(14) 3. татийаетадаггавагго

209. татийаваггасса пат̣хаме сиккха̄ка̄ма̄нанти тиссо сиккха̄ ка̄майама̄на̄нам̣ сампийа̄йитва̄ сиккханта̄нанти аттхо. ра̄хулоти аттано путтам̣ ра̄хулаттхерам̣ дассети. тхеро кира паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа па̄това ут̣т̣хаханто хаттхапӯрам̣ ва̄ликам̣ уккхипитва̄ ‘‘ахо вата̄хам̣ аджджа дасабаласса чева а̄чарийупаджджха̄йа̄нан̃ча сантика̄ еттакам̣ ова̄дан̃чева ануса̄санин̃ча лабхеййа’’нти паттхети. тасма̄ сиккха̄ка̄ма̄нам̣ агго на̄ма джа̄тоти.

210. дутийе саддха̄паббаджита̄нанти саддха̄йа паббаджита̄нам̣. рат̣т̣хапа̄лоти рат̣т̣хам̣ па̄летум̣ саматтхо, бхиннам̣ ва̄ рат̣т̣хам̣ сандха̄ретум̣ саматтхе куле джа̄тотипи рат̣т̣хапа̄лоти сан̇кхам̣ гато. со хи саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо чуддасабхаттаччхеде катва̄ ма̄та̄питаро паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ паббаджито. тасма̄ саддха̄паббаджита̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

ра̄хула-рат̣т̣хапа̄латтхераваттху

имесам̣ пана убхиннампи тхера̄нам̣ пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – ете кира двепи атӣте падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре гахапатимаха̄са̄лакуле ниббаттим̣су. тесам̣ дахарака̄ле на̄мам̣ ва̄ готтам̣ ва̄ на катхийати. вайаппатта̄ пана гхара̄ва̄се патит̣т̣ха̄йа аттано аттано питу аччайена убхопи аттано аттано ратанакот̣т̣ха̄га̄ракаммике паккоса̄петва̄ апарима̄н̣ам̣ дханам̣ дисва̄ – ‘‘имам̣ еттакам̣ дханара̄сим̣ аййакапаййака̄дайо аттана̄ саддхим̣ гахетва̄ гантум̣ на̄саккхим̣су, амхехи да̄ни йена кеначи упа̄йена имам̣ дханам̣ гахетва̄ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти те убхопи джана̄ чатӯсу т̣ха̄несу капан̣аддхика̄дӣнам̣ маха̄да̄нам̣ да̄тум̣ а̄раддха̄. еко аттано да̄нагге а̄гата̄гатаджанам̣ пуччхитва̄ йа̄гукхаджджака̄дӣсу йасса йам̣ пат̣ибха̄ти, тасса там̣ ада̄си, тасса тенева ка̄ран̣ена а̄гатапа̄коти на̄мам̣ джа̄там̣. итаро апуччхитва̄ва гахитагахитабха̄джанам̣ пӯретва̄ пӯретва̄ дети, тассапи тенева ка̄ран̣ена анаггапа̄коти на̄мам̣ джа̄там̣, аппама̄н̣апа̄коти аттхо.

те убхопи екадивасам̣ па̄това мукхадхованаттхам̣ бахига̄мам̣ агамам̣су. тасмим̣ самайе химавантато две махиддхика̄ та̄паса̄ бхиккха̄ча̄раттха̄йа а̄ка̄сена а̄гантва̄ тесам̣ саха̄йака̄нам̣ авидӯре отаритва̄ ‘‘ма̄ но ете пассим̣сӯ’’ти екапассе ат̣т̣хам̣су. те убхопи джана̄ тесам̣ ла̄бубха̄джана̄дипариккха̄рам̣ сам̣видха̄йа антога̄мам̣ сандха̄йа бхиккха̄йа гата̄нам̣ сантикам̣ а̄гамма вандим̣су. атха не та̄паса̄ ‘‘ка̄йа вела̄йа а̄гататтха маха̄пун̃н̃а̄’’ти а̄хам̣су. те ‘‘адхуна̄ва, бханте’’ти ватва̄ тесам̣ хаттхато ла̄бубха̄джанам̣ гахетва̄ аттано аттано гехам̣ нетва̄ бхаттакиччапарийоса̄не нибаддхам̣ бхиккха̄гахан̣аттхам̣ пат̣ин̃н̃ам̣ ган̣хим̣су.

тесу еко та̄пасо сапарил̣а̄хака̄йадха̄туко хоти. со аттано а̄нубха̄вена маха̄самуддаудакам̣ дведха̄ катва̄ патхавиндхарана̄гара̄джасса бхаванам̣ гантва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣдати. со утусаппа̄йам̣ гахетва̄ пачча̄гантва̄ аттано упат̣т̣ха̄касса гехе бхатта̄нумоданам̣ каронто ‘‘патхавиндхарана̄габхаванам̣ вийа хотӯ’’ти вадати. атха нам̣ екадивасам̣ упат̣т̣ха̄ко пуччхи – ‘‘бханте, тумхе анумоданам̣ каронта̄ ‘патхавиндхарана̄габхаванам̣ вийа хотӯ’ти вадатха, майамасса аттхам̣ на джа̄на̄ма, ким̣ вуттам̣ хоти идам̣, бханте’’ти? а̄ма, кут̣умбийа ахам̣ ‘‘тумха̄кам̣ сампатти патхавиндхарана̄гара̄джасампаттисадиса̄ хотӯ’’ти вада̄мӣти. кут̣умбико тато пат̣т̣ха̄йа патхавиндхарана̄гара̄джабхаване читтам̣ т̣хапеси.

итаро та̄пасо та̄ватим̣сабхаванам̣ гантва̄ сун̃н̃е серисакавима̄не дива̄виха̄рам̣ кароти. со а̄гаччханто гаччханто ча саккасса девара̄джасса сампаттим̣ дисва̄ аттано упат̣т̣ха̄касса анумоданам̣ каронто ‘‘саккавима̄нам̣ вийа хотӯ’’ти вадати. атха нам̣ сопи кут̣умбийо итаро саха̄йако там̣ та̄пасам̣ вийа пуччхи. со тасса вачанам̣ сутва̄ саккабхаване читтам̣ т̣хапеси. те убхопи паттхитат̣т̣ха̄несуйева ниббатта̄.

патхавиндхарабхаване ниббатто патхавиндхарана̄гара̄джа̄ на̄ма джа̄то. со ниббаттаккхан̣е аттано аттабха̄вам̣ дисва̄ ‘‘амана̄пасса вата ме т̣ха̄насса кулупаката̄пасо ван̣н̣ам̣ катхеси, урена парисаккитва̄ вичаран̣ат̣т̣ха̄наметам̣, нӯна со ан̃н̃ам̣ т̣ха̄нам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти виппат̣иса̄рӣ ахоси. атхасса там̣кхан̣ейева алан̇катапат̣ийатта̄ни на̄гана̄т̣ака̄ни саббадиса̄су тӯрийа̄ни пагган̣хим̣су. со тасмим̣йева кхан̣е там̣ аттабха̄вам̣ виджахитва̄ ма̄н̣авакаван̣н̣ӣ ахоси. анваддхама̄сан̃ча чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но саккасса упат̣т̣ха̄нам̣ гаччханти. тасма̄ сопи вирӯпаккхена на̄гаран̃н̃а̄ саддхим̣ саккасса упат̣т̣ха̄нам̣ гато. сакко там̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ сан̃джа̄ни. атха нам̣ самӣпе а̄гантва̄ т̣хитака̄ле ‘‘кахам̣ ниббаттоси самма̄’’ти пуччхи. ма̄ катхеси, маха̄ра̄джа, урена парисакканат̣т̣ха̄не ниббаттомхи, тумхе пана калйа̄н̣амиттам̣ лабхиттха̄ти. самма, твам̣ ‘‘ат̣т̣ха̄не ниббаттомхӣ’’ти ма̄ витаккайи, падумуттарадасабало локе ниббатто, тасса адхика̄ракаммам̣ катва̄ имам̣йева т̣ха̄нам̣ паттхехи, убхо сукхам̣ васисса̄ма̄ти. со ‘‘евам̣, дева, карисса̄мӣ’’ти гантва̄ падумуттарадасабалам̣ нимантетва̄ аттано на̄габхаване на̄гапариса̄йа саддхим̣ саббараттим̣ сакка̄расамма̄нам̣ саджджеси.

саттха̄ пунадивасе ут̣т̣хите арун̣е аттано упат̣т̣ха̄кам̣ суманаттхерам̣ а̄мантеси – ‘‘сумана, аджджа татха̄гато дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамиссати, ма̄ путхуджджанабхиккхӯ а̄гаччханту, тепит̣ака̄ пат̣исамбхида̄ппатта̄ чхал̣абхин̃н̃а̄ва а̄гаччхантӯ’’ти. тхеро саттху вачанам̣ сутва̄ саббесам̣ а̄рочеси. саттха̄ра̄ саддхим̣ сатасахасса̄ бхиккхӯ а̄ка̄сам̣ паккхандим̣су. патхавиндхаро на̄гапариса̄йа саддхим̣ дасабаласса паччуггаманам̣ а̄гато саттха̄рам̣ парива̄ретва̄ самуддаматтхаке ман̣иван̣н̣а̄ ӯмийо маддама̄нам̣ бхиккхусан̇гхам̣ олокетва̄ а̄дито саттха̄рам̣, парийоса̄не сан̇гханавакам̣ татха̄гатасса путтам̣ упареватаса̄ман̣ерам̣ на̄ма олокенто ‘‘аначчхарийо сесаса̄вака̄нам̣ еварӯпо иддха̄нубха̄во, имасса пана тарун̣аба̄лада̄ракасса еварӯпо иддха̄нубха̄во ативийа аччхарийо’’ти пӣтипа̄моджджам̣ уппа̄деси.

атхасса бхаване дасабале нисинне сесабхиккхӯсу кот̣ито пат̣т̣ха̄йа нисӣдантесу саттху саммукхат̣т̣ха̄нейева упареватаса̄ман̣ерасса а̄санам̣ па̄пун̣и. на̄гара̄джа̄ йа̄гум̣ дентопи кхаджджакам̣ дентопи саким̣ дасабалам̣ олокети, саким̣ упареватаса̄ман̣ерам̣. тасса кира сарӣре саттху сарӣре вийа дваттим̣са маха̄пурисалаккхан̣а̄ни пан̃н̃а̄йанти. тато на̄гара̄джа̄ ‘‘айам̣ са̄ман̣еро буддха̄нам̣ садисо пан̃н̃а̄йати, ким̣ ну кхо хотӣ’’ти авидӯре нисиннам̣ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ пуччхи – ‘‘айам̣, бханте, са̄ман̣еро дасабаласса ким̣ хотӣ’’ти? путто, маха̄ра̄джа̄ти. со чинтеси – ‘‘маха̄ вата̄йам̣ бхиккху, еварӯпасса собхаггаппаттасса татха̄гатасса путтабха̄вам̣ лабхи. сарӣрамписса екадесена буддха̄нам̣ сарӣрасадисам̣ пан̃н̃а̄йати, майа̄пи ана̄гате еварӯпена бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти сатта̄хам̣ маха̄да̄нам̣ датва̄, ‘‘бханте, ахам̣ имасса адхика̄ракаммасса̄нубха̄вена айам̣ упаревато вийа ана̄гате екасса буддхасса путто бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. саттха̄ анантара̄йам̣ дисва̄ ‘‘ана̄гате готамабуддхасса путто бхависсасӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми.

