1. суттантабха̄джанӣйам̣
431. чатта̄ро иддхипа̄да̄ – идха бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.
1. чхандиддхипа̄до
432. катхан̃ча бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? чхандам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтассекаггатам̣ [читтасса екаггатам̣ (сӣ. сйа̄.)] – айам̣ вуччати ‘‘чхандасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча чхандасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄. тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ахитва̄ абхисан̇кхипитва̄ чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ [сан̇кхам̣ (сӣ.)] гаччхати.
433. таттха катамо чхандо? йо чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо – айам̣ вуччати ‘‘чхандо’’.
таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.
таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо никкамо параккамо уййа̄мо ва̄йа̄мо усса̄хо уссол̣хӣ тха̄мо т̣хити аситхилапараккамата̄ аниккхиттачхандата̄ аниккхиттадхурата̄ дхурасампагга̄хо вӣрийам̣ вӣрийиндрийам̣ вӣрийабалам̣ самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча чхандена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.
434. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.
‘‘иддхипа̄до’’ти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.
‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.
2. вӣрийиддхипа̄до
435. катхан̃ча бхиккху вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? вӣрийам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣрийасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча вӣрийасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.
436. таттха катамам̣ вӣрийам̣? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – идам̣ вуччати ‘‘вӣрийам̣’’.
таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.
таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча вӣрийена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.
437. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.
иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.
иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.
3. читтиддхипа̄до
438. катхан̃ча бхиккху читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? читтам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘читтасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча читтасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.
439. таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’.
таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.
таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча читтена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.
440. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.
иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.
иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.
4. вӣмам̣сиддхипа̄до
441. катхан̃ча бхиккху вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? вӣмам̣сам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча вӣмам̣са̄сама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.
442. таттха катама̄ вӣмам̣са̄? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣са̄’’.
таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.
таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо …пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити има̄йа ча вӣмам̣са̄йа, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.
443. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.
иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, вин̃н̃а̄н̣акхандхо.
иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.
суттантабха̄джанӣйам̣.