12. саббана̄матам̣садисана̄мана̄микападама̄ла̄
ито парам̣ паваккха̄ми, саббана̄ман̃ча тассамам̣;
на̄ман̃ча йоджитам̣ на̄на̄-на̄мехева висесато.
йа̄ни хонти тилин̇га̄ни, анукӯла̄ни йа̄ни ча;
тилин̇га̄нам̣ висесена, пада̄нета̄ни на̄мато.
‘‘саббаса̄дха̄ран̣ака̄ни, на̄ма̄ни’’ччева аттхато;
саббана̄ма̄ни вуччанти, саттавӣсати сан̇кхато.
тесу ка̄ничи рӯпехи, сеса̄н̃н̃ехи ча йуджджаре;
ка̄ничи пана сахева, етесам̣ лаккхан̣ам̣ идам̣.
етасма̄ лаккхан̣а̄ муттам̣, на падам̣ саббана̄микам̣;
тасма̄тӣта̄дайо садда̄, гун̣ана̄ма̄ни вуччаре.
саббана̄ма̄ни на̄ма – сабба катара катама убхайа итараан̃н̃а ан̃н̃атара ан̃н̃атама пубба пара апара даккхин̣а уттара адхарайата ета има амуким̣ ека убха двити чату тумха амха иччета̄ни саттавӣса.
етесу саббасаддо сакалаттхо, со ча саббасабба̄дивасена н̃еййо. катара катамасадда̄ пуччханаттха̄. убхайасаддо двиавайавасамуда̄йавачано. итарасаддо вуттапат̣ийогӣвачано. ан̃н̃асаддо адхигата̄паравачано. ан̃н̃атара ан̃н̃атамасадда̄ анийаматтха̄. пубба̄дайо уттарапарийанта̄ диса̄ка̄ла̄диваваттха̄вачана̄. татха̄ хи пубба пара̄ пара даккхин̣уттарасадда̄ пуллин̇гатте йатха̄рахам̣ ка̄ладеса̄дивачана̄, иттхилин̇гатте диса̄дивачана̄, напум̣сакалин̇гатте т̣ха̄на̄дивачана̄. адхарасаддопи хет̣т̣химаттхава̄чако ваваттха̄вачанойева, со ча тилин̇го ‘‘адхаро патто. адхара̄ аран̣ӣ, адхарам̣ бха̄джана’’мити, йам̣саддо анийаматтхо. там̣саддо параммукха̄вачано. етасаддо самӣпавачано. имасаддо аччантасамӣпавачано. амусаддо дӯравачано. ким̣саддо пуччханаттхо. екасаддо сан̇кха̄дивачано. вуттан̃хи –
екасаддо ан̃н̃аттхасет̣т̣хаасаха̄йасан̇кха̄дӣсу диссати. татха̄ хеса ‘‘сассато атта̄ ча локо ча, идамева саччам̣ могхаман̃н̃анти, иттхеке абхивадантӣ’’тиа̄дӣсу ан̃н̃аттхе диссати. ‘‘четасо екодибха̄ва’’нтиа̄дӣсу сет̣т̣хе. ‘‘еко вӯпакат̣т̣хо’’тиа̄дӣсу асаха̄йе. ‘‘екова кхо бхиккхаве кхан̣о ча самайо ча брахмачарийава̄са̄йа̄’’тиа̄дӣсу сан̇кха̄йанти.
йаттхеса сан̇кха̄вачано, таттхекавачанантова. убхасаддо двисаддапарийа̄йо. двитичатусадда̄ сан̇кха̄вачана̄, саббака̄лам̣ бахувачананта̄ва. тумхасаддо йена катхети, тасмим̣ ваттаббавачанам̣. амхасаддо аттани ваттаббавачанам̣.
ида̄ни тесам̣ на̄микападама̄лам̣ катхайа̄ма –
саббо, саббе. саббам̣, саббе. саббена, саббехи, саббебхи. саббасса, саббесам̣, саббеса̄нам̣. саббасма̄, саббамха̄, саббехи, саббебхи. саббасса, саббесам̣, саббеса̄нам̣. саббасмим̣, саббамхи, саббесу. бхо сабба, бхаванто саббе.
татра ‘‘саббо бхӯто, саббе бхӯта̄’’тиа̄дина̄, ‘‘саббо пурисо, саббе пуриса̄’’тиа̄дина̄ ча найена сабба̄ни пуллин̇гана̄мехи саддхим̣ йоджетабба̄ни. йа̄ни пана йамакамаха̄тхерена пуннапум̣сакависайе сабба катара катама̄дӣнам̣ ан̃н̃а̄нипи рӯпа̄ни вутта̄ни. там̣ йатха̄?
‘‘сабба̄’’ ичча̄дикам̣ рӯпам̣, ниссакке бхуммаке пана;
‘‘саббе’’ ичча̄дикам̣ рӯпам̣, йамакена пака̄ситам̣.
тан̃че упапариккхитва̄, йуттам̣ ган̣ханту йогино;
саббана̄микарӯпан̃хи, вивидхам̣ дуббудхам̣ йато.
