9. иддхипа̄давибхан̇го

1. суттантабха̄джанӣйам̣

431. чатта̄ро иддхипа̄да̄ – идха бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

1. чхандиддхипа̄до

432. катхан̃ча бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? чхандам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтассекаггатам̣ [читтасса екаггатам̣ (сӣ. сйа̄.)] – айам̣ вуччати ‘‘чхандасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча чхандасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄. тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ахитва̄ абхисан̇кхипитва̄ чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ [сан̇кхам̣ (сӣ.)] гаччхати.

433. таттха катамо чхандо? йо чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо – айам̣ вуччати ‘‘чхандо’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо никкамо параккамо уййа̄мо ва̄йа̄мо усса̄хо уссол̣хӣ тха̄мо т̣хити аситхилапараккамата̄ аниккхиттачхандата̄ аниккхиттадхурата̄ дхурасампагга̄хо вӣрийам̣ вӣрийиндрийам̣ вӣрийабалам̣ самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча чхандена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

434. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

‘‘иддхипа̄до’’ти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.

‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

2. вӣрийиддхипа̄до

435. катхан̃ча бхиккху вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? вӣрийам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣрийасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча вӣрийасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.

436. таттха катамам̣ вӣрийам̣? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – идам̣ вуччати ‘‘вӣрийам̣’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча вӣрийена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

437. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

3. читтиддхипа̄до

438. катхан̃ча бхиккху читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? читтам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘читтасама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча читтасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.

439. таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча читтена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

440. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣аккхандхо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

4. вӣмам̣сиддхипа̄до

441. катхан̃ча бхиккху вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? вӣмам̣сам̣ че бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣ лабхати читтассекаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхи’’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘‘падха̄насан̇кха̄ра̄’’. ити айан̃ча вӣмам̣са̄сама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄; тадекаджджхам̣ абхисан̃н̃ӯхитва̄ абхисан̇кхипитва̄ вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄ротвева сан̇кхйам̣ гаччхати.

442. таттха катама̄ вӣмам̣са̄? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣са̄’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо …пе… самма̄ва̄йа̄мо – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити има̄йа ча вӣмам̣са̄йа, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

443. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса ведана̄ккхандхо, сан̃н̃а̄ккхандхо, сан̇кха̄раккхандхо, вин̃н̃а̄н̣акхандхо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

суттантабха̄джанӣйам̣.

2. абхидхаммабха̄джанӣйам̣

444. чатта̄ро иддхипа̄да̄ – идха бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

1. чхандиддхипа̄до

445. катхан̃ча бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, тасмим̣ самайе чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

446. таттха катамо чхандо? йо чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо – айам̣ вуччати ‘‘чхандо’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи сама̄дхисамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча чхандена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

447. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса пхассо…пе… пагга̄хо авиккхепо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

2. вӣрийиддхипа̄до

448. катхан̃ча бхиккху вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, тасмим̣ самайе вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

449. таттха катамам̣ вӣрийам̣? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – идам̣ вуччати ‘‘вӣрийам̣’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи сама̄дхисамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча вӣрийена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

450. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтаса пхассо…пе… пагга̄хо авиккхепо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

3. читтиддхипа̄до

451. катхан̃ча бхиккху читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, тасмим̣ самайе читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

452. таттха катамам̣ читтам̣? йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ вуччати ‘‘читтам̣’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи сама̄дхисамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити имина̄ ча читтена, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти…пе… саманна̄гато. тена вуччати ‘‘читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти.

453. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса пхассо…пе… пагга̄хо авиккхепо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

4. вӣмам̣сиддхипа̄до

454. катхан̃ча бхиккху вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, тасмим̣ самайе вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

455. таттха катама̄ вӣмам̣са̄? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи дхаммавичайасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣са̄’’.

таттха катамо сама̄дхи? йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити…пе… самма̄сама̄дхи сама̄дхисамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘сама̄дхи’’.

таттха катамо падха̄насан̇кха̄ро? йо четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘падха̄насан̇кха̄ро’’. ити има̄йа ча вӣмам̣са̄йа, имина̄ ча сама̄дхина̄, имина̄ ча падха̄насан̇кха̄рена упето хоти самупето упа̄гато самупа̄гато упапанно сампанно саманна̄гато. тена вуччати ‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато’’ти

456. иддхӣти. йа̄ тесам̣ дхамма̄нам̣ иддхи самиддхи иджджхана̄ самиджджхана̄ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхусана̄ саччхикирийа̄ упасампада̄.

