5. сесакасин̣аниддесаван̣н̣ана̄
а̄покасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
91. йатха̄виттха̄ритасса аттхасса атидесопи виттха̄рат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хатӣти а̄ха ‘‘виттха̄ракатха̄ хотӣ’’ти. а̄покасин̣анти а̄покасин̣аджджха̄нам̣, а̄покасин̣акаммат̣т̣ха̄нам̣ ва̄. саббам̣ виттха̄ретаббанти патхавӣкасин̣акаммат̣т̣ха̄не вуттанайена виттха̄ретаббам̣. еттакампӣти ‘‘кате ва̄ акате ва̄ти саббам̣ виттха̄ретабба’’нти еттакампи аватва̄. са̄муддикена лон̣удакена бхарито джала̄сайо лон̣ӣ. нӣла̄диван̣н̣асан̇карапарихаран̣аттхам̣ ‘‘суддхаваттхена гахита’’нти вуттам̣. ан̃н̃анти бхӯмим̣ сампаттам̣. татха̄рӯпанти йа̄дисам̣ а̄ка̄саджам̣ удакам̣, та̄дисам̣. тена̄ха ‘‘виппасаннам̣ ана̄вила’’нти, йам̣ пана удаканти самбандхо. ‘‘на ван̣н̣о паччавеккхитаббо’’тиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ патхавӣкасин̣акатха̄йам̣ вуттамева. лаккхан̣ам̣ пана идха паггхаран̣алаккхан̣ам̣ ведитаббам̣.
вуттанайенева̄ти патхавӣкасин̣абха̄вана̄йам̣ вуттанайенева. таран̇гут̣т̣ха̄на̄ди, пхен̣амиссата̄ди ча идха касин̣адосо. соти йога̄вачаро. тасса̄ти пат̣ибха̄ганимиттасса.
теджокасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
92. синиддха̄ни синехаванта̄ни. са̄рада̄рӯни на пхеггуда̄рӯни. джа̄ла̄йа чират̣т̣хитаттхам̣ синиддхаса̄рада̄руггахан̣ам̣. гхат̣икам̣ гхат̣икам̣ катва̄ти кхандхасо каритва̄. а̄лимпетва̄ти джа̄летва̄. гханаджа̄ла̄йа̄ти авирал̣авасена паваттааггиджа̄ла̄йам̣.
патанасадисанти патама̄насадисам̣. акате ган̣хантасса̄ти вуттанайена йатха̄ касин̣аман̣д̣алам̣ пан̃н̃а̄йати, евам̣ анабхисан̇кхате кевале теджасмим̣ нимиттам̣ ган̣хантасса.
ва̄йокасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
93. вуттан̃хетанти еттха хи-саддо хетуаттхо, йасма̄ти аттхо. тасса ‘‘тасма̄’’ти имина̄ самбандхо. уччхагганти уччхукхетте йатха̄т̣хита̄нам̣ аггам̣. еританти ва̄тена чалитам̣. самеританти саббасо чалитам̣. тасма̄ти йасма̄ ‘‘ва̄йокасин̣ам̣…пе… упалаккхетӣ’’ти евам̣ вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣, тасма̄. самасӣсат̣т̣хитанти упари патта̄нам̣ васена самасӣсам̣ хутва̄ т̣хитам̣. вел̣ум̣ ва̄ руккхам̣ ва̄ти еттха̄пи ‘‘самасӣсам̣ т̣хитам̣ гханапаттавел̣ум̣ ва̄ гханапаттаруккхам̣ ва̄’’ти а̄нетва̄ йоджетаббам̣. екан̇гула̄диппама̄н̣есу кесесу рассабха̄вато, дӣгхатаресу оламбанато, вирал̣есу ануппавесато ва̄таппаха̄ро на пан̃н̃а̄йатӣти чатуран̇гулаппама̄н̣аггахан̣ам̣, гханаггахан̣ан̃ча катам̣. етасмим̣ т̣ха̄не пахаратӣти сатим̣ т̣хапетва̄ти уччхагга̄дӣнам̣ пачалана̄ка̄раггахан̣амукхена тесам̣ паха̄раке ва̄тасан̇гха̄те сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. таттха сатим̣ т̣хапетва̄ти тасмим̣ ка̄йападесасса сан̇гхат̣т̣анавасена паватте ва̄йупин̣д̣е сан̇гхат̣т̣ана̄ка̄раггахан̣амукхена сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. ‘‘усумават̣т̣исадиса’’нти етена пуримакасин̣асса вийа имасса̄пи нимиттасса сам̣виггахатам̣ дассети. ‘‘ниччала’’нти имина̄ ниччалабха̄войева уггаханимиттато имасса висесоти пат̣ибха̄ганимиттасса̄пи усумават̣т̣исадисата̄ва вибха̄вита̄ хоти.
нӣлакасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
94. ан̃джанара̄дживат̣т̣а̄ди ван̣н̣адха̄туйа̄ ва̄. татха̄рӯпам̣ ма̄ла̄гаччханти авирал̣авикаситанӣлаван̣н̣апуппхасан̃чханнам̣ пуппхагаччхам̣. итарена̄ти аката̄дхика̄рена. гирикан̣н̣икаггаханена нӣлам̣ гирикан̣н̣икама̄ха. каран̣д̣апат̣алам̣ самуггапидха̄нам̣. паттехийева̄ти нӣлуппала̄дӣнам̣ кесараван̣т̣а̄ни апанетва̄ кевалехи паттехийева. пӯретаббанти нӣлаван̣н̣ам̣ ваттхам̣ гахетва̄ бхан̣д̣икам̣ вийа бандхитва̄ йатха̄ нӣламан̣д̣алам̣ хутва̄ пан̃н̃а̄йати, татха̄ чан̇кот̣акам̣ ва̄ каран̣д̣апат̣алам̣ ва̄ пӯретаббам̣. мукхават̣т̣ийам̣ ва̄ асса̄ти асса чан̇кот̣акасса, каран̣д̣апат̣аласса ва̄ мукхават̣т̣ийам̣ бандхитаббам̣. ман̣ита̄лаван̣т̣ам̣ инданӣламан̣имайам̣ та̄лаван̣т̣ам̣.
пӣтакасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
95. пӣтакасин̣е ма̄ла̄гаччханти иккат̣а̄дима̄ла̄гаччхам̣. харита̄лам̣, маносила̄ ва̄ дха̄ту. паттан̇гапуппхехӣти паттан̇гана̄мика̄ пӣтаван̣н̣апуппха̄ ека̄ гаччхаджа̄ти, тасса пуппхехи. а̄санапӯджанти четийан̇ган̣е катам̣ а̄санапӯджам̣. кан̣ика̄рапуппха̄дина̄ти а̄ди-саддена а̄куликин̇кира̄тапуппха̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо.
лохитакасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
96. лохитаман̣и лохитан̇гаман̣иа̄ди. лохитадха̄ту герукаджа̄тихин̇гулика̄ди.
ода̄такасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
97. ода̄такасин̣е ма̄ла̄гаччханти нандийа̄ватта̄дима̄ла̄гаччхам̣. дха̄ту каккат̣имуттасетика̄ди.
а̄локакасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
98. татха̄ асакконтена̄ти йатха̄ сӯрийа̄лока̄дивасена обха̄санимиттуппа̄данам̣ вуттам̣, тасса обха̄саман̣д̣аласса на чират̣т̣хитита̄йа татха̄ нимиттуппа̄данам̣ ка̄тум̣ асакконтена. гхат̣амукхена ниггаччханакаобха̄сасса махантабха̄вато ‘‘гхат̣амукхам̣ пидахитва̄’’ти вуттам̣. бхиттимукханти бхиттиабхимукхам̣. ут̣т̣хитаман̣д̣аласадисанти бхиттиа̄дӣсу ут̣т̣хитапа̄катикаа̄локаман̣д̣аласадисам̣. гханавиппасаннам̣ а̄локапун̃джасадисанти бхагавато бйа̄маппабха̄ вийа бахало, виппасанно ча хутва̄ пун̃джабхӯто а̄локо аттхи че, там̣садисоти аттхо.
париччхинна̄ка̄сакасин̣акатха̄ван̣н̣ана̄
99. чхиддасадисамева хотӣти йехи бхиттипарийанта̄дӣхи париччхиннам̣, там̣ чхиддам̣, там̣садисам̣, тенава̄ка̄рена уггаханимиттам̣ упат̣т̣ха̄тӣти аттхо. ‘‘вад̣д̣хийама̄нампи на вад̣д̣хатӣ’’ти уггаханимиттасса авад̣д̣ханӣйатам̣ дассетум̣ вуттам̣. саббампи хи уггаханимиттам̣ вад̣д̣хийама̄нам̣ на вад̣д̣хатийева. сатипи ча вад̣д̣хетука̄мата̄йам̣ вад̣д̣хана̄ на самбхавати бха̄вана̄йа паридуббалатта̄. бха̄вана̄васена хи нимиттавад̣д̣хана̄. пат̣ибха̄ганимиттам̣ пана тасмим̣ уппанне бха̄вана̄ тхира̄ти катва̄ ‘‘вад̣д̣хийама̄нам̣ вад̣д̣хатӣ’’ти вуттам̣.
кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ ‘‘патхавӣкасин̣а̄дӣни рӯпаджха̄на̄рамман̣а̄ни ат̣т̣хева касин̣а̄ни сарӯпато а̄гата̄ни, ода̄такасин̣е пана а̄локакасин̣ам̣, а̄ка̄сакасин̣е ча париччхинна̄ка̄сакасин̣ам̣ антогадхам̣ катва̄ десана̄ ката̄’’ти адхиппа̄йена̄ха ‘‘ити касин̣а̄ни дасабало, даса йа̄ни авоча̄’’ти. пакин̣н̣акакатха̄пи вин̃н̃еййа̄ти пуббе вийа аса̄дха̄ран̣ам̣ тасмим̣ тасмим̣ касин̣е пат̣инийатамева аттхам̣ аггахетва̄ аса̄дха̄ран̣ато, са̄дха̄ран̣ато ча таттха таттха пакин̣н̣акам̣ висат̣ам̣ аттхам̣ гахетва̄ паватта̄ пакин̣н̣акакатха̄пи виджа̄нитабба̄.
пакин̣н̣акакатха̄ван̣н̣ана̄
100. а̄дибха̄воти еттха а̄ди-саддена йасса кассачи патхавӣпаккхийасса ваттхуно нимма̄на̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. т̣ха̄нанисаджджа̄дикаппанам̣ ва̄ти еттха̄пи ‘‘а̄ка̄се ва̄ удаке ва̄’’ти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. париттааппама̄н̣анайена̄ти нӣла̄диван̣н̣ам̣ ана̄маситва̄ париттааппама̄н̣анайенева. евама̄дӣнӣти а̄ди-саддена сарӣрато удакадха̄ра̄нимма̄на̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
йадева со иччхати тасса д̣аханасаматтхата̄ти бахӯсу каппа̄сапичуса̄рада̄руа̄дӣсу екаджджхам̣ ра̄сибхӯтесу т̣хитесу йам̣ йадева иччхати, тасса тассева д̣аханасаматтхата̄. идха а̄ди-саддена андхака̄равидхамана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
ва̄йугатийа̄ гаманам̣ ва̄йугатигаманам̣, атисӣгхагаманам̣. идха а̄ди-саддена йадиччхитадесантарам̣ па̄пун̣ана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
суван̣н̣анти адхимуччана̄ суван̣н̣абха̄ва̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сеййатха̄пи а̄йасма̄ пилиндаваччхо (па̄ра̄. 619-620) тин̣ан̣д̣упагапа̄са̄да̄дӣнам̣. вуттанайена̄ти суван̣н̣адуббан̣н̣анайена.
ван̣н̣акасин̣есу таттха таттха а̄ди-саддена нӣлобха̄санимма̄на̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. патхавӣпаббата̄дӣти а̄ди-саддена самудда̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо.
сабба̄нева дасапи касин̣а̄ни. имам̣ пабхедам̣ лабхантӣти имам̣ вад̣д̣хана̄дивисесам̣ па̄пун̣анти. екоти екаччо. сан̃джа̄на̄тӣти бха̄вана̄пан̃н̃а̄йа сан̃джа̄на̄ти. а̄ди-саддена ‘‘а̄покасин̣а’’нтиа̄дипа̄л̣им̣ сан̇ган̣ха̄ти.
упаригаганатала̄бхимукхам̣ ‘‘патхавӣкасин̣амеко сан̃джа̄на̄тӣ’’ти па̄л̣ипада̄ни а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. тан̃ча кхо вад̣д̣ханавасена. тена̄ха ‘‘екаччо хи уддхамева касин̣ам̣ вад̣д̣хетӣ’’ти. хет̣т̣ха̄бхӯмитала̄бхимукхантиа̄дӣсупи есева найо. пуббе вад̣д̣ханака̄ле пайоджанам̣ анапеккхитва̄ вад̣д̣хента̄нам̣ васена вуттатта̄ ида̄ни ‘‘тена тена ва̄ ка̄ран̣ена евам̣ паса̄ретӣ’’ти а̄ха, касин̣ам̣ вад̣д̣хетӣти аттхо. йатха̄ кинти а̄ха ‘‘а̄локамива диббачаккхуна̄ рӯпадассанака̄мо’’ти. уддхан̃че рӯпам̣ дат̣т̣хука̄мо уддхам̣ а̄локам̣ паса̄рети, адхо че рӯпам̣ дат̣т̣хука̄мо адхо а̄локам̣ паса̄рети, самантато че рӯпам̣ дат̣т̣хука̄мо самантато а̄локам̣ паса̄рети, евамайам̣ касин̣анти аттхо.
