2. дхамма̄нуссатикатха̄

146. дхамма̄нуссатим̣ бха̄ветука̄мена̄пи рахогатена пат̣исаллӣнена ‘‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’’ти (а. ни. 6.10) евам̣ парийаттидхаммасса чева нававидхасса ча локуттарадхаммасса гун̣а̄ ануссаритабба̄.

147. сва̄ккха̄тоти имасмим̣ хи паде парийаттидхаммопи сан̇гахам̣ гаччхати, итаресу локуттарадхаммова. таттха парийаттидхаммо та̄ва сва̄ккха̄то а̄димаджджхапарийоса̄накалйа̄н̣атта̄ са̄ттхасабйан̃джанакевалапарипун̣н̣апарисуддхабрахмачарийаппака̄санатта̄ ча. йан̃хи бхагава̄ екага̄тхампи десети, са̄ самантабхаддакатта̄ дхаммасса пат̣хамапа̄дена а̄дикалйа̄н̣а̄, дутийататийапа̄дехи маджджхекалйа̄н̣а̄, паччхимапа̄дена парийоса̄накалйа̄н̣а̄. ека̄нусандхикам̣ суттам̣ нида̄нена а̄дикалйа̄н̣ам̣, нигаманена парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, сесена маджджхекалйа̄н̣ам̣. на̄на̄нусандхикам̣ суттам̣ пат̣хама̄нусандхина̄ а̄дикалйа̄н̣ам̣, паччхимена парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, сесехи маджджхекалйа̄н̣ам̣. апича санида̄насауппаттикатта̄ а̄дикалйа̄н̣ам̣, венеййа̄нам̣ анурӯпато аттхасса авипарӣтата̄йа ча хетуда̄харан̣айуттато ча маджджхекалйа̄н̣ам̣, сотӯнам̣ саддха̄пат̣ила̄бхаджананена нигаманена ча парийоса̄накалйа̄н̣ам̣.

сакалопи са̄санадхаммо аттано аттхабхӯтена сӣлена а̄дикалйа̄н̣о, саматхавипассана̄маггапхалехи маджджхекалйа̄н̣о, нибба̄нена парийоса̄накалйа̄н̣о. сӣласама̄дхӣхи ва̄ а̄дикалйа̄н̣о, випассана̄маггехи маджджхекалйа̄н̣о, пхаланибба̄нехи парийоса̄накалйа̄н̣о. буддхасубодхита̄йа ва̄ а̄дикалйа̄н̣о, дхаммасудхаммата̄йа маджджхекалйа̄н̣о, сан̇гхасуппат̣иппаттийа̄ парийоса̄накалйа̄н̣о. там̣ сутва̄ татхаттха̄йа пат̣ипаннена адхигантабба̄йа абхисамбодхийа̄ ва̄ а̄дикалйа̄н̣о, паччекабодхийа̄ маджджхекалйа̄н̣о, са̄вакабодхийа̄ парийоса̄накалйа̄н̣о.

суййама̄но чеса нӣваран̣авиккхамбханато саваненапи калйа̄н̣амева а̄вахатӣти а̄дикалйа̄н̣о, пат̣ипаджджийама̄но саматхавипассана̄сукха̄ваханато пат̣ипаттийа̄пи калйа̄н̣ам̣ а̄вахатӣти маджджхекалйа̄н̣о, татха̄пат̣ипанно ча пат̣ипаттипхале нит̣т̣хите та̄дибха̄ва̄ваханато пат̣ипаттипхаленапи калйа̄н̣ам̣ а̄вахатӣти парийоса̄накалйа̄н̣оти евам̣ а̄димаджджхапарийоса̄накалйа̄н̣атта̄ сва̄ккха̄то.

