си. тасма̄ теджодха̄тукусала̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ апарабха̄ге саттхудхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ теджодха̄тукусала̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти, са̄гатама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со апарабха̄ге саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо ниббаттетва̄ таттха васӣбха̄вам̣ па̄пун̣и.

атхекадивасам̣ саттха̄ ча̄рикам̣ чарама̄но косамбинагарасамӣпам̣ агама̄си. тена ча самайена надӣтиттхе пора̄н̣акана̄викасса бахӯ а̄гантукагамика̄ верино хутва̄ там̣ потхетва̄ ма̄райим̣су. со вируддхена читтена паттханам̣ пат̣т̣хапетва̄ тасмим̣йева титтхе маха̄нубха̄во на̄гара̄джа̄ хутва̄ ниббатто. со вируддхачиттатта̄ ака̄лейева васса̄пети, ка̄ле пана на васса̄пети, сасса̄ни на самма̄ сампаджджанти. сакаларат̣т̣хава̄сино ча тасса вӯпасаманаттхам̣ анусам̣ваччхарам̣ баликаммам̣ каронти, васанаттха̄йа часса екам̣ гехам̣ акам̣су. саттха̄пи тенева титтхена уттаритва̄ бхиккхусан̇гхапаривуто ‘‘тасмим̣йева падесе раттим̣ васисса̄мӣ’’ти агама̄си.

атха̄йам̣ тхеро ‘‘чан̣д̣о киреттха на̄гара̄джа̄’’ти сутва̄ ‘‘имам̣ на̄гара̄джа̄нам̣ даметва̄ ниббисеванам̣ катва̄ саттху васанат̣т̣ха̄нам̣ парийа̄детум̣ ват̣т̣атӣ’’ти на̄гара̄джасса васанат̣т̣ха̄нам̣ пависитва̄ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ нисӣди. на̄го куджджхитва̄ ‘‘кона̄ма̄йам̣ мун̣д̣ако майхам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ пависитва̄ нисинно’’ти дхӯпа̄йи, тхеро уттаритарам̣ дхӯпа̄йи. на̄го, паджджали, тхеропи уттаритарам̣ паджджалитва̄ тасса теджам̣ парийа̄дийи. со ‘‘маханто вата̄йам̣ бхиккхӯ’’ти тхерасса па̄дамӯле нипатитва̄, ‘‘бханте, тумха̄кам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’ти а̄ха. майхам̣ саран̣агаманакиччам̣ наттхи, дасабаласса саран̣ам̣ гаччха̄ти. со ‘‘са̄дхӯ’’ти саран̣агато хутва̄ тато пат̣т̣ха̄йа на кан̃чи вихет̣хети, девампи самма̄ васса̄пети, сасса̄ни самма̄ сампаджджанти.

косамбива̄сино ‘‘аййена кира са̄гатена амбатиттхакана̄го дамито’’ти сутва̄ саттху а̄гаманам̣ удиккхама̄на̄ дасабаласса маха̄сакка̄рам̣ саджджайим̣су. те дасабаласса маха̄сакка̄рам̣ катва̄ чхаббаггийа̄нам̣ вачанена саббагехесу ка̄потикам̣ пасаннам̣ пат̣ийа̄детва̄ пунадивасе са̄гататтхерасса пин̣д̣а̄йа чарантасса гехе гехе тхокам̣ тхокам̣ адам̣су. тхеро апан̃н̃атте сиккха̄паде мануссехи йа̄чийама̄но гехе гехе тхокам̣ тхокам̣ пивитва̄ авидӯрам̣ гантва̄ва ана̄ха̄рикабха̄вена сатим̣ виссаджджетва̄ сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не пати.