сабба̄, сабба̄, сабба̄йо. саббам̣, сабба̄, сабба̄йо. сабба̄йа, саббасса̄, сабба̄хи, сабба̄бхи. сабба̄йа, саббасса̄, сабба̄сам̣. сабба̄йа, саббасса̄, сабба̄хи, сабба̄бхи. сабба̄йа, саббасса̄, сабба̄сам̣. сабба̄йам̣, саббасса̄, саббассам̣, сабба̄су. бхоти саббе, бхотийо сабба̄, сабба̄йо. иттхилин̇гатте на̄микападама̄ла̄.
еттха ‘‘сабба̄ бха̄вика̄, сабба̄ бха̄вика̄йо’’ти, ‘‘сабба̄ кан̃н̃а̄, сабба̄ кан̃н̃а̄йо’’ти ча а̄дина̄ иттхилин̇гасаббана̄ма̄ни саббехи иттхилин̇гехи саддхим̣ йоджетабба̄ни. еттха ча ‘‘саббасса̄’’ти падам̣ татийа̄чатуттхӣпан̃чамӣчхат̣т̣хӣсаттамӣвасена пан̃чадха̄ вибхаттам̣ ‘‘тасса̄ кума̄рика̄йа саддхи’’нти каран̣аппайога̄дидассанато. саббасса̄ кан̃н̃а̄йа катам̣. саббасса̄ кан̃н̃а̄йа дети. айам̣ кан̃н̃а̄ саббасса̄ кан̃н̃а̄йа хӣна̄ вирӯпа̄. айам̣ кан̃н̃а̄ саббасса̄ кан̃н̃а̄йа уттама̄ абхирӯпа̄. саббасса̄ кан̃н̃а̄йа апети, саббасса̄ кан̃н̃а̄йа дханам̣. саббасса̄ кан̃н̃а̄йа патит̣т̣хитам̣.
саббам̣, сабба̄ни. саббам̣, сабба̄ни. саббена, саббехи, саббебхи. саббасса, саббесам̣, саббеса̄нам̣. саббасма̄, саббамха̄, саббехи, саббебхи. саббасса, саббесам̣, саббеса̄нам̣. саббасмим̣, саббамхи, саббесу. бхо сабба, бхаванто сабба̄ни. напум̣сакалин̇гатте на̄микападама̄ла̄.
еттха ‘‘саббам̣ бхӯтам̣, сабба̄ни бхӯта̄ни. саббам̣ читтам̣, сабба̄ни читта̄нӣ’’ти ча а̄дина̄ напум̣сакалин̇гасаббана̄ма̄ни саббехи напум̣сакалин̇гехи саддхим̣ йоджетабба̄ни. евам̣ саббасаддасса лин̇гаттайавасена падама̄ла̄ бхавати.
ида̄нисса парападена саддхим̣ сама̄со ведитаббо ‘‘саббаса̄дха̄ран̣о саббаверӣ’’ити. таттха саббесам̣ са̄дха̄ран̣о саббаса̄дха̄ран̣о. саббесам̣ верӣ, саббе ва̄ верино йасса сойам̣ саббаверӣти сама̄савиггахо. йатха̄ пана саббасаддасса падама̄ла̄ лин̇гаттайавасена йоджита̄, евам̣ катарасадда̄дӣнампи адхарасаддапарийанта̄нам̣ йоджетабба̄.
татра̄йам̣ убхайасаддаваджджито пуллин̇гапеййа̄ло –
катаро, катаре. катарам̣…пе… бхо катара, бхаванто катаре. катамо, катаме. итаро, итаре. ан̃н̃о, ан̃н̃е. ан̃н̃атаро, ан̃н̃атаре. ан̃н̃атамо, ан̃н̃атаме. пуббо, пуббе. паро, паре. апаро, апаре. даккхин̣о, даккхин̣е. уттаро, уттаре. адхаро, адхаре…пе… бхо адхара, бхаванто адхарети.
айам̣ пана убхайасаддасахито напум̣сакалин̇гапеййа̄ло –
катарам̣, катара̄ни. катарам̣…пе… бхо катара, бхаванто катара̄ни. катамам̣. убхайам̣. итарам̣. ан̃н̃ам̣. ан̃н̃атарам̣. ан̃н̃атамам̣. пуббам̣. парам̣. апарам̣. даккхин̣ам̣. уттарам̣. адхарам̣, адхара̄ни. адхарам̣…пе… бхо адхара, бхаванто адхара̄нӣти.
ида̄ни пуннапум̣сакалин̇га̄нам̣ парасадда̄дӣнам̣ рӯпантараниддесо вуччати. качча̄йанасмин̃хи ‘‘пуриса̄’’ти вийа ‘‘пара̄’’ти пат̣хама̄бахувачанам̣ диссати. еварӯпо найо апарасаббакатара̄дӣсу ан̃н̃атамапарийоса̄несу навасу аппасиддхо, лаббхама̄но пуббадаккхин̣уттара̄дхаресу чатӯсу лаббхеййа. татха̄ ‘‘пурисе’’ти вийа па̄л̣иа̄дӣсу ‘‘пуббе’’ти саччасан̇кхепе ‘‘итаре’’ти, качча̄йане ча ‘‘паре’’ти саттамӣекавачанам̣ диссати. еварӯпо найо сабба ан̃н̃асаддесу аппасиддхо, лаббхама̄но катаракатама̄дӣсу сесесу адхарапарийоса̄несу два̄дасасу лаббхеййа. татха̄ ‘‘пуриса̄’’ти вийа сабба̄ катара̄ ичча̄ди пан̃чамӣекавачананайо па̄л̣иа̄дӣсу аппасиддхо. евам̣ сантепи айам̣ найо пунаппунам̣ упапариккхитва̄ йутто че, гахетаббо.
