2. дукапуггалапан̃н̃атти

45. катамо ча пуггало кодхано? таттха катамо кодхо? йо кодхо куджджхана̄ куджджхитаттам̣ досо дуссана̄ дусситаттам̣ [дӯсана̄ дӯситаттам̣ (сйа̄.)] бйа̄патти бйа̄паджджана̄ бйа̄паджджитаттам̣ виродхо пат̣ивиродхо чан̣д̣иккам̣ асуропо анаттаманата̄ читтасса – айам̣ вуччати кодхо. йасса пуггаласса айам̣ кодхо аппахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘кодхано’’.

46. катамо ча пуггало упана̄хӣ? таттха катамо упана̄хо? пуббака̄лам̣ кодхо апарака̄лам̣ упана̄хо. йо еварӯпо упана̄хо упанайхана̄ упанайхитаттам̣ ат̣т̣хапана̄ [а̄т̣хапана̄ (ка.) вибха. 891] т̣хапана̄ сан̣т̣хапана̄ анусам̣сандана̄ ануппабандхана̄ дал̣хӣкаммам̣ кодхасса – айам̣ вуччати упана̄хо. йасса пуггаласса айам̣ упана̄хо аппахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘упана̄хӣ’’.

47. катамо ча пуггало маккхӣ? таттха катамо маккхо? йо маккхо маккха̄йана̄ маккха̄йитаттам̣ [маккхӣйана̄ маккхӣйитаттам̣ (сӣ.), маккхийана̄ маккхийитаттам̣ (ка.)] нит̣т̣хурийам̣ нит̣т̣хурийакаммам̣ – айам̣ вуччати маккхо. йасса пуггаласса айам̣ маккхо аппахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘маккхӣ’’.

48. катамо ча пуггало пал̣а̄сӣ? таттха катамо пал̣а̄со? йо пал̣а̄со пал̣а̄са̄йана̄ пал̣а̄са̄йитаттам̣ пал̣а̄са̄ха̄ро вива̄дат̣т̣ха̄нам̣ йугагга̄хо аппат̣иниссагго – айам̣ вуччати пал̣а̄со. йасса пуггаласса айам̣ пал̣а̄со аппахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘пал̣а̄сӣ’’.

49. катамо ча пуггало иссукӣ? таттха катама̄ исса̄? йа̄ парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су исса̄ исса̄йана̄ исса̄йитаттам̣ усӯйа̄ усӯйана̄ [уссуйа̄ уссуйана̄ (ка.) вибха. 893] усӯйитаттам̣ – айам̣ вуччати исса̄. йасса пуггаласса айам̣ исса̄ аппахӣна̄ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘иссукӣ’’.

50. катамо ча пуггало маччхарӣ? таттха катамам̣ маччхарийам̣? пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхерам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати маччхарийам̣. йасса пуггаласса идам̣ маччхарийам̣ аппахӣнам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘маччхарӣ’’.

51. катамо ча пуггало сат̣хо? таттха катамам̣ са̄т̣хеййам̣? идхекаччо сат̣хо хоти парисат̣хо. йам̣ таттха сат̣хам̣ сат̣хата̄ са̄т̣хеййам̣ каккарата̄ каккарийам̣ [каккхал̣ата̄ каккхал̣ийам̣ (сйа̄.) евам̣ кхуддакавибхан̇гадуканиддесепи] париккхаттатта̄ па̄риккхаттийам̣ – идам̣ вуччати са̄т̣хеййам̣. йасса пуггаласса идам̣ са̄т̣хеййам̣ аппахӣнам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘сат̣хо’’.