саттха̄ катабхаттакиччо никкхаманто там̣ дисва̄ га̄ха̄петва̄ виха̄рам̣ гантва̄ вигарахитва̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃а̄песи. со пунадивасе сатим̣ лабхитва̄ аттана̄ катака̄ран̣ам̣ сутва̄ аччайам̣ десетва̄ дасабалам̣ кхама̄петва̄ уппаннасам̣вего випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. евам̣ ваттху винайе самут̣т̣хитам̣. там̣ таттха а̄гатанайенева виттха̄рато ведитаббам̣. апарабха̄ге пана саттха̄ джетаване маха̄виха̄ре нисӣдитва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ тхере т̣ха̄нантаресу т̣хапенто са̄гататтхерам̣ теджодха̄тукусала̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ра̄дхаттхераваттху

233. ека̄дасаме пат̣ибха̄неййака̄нанти саттху дхаммадесана̄пат̣ибха̄насса паччайабхӯта̄нам̣ пат̣ибха̄наджанака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ра̄дхаттхеро агготи дассети. тхерасса хи дит̣т̣хисамуда̄ча̄ран̃ча окаппанийасаддхан̃ча а̄гамма дасабаласса наванава̄ дхаммадесана̄ пат̣ибха̄ти. тасма̄ тхеро пат̣ибха̄неййака̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе ниббаттитва̄ апарабха̄ге саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣ибха̄неййака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ татха̄гатам̣ паричаритва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де ра̄джагаханагаре бра̄хман̣акуле пат̣исандхим̣ ган̣хи, ра̄дхама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су.

со махаллакака̄ле аттано путтада̄рена абахумато ‘‘паббаджитва̄ ка̄лам̣ вӣтина̄месса̄мӣ’’ти виха̄рам̣ гантва̄ тхере паббаджджам̣ йа̄чи. ‘‘джин̣н̣о махаллакабра̄хман̣о’’ти на кочи пабба̄джетум̣ иччхи. атхекадивасам̣ бра̄хман̣о саттху сантикам̣ гантва̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ тасса упаниссайасампаттим̣ дисва̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄петука̄мо ‘‘ким̣, бра̄хман̣а, путтада̄ра̄ там̣ пат̣иджаггантӣ’’ти? куто, бхо готама, пат̣иджагганам̣, махаллакоти мам̣ бахи нӣхарим̣су. ким̣ пана те, бра̄хман̣а, паббаджитум̣ на ват̣т̣атӣти? ко мам̣, бхо готама, пабба̄джессати, махаллакабха̄вена мам̣ на кочи иччхатӣти. саттха̄ са̄рипуттаттхерасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. тхеро саттху вачанам̣ сираса̄ сампат̣иччхитва̄ ра̄дхабра̄хман̣ам̣ пабба̄джетва̄ чинтеси – ‘‘саттха̄ имам̣ бра̄хман̣ам̣ са̄дарена паббаджа̄песи, на кхо ме етам̣ ана̄дарена парихаритум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ра̄дхаттхерам̣ а̄да̄йа га̄мака̄ва̄сам̣ агама̄си. татрасса адхуна̄ паббаджитатта̄ киччхала̄бхисса тхеро аттано паттам̣ а̄ва̄сам̣ дети, аттано паттам̣ пан̣ӣтапин̣д̣апа̄тампи тассева датва̄ сайам̣ пин̣д̣а̄йа чарати. ра̄дхаттхеро сена̄санасаппа̄йан̃ча бходжанасаппа̄йан̃ча лабхитва̄ са̄рипуттаттхерасса сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и.

атха нам̣ тхеро гахетва̄ дасабалам̣ пасситум̣ а̄гато. саттха̄ джа̄нантова пуччхи – ‘‘йо те майа̄, са̄рипутта, нисситако динно, кӣдисам̣ тасса, на уккан̣т̣хатӣ’’ти? бханте, са̄сане абхирамитабхиккху на̄ма еварӯпо бхавеййа̄ти. атха̄йасмато са̄рипуттасса ‘‘са̄рипуттаттхеро катан̃н̃ӯ катаведӣ’’ти сан̇гхамаджджхе катха̄ удапа̄ди. там̣ сутва̄ саттха̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘аначчхарийам̣, бхиккхаве, са̄рипуттасса ида̄ни катан̃н̃ӯкатаведита̄, со атӣте ахетукапат̣исандхийам̣ ниббаттопи катан̃н̃ӯкатаведӣйева ахосӣ’’ти. катарасмим̣ ка̄ле бхагава̄ти?