патхавиндхаропи пуна аддхама̄се сампатте вирӯпаккхена саддхим̣ саккасса упат̣т̣ха̄нам̣ гато. атха нам̣ самӣпе т̣хитам̣ сакко пуччхи – ‘‘паттхито те, самма, айам̣ девалоко’’ти? на паттхито маха̄ра̄джа̄ти. ким̣ досам̣ аддаса̄ти? досо наттхи, маха̄ра̄джа, ахам̣ пана дасабаласса путтам̣ упареватаса̄ман̣ерам̣ пассим̣. тасса ме дит̣т̣хака̄лато пат̣т̣ха̄йа ан̃н̃аттха читтам̣ на нами, сва̄хам̣ ‘‘ана̄гате екасса буддхасса еварӯпо путто бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄сим̣. твампи, маха̄ра̄джа, екам̣ паттханам̣ карохи, те майам̣ ниббаттат̣т̣ха̄не на вина̄ бхависса̄ма̄ти. сакко тасса вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ екам̣ маха̄нубха̄вам̣ бхиккхум̣ дисва̄ ‘‘катаракула̄ ну кхо никкхамитва̄ айам̣ кулапутто паббаджито’’ти а̄вадждженто ‘‘айам̣ бхиннам̣ рат̣т̣хам̣ сандха̄ретум̣ саматтхасса куласса путто хутва̄ чуддаса бхаттаччхеде катва̄ ма̄та̄питаро паббаджджам̣ ануджа̄на̄петва̄ паббаджито’’ти ан̃н̃а̄си. н̃атва̄ ча пана аджа̄нанто вийа дасабалам̣ пуччхитва̄ сатта̄хам̣ маха̄сакка̄рам̣ катва̄, ‘‘бханте, ахам̣ имасса калйа̄н̣акаммасса ниссандена тумха̄кам̣ са̄сане айам̣ кулапутто вийа ана̄гате екасса буддхасса са̄сане саддха̄паббаджита̄нам̣ агго бхавеййа’’нти паттханам̣ ака̄си. саттха̄ анантара̄йам̣ дисва̄ ‘‘твам̣, маха̄ра̄джа, ана̄гате готамасса буддхасса са̄сане саддха̄паббаджита̄нам̣ агго бхависсасӣ’’ти бйа̄каритва̄ пакка̄ми. саккопи аттано девапурамева гато.

те убхопи ниббаттат̣т̣ха̄нато чавитва̄ девамануссесу сам̣саранта̄ анекасахассакаппе атиккамим̣су. ито пана два̄навутикаппаматтхаке пхуссо на̄ма буддхо локе удапа̄ди. тасса пита̄ махиндо на̄ма ра̄джа̄ ахоси, вема̄тика̄ тайо канит̣т̣хабха̄таро. ра̄джа̄ дивасе дивасе ‘‘майхам̣йева буддхо майхам̣ дхаммо майхам̣ сан̇гхо’’ти мама̄йанто сайамева дасабалам̣ нибаддхам̣ бходжанам̣ бходжети.

атхасса екадивасам̣ паччанто купито. со путте а̄мантеси – ‘‘та̄та̄, паччанто купито, тумхехи ва̄ майа̄ ва̄ гантаббам̣. йади ахам̣ гаччха̄ми, тумхехи имина̄ нийа̄мена дасабало паричаритаббо’’ти. те тайопи екаппаха̄ренева а̄хам̣су – ‘‘та̄та, тумха̄кам̣ гаманакиччам̣ наттхи, майам̣ чоре видхамисса̄ма̄’’ти питарам̣ вандитва̄ паччантам̣ гантва̄ чоре видхамитва̄ виджитасан̇га̄ма̄ хутва̄ ниваттим̣су. те антара̄магге па̄дамӯликехи саддхим̣ мантайим̣су – ‘‘та̄та̄, амха̄кам̣ гатаккхан̣ейева пита̄ варам̣ дассати, катарам̣ варам̣ ган̣ха̄ма̄’’ти? аййа̄, тумха̄кам̣ питу аччайена дуллабхам̣ на̄ма наттхи, тумха̄кам̣ пана джет̣т̣хабха̄тикам̣ пхуссабуддхам̣ пат̣иджагганаварам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄хам̣су. те ‘‘калйа̄н̣ам̣ тумхехи вутта’’нти саббепи екачитта̄ хутва̄ гантва̄ питарам̣ аддасам̣су. тада̄ пита̄ тесам̣ пасӣдитва̄ варам̣ ада̄си. те ‘‘тема̄сам̣ татха̄гатам̣ пат̣иджаггисса̄ма̄’’ти варам̣ йа̄чим̣су. ра̄джа̄ ‘‘айам̣ да̄тум̣ на сакка̄, ан̃н̃ам̣ варам̣ ган̣хатха̄’’ти а̄ха. та̄та, амха̄кам̣ ан̃н̃ена варена киччам̣ наттхи, саче тумхе да̄тука̄ма̄, етам̣йева но варам̣ детха̄ти. ра̄джа̄ тесу пунаппунам̣ катхентесу аттана̄ пат̣ин̃н̃а̄татта̄ ‘‘на сакка̄ на да̄ту’’нти чинтетва̄ а̄ха – ‘‘та̄та̄, ахам̣ тумха̄кам̣ варам̣ деми, апича кхо пана буддха̄ на̄ма дура̄сада̄ хонти сӣха̄ вийа екачара̄, дасабалам̣ пат̣иджагганта̄ аппаматта̄ бхавеййа̄тха̄’’ти.

те чинтайим̣су – ‘‘амхехи татха̄гатам̣ пат̣иджаггантехи ануччхавикам̣ катва̄ пат̣иджаггитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти саббепи екачитта̄ хутва̄ дасасӣла̄ни сама̄да̄йа нира̄магандха̄ хутва̄ саттху да̄наггапариваханаке тайо пурисе т̣хапайим̣су. тесу еко дханадхан̃н̃уппа̄дако ахоси, еко ма̄пако, еко да̄насам̣видха̄йако. тесу дханадхан̃н̃уппа̄дако паччуппанне бимбиса̄ро маха̄ра̄джа̄ джа̄то, ма̄пако виса̄кхо упа̄сако, да̄насам̣видха̄йако рат̣т̣хапа̄латтхероти. со таттха йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девапуре ниббатто. айам̣ пана ра̄хулаттхеро на̄ма кассападасабаласса ка̄ле кикисса ка̄сиран̃н̃о джет̣т̣хапутто хутва̄ ниббатти, патхавиндхаракума̄ротисса на̄мам̣ акам̣су. тасса сатта бхагинийо ахесум̣. та̄ дасабаласса сатта паривен̣а̄ни ка̄райим̣су. патхавиндхаро опараджджам̣ лабхи. со та̄ бхагинийо а̄ха – ‘‘тумхехи ка̄ритапаривен̣есу майхампи екам̣ детха̄’’ти. бха̄тика, тумхе упара̄джат̣т̣ха̄не т̣хита̄, тумхехи на̄ма амха̄кам̣ да̄таббам̣, тумхе ан̃н̃ам̣ паривен̣ам̣ каротха̄ти. со та̄сам̣ вачанам̣ сутва̄ пан̃ча виха̄расата̄ни ка̄реси. пан̃ча паривен̣асата̄нӣтипи ваданти. со таттха йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девапуре ниббатти. имасмим̣ пана буддхуппа̄де патхавиндхаракума̄ро амха̄кам̣ бодхисаттасса аггамахесийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи, тасса саха̄йако курурат̣т̣хе тхуллакот̣т̣хитанигаме рат̣т̣хапа̄ласет̣т̣хигехе ниббатти.

атха амха̄кам̣ дасабало абхисамбодхим̣ патва̄ паваттитаварадхаммачакко анупуббена капилаваттхум̣ а̄гантва̄ ра̄хулакума̄рам̣ пабба̄джеси. тасса паббаджджа̄видха̄нам̣ па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 105) а̄гатамева. евам̣ паббаджитасса панасса саттха̄ абхин̣хаова̄давасена ра̄хулова̄дасуттам̣ абха̄си. ра̄хулопи па̄това вут̣т̣ха̄йа хаттхена ва̄лукам̣ уккхипитва̄ ‘‘дасабаласса чева а̄чарийупаджджха̄йа̄нан̃ча сантика̄ аджджа еттакам̣ ова̄дам̣ лабхеййа’’нти вадати. бхиккхусан̇гхамаджджхе катха̄ удапа̄ди ‘‘ова̄даккхамо вата ра̄хуласа̄ман̣еро питу ануччхавико путто’’ти. саттха̄ бхиккхӯнам̣ читта̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ‘‘майи гате ека̄ дхаммадесана̄ ча вад̣д̣хиссати, ра̄хуласса ча гун̣о па̄кат̣о бхависсатӣ’’ти гантва̄ дхаммасабха̄йам̣ буддха̄са̄не нисинно бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти. ра̄хуласа̄ман̣ерасса ова̄даккхамабха̄вам̣ катхема бхагава̄ти. саттха̄ имасмим̣ т̣ха̄не т̣хатва̄ ра̄хуласса гун̣адӣпанаттхам̣ мигаджа̄такам̣ а̄харитва̄ катхеси –

‘‘мигам̣ типаллаттхаманекама̄йам̣,

ат̣т̣хаккхурам̣ ад̣д̣харатта̄ папа̄йим̣;

екена сотена чхама̄’ссасанто,

чхахи кала̄хитибхоти бха̄гинеййо’’ти. (джа̄. 1.1.16);

атхасса саттавассикаса̄ман̣ерака̄ле ‘‘ма̄ хева кхо ра̄хуло дахарабха̄вена кӣл̣анаттха̄йапи сампаджа̄намуса̄ бха̄сеййа̄’’ти амбалат̣т̣хийара̄хулова̄дам̣ (ма. ни. 2.107 а̄дайо) десеси. ат̣т̣ха̄расавассикаса̄ман̣ерака̄ле татха̄гатасса паччхато пин̣д̣а̄йа пависантасса саттху чева аттано ча рӯпасампаттим̣ дисва̄ гехаситам̣ витаккам̣ витаккентасса ‘‘йам̣кин̃чи, ра̄хула, рӯпа’’нтиа̄дина̄ найена маха̄ра̄хулова̄дасуттантам̣ (ма. ни. 2.113) катхеси. сам̣йуттаке (сам̣. ни. 4.121) пана ра̄хулова̄допи ан̇гуттаре (а. ни. 4.177) ра̄хулова̄допи тхерасса випассана̄ча̄ройева. атхасса саттха̄ н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ н̃атва̄ авассикабхиккхука̄ле андхаване нисинно чӯл̣ара̄хулова̄дам̣ (ма. ни. 3.416 а̄дайо) катхеси. десана̄парийоса̄не ра̄хулаттхеро кот̣исатасахассадевата̄хи саддхим̣ арахаттам̣ па̄пун̣и, сота̄паннасакада̄га̄миана̄га̄мидевата̄нам̣ ган̣ана̄ наттхи. атха саттха̄ апарабха̄ге арийасан̇гхамаджджхе нисинно тхерам̣ имасмим̣ са̄сане сиккха̄ка̄ма̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапеси.