52. катамо ча пуггало ма̄йа̄вӣ? таттха катама̄ ма̄йа̄? идхекаччо ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ тасса пат̣иччха̄данахету па̄пикам̣ иччхам̣ пан̣идахати – ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти иччхати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти сан̇каппати ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ва̄чам̣ бха̄сати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ка̄йена параккамати. йа̄ еварӯпа̄ ма̄йа̄ ма̄йа̄вита̄ ачча̄сара̄ ван̃чана̄ никати викиран̣а̄ парихаран̣а̄ гӯхана̄ паригӯхана̄ чха̄дана̄ пат̣иччха̄дана̄ анутта̄нӣкаммам̣ ана̄викаммам̣ воччха̄дана̄ па̄пакирийа̄ – айам̣ вуччати ма̄йа̄. йасса пуггаласса айам̣ ма̄йа̄ аппахӣна̄ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘ма̄йа̄вӣ’’.

53. катамо ча пуггало ахирико? таттха катамам̣ ахирикам̣? йам̣ на хирӣйати хирийитаббена на хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ – идам̣ вуччати ахирикам̣. имина̄ ахирикена саманна̄гато пуггало ‘‘ахирико’’.

54. катамо ча пуггало аноттаппӣ? таттха катамам̣ аноттаппам̣? йам̣ на оттаппати оттаппитаббена на оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ – идам̣ вуччати аноттаппам̣. имина̄ аноттаппена саманна̄гато пуггало ‘‘аноттаппӣ’’.

55. катамо ча пуггало дуббачо? таттха катамо довачассата̄? сахадхаммике вуччама̄не довачасса̄йам̣ довачассийам̣ довачассата̄ виппат̣икулагга̄хита̄ випаччанӣкаса̄тата̄ ана̄дарийам̣ ана̄дарийата̄ ага̄равата̄ аппатиссавата̄ – айам̣ вуччати довачассата̄. има̄йа довачассата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘дуббачо’’.

56. катамо ча пуггало па̄памитто? таттха катама̄ па̄памиттата̄? йе те пуггала̄ ассаддха̄ дуссӣла̄ аппассута̄ маччхарино дуппан̃н̃а̄, йа̄ тесам̣ севана̄ нисевана̄ сам̣севана̄ бхаджана̄ самбхаджана̄ бхатти самбхатти сампаван̇ката̄ – айам̣ вуччати па̄памиттата̄. има̄йа па̄памиттата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘па̄памитто’’.

57. катамо ча пуггало индрийесу агуттадва̄ро? таттха катама̄ индрийесу агуттадва̄рата̄? идхекаччо пуггало чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нимиттагга̄хӣ хоти анубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа на пат̣ипаджджати, на раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе на сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нимиттагга̄хӣ хоти анубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа на пат̣ипаджджати, на раккхати маниндрийам̣, маниндрийе на сам̣варам̣ а̄паджджати. йа̄ имесам̣ чханнам̣ индрийа̄нам̣ агутти агопана̄ ана̄раккхо асам̣варо – айам̣ вуччати индрийесу агуттадва̄рата̄. има̄йа индрийесу агуттадва̄рата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘индрийесу агуттадва̄ро’’.

58. катамо ча пуггало бходжане аматтан̃н̃ӯ? таттха катама̄ бходжане аматтан̃н̃ута̄? идхекаччо пуггало аппат̣исан̇кха̄ айонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети дава̄йа мада̄йа ман̣д̣ана̄йа вибхӯсана̄йа, йа̄ таттха асантут̣т̣хита̄ аматтан̃н̃ута̄ аппат̣исан̇кха̄ бходжане – айам̣ вуччати бходжане аматтан̃н̃ута̄. има̄йа бходжане аматтан̃н̃ута̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘бходжане аматтан̃н̃ӯ’’.

59. катамо ча пуггало мут̣т̣хассати? таттха катамам̣ мут̣т̣хассаччам̣? йа̄ ассати анануссати аппат̣иссати ассати ассаран̣ата̄ адха̄ран̣ата̄ пила̄паната̄ саммусаната̄ – идам̣ вуччати мут̣т̣хассаччам̣. имина̄ мут̣т̣хассаччена саманна̄гато пуггало ‘‘мут̣т̣хассати’’.