атӣте, бхиккхаве, паббатапа̄дамхи пан̃часатаматта̄ вад̣д̣хакипуриса̄ маха̄аран̃н̃ам̣ пависитва̄ даббасамбха̄ре чхиндитва̄ маха̄ул̣умпам̣ бандхитва̄ надийа̄ ота̄ренти. атхеко хаттхина̄го екасмим̣ висамат̣т̣ха̄не сон̣д̣а̄йа са̄кхам̣ ган̣ханто са̄кха̄бхан̇гавегам̣ сандха̄ретум̣ асакконто тикхин̣акха̄н̣уке па̄дена аваттха̄си, па̄до виддхо, дуккхаведана̄ ваттанти. со гаманам̣ абхинӣхаритум̣ асакконто таттхева нипаджджи. со катипа̄хаччайена те вад̣д̣хакӣ аттано самӣпена гаччханте дисва̄ ‘‘име нисса̄йа̄хам̣ джӣвитам̣ лабхисса̄мӣ’’ти тесам̣ анупадам̣ агама̄си. те ниваттитва̄ хаттхим̣ дисва̄ бхӣта̄ пала̄йанти. со тесам̣ пала̄йанабха̄вам̣ н̃атва̄ ат̣т̣ха̄си, пуна т̣хитака̄ле анубандхи.

вад̣д̣хакиджет̣т̣хако чинтеси – ‘‘айам̣ хаттхи амхесу тит̣т̣хантесу анубандхати, пала̄йантесу тит̣т̣хати, бхависсати таттха ка̄ран̣а’’нти. саббе там̣ там̣ руккхам̣ а̄руйха тасса а̄гаманам̣ пат̣има̄нента̄ нисӣдим̣су. со тесам̣ сантикам̣ а̄гантва̄ аттано па̄дам̣ дассенто париваттетва̄ нипаджджи. тада̄ вад̣д̣хакӣнам̣ сан̃н̃а̄ удапа̄ди – ‘‘гила̄набха̄вена, бхо, еса а̄гаччхати, на ан̃н̃ена ка̄ран̣ена̄’’ти тасса сантикам̣ гантва̄ па̄де павит̣т̣хакха̄н̣укам̣ дисва̄ ‘‘имина̄ ка̄ран̣ена еса а̄гато’’ти тикхин̣ава̄сийа̄ кха̄н̣укакот̣ийам̣ одхим̣ датва̄ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ бандхитва̄ кад̣д̣хитва̄ нӣхарим̣су. атхасса ван̣амукхам̣ пӣл̣етва̄ пуббалохитам̣ нӣхаритва̄ каса̄водакена дховитва̄ аттано джа̄нанабхесаджджам̣ маккхетва̄ начирассева пха̄сукам̣ акам̣су.

хаттхина̄го гила̄на̄ вут̣т̣хито чинтеси – ‘‘име майхам̣ бахупака̄ра̄, име майа̄ нисса̄йа джӣвитам̣ ладдхам̣, майа̄ имесам̣ катан̃н̃уна̄ катаведина̄ бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ сетам̣ гандхахаттхипотакам̣ а̄неси. вад̣д̣хакино хаттхипотакам̣ дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ хаттхӣ путтампи гахетва̄ а̄гато’’ти ативийа тут̣т̣хачитта̄ ахесум̣. хаттхина̄го чинтеси – ‘‘майи тит̣т̣ханте ‘ким̣ ну кхо айам̣ а̄гато’ти мама а̄гатака̄ран̣ам̣ на джа̄ниссантӣ’’ти т̣хитат̣т̣ха̄нато пакка̄ми. хаттхипотако питу паччхато паччхато анупа̄йа̄си. хаттхина̄го тасса а̄гатабха̄вам̣ н̃атва̄ ниваттанаттха̄йа саддасан̃н̃ам̣ ада̄си. со питу катхам̣ сутва̄ ниваттитва̄ вад̣д̣хакӣнам̣ сантикам̣ гато. вад̣д̣хакино ‘‘имам̣ хаттхипотакам̣ амха̄кам̣ да̄тум̣ а̄гато бхависсати есо’’ти н̃атва̄ ‘‘амха̄кам̣ сантике тайа̄ каттаббакиччам̣ наттхи, питу сантикам̣йева гаччха̄’’ти пахин̣им̣су. хаттхина̄го йа̄вататийам̣ аттано сантикам̣ а̄гатампи пуна вад̣д̣хакӣнам̣йева самӣпам̣ песеси. тато пат̣т̣ха̄йа вад̣д̣хакино хаттхипотакам̣ аттано сантике катва̄ пат̣иджагганти. бходжанака̄ле екекам̣ бхаттапин̣д̣ам̣ денти, бхаттам̣ тасса йа̄вадаттхам̣ ахоси. со вад̣д̣хакӣхи антогахане кот̣т̣итам̣ даббасамбха̄рам̣ а̄харитва̄ ан̇ган̣ат̣т̣ха̄не ра̄сим̣ кароти. етенева нийа̄мена ан̃н̃ампи упака̄ракаммам̣ кароти.