айам̣ пана убхайасаддасахито иттхилин̇гапеййа̄ло –
катара̄, катара̄, катара̄йо. катарам̣…пе… бхоти катаре, бхотийо катара̄, катара̄йо. катама̄. убхайа̄. итара̄. ан̃н̃атара̄. ан̃н̃атама̄. пубба̄. пара̄. апара̄. даккхин̣а̄. уттара̄. адхара̄, адхара̄, адхара̄йо. адхарам̣…пе… бхоти адхаре, бхотийо адхара̄, адхара̄йоти.
йасма̄ панетесу итара ан̃н̃а ан̃н̃атара ан̃н̃атама̄нам̣ па̄л̣ийа̄дӣсу ‘‘итарисса̄’’тиа̄дидассанато кочи бхедо ваттаббо, тасма̄ чатуттхӣчхат̣т̣хӣнам̣ екавачанат̣т̣ха̄не ‘‘итарисса̄, итара̄йа, ан̃н̃исса̄, ан̃н̃а̄йа. ан̃н̃атарисса̄, ан̃н̃атара̄йа, ан̃н̃атамисса̄, ан̃н̃атама̄йа̄’’ти йоджетаббам̣. татха̄ татийа̄пан̃чамӣнамекавачанат̣т̣ха̄не ‘‘тасса̄ кума̄рика̄йа саддхим̣. касса̄хам̣ кена ха̄йа̄мӣ’’ти каран̣аниссаккаппайогадассанато саттамийа̄ панекавачанат̣т̣ха̄не ‘‘итарисса̄, итариссам̣, итара̄йа, итара̄йам̣, ан̃н̃исса̄, ан̃н̃иссам̣, ан̃н̃а̄йа, ан̃н̃а̄йам̣, ан̃н̃атарисса̄, ан̃н̃атариссам̣, ан̃н̃атара̄йа, ан̃н̃атара̄йам̣, ан̃н̃атамисса̄, ан̃н̃атамиссам̣, ан̃н̃атама̄йа, ан̃н̃атама̄йа’’нти йоджетаббам̣ ‘‘ан̃н̃атаро бхиккху ан̃н̃атарисса̄ иттхийа̄ пат̣ибаддхачитто хотӣ’’ти па̄л̣идассанато.
татра саббасаддо саббасаббам̣, падесасаббам̣, а̄йатанасаббам̣, сакка̄йасаббанти чатӯсу висайесу дит̣т̣хаппайого. татха̄ хеса ‘‘саббе дхамма̄ сабба̄ка̄рена буддхасса бхагавато н̃а̄н̣амукхе а̄па̄тхама̄гаччхантӣ’’тиа̄дӣсу саббасаббасмим̣ а̄гато. ‘‘саббесам̣ во са̄рипутта̄ субха̄ситам̣ парийа̄йена̄’’тиа̄дӣсу падесасаббасмим̣. ‘‘саббам̣ во бхиккхаве десесса̄ми, там̣ сун̣а̄тха са̄дхукам̣ манаси каротха, бха̄сисса̄ми…пе… катаман̃ча бхиккхаве саббам̣ чаккхун̃чева рӯпа̄ ча…пе… мано чева дхамма̄ ча̄’’ти еттха а̄йатанасаббасмим̣. ‘‘саббам̣ саббато сан̃джа̄на̄тӣ’’тиа̄дӣсу сакка̄йасаббасмим̣. таттха саббасаббасмим̣ а̄гато ниппадесо, итаресу тӣсу саппадесоти ведитаббо. иччевам̣ –
саббасаббападесесу, атхо а̄йатанепи ча;
сакка̄йе ча̄ти чатӯсу, саббасаддо паваттати.