йам̣ панеса бхагава̄ дхаммам̣ десенто са̄санабрахмачарийам̣ маггабрахмачарийан̃ча пака̄сети на̄на̄найехи дӣпети, там̣ йатха̄нурӯпам̣ аттхасампаттийа̄ са̄ттхам̣, бйан̃джанасампаттийа̄ сабйан̃джанам̣. сан̇ка̄санапака̄санавиваран̣авибхаджанаутта̄нӣкаран̣апан̃н̃аттиаттхападасама̄йогато са̄ттхам̣, аккхарападабйан̃джана̄ка̄ранируттиниддесасампаттийа̄ сабйан̃джанам̣. аттхагамбхӣрата̄пат̣иведхагамбхӣрата̄хи са̄ттхам̣, дхаммагамбхӣрата̄десана̄гамбхӣрата̄хи сабйан̃джанам̣. аттхапат̣ибха̄напат̣исамбхида̄висайато са̄ттхам̣, дхамманируттипат̣исамбхида̄висайато сабйан̃джанам̣. пан̣д̣итаведанӣйато париккхакаджанаппаса̄даканти са̄ттхам̣, саддхеййато локийаджанаппаса̄даканти сабйан̃джанам̣. гамбхӣра̄дхиппа̄йато са̄ттхам̣, утта̄нападато сабйан̃джанам̣. упанетаббасса абха̄вато сакалапарипун̣н̣абха̄вена кевалапарипун̣н̣ам̣. апанетаббасса абха̄вато ниддосабха̄вена парисуддхам̣.

апича пат̣ипаттийа̄ адхигамабйаттито са̄ттхам̣, парийаттийа̄ а̄гамабйаттито сабйан̃джанам̣, сӣла̄дипан̃чадхаммаккхандхайуттато кевалапарипун̣н̣ам̣, нирупаккилесато ниттаран̣аттха̄йа паваттито лока̄мисанирапеккхато ча парисуддханти евам̣ са̄ттхасабйан̃джанакевалапарипун̣н̣апарисуддхабрахмачарийаппака̄санато сва̄ккха̄то.

аттхавипалла̄са̄бха̄вато ва̄ сут̣т̣ху аккха̄тоти сва̄ккха̄то. йатха̄ хи ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ дхаммасса аттхо випалла̄сама̄паджджати, антара̄йика̄ти вуттадхамма̄нам̣ антара̄йикатта̄бха̄вато, ниййа̄ника̄ти вуттадхамма̄нам̣ ниййа̄никатта̄бха̄вато. тена те дураккха̄тадхамма̄йева хонти, на татха̄ бхагавато дхаммасса аттхо випалла̄сама̄паджджати. име дхамма̄ антара̄йика̄, име дхамма̄ ниййа̄ника̄ти евам̣ вуттадхамма̄нам̣ татха̄бха̄ва̄натиккаманатоти. евам̣ та̄ва парийаттидхаммо сва̄ккха̄то.

локуттарадхаммо пана нибба̄на̄нурӯпа̄йа пат̣ипаттийа̄ пат̣ипада̄нурӯпасса ча нибба̄насса аккха̄татта̄ сва̄ккха̄то. йатха̄ха – ‘‘супан̃н̃атта̄ кхо пана тена бхагавата̄ са̄вака̄нам̣ нибба̄нага̄минӣ пат̣ипада̄ сам̣сандати нибба̄нан̃ча пат̣ипада̄ ча. сеййатха̄пи на̄ма ган̇годакам̣ йамунодакена сам̣сандати самети, евамева супан̃н̃атта̄ (дӣ. ни. 2.296) тена бхагавата̄ са̄вака̄нам̣ нибба̄нага̄минӣ пат̣ипада̄ сам̣сандати нибба̄нан̃ча пат̣ипада̄ ча̄’’ти. арийамагго четтха антадвайам̣ анупагамма маджджхима̄ пат̣ипада̄бхӯтова ‘‘маджджхима̄ пат̣ипада̄’’ти аккха̄татта̄ сва̄ккха̄то. са̄ман̃н̃апхала̄ни пат̣ипассаддхакилеса̄нева ‘‘пат̣ипассаддхакилеса̄нӣ’’ти аккха̄татта̄ сва̄ккха̄та̄ни. нибба̄нам̣ сассата̄матата̄н̣ален̣а̄дисабха̄вамева сассата̄дисабха̄вавасена аккха̄татта̄ сва̄ккха̄танти евам̣ локуттарадхаммопи сва̄ккха̄то.