60. катамо ча пуггало асампаджа̄но? таттха катамам̣ асампаджан̃н̃ам̣? йам̣ ан̃н̃а̄н̣ам̣ адассанам̣ анабхисамайо ананубодхо асамбодхо аппат̣иведхо асан̇га̄хан̣а̄ апарийога̄хан̣а̄ [асам̣га̄хана̄ апарийога̄хана̄ (сӣ. сйа̄. ка.)] асамапеккхан̣а̄ апаччавеккхан̣а̄ апаччаккхакаммам̣ думмеджджхам̣ ба̄лйам̣ асампаджан̃н̃ам̣ мохо памохо саммохо авиджджа̄ авиджджогхо авиджджа̄його авиджджа̄нусайо авиджджа̄парийут̣т̣ха̄нам̣ авиджджа̄лан̇гӣ мохо акусаламӯлам̣ – идам̣ вуччати асампаджан̃н̃ам̣. имина̄ асампаджан̃н̃ена саманна̄гато пуггало ‘‘асампаджа̄но’’.

61. катамо ча пуггало сӣлавипанно? таттха катама̄ сӣлавипатти? ка̄йико вӣтиккамо ва̄часико вӣтиккамо ка̄йикава̄часико вӣтиккамо – айам̣ вуччати сӣлавипатти. саббампи дуссилйам̣ сӣлавипатти. има̄йа сӣлавипаттийа̄ саманна̄гато пуггало ‘‘сӣлавипанно’’.

62. катамо ча пуггало дит̣т̣хивипанно? таттха катама̄ дит̣т̣хивипатти? ‘‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ [сукат̣адуккат̣а̄нам̣ (сӣ.)] камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ [самаггата̄ (ка.)] самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’’ти. йа̄ еварӯпа̄ дит̣т̣хи дит̣т̣хигатам̣ дит̣т̣хигаханам̣ дит̣т̣хиканта̄ро дит̣т̣хивисӯка̄йикам̣ дит̣т̣хивиппхандитам̣ дит̣т̣хисам̣йоджанам̣ га̄хо пат̣игга̄хо абхинивесо пара̄ма̄со куммагго миччха̄патхо миччхаттам̣ титтха̄йатанам̣ випарийа̄сагга̄хо [випарийесагга̄хо (саббаттха) падасиддхи чинтетабба̄], айам̣ вуччати дит̣т̣хивипатти. сабба̄пи миччха̄дит̣т̣хи дит̣т̣хивипатти. има̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ саманна̄гато пуггало ‘‘дит̣т̣хивипанно’’.

63. катамо ча пуггало аджджхаттасам̣йоджано? йасса пуггаласса пан̃чорамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни аппахӣна̄ни – айам̣ вуччати пуггало ‘‘аджджхаттасам̣йоджано’’.

64. катамо ча пуггало бахиддха̄сам̣йоджано? йасса пуггаласса пан̃чуддхамбха̄гийа̄ни сам̣йоджана̄ни аппахӣна̄ни – айам̣ вуччати пуггало ‘‘бахиддха̄сам̣йоджано’’.

65. катамо ча пуггало аккодхано? таттха катамо кодхо? йо кодхо куджджхана̄ куджджхитаттам̣ досо дуссана̄ дусситаттам̣ бйа̄патти бйа̄паджджана̄ бйа̄паджджитаттам̣ виродхо пат̣ивиродхо чан̣д̣иккам̣ асуропо анаттаманата̄ читтасса – айам̣ вуччати кодхо. йасса пуггаласса айам̣ кодхо пахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘аккодхано’’.

66. катамо ча пуггало анупана̄хӣ? таттха катамо упана̄хо? пуббака̄лам̣ кодхо апарака̄лам̣ упана̄хо йо еварӯпо упана̄хо упанайхана̄ упанайхитаттам̣ ат̣т̣хапана̄ т̣хапана̄ сан̣т̣хапана̄ анусам̣сандана̄ ануппабандхана̄ дал̣хӣкаммам̣ кодхасса – айам̣ вуччати упана̄хо. йасса пуггаласса айам̣ упана̄хо пахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘анупана̄хӣ’’.

67. катамо ча пуггало амаккхӣ? таттха катамо маккхо? йо маккхо маккха̄йана̄ маккха̄йитаттам̣ нит̣т̣хурийам̣ нит̣т̣хурийакаммам̣ – айам̣ вуччати маккхо. йасса пуггаласса айам̣ маккхо пахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘амаккхӣ’’.

68. катамо ча пуггало апал̣а̄сӣ? таттха катамо пал̣а̄со? йо пал̣а̄со пал̣а̄са̄йана̄ пал̣а̄са̄йитаттам̣ пал̣а̄са̄ха̄ро вива̄дат̣т̣ха̄нам̣ йугагга̄хо аппат̣иниссагго – айам̣ вуччати пал̣а̄со. йасса пуггаласса айам̣ пал̣а̄со пахӣно – айам̣ вуччати пуггало ‘‘апал̣а̄сӣ’’.

69. катамо ча пуггало аниссукӣ? таттха катама̄ исса̄? йа̄ парала̄бхасакка̄рагарука̄рама̄нанаванданапӯджана̄су исса̄ исса̄йана̄ исса̄йитаттам̣ усӯйа̄ усӯйана̄ усӯйитаттам̣ – айам̣ вуччати исса̄. йасса пуггаласса айам̣ исса̄ пахӣна̄ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘аниссукӣ’’.

70. катамо ча пугало амаччхарӣ? таттха катамам̣ маччхарийам̣? пан̃ча маччхарийа̄ни – а̄ва̄самаччхарийам̣, куламаччхарийам̣, ла̄бхамаччхарийам̣, ван̣н̣амаччхарийам̣, дхаммамаччхарийам̣. йам̣ еварӯпам̣ маччхерам̣ маччхара̄йана̄ маччхара̄йитаттам̣ вевиччхам̣ кадарийам̣ кат̣укан̃чуката̄ аггахитаттам̣ читтасса – идам̣ вуччати маччхарийам̣. йасса пуггаласса идам̣ маччхарийам̣ пахӣнам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘амаччхарӣ’’.

71. катамо ча пуггало асат̣хо? таттха катамам̣ са̄т̣хеййам̣? идхекаччо сат̣хо хоти парисат̣хо. йам̣ таттха сат̣хам̣ сат̣хата̄ са̄т̣хеййам̣ каккарата̄ каккарийам̣ париккхаттата̄ па̄риккхаттийам̣ – идам̣ вуччати са̄т̣хеййам̣. йасса пуггаласса идам̣ са̄т̣хеййам̣ пахӣнам̣ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘асат̣хо’’.

72. катамо ча пуггало ама̄йа̄вӣ? таттха катама̄ ма̄йа̄? идхекаччо пуггало ка̄йена дуччаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа дуччаритам̣ чаритва̄ манаса̄ дуччаритам̣ чаритва̄ тасса пат̣иччха̄данахету па̄пикам̣ иччхам̣ пан̣идахати – ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти иччхати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти сан̇каппати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ва̄чам̣ бха̄сати, ‘‘ма̄ мам̣ джан̃н̃а̄’’ти ка̄йена параккамати. йа̄ еварӯпа̄ ма̄йа̄ ма̄йа̄вита̄ ачча̄сара̄ ван̃чана̄ никати викиран̣а̄ парихаран̣а̄ гӯхана̄ паригӯхана̄ чха̄дана̄ пат̣иччха̄дана̄ анутта̄нӣкаммам̣ ана̄викаммам̣ воччха̄дана̄ па̄пакирийа̄ – айам̣ вуччати ма̄йа̄. йасса пуггаласса айам̣ ма̄йа̄ пахӣна̄ – айам̣ вуччати пуггало ‘‘ама̄йа̄вӣ’’.