иддхипа̄доти. татха̄бхӯтасса пхассо…пе… пагга̄хо авиккхепо.

иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣти. те дхамме а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тена вуччати ‘‘иддхипа̄дам̣ бха̄ветӣ’’ти.

457. чатта̄ро иддхипа̄да̄ – чхандиддхипа̄до, вӣрийиддхипа̄до, читтиддхипа̄до, вӣмам̣сиддхипа̄до.

458. таттха катамо чхандиддхипа̄до? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, йо тасмим̣ самайе чхандо чхандиката̄ каттукамйата̄ кусало дхаммаччхандо – айам̣ вуччати ‘‘чхандиддхипа̄до’’. авасеса̄ дхамма̄ чхандиддхипа̄дасампайутта̄.

459. таттха катамо вӣрийиддхипа̄до? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, йо тасмим̣ самайе четасико вӣрийа̄рамбхо…пе… самма̄ва̄йа̄мо вӣрийасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣрийиддхипа̄до’’. авасеса̄ дхамма̄ вӣрийиддхипа̄дасампайутта̄.

460. таттха катамо читтиддхипа̄до? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи …пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, йам̣ тасмим̣ самайе читтам̣ мано ма̄насам̣…пе… таджджа̄мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – айам̣ вуччати ‘‘читтиддхипа̄до’’. авасеса̄ дхамма̄ читтиддхипа̄дасампайутта̄.

461. таттха катамо вӣмам̣сиддхипа̄до? идха бхиккху йасмим̣ самайе локуттарам̣ джха̄нам̣ бха̄вети ниййа̄никам̣ апачайага̄мим̣ дит̣т̣хигата̄нам̣ паха̄на̄йа пат̣хама̄йа бхӯмийа̄ паттийа̄ вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати дуккхапат̣ипадам̣ дандха̄бхин̃н̃ам̣, йа̄ тасмим̣ самайе пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи дхаммавичайасамбоджджхан̇го магган̇гам̣ маггапарийа̄паннам̣ – айам̣ вуччати ‘‘вӣмам̣сиддхипа̄до’’. авасеса̄ дхамма̄ вӣмам̣сиддхипа̄дасампайутта̄.

абхидхаммабха̄джанӣйам̣.

3. пан̃ха̄пуччхакам̣

462. чатта̄ро иддхипа̄да̄ – идха бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети.

463. чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ кати кусала̄, кати акусала̄, кати абйа̄ката̄…пе… кати саран̣а̄, кати аран̣а̄?

1. тикам̣

464. кусала̄йева. сийа̄ сукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄, сийа̄ адуккхамасукха̄йа ведана̄йа сампайутта̄. випа̄кадхаммадхамма̄. анупа̄диннаанупа̄да̄нийа̄. асам̣килит̣т̣хаасам̣килесика̄. сийа̄ савитаккасавича̄ра̄, сийа̄ авитаккавича̄раматта̄, сийа̄ авитаккаавича̄ра̄. сийа̄ пӣтисахагата̄, сийа̄ сукхасахагата̄, сийа̄ упеккха̄сахагата̄. нева дассанена на бха̄вана̄йа паха̄табба̄. нева дассанена на бха̄вана̄йа паха̄таббахетука̄. апачайага̄мино. секкха̄. аппама̄н̣а̄. аппама̄н̣а̄рамман̣а̄. пан̣ӣта̄. самматтанийата̄. на магга̄рамман̣а̄, маггахетука̄, на магга̄дхипатино. сийа̄ уппанна̄, сийа̄ ануппанна̄, на ваттабба̄ уппа̄диноти. сийа̄ атӣта̄, сийа̄ ана̄гата̄, сийа̄ паччуппанна̄. на ваттабба̄ атӣта̄рамман̣а̄типи, ана̄гата̄рамман̣а̄типи, паччуппанна̄рамман̣а̄типи. сийа̄ аджджхатта̄, сийа̄ бахиддха̄, сийа̄ аджджхаттабахиддха̄. бахиддха̄рамман̣а̄. анидассанааппат̣игха̄.