саттхари пана курурат̣т̣хе ча̄рика̄йа никкхамитва̄ тхуллакот̣т̣хитам̣ ануппатте рат̣т̣хапа̄ло кулапутто саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо ма̄та̄питаро ануджа̄на̄петва̄ дасабалам̣ упасан̇камитва̄ саттху а̄н̣аттийа̄ ан̃н̃атарасса тхерасса сантике паббаджи. тасса паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа сет̣т̣хигахапати бхиккхӯ аттано нивесанадва̄рена гаччханте дисва̄ ‘‘ким̣ тумха̄кам̣ имасмим̣ гехе каммам̣, екова путтако ахоси, там̣ ган̣хитва̄ гататтха, ида̄ни ким̣ кариссатха̄’’ти аккосати парибха̄сати. саттха̄ аддхама̄сам̣ тхуллакот̣т̣хите васитва̄ пуна са̄ваттхимева агама̄си. таттха̄йасма̄ рат̣т̣хапа̄ло йонисо манасикаронто каммам̣ катва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со саттха̄рам̣ ануджа̄на̄петва̄ ма̄та̄питаро дассанаттхам̣ тхуллакот̣т̣хитам̣ гантва̄ таттха сапада̄нам̣ пин̣д̣а̄йа чаранто питу нивесане а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ лабхитва̄ там̣ аматам̣ вийа парибхун̃джанто питара̄ нимантито адхива̄сетва̄ дутийадивасе питу нивесане пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ алан̇катапат̣ийатте иттхиджане асубхасан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ т̣хитакова дхаммам̣ десетва̄ джийа̄ мутто вийа на̄ра̄чо а̄ка̄сам̣ уппатитва̄ корабйаран̃н̃о мигачӣрам̣ гантва̄ ман̇галасила̄пат̣т̣е нисинно дассанаттха̄йа а̄гатасса ран̃н̃о чатупа̄риджун̃н̃апат̣иман̣д̣итам̣ дхаммам̣ (ма. ни. 2.304) десетва̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но пуна саттху сантикам̣йева а̄гато. еваметам̣ ваттху самут̣т̣хитам̣. атха саттха̄ апарабха̄ге арийаган̣амаджджхе нисинно тхерам̣ имасмим̣ са̄сане саддха̄паббаджита̄нам̣ кулапутта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

кун̣д̣адха̄наттхераваттху

211. татийе пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нанти саббапат̣хамам̣ сала̄кага̄хака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ кун̣д̣адха̄наттхеро агготи дассети. со кира тхеро маха̄субхадда̄йа нимантитадивасе татха̄гате угганагарам̣ гаччханте ‘‘аджджа саттха̄ дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамиссати, путхуджджана̄ сала̄кам̣ ма̄ ган̣ханту, пан̃часата̄ кхӣн̣а̄сава̄ва ган̣хантӯ’’ти вутте пат̣хамамева сӣхана̄дам̣ надитва̄ сала̄кам̣ ган̣хи. чӯл̣асубхадда̄йа нимантитадивасе татха̄гате са̄кетам̣ гаччхантепи пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ антаре пат̣хамамева сала̄кам̣ ган̣хи, суна̄парантаджанападам̣ гаччхантепи. имехи ка̄ран̣ехи тхеро пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. кун̣д̣адха̄ноти панасса на̄мам̣.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айам̣ кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто вуттанайенева виха̄рам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ буддха̄нам̣ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ саттха̄ра̄ анантара̄йам̣ дисва̄ бйа̄като йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девесу ча мануссесу ча сам̣саранто кассапабуддхака̄ле бхӯмат̣т̣хакадевата̄ хутва̄ ниббатти. дӣгха̄йукабуддха̄нан̃ча на̄ма на анваддхама̄сико упосатхо хоти. випассӣдасабаласса хи чхаббассантаре чхаббассантаре упосатхо ахоси, кассападасабало пана чхат̣т̣хе чхат̣т̣хе ма̄се па̄тимоккхам̣ оса̄реси. тасса па̄тимоккхам̣ оса̄ран̣ака̄ле диса̄ва̄сика̄ две саха̄йака̄ бхиккхӯ ‘‘упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти гаччханти. айам̣ бхуммадевата̄ чинтеси – ‘‘имесам̣ двиннам̣ бхиккхӯнам̣ метти ативийа дал̣ха̄, ким̣ ну кхо бхедаке сати бхиджджеййа, на бхиджджеййа̄’’ти? тесам̣ ока̄сам̣ олокайама̄на̄ тесам̣ авидӯренева гаччхати.

атхеко тхеро екасса хаттхе паттачӣварам̣ датва̄ сарӣравал̣ан̃джанаттхам̣ удакапха̄сукат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ дхотахаттхапа̄до хутва̄ гумбасабха̄гато никкхамати. бхуммадевата̄ тасса тхерасса паччхато паччхато уттамарӯпа̄ иттхӣ хутва̄ кесе видхунитва̄ сам̣видха̄йа бандхантӣ вийа пит̣т̣хито пам̣сум̣ пун̃чхама̄на̄ вийа са̄т̣акам̣ сам̣видха̄йа нива̄сайама̄на̄ вийа ча хутва̄ тхерасса пада̄нупадика̄ хутва̄ гумбато никкханта̄. екаманте т̣хито саха̄йакаттхеро имам̣ ка̄ран̣ам̣ дисва̄ доманассаджа̄то ‘‘нат̣т̣хо да̄ни ме имина̄ бхиккхуна̄ саддхим̣ дӣгхаратта̄нугато синехо. сача̄хам̣ евам̣видхабха̄вам̣ джа̄неййам̣, еттакам̣ аддха̄нам̣ имина̄ саддхим̣ висса̄сам̣ на кареййа’’нти чинтетва̄ а̄гаччхантассевасса ‘‘ханда̄вусо, туйхам̣ паттачӣварам̣, та̄дисена па̄пена саха̄йена саддхим̣ екамаггам̣ на гаччха̄мӣ’’ти а̄ха. там̣ катхам̣ сутва̄ тасса ладжджибхиккхуно хадайам̣ тикхин̣асаттим̣ гахетва̄ виддхам̣ вийа ахоси. тато нам̣ а̄ха – ‘‘а̄вусо, ким̣ на̄метам̣ вадаси, ахам̣ еттакам̣ ка̄лам̣ дуккат̣аматтампи а̄паттим̣ на джа̄на̄ми. твам̣ пана мам̣ аджджа ‘па̄по’ти вадаси, ким̣ те дит̣т̣ха’’нти? ким̣ ан̃н̃ена дит̣т̣хена, ким̣ твам̣ евам̣видхена алан̇катапат̣ийаттена ма̄туга̄мена саддхим̣ екат̣т̣ха̄не хутва̄ никкхантоти? наттхетам̣, а̄вусо, майхам̣, на̄хам̣ еварӯпам̣ ма̄туга̄мам̣ пасса̄мӣти. тасса йа̄вататийам̣ катхентасса̄пи итаро тхеро катхам̣ асаддахитва̄ аттана̄ дит̣т̣хака̄ран̣ам̣йева аттхам̣ гахетва̄ тена саддхим̣ екамаггена агантва̄ ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣ гато. итаропи ан̃н̃ена маггена саттху сантикам̣йева гато.

тато бхиккхусан̇гхасса упосатха̄га̄рам̣ пависанавела̄йа со бхиккху там̣ бхиккхум̣ упосатхагге сан̃джа̄нитва̄ ‘‘имасмим̣ упосатхагге еварӯпо на̄ма па̄пабхиккху аттхи, на̄хам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ карисса̄мӣ’’ти никкхамитва̄ бахи ат̣т̣ха̄си. бхуммадевата̄ ‘‘бха̄рийам̣ майа̄ каммам̣ ката’’нти махаллакаупа̄сакаван̣н̣ена тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘касма̄, бханте, аййо имасмим̣ т̣ха̄не т̣хито’’ти а̄ха. упа̄сака, имам̣ упосатхаггам̣ еко па̄пабхиккху павит̣т̣хо, ахам̣ тена саддхим̣ упосатхам̣ на каромӣти ватва̄ никкхамитва̄ бахи т̣хитомхӣти. бханте, ма̄ евам̣ ган̣хатха, парисуддхасӣло еса бхиккху. тумхехи дит̣т̣хама̄туга̄мо на̄ма ахам̣, майа̄ тумха̄кам̣ вӣмам̣санаттха̄йа ‘‘дал̣ха̄ ну кхо имесам̣ тхера̄нам̣ метти, но дал̣ха̄’’ти ладжджиаладжджибха̄вам̣ олокентена там̣ каммам̣ катанти. ко пана твам̣ саппуриса̄ти? ахам̣ ека̄ бхуммадевата̄, бхантети. девапутто катхентова дибба̄нубха̄вена т̣хатва̄ тхерасса па̄десу патитва̄ ‘‘майхам̣, бханте, кхаматха, етам̣ досам̣ тхеро на джа̄на̄ти, упосатхам̣ каротха̄’’ти тхерам̣ йа̄читва̄ упосатхаггам̣ павесеси. со тхеро упосатхам̣ та̄ва екат̣т̣ха̄не ака̄си, миттасантхававасена на пуна тена саддхим̣ екат̣т̣ха̄не ахосӣти. имасса тхерасса каммам̣ на катхийати, чудитакаттхеро пана апара̄парам̣ випассана̄йа каммам̣ каронто арахаттам̣ па̄пун̣и.

бхуммадевата̄ тасса каммасса ниссандена екам̣ буддхантарам̣ апа̄йато на муччиттха. саче пана ка̄лена ка̄лам̣ мануссаттам̣ а̄гаччхати, ан̃н̃ена йена кеначи като досо тассева упари патати. со амха̄кам̣ бхагавато ка̄ле са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти, дха̄нама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ махаллакака̄ле саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи, тасса упасампаннадивасато пат̣т̣ха̄йа ека̄ алан̇катапат̣ийатта̄ иттхӣ тасмим̣ га̄мам̣ пависанте саддхим̣йева га̄мам̣ пависати, никкхаманте никкхамати. виха̄рам̣ пависантепи пависати, тит̣т̣хантепи тит̣т̣хатӣти евам̣ ничча̄нубандха̄ пан̃н̃а̄йати. тхеро там̣ на пассати, тасса пана пуримасса каммасса ниссандена са̄ ан̃н̃есам̣ упат̣т̣ха̄ти.