катара катамасаддесу катарасаддо аппесу екам̣ ва̄ две ва̄ тӣн̣и ва̄ бхиййо ва̄ аппамупа̄да̄йа ваттати. катамасаддо бахӯсу екам̣ ва̄ две ва̄ тӣн̣и ва̄ бахум̣ ва̄ упа̄да̄йа ваттати. катарасаддо хи аппависайо, катамасаддо бахувисайо. татриме пайога̄ ‘‘катарена маггена гантаббам̣. самуддо катаро айам̣. катамо тасмим̣ самайе пхассо хоти. катаме дхамма̄ кусала̄. диса̄ чатассо видиса̄ чатассо, уддхам̣ адхо даса дисата̄, има̄йо, катамам̣ дисам̣ тит̣т̣хати на̄гара̄джа̄’’. иччевама̄дайо бхаванти. убхайо. убхайам̣. убхайо. убхайена. сесам̣ пуллин̇ге саббасаддасамам̣. убхайо джана̄ тит̣т̣ханти. убхайо джане пассати. йатха̄ убхо путта̄. убхо путтети. ‘‘убхайо’’ти хи падам̣ ‘‘убхо’’ти падамива бахувачанантабха̄вена пасиддхам̣, на твекавачанантабха̄вена. еттха хи –
‘‘екараттена убхайо, туван̃ча дханусекха ча;
аннамева̄бхинанданти, убхайо девама̄нуса̄’’
‘‘убхайо те пита̄бха̄таро’’ти тадаттхаса̄дхака̄ни нидассанапада̄ни ведитабба̄ни. йада̄ пана̄йасманто ‘‘убхайо’’ти екавачанантам̣ пассеййа̄тха, тада̄ са̄дхукам̣ манаси каротха. ко хи саматтхо анантанайапат̣иман̣д̣ите са̄т̣т̣хакатхе тепит̣аке джинаса̄сане ниравасесато найам̣ дат̣т̣хум̣ дассетун̃ча ан̃н̃атра а̄гама̄дхигамасампаннена пабхиннапат̣исамбхидена. идан̃четтхупалаккхитаббам̣ –
ан̃н̃асаддо пуббасаддо, даккхин̣о чуттаро паро;
саббана̄месу гайханти, асаббана̄микесупи.
етесан̃хи саббана̄месу сан̇гахо вибха̄витова.
ида̄ни асаббана̄месу сан̇гахо вуччате – таттха ан̃н̃асаддо та̄ва йада̄ ба̄лава̄чако, тада̄ саббана̄мам̣ на̄ма на хоти. асаббана̄матта̄ ча саббатха̄пи пуриса кан̃н̃а̄ читтанайенева йоджетаббо. татха̄ хи на джа̄на̄тӣти ан̃н̃о, ба̄ло пурисо. на джа̄на̄тӣти ан̃н̃а̄, ба̄ла̄ иттхӣ. на джа̄на̄тӣти ан̃н̃ам̣, ба̄лам̣ куланти вачанаттхо. евам̣ видитва̄ пуллин̇гат̣т̣ха̄не ‘‘ан̃н̃о, ан̃н̃а̄. ан̃н̃ам̣, ан̃н̃е’’тиа̄дина̄ пурисанайенева на̄микападама̄ла̄ йоджетабба̄. иттхилин̇гат̣т̣ха̄не ‘‘ан̃н̃а̄, ан̃н̃а̄, ан̃н̃а̄йо’’тиа̄дина̄ кан̃н̃а̄найенева, напум̣сакалин̇гат̣т̣ха̄не ‘‘ан̃н̃ам̣, ан̃н̃а̄нӣ’’тиа̄дина̄ читтанайенева йоджетабба̄.
имасмин̃хи аттхависесе ба̄ладжане ваттука̄мена ‘‘ан̃н̃а̄ джана̄’’ти аватва̄ ‘‘ан̃н̃е джана̄’’ти вутте тасса там̣ вачанам̣ адхиппетаттхам̣ на са̄дхети ан̃н̃атха̄ аттхасса гахетаббатта̄. татха̄ ‘‘ан̃н̃а̄нам̣ джана̄на’’нти аватва̄ ‘‘ан̃н̃есам̣ джана̄нам̣, ан̃н̃еса̄нам̣ джана̄на’’нти ва̄ вутте тасса там̣ вачанам̣ адхиппетаттхам̣ на са̄дхети. татха̄ ‘‘ан̃н̃а̄нам̣ иттхӣна’’нти аватва̄ ‘‘ан̃н̃а̄сам̣ иттхӣна’’нти вуттепи, ‘‘ан̃н̃а̄нам̣ кула̄на’’нти аватва̄ ‘‘ан̃н̃есам̣ кула̄нам̣, ан̃н̃еса̄нам̣ кула̄на’’нти ва̄ вуттепи. саббана̄микавасена пана адхигата̄паравачаниччха̄йам̣ ‘‘ан̃н̃е джана̄’’тиа̄дина̄ ваттаббам̣, на ‘‘ан̃н̃а̄ джана̄’’тиа̄дина̄. татха̄ хи ‘‘ан̃н̃а̄ джана̄’’тиа̄дина̄ вуттавачанам̣ адхиппетаттхам̣ на са̄дхети ан̃н̃атха̄ аттхасса гахетаббатта̄. ити йаттха ‘‘ан̃н̃а̄ джана̄’’тиа̄дивачанам̣ упападжджати, ‘‘ан̃н̃е джана̄’’тиа̄дивачанам̣ нупападжджати, йаттха пана ‘‘ан̃н̃е джана̄’’тиа̄дивачанам̣ упападжджати, ‘‘ан̃н̃а̄ джана̄’’тиа̄дивачанам̣ нупападжджати. йа̄ етасмим̣ аттхависесе саллаккхан̣а̄ пан̃н̃а̄, айам̣ нӣтийа̄ магго йутта̄йуттивича̄ран̣е хетутта̄, локасмин̃хи йутта̄йуттивича̄ран̣а̄ нӣтӣти вутта̄. са̄ ча вина̄ пан̃н̃а̄йа на сиджджхати. евам̣ ан̃н̃асаддо асаббана̄микопи бхавати.