148. сандит̣т̣хикоти еттха пана арийамагго та̄ва аттано санта̄не ра̄га̄дӣнам̣ абха̄вам̣ каронтена арийапуггалена са̄мам̣ дат̣т̣хабботи сандит̣т̣хико. йатха̄ха –‘‘ратто кхо, бра̄хман̣а, ра̄гена абхибхӯто парийа̄дин̣н̣ачитто аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети. четасикам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. ра̄ге пахӣне нева аттабйа̄ба̄дха̄йа четети, на парабйа̄ба̄дха̄йа четети, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа четети, на четасикам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. евампи кхо, бра̄хман̣а, сандит̣т̣хико дхаммо хотӣ’’ти(а. ни. 3.54). апича нававидхопи локуттарадхаммо йена йена адхигато хоти, тена тена парасаддха̄йа гантаббатам̣ хитва̄ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ена сайам̣ дат̣т̣хабботи сандит̣т̣хико. атха ва̄ пасаттха̄ дит̣т̣хи сандит̣т̣хи, сандит̣т̣хийа̄ джайатӣти сандит̣т̣хико. татха̄ хеттха арийамагго сампайутта̄йа, арийапхалам̣ ка̄ран̣абхӯта̄йа, нибба̄нам̣ висайибхӯта̄йа сандит̣т̣хийа̄ килесе джайати. тасма̄ йатха̄ ратхена джайатӣти ратхико, евам̣ нававидхопи локуттарадхаммо сандит̣т̣хийа̄ джайатӣти сандит̣т̣хико.

атха ва̄ дит̣т̣ханти дассанам̣ вуччати. дит̣т̣хамева сандит̣т̣хам̣, дассананти аттхо. сандит̣т̣хам̣ арахатӣти сандит̣т̣хико. локуттарадхаммо хи бха̄вана̄бхисамайавасена саччхикирийа̄бхисамайавасена ча диссама̄нойева ват̣т̣абхайам̣ ниваттети. тасма̄ йатха̄ ваттхам̣ арахатӣти ваттхико, евам̣ сандит̣т̣хам̣ арахатӣти сандит̣т̣хико.

149. аттано пхалада̄нам̣ сандха̄йа на̄сса ка̄лоти ака̄ло. ака̄лойева ака̄лико. на пан̃ча̄хасатта̄ха̄дибхедам̣ ка̄лам̣ кхепетва̄ пхалам̣ дети, аттано пана паваттисаманантарамева пхаладоти вуттам̣ хоти. атха ва̄ аттано пхалада̄не пакат̣т̣хо ка̄ло патто асса̄ти ка̄лико. ко со? локийо кусаладхаммо. айам̣ пана саманантарапхалатта̄ на ка̄ликоти ака̄лико. идам̣ маггамева сандха̄йа вуттам̣.

150. ‘‘ехи пасса имам̣ дхамма’’нти евам̣ паваттам̣ ехипассавидхим̣ арахатӣти ехипассико. касма̄ панеса там̣ видхим̣ арахатӣти? виджджама̄натта̄ парисуддхатта̄ ча. риттамут̣т̣хийам̣ хи хиран̃н̃ам̣ ва̄ суван̣н̣ам̣ ва̄ аттхӣти ватва̄пи ‘‘ехи пасса има’’нти на сакка̄ ваттум̣. касма̄? авиджджама̄натта̄. виджджама̄нампи ча гӯтхам̣ ва̄ муттам̣ ва̄ манун̃н̃абха̄ваппака̄санена читтасампахам̣санаттхам̣ ‘‘ехи пасса има’’нти на сакка̄ ваттум̣. апича кхо пана тин̣ехи ва̄ пан̣н̣ехи ва̄ пат̣иччха̄детаббамева хоти. касма̄? апарисуддхатта̄. айам̣ пана нававидхопи локуттарадхаммо сабха̄ватова виджджама̄но вигатавала̄хаке а̄ка̄се сампун̣н̣ачандаман̣д̣алам̣ вийа пан̣д̣укамбале никкхиттаджа̄тиман̣и вийа ча парисуддхо. тасма̄ виджджама̄натта̄ парисуддхатта̄ ча ехипассавидхим̣ арахатӣти ехипассико.

