8. а̄ран̃н̃икан̇гакатха̄

31. а̄ран̃н̃икан̇гампи ‘‘га̄мантасена̄санам̣ пат̣иккхипа̄ми, а̄ран̃н̃икан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти имесам̣ ан̃н̃атаравачанена сама̄диннам̣ хоти.

тена пана а̄ран̃н̃икена га̄мантасена̄санам̣ паха̄йа аран̃н̃е арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. таттха саддхим̣ упача̄рена га̄мойева га̄мантасена̄санам̣.

га̄мо на̄ма йо кочи екакут̣ико ва̄ анекакут̣ико ва̄ париккхитто ва̄ апариккхитто ва̄ самануссо ва̄ амануссо ва̄ антамасо атирекача̄тума̄санивит̣т̣хо йо кочи саттхопи.

га̄мӯпача̄ро на̄ма париккхиттасса га̄масса саче анура̄дхапурассева две индакхӣла̄ хонти, аббхантариме индакхӣле т̣хитасса тха̄мамаджджхимасса пурисасса лед̣д̣упа̄то. тасса лаккхан̣ам̣ йатха̄ тарун̣аманусса̄ аттано балам̣ дассента̄ ба̄хам̣ паса̄ретва̄ лед̣д̣ум̣ кхипанти, евам̣ кхиттасса лед̣д̣усса патанат̣т̣ха̄наббхантаранти винайадхара̄. суттантика̄ пана ка̄канива̄ран̣анийамена кхиттасса̄ти ваданти. апариккхиттага̄ме йам̣ саббапаччантимасса гхарасса два̄ре т̣хито ма̄туга̄мо бха̄джанена удакам̣ чхад̣д̣ети, тасса патанат̣т̣ха̄нам̣ гхарӯпача̄ро. тато вуттанайена еко лед̣д̣упа̄то га̄мо, дутийо га̄мӯпача̄ро.

аран̃н̃ам̣ пана винайапарийа̄йе та̄ва ‘‘т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча саббаметам̣ аран̃н̃а’’нти (па̄ра̄. 92) вуттам̣. абхидхаммапарийа̄йе ‘‘никкхамитва̄ бахи индакхӣла̄, саббаметам̣ аран̃н̃а’’нти (вибха. 529) вуттам̣. имасмим̣ пана суттантикапарийа̄йе ‘‘а̄ран̃н̃акам̣ на̄ма сена̄санам̣ пан̃чадханусатикам̣ паччхима’’нти идам̣ лаккхан̣ам̣. там̣ а̄ропитена а̄чарийадхануна̄ париккхиттасса га̄масса индакхӣлато апариккхиттасса пат̣хамалед̣д̣упа̄тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва виха̄рапариккхепа̄ минитва̄ ваваттхапетаббам̣.

саче пана виха̄ро апариккхитто хоти, йам̣ саббапат̣хамам̣ сена̄санам̣ ва̄ бхаттаса̄ла̄ ва̄ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ бодхи ва̄ четийам̣ ва̄ дӯре чепи сена̄санато хоти, там̣ париччхедам̣ катва̄ минитаббанти винайат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. маджджхимат̣т̣хакатха̄йам̣ пана виха̄рассапи га̄массева упача̄рам̣ нӣхаритва̄ убхиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ антара̄ минитаббанти вуттам̣. идаметтха пама̄н̣ам̣.

сачепи а̄санне га̄мо хоти, виха̄ре т̣хитехи ма̄нусака̄нам̣ саддо суййати, паббатанадӣа̄дӣхи пана антаритатта̄ на сакка̄ уджум̣ гантум̣. йо тасса пакатимагго хоти, сачепи на̄ва̄йа сан̃чаритаббо, тена маггена пан̃чадханусатикам̣ гахетаббам̣. йо пана а̄саннага̄масса ан̇гасампа̄данаттхам̣ тато тато маггам̣ пидахати, айам̣ дхутан̇гачоро хоти.

саче пана а̄ран̃н̃икасса бхиккхуно упаджджха̄йо ва̄ а̄чарийо ва̄ гила̄но хоти, тена аран̃н̃е саппа̄йам̣ алабхантена га̄мантасена̄санам̣ нетва̄ упат̣т̣ха̄таббо. ка̄лассева пана никкхамитва̄ ан̇гайуттат̣т̣ха̄не арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. саче арун̣ут̣т̣ха̄навела̄йам̣ тесам̣ а̄ба̄дхо вад̣д̣хати, тесам̣йева киччам̣ ка̄таббам̣. на дхутан̇гасуддхикена бхавитаббанти идамасса видха̄нам̣.

пабхедато пана айампи тивидхо хоти. таттха уккат̣т̣хена саббака̄лам̣ аран̃н̃е арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. маджджхимо чатта̄ро вассике ма̄се га̄манте васитум̣ лабхати. мудуко хемантикепи.

имесам̣ пана тин̣н̣ампи йатха̄ париччхинне ка̄ле аран̃н̃ато а̄гантва̄ га̄мантасена̄сане дхаммассаванам̣ сун̣анта̄нам̣ арун̣е ут̣т̣хитепи дхутан̇гам̣ на бхиджджати. сутва̄ гаччханта̄нам̣ антара̄магге ут̣т̣хитепи на бхиджджати. саче пана ут̣т̣хитепи дхаммакатхике мухуттам̣ нипаджджитва̄ гамисса̄ма̄ти нидда̄йанта̄нам̣ арун̣ам̣ ут̣т̣хахати, аттано ва̄ ручийа̄ га̄мантасена̄сане арун̣ам̣ ут̣т̣хапенти, дхутан̇гам̣ бхиджджатӣти айаметтха бхедо.

айам̣ пана̄нисам̣со, а̄ран̃н̃ико бхиккху аран̃н̃асан̃н̃ам̣ манасикаронто бхаббо аладдхам̣ ва̄ сама̄дхим̣ пат̣иладдхум̣ ладдхам̣ ва̄ раккхитум̣, саттха̄писса аттамано хоти. йатха̄ха – ‘‘тена̄хам̣, на̄гита, тасса бхиккхуно аттамано хоми аран̃н̃авиха̄рена̄’’ти (а. ни. 6.42; 8.86). пантасена̄санава̄сино часса асаппа̄йарӯпа̄дайо читтам̣ на виккхипанти, вигатасанта̄со хоти, джӣвитаникантим̣ джахати, павивекасукхарасам̣ асса̄дети, пам̣сукӯлика̄дибха̄вопи часса патирӯпо хотӣти.

павивитто асам̣сат̣т̣хо, пантасена̄сане рато;

а̄ра̄дхайанто на̄тхасса, ванава̄сена ма̄насам̣.

еко аран̃н̃е нивасам̣, йам̣ сукхам̣ лабхате йати;

расам̣ тасса на винданти, апи дева̄ саиндака̄.

пам̣сукӯлан̃ча есова, кавачам̣ вийа дха̄райам̣;

аран̃н̃асан̇га̄магато, авасесадхута̄йудхо.

саматтхо начирассева, джетум̣ ма̄рам̣ сава̄хиним̣;

тасма̄ аран̃н̃ава̄самхи, ратим̣ кайира̄тха пан̣д̣итоти.

айам̣ а̄ран̃н̃икан̇ге сама̄да̄навидха̄наппабхедабхеда̄нисам̣саван̣н̣ана̄.