саттха̄ имам̣ ка̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ пуббепи са̄рипуттасса катан̃н̃ӯкатаведибха̄вам̣ дӣпети. са̄рипуттаттхеро хи тада̄ маха̄хаттхӣ ахоси, ат̣т̣хуппаттийам̣ а̄гато оссат̣т̣хавӣрийо бхиккху хаттхипотако ахоси. сам̣йуттаника̄йам̣ пана патва̄ сакалам̣ ра̄дхасам̣йуттам̣, дхаммападе ча –

‘‘нидхӣнам̣ва паватта̄рам̣, йам̣ пассе ваджджадассинам̣;

ниггайхава̄дим̣ медха̄вим̣, та̄дисам̣ пан̣д̣итам̣ бхадже;

та̄дисам̣ бхаджама̄насса, сеййо хоти на па̄пийо’’ти. (дха. па. 76) –

га̄тха̄ тхерасса дхаммадесана̄ на̄ма. апарабха̄ге пана саттха̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ тхере т̣ха̄нантаресу т̣хапенто ра̄дхаттхерам̣ пат̣ибха̄неййака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

могхара̄джаттхераваттху

234. два̄дасаме лӯкхачӣварадхара̄нанти лӯкхачӣварам̣ дха̄рента̄нам̣ могхара̄джа̄ агготи дассети. айам̣ хи тхеро саттхалӯкхам̣ сутталӯкхам̣ раджаналӯкханти тивидхенапи лӯкхена саманна̄гатам̣ пам̣сукӯлам̣ дха̄реси. тасма̄ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватийам̣ кулагехе пат̣исандхим̣ гахетва̄ ниббатти, тато апарабха̄ге саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассападасабаласса ниббаттито пуретарамева кат̣т̣хава̄хананагаре амаччагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи. апарабха̄ге вайаппатто кат̣т̣хава̄ханара̄джа̄нам̣ упат̣т̣хаханто амаччат̣т̣ха̄нам̣ лабхи.

тасмим̣ ка̄ле кассападасабало локе уппаджджи. кат̣т̣хава̄ханара̄джа̄ ‘‘буддхо кира локе уппанно’’ти сутва̄ там̣ паккоса̄петва̄ а̄ха – ‘‘та̄та, буддхо кира локе уппанно, имам̣ паччантанагарам̣ екаппаха̄ренева убхохи амхехи туччхам̣ ка̄тум̣ на сакка̄, твам̣ та̄ва маджджхимадесам̣ гантва̄ буддхасса уппаннабха̄вам̣ н̃атва̄ дасабалам̣ имам̣ нагарам̣ а̄нехӣ’’ти пурисасахассена саддхим̣ песеси. со анупуббена саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммакатхам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо таттхева паббаджитва̄ вӣсати вассасахасса̄ни саман̣адхаммам̣ ака̄си. тена саддхим̣ гатапуриса̄ пана саббепи ниваттитва̄ пуна ран̃н̃о сантикам̣ а̄гата̄.

айам̣ тхеро парипун̣н̣асӣло ка̄лам̣ катва̄ екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣саранто амха̄кам̣ дасабаласса ниббаттито пуретарамева са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле пат̣исандхим̣ ган̣хи, могхара̄джама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. кат̣т̣хава̄ханара̄джа̄пи кассапасса бхагавато адхика̄ракаммам̣ катва̄ екам̣ буддхантарам̣ сапарива̄ро девамануссесу сам̣саритва̄ амха̄кам̣ дасабаласса ниббаттито пуретарамева са̄ваттхийам̣ пурохитагехе пат̣исандхим̣ ган̣хи, ба̄варима̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со апарена самайена тайо веде угган̣хитва̄ сол̣асаннам̣ ма̄н̣авакасахасса̄нам̣ сиппам̣ ва̄ченто чарати. атхасса пасенадикосаларан̃н̃о ка̄ле питу аччайена пурохитат̣т̣ха̄нам̣ адам̣су. тада̄ айампи могхара̄джама̄н̣аво ба̄варибра̄хман̣асса сантике сиппам̣ ган̣ха̄ти.