пубба даккхин̣уттара парасаддесу пуббасаддо йаттха падха̄нава̄чако, йаттха ча ‘‘семхам̣ пуббо’’тиа̄дӣсу лохитакопаджава̄чако, таттха асаббана̄мико. пат̣хаматтхе тилин̇го, дутийаттхе екалин̇го. уттаматтхава̄чако пана уттарасаддо ча парасаддо ча асаббана̄мико тилин̇гойева. татха̄ ‘‘даккхин̣асса̄ вахантима’’нти еттха вийа сусиккхитаттхачатураттхава̄чако даккхин̣асаддо. ‘‘пета̄нам̣ даккхин̣ам̣ даджджа̄’’тиа̄дӣсу пана деййадхаммава̄чако даккхин̣а̄саддо нийога̄ иттхилин̇го асаббана̄микойева. евам̣ ан̃н̃а пубба даккхин̣уттара парасадда̄ асаббана̄мика̄пи сантӣти тесам̣ саббана̄месупи асаббана̄месупи сан̇гахо ведитаббо.
ида̄ни катарасадда̄дӣнам̣ парападена саддхим̣ сама̄со нӣйате ‘‘катарага̄мава̄сӣ катамага̄мава̄сӣ. убхайага̄мава̄сино, итарага̄мава̄сӣ ан̃н̃атарага̄мава̄сӣ, пуббадиса̄, параджано, даккхин̣адиса̄, уттарадиса̄, адхарапатто’’ти. татра ‘‘катаро га̄мо катарага̄мо, катамо га̄мо катамага̄мо, убхайо га̄ма̄ убхайага̄ма̄’’тиа̄дина̄ йатха̄рахам̣ сама̄савиггахо, катарасаддасса пана катамасаддена саддхим̣ сама̄сам̣ иччханти двидха̄ ча рӯпа̄ни гарӯ ‘‘катаро ча катамо ча катаракатаме катаракатама̄ ва̄’’ти. тасма̄ саббана̄миканайена суддхана̄микесу пурисанайена ча катара катамасаддасса на̄микападама̄ла̄ йоджетабба̄, тенасса сампада̄наса̄мивачанат̣т̣ха̄несу ‘‘катаракатамесам̣, катаракатамеса̄нам̣, катаракатама̄на’’нти тӣн̣и рӯпа̄ни сийум̣ ‘‘катара̄ ча катама̄ ча катаракатама̄’’ти евам̣ иттхилин̇гавасена катасама̄се пана саббана̄миканайена, суддхана̄микесу кан̃н̃а̄найена ча йоджетабба̄. ‘‘катаран̃ча катаман̃ча катаракатама̄нӣ’’ти евам̣ напум̣сакалин̇гавасена катасама̄се саббана̄миканайена, суддхана̄микесу читтанайена ча йоджетабба̄.
айам̣ панеттха висесопи ведитаббо – пубба̄пара̄дисадда̄ двандасама̄са̄дивидхим̣ патва̄ сехи рӯпехи рӯпаванто на хонти, там̣ йатха̄? пубба̄пара̄, адхаруттара̄, ма̄сапубба̄ пуриса̄, дит̣т̣хапубба̄ пуриса̄, татха̄гатам̣ дит̣т̣хапубба̄ са̄вака̄, идам̣ пуллин̇гатте пат̣хама̄бахувачанарӯпам̣. еттхека̄ро а̄десабхӯто на диссати. пубба̄пара̄нам̣ адхаруттара̄нам̣, ма̄сапубба̄нам̣ пуриса̄нам̣, идам̣ пуллин̇гатте чатуттхӣчхат̣т̣хӣнам̣ бахувачанарӯпам̣. еттха сам̣ са̄намиччете а̄десабхӯта̄ на диссанти. татха̄гатам̣ дит̣т̣хапубба̄нам̣ са̄вака̄нам̣, татха̄гатам̣ дит̣т̣хапубба̄нам̣ са̄вика̄нам̣, кула̄нам̣ ва̄, идам̣ тилин̇гатте чатуттхӣчхат̣т̣хӣнам̣ бахувачанарӯпам̣. еттха̄пи сам̣ са̄намиччете а̄десабхӯта̄ на диссанти. ма̄сапубба̄йам̣ ма̄сапубба̄йа, пийапубба̄йам̣ пийапубба̄йа, идамиттхилин̇гатте саттамӣчатуттхӣчхат̣т̣хӣнам̣ екавачанарӯпам̣. еттха̄десабхӯта̄ сам̣ са̄ на диссанти. ма̄сапубба̄нам̣ иттхӣнам̣, пийапубба̄нам̣ иттхӣнам̣, идамиттхилин̇гатте чатуттхӣчхат̣т̣хӣбахувачанарӯпам̣. еттха пана̄десабхӯто самиччесо на диссати. ан̃н̃а̄нипи йатха̄самбхавам̣ йоджетабба̄ни, пубба̄пара̄дӣнам̣ сама̄савиггахам̣ сама̄сапариччхеде пака̄сесса̄ма.