екасса̄ти патхавӣкасин̣а̄дӣсу екекасса. ан̃н̃абха̄ва̄нупагаманаттханти ан̃н̃акасин̣абха̄ва̄нупагаманадӣпанаттхам̣, на ан̃н̃ам̣ патхавӣа̄ди. на хи удакена т̣хитат̣т̣ха̄не сасамбха̄рапатхавӣ аттхи. ан̃н̃о касин̣асамбхедоти а̄покасин̣а̄дина̄ сан̇каро. саббаттха̄ти саббесу а̄покасин̣а̄дӣсу сесакасин̣есу. екадесе ат̣т̣хатва̄ анавасесена пхаран̣аппама̄н̣асса аггахан̣ато пхаран̣ам̣ аппама̄н̣ам̣. тенева хи несам̣ касин̣асаман̃н̃а̄. татха̄ ча̄ха ‘‘тан̃хӣ’’тиа̄ди. таттха четаса̄ пхарантоти бха̄вана̄читтена а̄ламбанам̣ каронто. бха̄вана̄читтан̃хи касин̣ам̣ париттам̣ ва̄ випулам̣ ва̄ екаккхан̣е сакаламева манаси кароти, на екадесанти.
101. а̄нантарийакаммасаман̇гиноти пан̃часу а̄нантарийакаммесу йена кеначи саманна̄гата̄. нийатамиччха̄дит̣т̣хика̄ти ахетукадит̣т̣хи акирийадит̣т̣хи наттхикадит̣т̣хӣти тӣсу миччха̄дит̣т̣хӣсу йа̄йа ка̄йачи нийата̄йа миччха̄дит̣т̣хийа̄ саманна̄гата̄. убхатобйан̃джанакапан̣д̣ака̄ти убхатобйан̃джанака̄, пан̣д̣ака̄ ча. ка̄ман̃чете ахетукапат̣исандхикатта̄ випа̄ка̄варан̣ена саманна̄гата̄ хонти, татха̄пи тиббакилесатта̄ килеса̄варан̣ена саманна̄гата̄ вутта̄. ахетукадвихетукапат̣исандхика̄ти ахетукапат̣исандхика̄, двихетукапат̣исандхика̄ ча. духетукапат̣исандхика̄нампи хи арийамаггапат̣иведхо, джха̄напат̣ила̄бхо ча наттхи, тасма̄ тепи випа̄ка̄варан̣ена саманна̄гата̄ ева.
апаччанӣкапат̣ипада̄йанти маггасса ануломапат̣ипада̄йам̣ сачча̄нуломика̄йам̣ випассана̄йам̣. аччхандика̄ти ‘‘каттукамйата̄чхандарахита̄’’ти саммохавиноданийам̣ вуттам̣, тампи нибба̄на̄дхигаматтхамева каттукамйата̄чхандам̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣. уттаракурука̄пи манусса̄ ма̄ра̄дайо вийа аччхандикат̣т̣ха̄нам̣ павит̣т̣ха̄ ниббутичхандарахитатта̄. дуппан̃н̃а̄ти бхаван̇гапан̃н̃а̄йа парихӣна̄. ‘‘бхаван̇гапан̃н̃а̄йа парипун̣н̣а̄йапи йасса бхаван̇гам̣ локуттарасса па̄дакам̣ на хоти, сопи дуппан̃н̃ойева̄’’ти саммохавиноданийам̣ вуттам̣. йасмим̣ хи бхаван̇ге ваттама̄не там̣сантатийам̣ локуттарам̣ ниббаттати, там̣ тасса па̄дакам̣ на̄ма хоти.
кусалесу дхаммесӯти анаваджджадхаммесу, сукхавипа̄кадхаммесу ва̄. оккамитунти адхигантум̣. касин̣ейева̄ти касин̣акаммат̣т̣ха̄нейева. етесанти камма̄варан̣асаманна̄гата̄дӣнам̣. тасма̄ти йасма̄ ете випа̄кантара̄йа̄дайо евам̣ аттхаджа̄никара̄, анаттхахетубхӯта̄ ча, тасма̄. тин̣н̣амева четтха антара̄йа̄нам̣ гахан̣ам̣ итарасса саппат̣ика̄ратта̄, каммантара̄йапаккхикатта̄ ва̄ти дат̣т̣хаббам̣. саппурисӯпаниссайа̄дӣхӣти а̄ди-саддена таджджам̣ йонисоманасика̄ра̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. саддханти каммапхаласаддхам̣, ратанаттайасаддхан̃ча. чханданти бха̄вана̄нуйоге тиббакаттукамйата̄сан̇кха̄там̣ кусалаччхандам̣. пан̃н̃анти па̄риха̄рийапан̃н̃ам̣. вад̣д̣хетва̄ти йатха̄ бха̄вана̄ иджджхати, татха̄ парибрӯхетва̄. йам̣ панеттха аттхато на вибхаттам̣, там̣ сувин̃н̃еййатта̄, хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ ча на вибхаттам̣.
сесакасин̣аниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити пан̃чамапариччхедаван̣н̣ана̄.