атхекадивасам̣ ба̄варибра̄хман̣о рахогато аттано сиппе са̄рам̣ олокенто сампара̄йикам̣ са̄рам̣ адисва̄ ‘‘екам̣ паббаджджам̣ паббаджитва̄ сампара̄йикам̣ гавесесса̄мӣ’’ти косалара̄джа̄нам̣ упасан̇камитва̄ аттано паббаджджам̣ ануджа̄на̄песи. со тена анун̃н̃а̄то сол̣асахи ма̄н̣авакасахассехи паривуто паббаджджаттха̄йа никкхами. косалара̄джа̄пи тена саддхим̣йева екам̣ амаччам̣ каха̄пан̣асахассам̣ датва̄ песеси – ‘‘йасмим̣ т̣ха̄не а̄чарийо паббаджати, татрасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ детха̄’’ти. ба̄варибра̄хман̣о пха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ олокенто маджджхимадесато пат̣иккамма ассакаран̃н̃о ча мул̣хакаран̃н̃о ча сӣмантаре годха̄варитӣре аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ ка̄реси.

атхеко пурисо джат̣ила̄нам̣ дассана̄йа гато тесам̣ сантаке бхӯмит̣т̣ха̄не техи анун̃н̃а̄то аттано васанат̣т̣ха̄нам̣ ака̄си. тена катам̣ дисва̄ апарам̣ куласатам̣ гехасатам̣ ка̄реси. те саббепи саннипатитва̄ ‘‘майам̣ аййа̄нам̣ сантаке бхӯмибха̄ге васа̄ма, мудха̄ васитум̣ на ка̄ран̣ам̣, сукхава̄сам̣ во дасса̄ма̄’’ти екеко екекам̣ каха̄пан̣ам̣ ба̄варибра̄хман̣асса васанат̣т̣ха̄не т̣хапеси. саббехипи а̄бхатакаха̄пан̣а̄ сатасахассаматта̄ ахесум̣. ба̄варибра̄хман̣о ‘‘киматтхам̣ ете а̄бхата̄’’ти а̄ха. сукхава̄сада̄наттха̄йа, бхантети. сача̄хам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ена аттхико ассам̣, ахам̣ махантам̣ дханара̄сим̣ паха̄йа на паббаджеййам̣. тумха̄кам̣ каха̄пан̣е ган̣хитва̄ гаччхатха̄ти. амхехи аййасса париччаттам̣ на пуна ган̣ха̄ма, анусам̣ваччхарам̣ пана етенева нийа̄мена а̄харисса̄ма, име гахетва̄ аййо да̄нам̣ детӯти. бра̄хман̣о адхива̄сетва̄ капан̣аддхикаван̣иббакайа̄чака̄нам̣ да̄намукхе ниййа̄теси. тасса апара̄парам̣ да̄йакабха̄во сакаладжамбудӣпе пан̃н̃а̄йиттха.

тато ка̄лин̇гарат̣т̣хе дуннивит̣т̣хе на̄ма га̄ме джӯджакабра̄хман̣асса вам̣се джа̄табра̄хман̣асса бра̄хман̣ӣ ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа бра̄хман̣ам̣ чодети – ‘‘ба̄варӣ, кира да̄нам̣ дети, гантва̄ тато хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ а̄хара̄’’ти. со та̄йа чодийама̄но сан̣т̣ха̄тум̣ асакконто ба̄варисса сантикам̣ гаччхама̄но ба̄варимхи да̄нам̣ датва̄ пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ нипаджджитва̄ да̄нам̣ ануссарама̄не гато. гантва̄ ча ‘‘да̄нам̣ ме, бра̄хман̣а, дехи, да̄нам̣ ме, бра̄хман̣а, дехӣ’’ти а̄ха. ака̄ле твам̣, бра̄хман̣а, а̄гато, сампаттайа̄чака̄нам̣ ме диннам̣, ида̄ни каха̄пан̣ам̣ наттхӣти. на майхам̣, бра̄хман̣а, бахӯхи каха̄пан̣ехи аттхо, тава еттакам̣ да̄нам̣ дадантасса на сакка̄ каха̄пан̣ехи вина̄ бхавитум̣, майхам̣ пан̃ча каха̄пан̣асата̄ни дехӣти. бра̄хман̣а, пан̃чапи сата̄ни наттхи, пуна да̄нака̄ле сампатте лабхиссасӣти. ким̣ пана̄хам̣ тава да̄нака̄ле а̄гамисса̄мӣти? ба̄варибра̄хман̣асса пан̣н̣аса̄ладва̄ре ва̄лукам̣ тхӯпам̣ катва̄ самантато раттаван̣н̣а̄ни пуппха̄ни викиритва̄ мантам̣ джаппенто вийа от̣т̣хе ча̄летва̄ ча̄летва̄ ‘‘муддха̄ пхалату саттадха̄’’ти вадати.