ида̄ни йам̣саддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
йо, йе. йам̣, йе. йена, йехи, йебхи. йасса, йесам̣, йеса̄нам̣. йасма̄, йамха̄, йехи, йебхи. йасса, йесам̣, йеса̄нам̣. йасмим̣, йамхи, йесу. идам̣ пуллин̇гам̣. йам̣, йа̄ни. йам̣, йа̄ни. йена. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣. атха ва̄ йам̣, йа̄ни, йа̄. йам̣, йа̄ни, йе. йена. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣. каттхачи хи ника̄ралопо бхавати. атха ва̄ пана ника̄расса а̄ка̄река̄ра̄деса̄пи га̄тха̄висайе.
‘‘йа̄ пуббе бодхисатта̄нам̣, паллан̇каварама̄бхудже;
нимитта̄ни падиссанти, та̄ни аджджа падиссаре’’ти ча,
‘‘ким̣ ма̄н̣авасса ратана̄ни аттхи, йе там̣ джинанто харе аккхадхутто’’ти ча идаметтха па̄л̣инидассанам̣. идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
йа̄, йа̄, йа̄йо. йам̣, йа̄, йа̄йо. йа̄йа, йа̄хи, йа̄бхи. йа̄йа, йасса̄, йа̄сам̣. йа̄йа, йа̄хи, йа̄бхи. йа̄йа, йасса̄, йа̄сам̣. йассам̣, йа̄йам̣, йа̄су. иттхилин̇гам̣. евам̣ йам̣саддасса лин̇гаттайавасена падама̄ла̄ бхавати. еттха̄лапанапада̄ни на лаббханти. татха̄ там̣садда̄дӣнам̣ падама̄ла̄дӣсупи.
еттха пана йанти саддасса аттхуддха̄ро вуччате – йанти саддо ‘‘йам̣ ме бханте дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣, а̄рочеми там̣ бханте бхагавато’’тиа̄дӣсу паччаттавачане диссати. ‘‘йантам̣ апуччхимха акиттайӣ но, ан̃н̃ам̣ там̣ пуччха̄ма тадин̇гха брӯхӣ’’тиа̄дӣсу упайогавачане. ‘‘ат̣т̣ха̄ наметам̣ бхиккхаве анавака̄со, йам̣ екисса̄ локадха̄туйа̄’’тиа̄дӣсу каран̣авачане. ‘‘йам̣ випассӣ бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо локе удапа̄дӣ’’тиа̄дӣсу бхуммавачане диссати. еттхедам̣ вуччати –
‘‘паччатте упайоге ча, бхумме ча каран̣епи ча;
чатӯсветесу т̣ха̄несу, йанти саддо паваттатӣ’’ти.
парападена саддхим̣ йам̣саддасса сама̄сопи ведитаббо ‘‘йам̣кхандха̄ди, йам̣гун̣а̄, йаггун̣а̄’’ти. таттха йо кхандха̄ди йам̣кхандха̄ди, йе гун̣а̄ йам̣гун̣а̄ти сама̄савиггахо. татха̄ хи висуддхимагге ‘‘йам̣гун̣анемиттикан̃четам̣ на̄мам̣, тесам̣ гун̣а̄нам̣ пака̄санаттхам̣ имам̣ га̄тхам̣ вадантӣ’’ти етасмим̣ паде ‘‘йе гун̣а̄ йам̣гун̣а̄, йам̣гун̣а̄ ева нимиттам̣ йам̣гун̣анимиттам̣, тато джа̄там̣ ‘бхагава̄’ти идам̣ на̄манти йам̣гун̣анемиттика’’нти ниббачанамиччхитаббам̣. йаггун̣а̄ти еттха пана ‘‘йасса гун̣а̄ йаггун̣а̄’’ти ниббачанам̣. татха̄ хи –
‘‘апи саббан̃н̃ута̄ пан̃н̃а̄, йаггун̣антам̣ на джа̄нийа̄;
атха ка̄ тасса виджан̃н̃а̄, там̣ буддхам̣ бхӯгун̣ам̣ наме’’ти
пора̄н̣акавирачана̄йам̣ ‘‘йасса гун̣а̄ йаггун̣а̄’’ти ниббачанамиччхитаббам̣.
йасаддасса сама̄самхи, саддхим̣ парападехи ве;
ниггахӣта̄гамо ва̄тха, двибха̄во ва̄ сийа̄ двидха̄.
евам̣ йасаддасса сама̄со саллаккхитаббо.