73. катамо ча пуггало хирима̄? таттха катама̄ хирӣ? йам̣ хирӣйати хирийитаббена хирӣйати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ – айам̣ вуччати хирӣ. има̄йа хирийа̄ саманна̄гато пуггало ‘‘хирима̄’’.

74. катамо ча пуггало оттаппӣ? таттха катамам̣ оттаппам̣? йам̣ оттаппати оттаппитаббена оттаппати па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ – идам̣ вуччати оттаппам̣. имина̄ оттаппена саманна̄гато пуггало ‘‘оттаппӣ’’.

75. катамо ча пуггало сувачо? таттха катама̄ совачассата̄? сахадхаммике вуччама̄не совачасса̄йам̣ совачассийам̣ совачассата̄ авиппат̣икулагга̄хита̄ авипаччанӣкаса̄тата̄ са̄дарийам̣ са̄дарийата̄ сага̄равата̄ саппатиссавата̄ – айам̣ вуччати совачассата̄. има̄йа совачассата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘сувачо’’.

76. катамо ча пуггало калйа̄н̣амитто? таттха катама̄ калйа̄н̣амиттата̄? йе те пуггала̄ саддха̄ сӣлаванто бахуссута̄ ча̄гаванто пан̃н̃аванто, йа̄ тесам̣ севана̄ нисевана̄ сам̣севана̄ бхаджана̄ самбхаджана̄ бхатти самбхатти сампаван̇ката̄ – айам̣ вуччати калйа̄н̣амиттата̄. има̄йа калйа̄н̣амиттата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘калйа̄н̣амитто’’.

77. катамо ча пуггало индрийесу гуттадва̄ро? таттха катама̄ индрийесу гуттадва̄рата̄? идхекаччо пуггало чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣ чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. йа̄ имесам̣ чханнам̣ индрийа̄нам̣ гутти гопана̄ а̄раккхо сам̣варо – айам̣ вуччати индрийесу гуттадва̄рата̄. има̄йа индрийесу гуттадва̄рата̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘индрийесу гуттадва̄ро’’.

78. катамо ча пуггало бходжане маттан̃н̃ӯ? таттха катама̄ бходжане маттан̃н̃ута̄? идхекаччо пуггало пат̣исан̇кха̄ йонисо а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети – ‘‘нева дава̄йа, на мада̄йа, на ман̣д̣ана̄йа, на вибхӯсана̄йа; йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄ йа̄пана̄йа вихим̣сӯпаратийа̄ брахмачарийа̄нуггаха̄йа. ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча̄’’ти. йа̄ таттха сантут̣т̣хита̄ маттан̃н̃ута̄ пат̣исан̇кха̄ бходжане – айам̣ вуччати бходжане маттан̃н̃ута̄. има̄йа бходжане маттан̃н̃ута̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘бходжане маттан̃н̃ӯ’’.

79. катамо ча пуггало упат̣т̣хитассати? таттха катама̄ сати? йа̄ сати ануссати пат̣иссати сати саран̣ата̄ дха̄ран̣ата̄ апила̄паната̄ асаммусаната̄ сати сатиндрийам̣ сатибалам̣ самма̄сати – айам̣ вуччати сати. има̄йа сатийа̄ саманна̄гато пуггало ‘‘упат̣т̣хитассати’’.