ба̄варибра̄хман̣о чинтеси – ‘‘айам̣ маха̄тапо тапача̄рам̣ ган̣хитва̄ чаран̣абра̄хман̣ако майхам̣ саттадивасаматтхаке ‘саттадха̄ муддха̄ пха̄латӯ’ти вадати, майхан̃ча имасса да̄табба̄ни пан̃ча каха̄пан̣асата̄ни наттхи, екам̣сена мам̣ еса гха̄тессатӣ’’ти. евам̣ тасмим̣ сокасалласамаппите нипанне раттибха̄гасаманантаре анантараттабха̄ве ба̄варисса ма̄та̄ девата̄ хутва̄ ниббатти. са̄ путтасса сокасалласамаппитабха̄вам̣ дисва̄ а̄гантва̄ а̄ха – ‘‘та̄та, еса муддхам̣ ва̄ муддхапха̄ланам̣ ва̄ на джа̄на̄ти, твампи локе буддха̄нам̣ уппаннабха̄вам̣ на джа̄на̄си. саче те сам̣сайо аттхи, саттху сантикам̣ гантва̄ пуччха, со те етам̣ ка̄ран̣ам̣ катхессатӣ’’ти. бра̄хман̣о девата̄йа катхам̣ сутака̄лато пат̣т̣ха̄йа асса̄сам̣ лабхитва̄ пунадивасе ут̣т̣хите арун̣е саббева антева̄сике паккоситва̄, ‘‘та̄та̄, буддхо кира локе уппанно, тумхе сӣгхам̣ гантва̄ ‘буддхо ва̄ но ва̄’ти н̃атва̄ а̄гантва̄ майхам̣ а̄рочетха, ахам̣ саттху сантикам̣ гамисса̄ми. апича кхо пана майхам̣ махаллакабха̄вена джӣвитантара̄йо дуджджа̄но, тумхе тасса сантикам̣ гантва̄ имина̄ ча имина̄ ча нийа̄мена пан̃хе пуччхатха̄’’ти муддхапха̄ланапан̃хам̣ на̄ма абхисан̇кхаритва̄ ада̄си.

тато чинтеси – ‘‘саббе име ма̄н̣ава̄ пан̣д̣ита̄, саттху дхаммакатхам̣ сутва̄ аттано кичче маттхакам̣ патте пуна майхам̣ сантикам̣ а̄гаччхеййум̣ ва̄ но ва̄’’ти. атха аттано бха̄гинеййасса аджитама̄н̣авасса на̄ма сан̃н̃ам̣ ада̄си – ‘‘твам̣ пана екантенева мама сантикам̣ а̄гантум̣ арахаси, тайа̄ пат̣иладдхагун̣ам̣ а̄гантва̄ майхам̣ катхеййа̄сӣ’’ти. атха те сол̣асасахассаджат̣ила̄ аджитама̄н̣авам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ сол̣асахи джет̣т̣хантева̄сикехи саддхим̣ ‘‘саттха̄рам̣ пан̃хам̣ пуччхисса̄ма̄’’ти ча̄рикам̣ чаранта̄ гатагатат̣т̣ха̄не, ‘‘аййа̄, кахам̣ гаччхатха, кахам̣ гаччхатха̄’’ти пуччхита̄ ‘‘дасабаласса сантикам̣ пан̃хам̣ пуччхитум̣ гаччха̄ма̄’’ти кот̣ито пат̣т̣ха̄йа парисам̣ сам̣кад̣д̣ханта̄ анекайоджанасатам̣ маггам̣ гата̄. саттха̄ ‘‘тесам̣ а̄гаманадивасе ан̃н̃асса ока̄со на бхависсати, идам̣ имисса̄ париса̄йа ануччхавикат̣т̣ха̄на’’нти гантва̄ па̄са̄н̣ачетийе пит̣т̣хипа̄са̄н̣е нисӣди. со аджитама̄н̣авопи сапарисо там̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣ам̣ а̄руйха саттху сарӣрасампаттим̣ дисва̄ ‘‘айам̣ пурисо имасмим̣ локе виват̣аччхадо буддхо бхависсатӣ’’ти аттано а̄чарийена пахите пан̃хе манаса̄ пуччхантова гато.