ида̄ни тасаддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
со, те. нам̣, там̣, не, те. нена, тена, нехи, техи, небхи, тебхи. асса, насса, тасса, ‘несам̣, тесам̣ (а̄сам̣). асма̄, насма̄, тасма̄, намха̄, тамха̄, нехи, техи, небхи, тебхи. асса, насса, тасса, несам̣, тесам̣ (а̄сам̣). асмим̣, насмим̣, тасмим̣, амхи, намхи, тамхи, тйамхи, несу, тесу. идам̣ пуллин̇гам̣. еттха ча а̄сам̣саддасса аттхибха̄ве ‘‘нева̄сам̣ кеса̄ диссанти, хаттхапа̄да̄ ча джа̄лино’’ти га̄тха̄ нидассанам̣, со ча тилин̇го дат̣т̣хаббо. тйамхӣти падасса аттхибха̄ве –
‘‘йада̄сса сӣлам̣ пан̃н̃ан̃ча, сочеййан̃ча̄дхигаччхати;
атха висса̄сате тйамхи, гуйхан̃часса на раккхатӣ’’ти
айам̣ га̄тха̄ нидассанам̣. айаметтха рӯпависесо саллаккхитаббо – арийавинайети ва̄ саппурисавинайети ва̄. есе се еке екат̣т̣хети па̄л̣иппадесе паччаттекавачанака̄намета тасадда̄нам̣ ека̄рантаниддесопи диссатӣти.
еттха пана тесаддасса аттхуддха̄ро вуччате – тесаддо ‘‘на те сукхам̣ паджа̄нанти, йе на пассанти нандана’’нтиа̄дӣсу там̣саддасса васена паччаттабахувачане а̄гато, ‘‘те на пасса̄ми да̄раке’’тиа̄дӣсу упайогабахувачане. ‘‘намо те пуриса̄джан̃н̃а, намо те пурисуттама. намо те буддха вӣраттхӯ’’ти ча а̄дӣсу тумхасаддасса васена сампада̄не, туйханти аттхоти ваданти. ‘‘кинте дит̣т̣хам̣ кинти те дит̣т̣хам̣, упадхӣ те саматикканта̄, а̄сава̄ те пада̄лита̄’’ти ча а̄дӣсу каран̣е. ‘‘кинте ватам̣ ким̣ пана брахмачарийа’’нтиа̄дӣсу са̄миаттхе, тава̄ти аттхоти ваданти. еттхетам̣ вуччати –
‘‘паччатте упайоге ча, каран̣е сампада̄нийе;
са̄мимхи ча̄ти тесаддо, пан̃часваттхесу диссатӣ’’ти.
там̣, та̄ни. там̣, та̄ни. нена, тена ичча̄ди. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣. идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
са̄, та̄, та̄йо. нам̣, там̣, на̄, та̄, на̄йо, та̄йо. на̄йа, та̄йа, на̄хи, та̄хи, на̄бхи, та̄бхи. асса̄, насса̄, (тисса̄,) тасса̄, на̄йа, та̄йа, на̄сам̣, та̄сам̣, са̄нам̣, а̄сам̣. асса̄, насса̄, тасса̄, на̄йа, та̄йа, на̄хи, та̄хи, на̄бхи, та̄бхи. асса̄, насса̄, (тисса̄,) тасса̄, на̄йа, та̄йа, на̄сам̣, та̄сам̣, са̄нам̣, а̄сам̣. на̄йа, та̄йа, ассам̣, нассам̣, тиссам̣, тассам̣, на̄йам̣, та̄йам̣, на̄су, та̄су, тйа̄су. идам̣ иттхилин̇гам̣.
еттха пана ‘‘абхиккамо са̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, на̄сам̣ куджджханти пан̣д̣ита̄. кхид̣д̣а̄ пан̣ихита̄ тйа̄су, рати тйа̄су патит̣т̣хита̄. бӣджа̄ни тйа̄су рухантӣ’’ти пайогадассанато ‘‘са̄нам̣ а̄сам̣ тйа̄сӯ’’ти има̄ни вутта̄ни аккхарачинтака̄нам̣ н̃а̄н̣ачаккхусаммуйханат̣т̣ха̄набхӯта̄ни. евам̣ параммукхавачанасса там̣саддасса на̄микападама̄ла̄ бхавати.
еттха ча идам̣ ваттаббам̣ –
‘‘там̣ твам̣ гантва̄на йа̄чассу’’, ичча̄дӣсу падиссаре;
а̄до там̣ тетиа̄дӣни, нантиа̄дӣни но татха̄.
нам̣ не нена̄тиа̄дӣни, во ноичча̄дайо вийа;
падато парабха̄вамхи, дит̣т̣ха̄ни джинаса̄сане.
‘‘атха нам̣ атха не а̄ха, на ча нам̣ пат̣инандати’’;
ичча̄дӣни пайога̄ни, дассетабба̄ни вин̃н̃уна̄.
ко четтха вадеййа –
‘‘йатха̄ надӣ ча пантхо ча, па̄на̄га̄рам̣ сабха̄ папа̄;
евам̣ локиттхийо на̄ма, на̄сам̣ куджджханти пан̣д̣ита̄’’ти
еттха –
падато апараттепи, на̄сам̣саддасса дассана̄;
а̄допи иччхитабба̄ва, нам̣ неичча̄дайо ити.
со паневанту ваттаббо, ‘‘тава ва̄де на лаббхати;
на̄сам̣саддо насаддо ча, а̄сам̣саддо ча лаббхаре.
тасма̄ ‘а̄сам̣ на куджджханти, иттхӣнам̣ пан̣д̣ита̄’ити;
аттхова бхавате евам̣, сут̣т̣ху дха̄рехи пан̣д̣ита̄’’ти.