га̄ме йа̄губхиккхам̣ дадама̄на̄ иттхийо, ‘‘бханте, айам̣ еко йа̄гуул̣ун̇ко тумха̄кам̣, еко имисса̄ амха̄кам̣ саха̄йика̄йа̄’’ти париха̄сам̣ каронти. тхерасса махатӣ вихеса̄ хоти. виха̄рам̣ гатампи нам̣ са̄ман̣ера̄ чева дахарабхиккхӯ ча парива̄ретва̄ ‘‘дха̄но кон̣д̣о джа̄то’’ти париха̄сам̣ каронти. атхасса тенева ка̄ран̣ена кун̣д̣адха̄наттхероти на̄мам̣ джа̄там̣. со ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа техи кайирама̄нам̣ кел̣им̣ сахитум̣ асакконто умма̄дам̣ гахетва̄ ‘‘тумхе кон̣д̣а̄, тумха̄кам̣ упаджджха̄йа̄ кон̣д̣а̄, а̄чарийа̄ кон̣д̣а̄’’ти вадати. атха нам̣ саттху а̄рочесум̣ – ‘‘кун̣д̣адха̄но дахараса̄ман̣ерехи саддхим̣ евам̣ пхарусава̄чам̣ вадатӣ’’ти. саттха̄ там̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ бхиккхӯ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти вутте ‘‘касма̄ евам̣ вадесӣ’’ти а̄ха. бханте, нибаддхам̣ вихесам̣ асаханто евам̣ катхемӣти. ‘‘твам̣ пуббе катакаммам̣ йа̄ваджджадиваса̄ джӣра̄петум̣ на саккоси, пуна еварӯпам̣ пхарусам̣ ма̄ вада бхиккхӯ’’ти ватва̄ а̄ха –

‘‘ма̄воча пхарусам̣ кан̃чи, вутта̄ пат̣ивадеййу там̣;

дуккха̄ хи са̄рамбхакатха̄, пат̣идан̣д̣а̄ пхусеййу там̣.

‘‘саче нереси атта̄нам̣, кам̣со упахато йатха̄;

еса паттоси нибба̄нам̣, са̄рамбхо те на виджджатӣ’’ти. (дха. па. 133-134);

иман̃ча пана тасса тхерасса ма̄туга̄мена саддхим̣ вичаран̣абха̄вам̣ косаларан̃н̃опи катхайим̣су. ра̄джа̄ ‘‘гаччхатха, бхан̣е, вӣмам̣сатха̄’’ти песетва̄ сайампи манденева парива̄рена саддхим̣ тхерасса васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ екаманте олокенто ат̣т̣ха̄си. тасмим̣ кхан̣е тхеро сӯчикаммам̣ каронто нисинно хоти, са̄писса иттхӣ авидӯре т̣ха̄не т̣хита̄ вийа пан̃н̃а̄йати.

ра̄джа̄ там̣ дисва̄ ‘‘аттхидам̣ ка̄ран̣а’’нти тасса̄ т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. са̄ тасмим̣ а̄гаччханте тхерасса васанапан̣н̣аса̄лам̣ павит̣т̣ха̄ вийа ахоси. ра̄джа̄пи та̄йа саддхим̣йева пан̣н̣аса̄лам̣ пависитва̄ саббаттха олокенто адисва̄ ‘‘на̄йам̣ ма̄туга̄мо, тхерасса еко каммавипа̄ко’’ти сан̃н̃ам̣ катва̄ пат̣хамам̣ тхерасса самӣпена гаччхантопи тхерам̣ авандитва̄ тасса ка̄ран̣асса абхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ а̄гамма тхерам̣ вандитва̄ екамантам̣ нисинно ‘‘каччи, бханте, пин̣д̣акена на киламатха̄’’ти пуччхи. тхеро ‘‘ват̣т̣ати маха̄ра̄джа̄’’ти а̄ха. ‘‘джа̄на̄ми, бханте, аййасса катхам̣, еварӯпена ча париккилесена саддхим̣ чаранта̄нам̣ тумха̄кам̣ ке на̄ма пасӣдиссанти, ито пат̣т̣ха̄йа во каттхачи гаманакиччам̣ наттхи, ахам̣ чатӯхи паччайехи упат̣т̣хахисса̄ми, тумхе йонисоманасика̄ре ма̄ памаджджиттха̄’’ти нибаддхам̣ бхиккхам̣ пат̣т̣хапеси. тхеро ра̄джа̄нам̣ упаттхамбхакам̣ лабхитва̄ бходжанасаппа̄йена екаггачитто хутва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тато пат̣т̣ха̄йа са̄ иттхӣ антарадха̄йи.

маха̄субхадда̄ угганагаре миччха̄дит̣т̣хикуле васама̄на̄ ‘‘саттха̄ мам̣ анукампатӯ’’ти упосатхам̣ адхит̣т̣ха̄йа нира̄магандха̄ хутва̄ упарипа̄са̄датале т̣хита̄ ‘‘има̄ни пуппха̄ни антаре ат̣т̣хатва̄ дасабаласса маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣ханту, дасабало има̄йа сан̃н̃а̄йа све пан̃чахи бхиккхусатехи саддхим̣ майхам̣ бхиккхам̣ ган̣хатӯ’’ти саччакирийам̣ катва̄ ат̣т̣ха суманапуппхамут̣т̣хийо виссаджджеси. пуппха̄ни гантва̄ дхаммадесана̄вела̄йа саттху маттхаке вита̄нам̣ хутва̄ ат̣т̣хам̣су. саттха̄ там̣ суманапуппхавита̄нам̣ дисва̄ читтенева субхадда̄йа бхиккхам̣ адхива̄сетва̄ пунадивасе арун̣е ут̣т̣хите а̄нандаттхерам̣ а̄ха – ‘‘а̄нанда, майам̣ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамисса̄ма, путхуджджана̄нам̣ адатва̄ арийа̄нам̣йева сала̄кам̣ дехӣ’’ти. тхеро бхиккхӯнам̣ а̄рочеси – ‘‘а̄вусо, саттха̄ аджджа дӯрам̣ бхиккха̄ча̄рам̣ гамиссати, путхуджджана̄ ма̄ ган̣ханту, арийа̄ва сала̄кам̣ ган̣хантӯ’’ти. кун̣д̣адха̄наттхеро ‘‘а̄хара̄вусо, сала̄ка’’нти пат̣хамам̣йева хаттхам̣ паса̄реси. а̄нанда̄ ‘‘саттха̄ та̄диса̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сала̄кам̣ на да̄пети, арийа̄нам̣йева да̄петӣ’’ти витаккам̣ уппа̄детва̄ гантва̄ саттху а̄рочеси. саттха̄ ‘‘а̄хара̄пентасса сала̄кам̣ дехӣ’’ти а̄ха. тхеро чинтеси – ‘‘саче кун̣д̣адха̄насса сала̄ка̄ да̄тум̣ на йутта̄ асса, атха саттха̄ пат̣иба̄хеййа, бхависсати екам̣ ка̄ран̣а’’нти. ‘‘кун̣д̣адха̄насса сала̄кам̣ дасса̄мӣ’’ти гаманам̣ абхинӣхари. кун̣д̣адха̄наттхеро тасса пуре а̄гамана̄ва абхин̃н̃а̄па̄дакам̣ чатуттхаджджха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ иддхийа̄ а̄ка̄се т̣хатва̄ ‘‘а̄хара̄вусо а̄нанда, саттха̄ мам̣ джа̄на̄ти, ма̄дисам̣ бхиккхум̣ пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣хантам̣ на саттха̄ ва̄ретӣ’’ти хаттхам̣ паса̄ретва̄ сала̄кам̣ ган̣хи. саттха̄ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ тхерам̣ имасмим̣ са̄сане пат̣хамам̣ сала̄кам̣ ган̣ханта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ван̇гӣсаттхераваттху

212. чатуттхе пат̣ибха̄наванта̄нанти сампаннапат̣ибха̄на̄нам̣ ван̇гӣсаттхеро агготи дассети. айам̣ кира тхеро дасабаласса сантикам̣ упасан̇каманто чаккхупатхато пат̣т̣ха̄йа чандена саддхим̣ упаметва̄, сӯрийена, а̄ка̄сена, маха̄самуддена, хаттхина̄гена, сӣхена мигаран̃н̃а̄ саддхим̣ упаметва̄пи анекехи падасатехи падасахассехи саттху ван̣н̣ам̣ вадантойева упасан̇камати. тасма̄ пат̣ибха̄наванта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре маха̄бхогакуле пат̣исандхим̣ ган̣хитва̄ пуриманайенева виха̄рам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣ибха̄наванта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ саттху адхика̄ракаммам̣ катва̄ ‘‘ахампи ана̄гате пат̣ибха̄наванта̄нам̣ агго бхавеййа’’нти паттханам̣ катва̄ саттха̄ра̄ бйа̄като йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти. ван̇гӣсама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣ханто а̄чарийам̣ а̄ра̄дхетва̄ чхавасӣсамантам̣ на̄ма сиккхитва̄ чхавасӣсам̣ накхена а̄кот̣етва̄ ‘‘айам̣ сатто асукайонийам̣ на̄ма ниббатто’’ти джа̄на̄ти.

бра̄хман̣а̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ джӣвикамагго’’ти н̃атва̄ ван̇гӣсама̄н̣авам̣ пат̣иччханнайа̄не нисӣда̄петва̄ га̄манигамара̄джадха̄нийо чаранта̄ нагарадва̄ре ва̄ нигамадва̄ре ва̄ т̣хапетва̄ маха̄джанасса ра̄сибхӯтабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘йо ван̇гӣсам̣ пассати, со дханам̣ ва̄ лабхати, йасам̣ ва̄ лабхати, саггам̣ ва̄ гаччхатӣ’’ти ваданти. тесам̣ катхам̣ сутва̄ бахӯ джана̄ лан̃джам̣ датва̄ пасситука̄ма̄ хонти. ра̄джара̄джамаха̄матта̄ тесам̣ сантикам̣ гантва̄ ‘‘ко а̄чарийасса джа̄нависесо’’ти пуччханти. тумхе на джа̄на̄тха, сакаладжамбудӣпе амха̄кам̣ а̄чарийасадисо ан̃н̃о пан̣д̣ито на̄ма наттхи, тивассаматтхаке матака̄нам̣ сӣсам̣ а̄хара̄петва̄ накхена а̄кот̣етва̄ ‘‘айам̣ сатто асукайонийам̣ ниббатто’’ти джа̄на̄ти. ван̇гӣсопи маха̄джанасса кан̇кхачхеданаттхам̣ те те джане а̄ва̄хетва̄ аттано аттано гатим̣ катха̄пети. там̣ нисса̄йа маха̄джанасса хаттхато сатампи сахассампи лабхати.

бра̄хман̣а̄ ван̇гӣсама̄н̣авам̣ а̄да̄йа йатха̄ручим̣ вичаритва̄ пуна са̄ваттхим̣ а̄гамам̣су. ван̇гӣсо джетаванамаха̄виха̄расса авидӯрат̣т̣ха̄не т̣хито чинтеси – ‘‘саман̣о готамо пан̣д̣итоти ваданти, на кхо пана саббака̄лам̣ майа̄ имесам̣йева вачанам̣ каронтена чаритум̣ ват̣т̣ати, пан̣д̣ита̄нампи сантикам̣ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со бра̄хман̣е а̄ха – ‘‘тумхе гаччхатха, ахам̣ на бахукехи саддхим̣ гантва̄ саман̣ам̣ готамам̣ пассисса̄мӣ’’ти. те а̄хам̣су – ‘‘ван̇гӣса, ма̄ те руччи саман̣ам̣ готамам̣ пасситум̣. йо хи нам̣ пассати, там̣ со ма̄йа̄йа а̄ват̣т̣етӣ’’ти. ван̇гӣсо тесам̣ катхам̣ ана̄дийитва̄ саттху сантикам̣ гантва̄ мадхурапат̣исантха̄рам̣ катва̄ екамантам̣ нисӣди.