151. упанетабботи опанеййико. айам̣ панеттха виниччхайо, упанайанам̣ упанайо, а̄диттам̣ челам̣ ва̄ сӣсам̣ ва̄ аджджхупеккхитва̄пи бха̄вана̄васена аттано читте упанайанам̣ арахатӣти опанайико. опанайикова опанеййико. идам̣ сан̇кхате локуттарадхамме йуджджати. асан̇кхате пана аттано читтена упанайанам̣ арахатӣти опанеййико. саччхикирийа̄васена аллӣйанам̣ арахатӣти аттхо.

атха ва̄ нибба̄нам̣ упанетӣти арийамагго упанеййо. саччхика̄таббатам̣ упанетабботи пхаланибба̄надхаммо упанеййо. упанеййо ева опанеййико.

152. паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣти саббехипи уггхат̣итан̃н̃ӯа̄дӣхи вин̃н̃ӯхи аттани аттани ведитаббо ‘‘бха̄вито ме магго, адхигатам̣ пхалам̣, саччхикато ниродхо’’ти. на хи упаджджха̄йена бха̄витена маггена саддхивиха̄рикасса килеса̄ пахӣйанти, на со тасса пхаласама̄паттийа̄ пха̄сувихарати, на тена саччхикатам̣ нибба̄нам̣ саччхикароти. тасма̄ на еса парасса сӣсе а̄бхаран̣ам̣ вийа дат̣т̣хаббо, аттано пана читтейева дат̣т̣хаббо, анубхавитаббо вин̃н̃ӯхӣти вуттам̣ хоти. ба̄ла̄нам̣ пана ависайо чеса.

апича сва̄ккха̄то айам̣ дхаммо. касма̄? сандит̣т̣хикатта̄. сандит̣т̣хико, ака̄ликатта̄. ака̄лико, ехипассикатта̄. йо ча ехипассико, со на̄ма опанеййико хотӣти.

153. тассевам̣ сва̄ккха̄тата̄дибхеде дхаммагун̣е ануссарато нева тасмим̣ самайе ра̄гапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти. на доса…пе… на мохапарийут̣т̣хитам̣ читтам̣ хоти. уджугатамевасса тасмим̣ самайе читтам̣ хоти дхаммам̣ а̄раббха̄ти (а. ни. 6.10) пуриманайенева виккхамбхитанӣваран̣асса екаккхан̣е джха̄нан̇га̄ни уппаджджанти. дхаммагун̣а̄нам̣ пана гамбхӣрата̄йа на̄наппака̄рагун̣а̄нуссаран̣а̄дхимуттата̄йа ва̄ аппанам̣ аппатва̄ упача̄раппаттамева джха̄нам̣ хоти. тадетам̣ дхаммагун̣а̄нуссаран̣авасена уппаннатта̄ дхамма̄нуссатиччева сан̇кхам̣ гаччхати.

иман̃ча пана дхамма̄нуссатим̣ ануйутто бхиккху евам̣ опанеййикасса дхаммасса десета̄рам̣ имина̄пан̇гена саманна̄гатам̣ саттха̄рам̣ нева атӣтам̣се саманупасса̄ми, на панетарахи ан̃н̃атра тена бхагавата̄ти евам̣ дхаммагун̣адассаненева саттхари сага̄раво хоти саппатиссо. дхамме гаручиттӣка̄ро саддха̄дивепуллам̣ адхигаччхати, пӣтипа̄моджджабахуло хоти, бхайабхеравасахо, дуккха̄дхива̄санасаматтхо, дхаммена сам̣ва̄сасан̃н̃ам̣ пат̣илабхати, дхаммагун̣а̄нуссатийа̄ аджджха̄вуттхан̃часса сарӣрампи четийагхарамива пӯджа̄рахам̣ хоти, ануттарадхамма̄дхигама̄йа читтам̣ намати, вӣтиккамитаббаваттхусама̄йоге часса дхаммасудхамматам̣ самануссарато хироттаппам̣ паччупат̣т̣ха̄ти. уттари аппат̣ивиджджханто пана сугатипара̄йано хоти.

тасма̄ хаве аппама̄дам̣, кайира̄тха сумедхасо;

евам̣ маха̄нубха̄ва̄йа, дхамма̄нуссатийа̄ сада̄ти.

идам̣ дхамма̄нуссатийам̣ виттха̄ракатха̄мукхам̣.