80. катамо ча пуггало сампаджа̄но? таттха катамам̣ сампаджан̃н̃ам̣? йа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄ вичайо павичайо дхаммавичайо саллаккхан̣а̄ упалаккхан̣а̄ паччупалаккхан̣а̄ пан̣д̣иччам̣ косаллам̣ непун̃н̃ам̣ вебхабйа̄ чинта̄ упапариккха̄ бхӯрӣ медха̄ парин̣а̄йика̄ випассана̄ сампаджан̃н̃ам̣ патодо пан̃н̃а̄ пан̃н̃индрийам̣ пан̃н̃а̄балам̣ пан̃н̃а̄саттхам̣ пан̃н̃а̄па̄са̄до пан̃н̃а̄а̄локо пан̃н̃а̄обха̄со пан̃н̃а̄паджджото пан̃н̃а̄ратанам̣ амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – идам̣ вуччати сампаджан̃н̃ам̣. имина̄ сампаджан̃н̃ена саманна̄гато пуггало ‘‘сампаджа̄но’’.

81. катамо ча пуггало сӣласампанно? таттха катама̄ сӣласампада̄? ка̄йико авӣтиккамо ва̄часико авӣтиккамо ка̄йикава̄часико авӣтиккамо – айам̣ вуччати сӣласампада̄. саббопи сӣласам̣варо сӣласампада̄. има̄йа сӣласампада̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘сӣласампанно’’.

82. катамо ча пуггало дит̣т̣хисампанно? таттха катама̄ дит̣т̣хисампада̄? ‘‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо, аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄, аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’’ти. йа̄ еварӯпа̄ пан̃н̃а̄ паджа̄нана̄…пе… амохо дхаммавичайо самма̄дит̣т̣хи – айам̣ вуччати дит̣т̣хисампада̄. сабба̄пи самма̄дит̣т̣хи дит̣т̣хисампада̄. има̄йа дит̣т̣хисампада̄йа саманна̄гато пуггало ‘‘дит̣т̣хисампанно’’.

83. катаме две пуггала̄ дуллабха̄ локасмим̣? йо ча пуббака̄рӣ, йо ча катан̃н̃ӯ катаведӣ – име две пуггала̄ дуллабха̄ локасмим̣.

84. катаме две пуггала̄ дуттаппайа̄? йо ча ладдхам̣ ладдхам̣ никкхипати, йо ча ладдхам̣ ладдхам̣ виссаджджети – име две пуггала̄ ‘‘дуттаппайа̄’’.

85. катаме две пуггала̄ сутаппайа̄? йо ча ладдхам̣ ладдхам̣ на никкхипати, йо ча ладдхам̣ ладдхам̣ на виссаджджети – име две пуггала̄ ‘‘сутаппайа̄’’.

86. катамесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ вад̣д̣ханти? йо ча на куккучча̄йитаббам̣ куккучча̄йати, йо ча куккучча̄йитаббам̣ на куккучча̄йати – имесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ вад̣д̣ханти.

87. катамесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ на вад̣д̣ханти? йо ча на куккучча̄йитаббам̣ на куккучча̄йати, йо ча куккучча̄йитаббам̣ куккучча̄йати – имесам̣ двиннам̣ пуггала̄нам̣ а̄сава̄ на вад̣д̣ханти.

88. катамо ча пуггало хӣна̄дхимутто? идхекаччо пуггало дуссӣло хоти па̄падхаммо, со ан̃н̃ам̣ дуссӣлам̣ па̄падхаммам̣ севати бхаджати пайирупа̄сати – айам̣ вуччати пуггало ‘‘хӣна̄дхимутто’’.

89. катамо ча пуггало пан̣ӣта̄дхимутто? идхекаччо пуггало сӣлава̄ хоти калйа̄н̣адхаммо, со ан̃н̃ам̣ сӣлавантам̣ калйа̄н̣адхаммам̣ севати бхаджати пайирупа̄сати – айам̣ вуччати пуггало ‘‘пан̣ӣта̄дхимутто’’.

90. катамо ча пуггало титто? паччекасамбуддха̄ [паччекабуддхо (сӣ.)] йе ча татха̄гатасса са̄вака̄ араханто титта̄. самма̄самбуддхо титто ча таппета̄ ча [таппета̄ ча, айам̣ вуччати пуггало титто (сӣ.)].

дуканиддесо.