атха нам̣ саттха̄ пуччхи – ‘‘ван̇гӣса, кин̃чи сиппам̣ джа̄на̄сӣ’’ти. а̄ма, бхо готама, чхавасӣсамантам̣ на̄мекам̣ джа̄на̄мӣти. ким̣ со манто каротӣти? тивассаматтхаке мата̄нампи там̣ мантам̣ джаппитва̄ сӣсам̣ накхена а̄кот̣етва̄ ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄мӣти. саттха̄ тасса екам̣ нирайе уппаннасса сӣсам̣ дассеси, екам̣ мануссесу уппаннасса, екам̣ девесу, екам̣ париниббутасса сӣсам̣ дассеси. со пат̣хамам̣ сӣсам̣ а̄кот̣етва̄, ‘‘бхо готама, айам̣ сатто нирайам̣ гато’’ти а̄ха. са̄дху са̄дху, ван̇гӣса, судит̣т̣хам̣ тайа̄, айам̣ сатто кахам̣ гатоти пуччхи. мануссалокам̣, бхо готама̄ти. айам̣ сатто кахам̣ гатоти? девалокам̣, бхо готама̄ти тин̣н̣ампи гатат̣т̣ха̄нам̣ катхеси. париниббутасса пана сӣсам̣ накхена а̄кот̣енто нева антам̣ на кот̣им̣ пассати. атха нам̣ саттха̄ ‘‘на саккоси твам̣, ван̇гӣса̄’’ти пуччхи. ‘‘пассатха, бхо готама, упапариккха̄ми та̄ва̄’’ти пунаппунам̣ париваттети. ба̄хиракамантена кхӣн̣а̄савасса гатим̣ катхам̣ джа̄ниссати, атхасса маттхакато седо муччи. со ладжджитва̄ тун̣хӣбхӯто ат̣т̣ха̄си. атха нам̣ саттха̄ ‘‘киламаси, ван̇гӣса̄’’ти а̄ха. а̄ма, бхо готама, имасса саттасса гатат̣т̣ха̄нам̣ джа̄нитум̣ на саккоми. саче тумхе джа̄на̄тха, катхетха̄ти. ‘‘ван̇гӣса, ахам̣ етампи джа̄на̄ми ито уттаритарампӣ’’ти ватва̄ дхаммападе има̄ две га̄тха̄ абха̄си –

‘‘чутим̣ йо веди сатта̄нам̣, упапаттим̣ ча саббасо;

асаттам̣ сугатам̣ буддхам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣ам̣.

‘‘йасса гатим̣ на джа̄нанти, дева̄ гандхаббама̄нуса̄;

кхӣн̣а̄савам̣ арахантам̣, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти. (дха. па. 419-420);

тато ван̇гӣсо а̄ха – ‘‘бхо готама, виджджа̄йа виджджам̣ дентасса на̄ма париха̄ни наттхи, ахам̣ аттана̄ джа̄нанакам̣ мантам̣ тумха̄кам̣ дасса̄ми, тумхе етам̣ мантам̣ майхам̣ детха̄’’ти. ван̇гӣса, на майам̣ мантена мантам̣ дема, евамева дема̄ти. ‘‘са̄дху, бхо готама, детха ме манта’’нти апачитим̣ дассетва̄ хаттхакаччхапакам̣ катва̄ нисӣди. ким̣, ван̇гӣса, тумха̄кам̣ самайе махаггхамантам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ ган̣ханта̄нам̣ парива̄со на̄ма на хотӣти? хоти, бхо готама̄ти. амха̄кам̣ пана манто ниппарива̄соти сан̃н̃ам̣ каросӣти? бра̄хман̣а̄ на̄ма мантехи атитта̄ хонти, тасма̄ со бхагавантам̣ а̄ха – ‘‘бхо готама, тумхехи катхитанийа̄мам̣ карисса̄мӣ’’ти. бхагава̄ а̄ха – ‘‘ван̇гӣса, майам̣ имам̣ мантам̣ дента̄ амхехи сама̄налин̇гасса дема̄’’ти. ван̇гӣсо ‘‘йам̣кин̃чи катва̄ майа̄ имам̣ мантам̣ ган̣хитва̄ гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти бра̄хман̣е а̄ха. тумхе майи паббаджанте ма̄ чинтайиттха, ахам̣ имам̣ мантам̣ ган̣хитва̄ сакаладжамбудӣпе джет̣т̣хако бхависса̄ми. евам̣ санте тумха̄кампи бхаддакам̣ бхависсатӣ’’ти мантаттха̄йа саттху сантике паббаджи. саттха̄ ‘‘мантапарива̄сам̣ та̄ва васа̄хӣ’’ти дваттим̣са̄ка̄рам̣ а̄чиккхи. пан̃н̃ава̄ сатто дваттим̣са̄ка̄рам̣ саджджха̄йантова таттха кхайавайам̣ пат̣т̣хапетва̄ випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и.

тасмим̣ арахаттам̣ патте бра̄хман̣а̄ ‘‘ка̄ ну кхо ван̇гӣсасса паватти, пассисса̄ма на’’нти тасса сантикам̣ гантва̄ ‘‘ким̣, бхо ван̇гӣса, саман̣асса готамасса сантике сиппам̣ сиккхита’’нти пуччхим̣су. а̄ма, сиккхитанти. тена хи ехи гамисса̄ма̄ти. гаччхатха тумхе, тумхехи саддхим̣ гантаббакиччам̣ майхам̣ нит̣т̣хитанти. пат̣хамамева амхехи туйхам̣ катхитам̣ ‘‘саман̣о готамо атта̄нам̣ пасситум̣ а̄гате ма̄йа̄йа а̄ват̣т̣етӣ’’ти. твам̣ хи ида̄ни саман̣асса готамасса васам̣ а̄панно, ким̣ майам̣ тава сантике карисса̄ма̄ти а̄гатамаггенева паккамим̣су. ван̇гӣсаттхеропи йам̣ йам̣ велам̣ дасабалам̣ пасситум̣ гаччхати, екам̣ тхутим̣ каронтова гаччхати. тена там̣ саттха̄ сан̇гхамаджджхе нисинно пат̣ибха̄наванта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

упасенаван̇гантапуттаттхераваттху

213. пан̃чаме самантапа̄са̄дика̄нанти саббапа̄са̄дика̄нам̣. упасеноти тасса тхерасса на̄мам̣. ван̇гантабра̄хман̣асса пана со путто, тасма̄ ван̇гантапуттоти вуччати. айам̣ пана тхеро на кевалам̣ аттана̄ва па̄са̄дико, париса̄писса па̄са̄дика̄, ити парисам̣ нисса̄йа ладдхана̄мавасена самантапа̄са̄дика̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

пан̃хакамме панасса айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто вайам̣ а̄гамма пуриманайенева саттху сантикам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣ама̄но саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ самантапа̄са̄дика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ саттху адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де на̄лакабра̄хман̣ага̄ме са̄рибра̄хман̣ийа̄ куччхисмим̣ пат̣исандхим̣ ган̣хи, упасенада̄ракотисса на̄мам̣ акам̣су.

со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ дасабаласса сантике дхаммам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи. со упасампада̄йа екавассико хутва̄ ‘‘арийагаббхам̣ вад̣д̣хемӣ’’ти екам̣ кулапуттам̣ аттано сантике пабба̄джетва̄ упасампа̄деси. со пава̄ретва̄ саддхивиха̄рикасса екавассикака̄ле аттана̄ дувассо ‘‘дасабало мам̣ пасситва̄ тусиссатӣ’’ти саддхивиха̄рикам̣ а̄да̄йа дасабалам̣ пасситум̣ а̄гато. саттха̄ там̣ вандитва̄ екаманте нисиннам̣ пуччхи – ‘‘кативассоси твам̣ бхиккхӯ’’ти? дувассо ахам̣ бхагава̄ти. айам̣ пана бхиккху кативассоти? екавассо бхагава̄ти. кинта̄йам̣ бхиккху хотӣти? саддхивиха̄рико ме бхагава̄ти. атха нам̣ саттха̄ ‘‘атилахум̣ кхо твам̣, могхапуриса, ба̄хулла̄йа а̄ватто’’ти ватва̄ анекапарийа̄йена вигарахи. тхеро саттху сантика̄ гарахам̣ лабхитва̄ бхагавантам̣ вандитва̄ ‘‘имина̄ва пун̣н̣ачандасассирикена мукхена саттха̄рам̣ парисамева нисса̄йа са̄дхука̄рам̣ да̄песса̄мӣ’’ти там̣дивасейева екам̣ т̣ха̄нам̣ гантва̄ випассана̄йа каммам̣ катва̄ начирассева арахаттам̣ па̄пун̣и.

тато йасма̄ тхеро маха̄кулато никкхамитва̄ паббаджито патхавигхут̣т̣хадхаммакатхикова, тасма̄ тасса дхаммакатха̄йа чева пасӣдитва̄ митта̄маччан̃а̄тикулехи ча никкхамитва̄ бахӯ кулада̄рака̄ тхерасса сантике паббаджанти. ‘‘ахам̣ а̄ран̃н̃ако, тумхепи а̄ран̃н̃ака̄ бхавитум̣ сакконта̄ паббаджатха̄’’ти тераса дхутан̇га̄ни а̄чиккхитва̄ ‘‘саккхисса̄ма, бханте’’ти ваданте пабба̄джети. те аттано балена там̣ там̣ дхутан̇гам̣ адхит̣т̣хаханти. тхеро аттано дасавассака̄ле винайам̣ пагун̣ам̣ катва̄ саббева упасампа̄деси. евам̣ упасампанна̄ часса пан̃часатаматта̄ бхиккхӯ парива̄ра̄ ахесум̣.

тасмим̣ самайе саттха̄ джетаванамаха̄виха̄ре васанто ‘‘иччха̄махам̣, бхиккхаве, аддхама̄сам̣ пат̣исаллӣйиту’’нти бхиккхусан̇гхасса а̄рочетва̄ екавиха̄рӣ хоти. бхиккхусан̇гхопи ‘‘йо бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камати, со па̄читтийам̣ деса̄петаббо’’ти катикам̣ ака̄си. тада̄ упасенаттхеро ‘‘бхагавантам̣ пассисса̄мӣ’’ти аттано париса̄йа саддхим̣ джетаванам̣ гантва̄ саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. саттха̄ катха̄самут̣т̣ха̄панаттхам̣ ан̃н̃атарам̣ тхерасса саддхивиха̄рикам̣ а̄мантеси – ‘‘мана̄па̄ни те бхиккху пам̣сукӯла̄нӣ’’ти. ‘‘на кхо ме, бханте, мана̄па̄ни пам̣сукӯла̄нӣ’’ти ватва̄ упаджджха̄йе га̄равена пам̣сукӯликабха̄вам̣ а̄рочеси. имасмим̣ т̣ха̄не саттха̄ ‘‘са̄дху са̄дху, упасена̄’’ти тхерасса са̄дхука̄рам̣ датва̄ анекапарийа̄йена гун̣акатхам̣ катхеси. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рато пана идам̣ ваттху па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 565) а̄гатамева. атха саттха̄ апарабха̄ге арийаган̣амаджджхе нисинно имасмим̣ са̄сане тхерам̣ самантапа̄са̄дика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