2. дукам̣

465. вӣмам̣сиддхипа̄до хету, тайо иддхипа̄да̄ на хетӯ. сахетука̄. хетусампайутта̄. вӣмам̣сиддхипа̄до хету чева сахетуко ча, тайо иддхипа̄да̄ на ваттабба̄ хетӯ чева сахетука̄ ча̄ти, сахетука̄ чева на ча хетӯ. вӣмам̣сиддхипа̄до хету чева хетусампайутто ча, тайо иддхипа̄да̄ на ваттабба̄ хетӯ чева хетусампайутта̄ ча̄ти, хетусампайутта̄ чева на ча хетӯ. тайо иддхипа̄да̄ на хетӯ сахетука̄, вӣмам̣сиддхипа̄до на ваттаббо на хету сахетукотипи, на хету ахетукотипи. саппаччайа̄. сан̇кхата̄. анидассана̄. аппат̣игха̄. арӯпа̄. локуттара̄. кеначи вин̃н̃еййа̄, кеначи на вин̃н̃еййа̄. но а̄сава̄. ана̄сава̄. а̄сававиппайутта̄. на ваттабба̄ а̄сава̄ чева са̄сава̄ ча̄типи, са̄сава̄ чева но ча а̄сава̄типи. на ваттабба̄ а̄сава̄ чева а̄савасампайутта̄ ча̄типи, а̄савасампайутта̄ чева но ча а̄сава̄типи. а̄сававиппайутта̄. ана̄сава̄.

но сам̣йоджана̄…пе… но гантха̄…пе… но огха̄…пе… но йога̄…пе… но нӣваран̣а̄…пе… но пара̄ма̄са̄…пе… са̄рамман̣а̄. тайо иддхипа̄да̄ но читта̄, читтиддхипа̄до читтам̣. тайо иддхипа̄да̄ четасика̄, читтиддхипа̄до ачетасико. тайо иддхипа̄да̄ читтасампайутта̄, читтиддхипа̄до на ваттаббо читтена сампайуттотипи, читтена виппайуттотипи. тайо иддхипа̄да̄ читтасам̣сат̣т̣ха̄, читтиддхипа̄до на ваттаббо читтена сам̣сат̣т̣хотипи, читтена висам̣сат̣т̣хотипи. тайо иддхипа̄да̄ читтасамут̣т̣ха̄на̄, читтиддхипа̄до но читтасамут̣т̣ха̄но. тайо иддхипа̄да̄ читтасахабхуно, читтиддхипа̄до но читтасахабхӯ. тайо иддхипа̄да̄ читта̄нупариваттино, читтиддхипа̄до но читта̄нупариватти. тайо иддхипа̄да̄ читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄на̄, читтиддхипа̄до но читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄но. тайо иддхипа̄да̄ читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄насахабхуно, читтиддхипа̄до но читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄насахабхӯ. тайо иддхипа̄да̄ читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄на̄нупариваттино, читтиддхипа̄до но читтасам̣сат̣т̣хасамут̣т̣ха̄на̄нупариватти.

тайо иддхипа̄да̄ ба̄хира̄, читтиддхипа̄до аджджхаттико. но упа̄да̄. анупа̄динна̄. но упа̄да̄на̄…пе… но килеса̄…пе… на дассанена паха̄табба̄. на бха̄вана̄йа паха̄табба̄. на дассанена паха̄таббахетука̄. на бха̄вана̄йа паха̄таббахетука̄. сийа̄ савитакка̄, сийа̄ авитакка̄. сийа̄ савича̄ра̄, сийа̄ авича̄ра̄. сийа̄ саппӣтика̄, сийа̄ аппӣтика̄. сийа̄ пӣтисахагата̄, сийа̄ на пӣтисахагата̄. сийа̄ сукхасахагата̄, сийа̄ на сукхасахагата̄. сийа̄ упеккха̄сахагата̄, сийа̄ на упеккха̄сахагата̄. на ка̄ма̄вачара̄. на рӯпа̄вачара̄. на арӯпа̄вачара̄. апарийа̄панна̄. ниййа̄ника̄. нийата̄. ануттара̄. аран̣а̄ти.

пан̃ха̄пуччхакам̣.

иддхипа̄давибхан̇го нит̣т̣хито.