там̣дивасам̣ тасмим̣ т̣ха̄не сампаттапариса̄ два̄дасайоджаника̄ ахоси. тесам̣ сол̣асаннам̣ антева̄сика̄нам̣ антаре могхара̄джама̄н̣аво ‘‘ахам̣ саббехи пан̣д̣итатаро’’ти ма̄наттхаддхо, тасса етадахоси – ‘‘айам̣ аджитама̄н̣аво саббесам̣ джет̣т̣хако, етасса пат̣хаматарам̣ мама пан̃хам̣ пуччхитум̣ на йутта’’нти. тасса ладжджа̄йанто пат̣хаматарам̣ пан̃хам̣ апуччхитва̄ тена пуччхите дутийо хутва̄ саттха̄рам̣ пан̃хам̣ пуччхи. саттха̄ ‘‘ма̄наттхаддхо могхара̄джама̄н̣ава̄, на та̄васса н̃а̄н̣ам̣ парипа̄кам̣ гаччхати, асса ма̄нам̣ нива̄ритум̣ ват̣т̣атӣ’’ти чинтетва̄ а̄ха – ‘‘тит̣т̣ха твам̣, могхара̄джа, ан̃н̃е та̄ва пан̃хе пуччхантӯ’’ти. со саттху сантика̄ апаса̄дам̣ лабхитва̄ чинтеси – ‘‘ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ майа̄ пан̣д̣итатаро на̄ма наттхӣти вичара̄ми, буддха̄ ча на̄ма аджа̄нитва̄ на катхенти. саттха̄ра̄ мама пуччха̄йа досо дит̣т̣хо бхависсатӣ’’ти тун̣хӣ ахоси. со ат̣т̣хахи джанехи пат̣ипа̄т̣ийа̄ пан̃хе пуччхите адхива̄сетум̣ асакконто навамо хутва̄ пуна ут̣т̣ха̄си. пунапи нам̣ саттха̄ апаса̄деси.

со пунапи тун̣хӣ хутва̄ ‘‘сан̇гханавако да̄ни бхавитум̣ на саккхисса̄мӣ’’ти пан̃чадасамо хутва̄ пан̃хам̣ пуччхи. атха саттха̄ н̃а̄н̣асса парипа̄кабха̄вам̣ н̃атва̄ пан̃хам̣ катхеси. со десана̄парийоса̄не аттано парива̄рена джат̣иласахассена саддхим̣ арахаттам̣ па̄пун̣и. имина̄ва нийа̄мена сеса̄нипи паннараса джат̣иласахасса̄ни арахаттам̣ па̄пун̣им̣су. саббепи иддхимайапаттачӣварадхара̄ ехибхиккхӯва ахесум̣. сесаджана̄ пана на катхийанти. айам̣ могхара̄джаттхеро тато пат̣т̣ха̄йа тӣхи лӯкхехи саманна̄гатам̣ чӣварам̣ дха̄рети. евам̣ па̄ра̄йане (су. ни. 982 а̄дайо) ваттху самут̣т̣хитам̣. саттха̄ пана апарабха̄ге джетаване нисинно тхере пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣ха̄нантаресу т̣хапенто могхара̄джаттхерам̣ имасмим̣ са̄сане лӯкхачӣварадхара̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапенто ‘‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ лӯкхачӣварадхара̄нам̣ йадидам̣ могхара̄джа̄’’ти а̄ха.

чатуттхаваггаван̣н̣ана̄.

екачатта̄лӣсасуттаматта̄йа тхерапа̄л̣ийа̄ ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.