даббаттхераваттху

214. чхат̣т̣хе сена̄санапан̃н̃а̄пака̄нанти сена̄санам̣ пан̃н̃а̄пента̄нам̣. тхерасса кира сена̄санапан̃н̃а̄панака̄ле ат̣т̣ха̄расасу маха̄виха̄ресу асаммат̣т̣хам̣ паривен̣ам̣ ва̄ апат̣иджаггитам̣ сена̄санам̣ ва̄ асодхитам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ ва̄ анупат̣т̣хитам̣ па̄нӣйапарибходжанӣйам̣ ва̄ на̄хоси. тасма̄ сена̄санапан̃н̃а̄пака̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. дабботисса на̄мам̣. маллара̄джакуле пана уппаннатта̄ маллапутто на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айан̃хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббаттитва̄ вайаппатто вуттанайенева виха̄рам̣ гантва̄ дхаммам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ сена̄санапан̃н̃а̄пака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ саттха̄ра̄ бйа̄като йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саритва̄ кассападасабаласса са̄санасса осакканака̄ле паббаджи, тада̄ тена саддхим̣ апаре чха джана̄ти сатта бхиккхӯ екачитта̄ хутва̄ ан̃н̃е са̄сане ага̄равам̣ каронте дисва̄ ‘‘идха ким̣ карома, екаманте саман̣адхаммам̣ катва̄ дуккхассантам̣ карисса̄ма̄’’ти ниссен̣им̣ бандхитва̄ уччапаббатасикхарам̣ абхирухитва̄ ‘‘аттано читтабалам̣ джа̄нанта̄ ниссен̣им̣ па̄тенту, джӣвите са̄лайа̄ отаранту, ма̄ паччха̄нута̄пино ахуваттха̄’’ти ватва̄ саббе екачитта̄ хутва̄ ниссен̣им̣ па̄тетва̄ ‘‘аппаматта̄ хотха, а̄вусо’’ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ овадитва̄ читтаручийесу т̣ха̄несу нисӣдитва̄ саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ а̄рабхим̣су.

татреко тхеро пан̃чаме дивасе арахаттам̣ патва̄ ‘‘мама киччам̣ ниппханнам̣, ахам̣ имасмим̣ т̣ха̄не ким̣ карисса̄мӣ’’ти иддхийа̄ уттаракуруто пин̣д̣апа̄там̣ а̄харитва̄, ‘‘а̄вусо, имам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джатха, бхиккха̄ча̄ракиччам̣ мама̄йаттам̣ хоту, тумхе аттано каммам̣ каротха̄’’ти а̄ха. ким̣ ну кхо майам̣, а̄вусо, ниссен̣им̣ па̄тента̄ евам̣ авочумха̄ ‘‘йо пат̣хамам̣ дхаммам̣ саччхикароти, со бхиккхам̣ а̄харату, тена а̄бхатам̣ сеса̄ парибхун̃джитва̄ саман̣адхаммам̣ кариссантӣ’’ти. наттхи, а̄вусоти. тумхе аттано пуббахетуна̄ лабхиттха, майампи сакконта̄ ват̣т̣ассантам̣ карисса̄ма, гаччхатха тумхети. тхеро те сан̃н̃а̄петум̣ асакконто пха̄сукат̣т̣ха̄не пин̣д̣апа̄там̣ парибхун̃джитва̄ гато. апаро тхеро саттаме дивасе ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ тато чуто суддха̄ва̄сабрахмалоке ниббатто.

итарепи тхера̄ тато чута̄ екам̣ буддхантарам̣ девамануссесу сам̣саритва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де тесу тесу кулесу ниббатта̄. еко гандха̄рарат̣т̣хе таккасиланагаре ра̄джагехе ниббатто, еко паббатеййарат̣т̣хе парибба̄джика̄йа куччхимхи ниббатто, еко ба̄хийарат̣т̣хе кут̣умбикагехе ниббатто, еко ра̄джагахе кут̣умбикагехе ниббатто. айам̣ пана даббаттхеро малларат̣т̣хе анупийанагаре екасса малларан̃н̃о гехе пат̣исандхим̣ ган̣хи. тасса ма̄та̄ упавиджан̃н̃ака̄ле ка̄ламака̄си, матасарӣрам̣ суса̄нам̣ нетва̄ да̄ручитакам̣ а̄ропетва̄ аггим̣ адам̣су. тасса̄ аггивегасантаттам̣ ударапат̣алам̣ дведха̄ ахоси. да̄рако аттано пун̃н̃абалена уппатитва̄ екасмим̣ даббаттхамбхе нипати. там̣ да̄ракам̣ гахетва̄ аййика̄йа адам̣су. са̄ тасса на̄мам̣ ган̣хантӣ даббаттхамбхе нипатитва̄ ладдхаджӣвитатта̄ дабботисса на̄мам̣ ака̄си.

тасса саттавассикака̄ле саттха̄ бхиккхусан̇гхапарива̄ро малларат̣т̣хе ча̄рикам̣ чарама̄но анупийанигамам̣ патва̄ анупийамбаване вихарати. даббакума̄ро саттха̄рам̣ дисва̄ дассаненева пасӣдитва̄ паббаджитука̄мо хутва̄ ‘‘ахам̣ дасабаласса сантике паббаджисса̄мӣ’’ти аййикам̣ а̄пуччхи. са̄ ‘‘са̄дху, та̄та̄’’ти даббакума̄рам̣ а̄да̄йа саттху сантикам̣ гантва̄, ‘‘бханте, имам̣ кума̄рам̣ пабба̄джетха̄’’ти а̄ха. саттха̄ ан̃н̃атарасса бхиккхуно сан̃н̃ам̣ ада̄си ‘‘бхиккху имам̣ да̄ракам̣ пабба̄джехӣ’’ти. со тхеро саттху вачанам̣ сутва̄ даббакума̄рам̣ пабба̄дженто тачапан̃чакам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ а̄чиккхи. пуббахетусампанно ката̄бхинӣха̄ро сатто пат̣хамакесават̣т̣ийа̄ оропийама̄на̄йа сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄си, дутийакесават̣т̣ийа̄ оропийама̄на̄йа сакада̄га̄мипхале, татийа̄йа ана̄га̄мипхале. саббакеса̄нам̣ пана оропанан̃ча арахаттапхаласаччхикирийа̄ ча апаччха̄ апуре ахоси.

саттха̄ малларат̣т̣хе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ ра̄джагахам̣ гантва̄ вел̣уване ва̄сам̣ каппеси. татра̄йасма̄ даббо маллапутто рахогато аттано киччаниппхаттим̣ олокетва̄ сан̇гхасса веййа̄ваччакаран̣е ка̄йам̣ йоджетука̄мо чинтеси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃а̄пеййам̣, бхатта̄ни ча уддисеййа’’нти. со саттху сантикам̣ гантва̄ аттано паривитаккам̣ а̄рочеси. саттха̄ тасса са̄дхука̄рам̣ датва̄ сена̄санапан̃н̃а̄пакаттан̃ча бхаттуддесакаттан̃ча сампат̣иччхи. атха нам̣ ‘‘айам̣ даббо дахарова сама̄но махантат̣т̣ха̄не т̣хито’’ти саттавассикака̄лейева упасампа̄деси. тхеро упасампаннака̄латойева пат̣т̣ха̄йа ра̄джагахам̣ упанисса̄йа вихаранта̄нам̣ саббабхиккхӯнам̣ сена̄сана̄ни ча пан̃н̃а̄пети, бхиккхан̃ча сампат̣иччхитва̄ уддисати. тасса сена̄санапан̃н̃а̄пакабха̄во саббадиса̄су па̄кат̣о ахоси – ‘‘даббо кира маллапутто сабха̄гасабха̄га̄нам̣ бхиккхӯнам̣ екат̣т̣ха̄не сена̄сана̄ни пан̃н̃а̄пети, дӯрепи сена̄санам̣ пан̃н̃а̄петийева. гантум̣ асакконте иддхийа̄ нетӣти.

атха нам̣ бхиккхӯ ка̄лепи вика̄лепи ‘‘амха̄кам̣, а̄вусо, джӣвакамбаване сена̄санам̣ пан̃н̃а̄пехи, амха̄кам̣ маддакуччхисмим̣ мигада̄йе’’ти евам̣ сена̄санам̣ уддиса̄петва̄ тасса иддхим̣ пассанта̄ гаччханти. сопи иддхийа̄ маномайе ка̄йе абхисан̇кхаритва̄ екекасса тхерасса екекам̣ аттана̄ садисам̣ бхиккхум̣ нимминитва̄ ан̇гулийа̄ джалама̄на̄йа пурато пурато гантва̄ ‘‘айам̣ ман̃чо, идам̣ пӣт̣ха’’нтиа̄дӣни ватва̄ сена̄санам̣ пан̃н̃а̄петва̄ пуна аттано васанат̣т̣ха̄намева а̄гаччхати. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄рато панидам̣ ваттху па̄л̣ийам̣ а̄гатамева. саттха̄ идамева ка̄ран̣ам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ апарабха̄ге арийаган̣амаджджхе нисинно тхерам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пака̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

пилиндаваччхаттхераваттху

215. саттаме девата̄нам̣ пийамана̄па̄нанти девата̄нам̣ пийа̄нан̃чева мана̄па̄нан̃ча пилиндаваччхаттхеро агготи дассети. со кира ануппанне буддхе чаккаваттӣ ра̄джа̄ хутва̄ маха̄джанам̣ пан̃часу сӣлесу патит̣т̣ха̄петва̄ саггапара̄йан̣ам̣ ака̄си. йебхуййена кира чхасу ка̄масаггесу ниббаттадевата̄ тассева ова̄дам̣ лабхитва̄ ниббаттаниббаттат̣т̣ха̄не аттано сампаттим̣ олокетва̄ ‘‘кам̣ ну кхо нисса̄йа имам̣ саггасампаттим̣ лабхимха̄’’ти а̄ваджджама̄на̄ имам̣ тхерам̣ дисва̄ ‘‘тхерам̣ нисса̄йа амхехи сампати ладдха̄’’ти са̄йам̣па̄там̣ тхерам̣ намассанти. тасма̄ со девата̄нам̣ пийамана̄па̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. пилиндоти панасса готтам̣, ваччхоти на̄мам̣. тадубхайам̣ сам̣сандетва̄ пилиндаваччхоти вуччати.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айам̣ кира падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре маха̄бхогакуле ниббатто пуриманайенева саттху дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ девата̄нам̣ пийамана̄пат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти. пилиндаваччхотисса на̄мам̣ акам̣су. со апарена самайена саттху дхаммадесанам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджитва̄ упасампанно випассанам̣ вад̣д̣хетва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. со гихӣхипи бхиккхӯхипи саддхим̣ катхенто ‘‘ехи, васала, гаччха, васала, а̄хара, васала, ган̣ха, васала̄’’ти васалава̄денева самуда̄чарати. там̣ катхам̣ а̄харитва̄ татха̄гатам̣ пуччхим̣су – ‘‘бхагава̄ арийа̄ на̄ма пхарусава̄ча̄ на хонтӣ’’ти. бхиккхаве, арийа̄нам̣ паравамбханавасена пхарусава̄ча̄ на̄ма наттхи, апича кхо пана бхавантаре а̄чин̣н̣авасена бхавеййа̄ти. бханте, пилиндаваччхаттхеро ут̣т̣ха̄йа самут̣т̣ха̄йа гихӣхипи бхиккхӯхипи саддхим̣ катхенто, ‘‘васала, васала̄’’ти катхети, киметтха ка̄ран̣ам̣ бхагава̄ти. бхиккхаве, на майхам̣ путтасса етам̣ ида̄нева а̄чин̣н̣ам̣, атӣте панеса пан̃ча джа̄тисата̄ни васалава̄дибра̄хман̣акуле ниббатти. иччеса бхава̄чин̣н̣енева катхеси, на пхарусавасена. арийа̄нан̃хи воха̄ро пхарусопи сама̄но четана̄йа апхарусабха̄вена парисуддхова, аппаматтакампеттха па̄пам̣ на упалаббхатӣти ватва̄ дхаммападе имам̣ га̄тхама̄ха –

‘‘акаккасам̣ вин̃н̃а̄паним̣, гирам̣ саччамудӣрайе;

йа̄йа на̄бхисадже кан̃чи, тамахам̣ брӯми бра̄хман̣а’’нти.

атхекадивасам̣ тхеро ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа пависанто екам̣ пурисам̣ пиппалӣнам̣ бха̄джанам̣ пӯретва̄ а̄да̄йа антонагарам̣ пависантам̣ дисва̄ ‘‘ким̣ те, васала, бха̄джане’’ти а̄ха. со чинтеси – ‘‘айам̣ саман̣о майа̄ саддхим̣ па̄това пхарусакатхам̣ катхеси, имасса ануччхавикамева ваттум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ‘‘мӯсикаваччам̣ ме, бханте, бха̄джане’’ти а̄ха. евам̣ бхависсати, васала̄ти. тасса тхерасса дассанам̣ виджахантасса саббам̣ мӯсикаваччамева ахоси. со чинтеси – ‘‘има̄ пиппалийо мӯсикаваччасадиса̄ пан̃н̃а̄йанти, сабха̄во ну кхо но’’ти вӣмам̣санто хаттхена уппӣл̣еси. атхасса ундӯраваччабха̄вам̣ н̃атва̄ балавадоманассам̣ уппаджджи. со ‘‘има̄йева ну кхо еварӯпа̄, уда̄ху сакат̣епӣ’’ти гантва̄ олокенто сабба̄пи пиппалийо та̄диса̄ва дисва̄ хадайам̣ хаттхена сандха̄ретва̄ ‘‘идам̣ на ан̃н̃асса каммам̣, майа̄ па̄това дит̣т̣хабхиккхуссетам̣ каммам̣, аддха̄ екам̣ упа̄йам̣ бхависсати, тасса гатат̣т̣ха̄нам̣ анувичинитва̄ етам̣ ка̄ран̣ам̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти тхерасса гатамаггам̣ пуччхитва̄ па̄йа̄си.

атхеко пурисо там̣ ативийа чан̣д̣икатам̣ гаччхантам̣ дисва̄, ‘‘бхо пуриса, твам̣ ативийа чан̣д̣икатова гаччхаси, кена каммена гаччхасӣ’’ти пуччхи. со тасса там̣ паваттим̣ а̄рочеси. со тасса катхам̣ сутва̄ евама̄ха – ‘‘бхо, ма̄ чинтайи, майхам̣ аййо пилиндаваччхо бхависсати, твам̣ етадева бха̄джанам̣ пӯретва̄ а̄да̄йа гантва̄ тхерасса пурато тит̣т̣ха. ‘ким̣ на̄метам̣, васала̄’ти вуттака̄ле ча ‘пиппалийо, бханте’ти вада, тхеро ‘евам̣ бхависсати, васала̄’ти ваккхати. пуна сабба̄пи пиппалийо бхависсантӣ’’ти. со татха̄ ака̄си. сабба̄ пиппалийо пат̣ипа̄катика̄ ахесум̣. идаметтакам̣ ваттху. апарабха̄ге пана саттха̄ девата̄нам̣ пийамана̄пака̄ран̣амева ваттхум̣ катва̄ тхерам̣ девата̄нам̣ пийамана̄па̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

ба̄хийада̄ручӣрийаттхераваттху

216. ат̣т̣хаме кхиппа̄бхин̃н̃а̄нанти кхиппам̣ адхигатаабхин̃н̃а̄нам̣ да̄ручӣрийаттхеро агготи дассети. айан̃хи тхеро сам̣кхиттадхаммадесана̄парийоса̄не арахаттам̣ па̄пун̣и, маггапхала̄нам̣ парикаммакиччам̣ на̄хоси. тасма̄ кхиппа̄бхин̃н̃а̄нам̣ агго на̄ма джа̄то. ба̄хийарат̣т̣хе пана джа̄татта̄ ба̄хийотисса на̄мам̣ ахоси. со апарабха̄ге да̄ручӣрам̣ нива̄сеси. тасма̄ да̄ручӣрийо на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе ниббатто дасабаласса дхаммадесанам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ кхиппа̄бхин̃н̃а̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто кассападасабаласса са̄санасса осакканака̄ле хет̣т̣ха̄ вуттехи бхиккхӯхи саддхим̣ саман̣адхаммам̣ катва̄ парипун̣н̣асӣло джӣвитаккхайам̣ патва̄ девалоке ниббатти.

со екам̣ буддхантарам̣ девалоке васитва̄ имасмим̣ буддхуппа̄де ба̄хийарат̣т̣хе кулагехе ниббатто. вайам̣ а̄гамма гхара̄ва̄сам̣ васанто ‘‘воха̄рам̣ карисса̄мӣ’’ти суван̣н̣абхӯмигаманӣйам̣ на̄вам̣ абхирухи. на̄ва̄ иччхитам̣ десам̣ аппатва̄ва самуддамаджджхе бхинна̄, маха̄джано маччхакаччхапабхаккхо ахоси. айам̣ пана екам̣ да̄рукхан̣д̣ам̣ гахетва̄ саттаме дивасе суппа̄ракапат̣т̣ане уттин̣н̣о манусса̄ва̄сам̣ патва̄ ‘‘ачелаканийа̄мена мануссе упасан̇камитум̣ айутта’’нти авидӯре т̣ха̄не екам̣ маха̄тал̣а̄ка̄ сева̄лам̣ гахетва̄ сарӣрам̣ вет̣хетва̄ екасмим̣ т̣ха̄не патитам̣ екам̣ капа̄лам̣ а̄да̄йа бхиккха̄йа па̄виси.

манусса̄ там̣ дисва̄ чинтесум̣ – ‘‘саче локе араханта̄ на̄ма аттхи, евам̣видхехи бхавитаббам̣. ким̣ ну кхо аййо уккат̣т̣хабха̄вена ваттхам̣ на ган̣ха̄ти, уда̄ху диййама̄нам̣ ган̣хеййа̄’’ти вӣмам̣санта̄ на̄на̄диса̄хи ваттха̄ни а̄харим̣су. со чинтеси – ‘‘сача̄хам̣ на имина̄ нийа̄мена а̄гамиссам̣, на ме ете пасӣдеййум̣, йам̣кин̃чи катва̄ име ван̃четва̄ джӣвикупа̄йам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваттха̄ни на пат̣игган̣хи. манусса̄ бхиййосоматта̄йа пасанна̄ маха̄сакка̄рам̣ карим̣су. сопи бхаттакиччам̣ катва̄ авидӯрат̣т̣ха̄не девакулам̣ гато. маха̄джано тена саддхим̣йева гантва̄ девакулам̣ пат̣иджаггитва̄ ада̄си. со чинтеси – ‘‘име майхам̣ сева̄ле нива̄санаматте пасӣдитва̄ евам̣видхам̣ сакка̄рам̣ каронти, етесам̣ майа̄ уккат̣т̣хенева бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти саллахука̄ни руккхапхалака̄ни гахетва̄ таччхетва̄ ва̄кесу а̄вун̣итва̄ чӣрам̣ катва̄ нива̄сетва̄ па̄рупитва̄ джӣвикам̣ каппенто васи.

атха йо со кассапабуддхака̄ле саттасу джанесу саман̣адхаммам̣ каронтесу еко бхиккху суддха̄ва̄сабрахмалоке ниббатто. со ниббаттасаманантарамева аттано брахмасампаттим̣ олокетва̄ а̄гатат̣т̣ха̄нам̣ а̄вадждженто саттаннам̣ джана̄нам̣ паббатам̣ а̄руйха саман̣адхаммакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ дисва̄ сеса̄нам̣ чханнам̣ ниббаттат̣т̣ха̄нам̣ а̄вадждженто екасса париниббутабха̄вам̣ итаресам̣ пан̃чаннам̣ ка̄ма̄вачарадевалоке ниббаттабха̄вам̣ н̃атва̄ ка̄ла̄нука̄лам̣ те пан̃ча джане а̄ваджджети. имасмим̣ пана ка̄ле ‘‘кахам̣ ну кхо’’ти а̄вадждженто да̄ручӣрийам̣ суппа̄ракапат̣т̣анам̣ упанисса̄йа куханакаммена джӣвикам̣ каппентам̣ дисва̄ ‘‘нат̣т̣хо вата̄йам̣ ба̄ло, пуббе саман̣адхаммам̣ каронто атиуккат̣т̣хабха̄вена арахата̄пи а̄бхатам̣ пин̣д̣апа̄там̣ апарибхун̃джитва̄ ида̄ни удараттха̄йа анараха̄ва арахаттам̣ пат̣иджа̄нитва̄ локам̣ ван̃ченто вичарати, дасабаласса ча ниббаттабха̄вам̣ на джа̄на̄ти, гаччха̄ми нам̣ сам̣веджетва̄ дасабаласса ниббаттабха̄вам̣ джа̄на̄пемӣ’’ти там̣кхан̣ам̣йева брахмалокато суппа̄ракапат̣т̣ане раттибха̄гасаманантаре да̄ручӣрийасса саммукхе па̄турахоси.

со аттано васанат̣т̣ха̄не обха̄сам̣ дисва̄ бахи никкхамитва̄ т̣хито маха̄брахмам̣ олокетва̄ ан̃джалим̣ паггайха ‘‘ке тумхе’’ти пуччхи. ахам̣ туйхам̣ пора̄н̣акасаха̄йо ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ брахмалоке ниббатто. амха̄кам̣ пана саббаджет̣т̣хако арахаттам̣ патва̄ париниббуто, тумхе пан̃ча джана̄ девалоке ниббатта̄. сва̄хам̣ там̣ имасмим̣ т̣ха̄не куханакаммена джӣвантам̣ дисва̄ даметум̣ а̄гатоти ватва̄ идам̣ ка̄ран̣ама̄ха – ‘‘на кхо твам̣, ба̄хийа араха̄, напи арахаттамаггам̣ сама̄панно, са̄пи те пат̣ипада̄ наттхи, йа̄йа твам̣ араха̄ ва̄ асса арахаттамаггам̣ ва̄ сама̄панно’’ти. атхасса саттху уппаннабха̄вам̣ са̄ваттхийам̣ васанабха̄ван̃ча а̄чиккхитва̄ ‘‘саттху сантикам̣ гаччха̄хӣ’’ти там̣ уййоджетва̄ брахмалокамева агама̄си.

да̄ручӣрийо маха̄брахмуна̄ сам̣веджито ‘‘моккхамаггам̣ гавесисса̄мӣ’’ти вӣсайоджанасатам̣ маггам̣ екараттива̄сена гантва̄ саттха̄рам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хам̣ антарагхаре сампа̄пун̣итва̄ саттху па̄десу нипатитва̄ ‘‘десету ме, бханте, бхагава̄ дхаммам̣, десету сугато дхамма’’нти йа̄вататийам̣ йа̄чи. саттха̄ ‘‘етта̄вата̄ ба̄хийасса н̃а̄н̣ам̣ парипа̄кам̣ гата’’нти н̃атва̄ ‘‘тасма̄тиха те, ба̄хийа, евам̣ сиккхитаббам̣ дит̣т̣хе дит̣т̣хаматтам̣ бхависсатӣ’’ти (уда̄. 10) имина̄ ова̄дена овади. сопи десана̄парийоса̄не антаравӣтхийам̣ т̣хитова десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ па̄пун̣и.

со аттано киччам̣ маттхакаппаттам̣ н̃атва̄ бхагавантам̣ паббаджджам̣ йа̄читва̄ апарипун̣н̣апаттачӣварата̄йа паттачӣварам̣ парийесанто сан̇ка̄рат̣т̣ха̄нато чол̣аккхан̣д̣а̄ни сам̣кад̣д̣хати. атха нам̣ пуббаверико амануссо екисса̄ тарун̣аваччха̄йа га̄вийа̄ сарӣре адхимуччитва̄ джӣвитаккхайам̣ па̄песи. саттха̄ са̄ваттхито никкхаманто антаравӣтхийам̣ ба̄хийам̣ сан̇ка̄рат̣т̣ха̄не патитам̣ дисва̄ ‘‘ган̣хатха, бхиккхаве, ба̄хийасса да̄ручӣрийасса сарӣра’’нти нӣхара̄петва̄ сарӣракиччам̣ ка̄ретва̄ ча̄тумаха̄патхе четийам̣ ка̄ра̄песи. тато сан̇гхамаджджхе катха̄ удапа̄ди – ‘‘татха̄гато бхиккхусан̇гхена ба̄хийасса сарӣраджджха̄панакиччам̣ ка̄реси, дха̄туйо гахетва̄ четийам̣ ка̄реси, катарамагго ну кхо тена саччхикато, са̄ман̣еро ну кхо со, бхиккху ну кхо’’ти читтам̣ уппа̄дайим̣су. саттха̄ там̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ ‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, ба̄хийо’’ти упари дхаммадесанам̣ вад̣д̣хетва̄ тасса париниббутабха̄вам̣ пака̄сеси. пуна сан̇гхамаджджхе катха̄ удапа̄ди ‘‘на ча саттха̄ра̄ ба̄хийасса баху дхаммо десито, арахаттам̣ паттоти ча вадети. ким̣ на̄мета’’нти? саттха̄ ‘‘дхаммо мандо бахӯти ака̄ран̣ам̣, висапӣтакасса агадо вийа чесо’’ти ватва̄ дхаммападе га̄тхама̄ха –

‘‘сахассамапи че га̄тха̄, анаттхападасам̣хита̄;

екам̣ га̄тха̄падам̣ сеййо, йам̣ сутва̄ упасамматӣ’’ти. (дха. па. 100);

десана̄парийоса̄не чатура̄сӣти па̄н̣асахасса̄ни аматапа̄нам̣ пивим̣су. идан̃ча пана ба̄хийаттхерасса ваттху сутте (уда̄. 10) а̄гататта̄ виттха̄рена на катхитам̣. апарабха̄ге пана саттха̄ сан̇гхамаджджхе нисинно ба̄хийаттхерам̣ кхиппа̄бхин̃н̃а̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

кума̄ракассапаттхераваттху

217. наваме читтакатхика̄нанти вичиттам̣ катва̄ дхаммам̣ катхента̄нам̣. тхеро кира екассапи двиннампи дхаммам̣ катхенто бахӯхи упама̄хи ча ка̄ран̣ехи ча ман̣д̣айитва̄ бодхенто катхети. тасма̄ читтакатхика̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре кулагехе пат̣исандхим̣ ган̣хитва̄ вайаппатто дасабаласса дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ читтакатхика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхетва̄ девамануссесу сам̣саранто кассапабуддхаса̄саносакканака̄ле саттаннам̣ бхиккхӯнам̣ аббхантаро хутва̄ паббатаматтхаке саман̣адхаммам̣ катва̄ апарихӣнасӣло тато чуто девалоке ниббаттитва̄ екам̣ буддхантарам̣ сампаттим̣ анубхавама̄но амха̄кам̣ саттху ка̄ле ра̄джагахе екисса̄ кулада̄рика̄йа куччхимхи уппанно. са̄ ча пат̣хамам̣ ма̄та̄питаро йа̄читва̄ паббаджджам̣ алабхама̄на̄ кулагхарам̣ гата̄ габбхам̣ ган̣хи. тампи аджа̄нантӣ са̄микам̣ а̄ра̄дхетва̄ тена анун̃н̃а̄та̄ бхиккхунӣсу паббаджита̄. тасса̄ габбханимиттам̣ дисва̄ бхиккхунийо девадаттам̣ пуччхим̣су, со ‘‘ассаман̣ӣ’’ти а̄ха. дасабалам̣ пуччхим̣су, саттха̄ упа̄литтхерам̣ пат̣иччха̄песи. тхеро са̄ваттхинагарава̄сӣни кула̄ни виса̄кхан̃ча упа̄сикам̣ паккоса̄петва̄ содхенто ‘‘пуре ладдхо габбхо, паббаджджа̄ арога̄’’ти а̄ха. саттха̄ ‘‘сувиниччхитам̣ адхикаран̣а’’нти тхерасса са̄дхука̄рам̣ ада̄си.

са̄ бхиккхунӣ суван̣н̣абимбасадисам̣ путтам̣ виджа̄йи. там̣ гахетва̄ ра̄джа̄ пасенадикосало поса̄песи, кассапоти часса на̄мам̣ катва̄ апарабха̄ге алан̇каритва̄ саттху сантикам̣ нетва̄ пабба̄джеси. кума̄рака̄ле пана паббаджитатта̄ бхагавата̄ ‘‘кассапам̣ паккосатха, идам̣ пхалам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ кассапасса детха̄’’ти вутте ‘‘катаракассапасса̄ти. кума̄ракассапасса̄’’ти евам̣ гахитана̄матта̄ тато пат̣т̣ха̄йа вуд̣д̣хака̄лепи кума̄ракассапотвева вуччати. апича ран̃н̃о поса̄ваникапуттатта̄пи кума̄ракассапоти там̣ сан̃джа̄ним̣су.

со паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа випассана̄йа чева каммам̣ кароти, буддхавачанан̃ча ган̣ха̄ти. атха со тена саддхим̣ паббатаматтхаке саман̣адхаммам̣ катва̄ ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ суддха̄ва̄се ниббатто маха̄брахма̄ тасмим̣ самайе а̄вадждженто кума̄ракассапам̣ дисва̄ ‘‘саха̄йако ме випассана̄йа киламати, гантва̄ тасса випассана̄йа найамукхам̣ дассетва̄ маггапхалапаттийа̄ упа̄йам̣ карисса̄мӣ’’ти брахмалоке т̣хитова пан̃чадаса пан̃хе абхисан̇кхаритва̄ раттибха̄гасаманантаре кума̄ракассапаттхерасса васанат̣т̣ха̄не андхаване па̄турахоси. тхеро а̄локам̣ дисва̄ ‘‘ко еттха̄’’ти а̄ха. ‘‘ахам̣ пуббе тайа̄ саддхим̣ саман̣адхаммам̣ катва̄ ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ суддха̄ва̄се ниббаттабрахма̄’’ти а̄ха. кена каммена а̄гататтха̄ти? маха̄брахма̄ аттано а̄гатака̄ран̣ам̣ дӣпетум̣ те пан̃хе а̄чиккхитва̄ ‘‘твам̣ име пан̃хе угган̣хитва̄ арун̣е ут̣т̣хите татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччха, т̣хапетва̄ хи татха̄гатам̣ ан̃н̃о име пан̃хе катхетум̣ саматтхо на̄ма наттхӣ’’ти ватва̄ брахмалокамева гато.

тхеропи пунадивасе саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ вандитва̄ маха̄брахмуна̄ катхитанийа̄менева пан̃хе пуччхи. саттха̄ кума̄ракассапаттхерасса арахаттам̣ па̄петва̄ пан̃хе катхеси. тхеро саттха̄ра̄ катхитанийа̄менева угган̣хитва̄ андхаванам̣ гантва̄ випассанам̣ габбхам̣ га̄ха̄петва̄ арахаттам̣ па̄пун̣и. тато пат̣т̣ха̄йа чатуннам̣ париса̄нам̣ дхаммакатхам̣ катхенто бахука̄хи упама̄хи ча ка̄ран̣ехи ча ман̣д̣етва̄ читтакатхамева катхети. атха нам̣ саттха̄ па̄йа̄сиран̃н̃о пан̃чадасахи пан̃хехи пат̣иман̣д̣етва̄ суттанте (дӣ. ни. 2.406 а̄дайо) десите там̣ суттантам̣ ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ имасмим̣ са̄сане читтакатхика̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

маха̄кот̣т̣хитаттхераваттху

218. дасаме пат̣исамбхида̄патта̄нанти чатассо пат̣исамбхида̄ патва̄ т̣хита̄нам̣ маха̄кот̣т̣хитаттхеро агготи дассети. айам̣ хи тхеро аттано пат̣исамбхида̄су чин̣н̣авасибха̄вена абхин̃н̃а̄те абхин̃н̃а̄те маха̄са̄ваке упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхантопи дасабалам̣ упасан̇камитва̄ пан̃хам̣ пуччхантопи пат̣исамбхида̄суйева пан̃хам̣ пуччхати. ити имина̄ чин̣н̣авасибха̄вена пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ агго на̄ма джа̄то.

тасса пан̃хакамме айаманупуббикатха̄ – айампи хи падумуттарабуддхака̄ле хам̣саватӣнагаре маха̄бхогакуле ниббатто апарена самайена саттху дхаммакатхам̣ сун̣анто саттха̄рам̣ екам̣ бхиккхум̣ пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапентам̣ дисва̄ адхика̄ракаммам̣ катва̄ там̣ т̣ха̄нантарам̣ паттхеси. со йа̄ваджӣвам̣ кусалам̣ катва̄ девамануссесу сам̣саранто имасмим̣ буддхуппа̄де са̄ваттхийам̣ бра̄хман̣акуле ниббатти. кот̣т̣хитама̄н̣авотисса на̄мам̣ акам̣су. со вайаппатто тайо веде угган̣хитва̄ екадивасам̣ саттху дхаммакатхам̣ сутва̄ пат̣иладдхасаддхо паббаджи. со упасампаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа випассана̄йа каммам̣ каронто саха пат̣исамбхида̄хи арахаттам̣ патва̄ ниччака̄лам̣ пат̣исамбхида̄су чин̣н̣авасӣ хутва̄ пан̃хам̣ пуччханто пат̣исамбхида̄суйева пуччхати. атха нам̣ саттха̄ апарабха̄ге маха̄ведалласуттам̣ (ма. ни. 1.449 а̄дайо) ат̣т̣хуппаттим̣ катва̄ пат̣исамбхида̄патта̄нам̣ аггат̣т̣ха̄не т̣хапесӣти.

татийаваггаван̣н̣ана̄.