атха ва̄ йасма̄ нируттипит̣аке ‘‘нам̣ пурисам̣ пассати, не пурисе пассатӣ’’тиа̄дина̄ падато апараттепи ‘‘нам̣, не’’ ичча̄дӣни пада̄ни вутта̄ни, тасма̄ тена̄пи найена падато апара̄нипи та̄ни када̄чи сийум̣. майам̣ пана па̄л̣инайа̄нуса̄рена тесам̣ паваттим̣ вада̄ма, идам̣ т̣ха̄нам̣ сут̣т̣ху вича̄ретаббам̣.
еттха пана тасаддасса парападехи саддхим̣ сама̄сопи ведитаббо ‘‘там̣путто, там̣садисо, таннинно, таппон̣о, таппаббха̄ро, таббхӯто, таггун̣о, тассадисо’’ти.
тасаддасса сама̄самхи, саддхим̣ парападехи ве;
ниггахӣта̄гамо пубба-паде двиттанту паччхиме.
евам̣ тасаддасса сама̄со саллаккхитаббо.
ида̄ни етасаддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
есо, ете. етам̣, ете. етена, етехи, етебхи. етасса, етесам̣, етеса̄нам̣. етасма̄, етамха̄, етехи, етебхи. етасса, етесам̣, етеса̄нам̣. етасмим̣, етамхи, етесу. идам̣ пуллин̇гам̣.
етам̣, ета̄ни. етам̣, ета̄ни. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣, идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
еса̄, ета̄, ета̄йо. етам̣, ета̄, ета̄йо. ета̄йа, ета̄хи, ета̄бхи. ета̄йа, етисса̄, етисса̄йа, ета̄сам̣. ета̄йа, ета̄хи, ета̄бхи. ета̄йа, етисса̄, етисса̄йа, ета̄сам̣. ета̄йа, етиссам̣, ета̄су. идам̣ иттхилин̇гам̣. евам̣ етасаддасса на̄микападама̄ла̄ бхавати.
парападенеттха саддхим̣ сама̄сописса ведитаббо ‘‘етадаттха̄йа локасмим̣, нидхи на̄ма нидхиййати. етаппарама̄йева девата̄ саннипатита̄ ахесу’’нтиа̄дӣсу.
сама̄се етасаддасса, саддхим̣ парападехи ве;
ниггахӣта̄гамо пубба-паде хоти на хоти ча.
ида̄ни идам̣саддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
айам̣, име. имам̣, име. анена, имина̄, ехи, ебхи, имехи, имебхи. асса, имасса, есам̣, еса̄нам̣, имесам̣, имеса̄нам̣. асма̄, имасма̄, имамха̄, ехи, ебхи, имехи, имебхи. асса, имасса, есам̣, еса̄нам̣, имесам̣, имеса̄нам̣. асмим̣, имасмим̣, амхи, имамхи, есу, имесу. идам̣ пуллин̇гам̣.
идам̣, има̄ни. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣. идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
айам̣, има̄, има̄йо. имам̣, има̄, има̄йо. има̄йа, има̄хи, има̄бхи. асса̄, асса̄йа, имисса̄, имисса̄йа, има̄йа, има̄сам̣. асса̄, имисса̄, има̄йа, има̄хи, има̄бхи. асса̄, асса̄йа, имисса̄, имисса̄йа, има̄йа, има̄сам̣. ассам̣, имиссам̣, има̄йа, има̄йам̣, има̄су. идам̣ иттхилин̇гам̣. евам̣ идам̣саддасса на̄микападама̄ла̄ бхавати.
качча̄йане ту ‘‘имассидамам̣сису напум̣саке’’ти имасаддойева пакатибха̄вена вутто, идха пана идам̣саддойева ‘‘идаппаччайата̄’’ти еттха ‘‘ида’’нти пакатийа̄ дассанато. татха̄ хи ‘‘имесам̣ паччайа̄ идаппаччайа̄, идаппаччайа̄ ева идаппаччайата̄, идаппаччайа̄нам̣ ва̄ самӯхо идаппаччайата̄’’ти вуттам̣. еттха ча идаппаччайа̄ ева идаппаччайата̄ти та̄саддена падам̣ вад̣д̣хитам̣ на кин̃чи аттхантарам̣ йатха̄ дево ева девата̄ти. идаппаччайа̄нам̣ самӯхо идаппаччайата̄ти самӯхаттхам̣ та̄саддама̄ха йатха̄ джана̄нам̣ самӯхо джаната̄ти. чӯл̣анируттийам̣ нируттипит̣аке ча идам̣саддойева пакатибха̄вена вутто.
сама̄се идам̣саддасса, саддхим̣ парападена ве;
идаппаччайата̄твева, рӯпам̣ двиттам̣ сийуттаре.
ида̄ни амусаддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
асу, аму, амӯ. амум̣, амӯ. амуна̄, амӯхи, амӯбхи. амусса, дусса, амӯсам̣, амӯса̄нам̣. амусма̄, амумха̄, амӯхи, амӯбхи. амусса, дусса, амӯсам̣, амӯса̄нам̣. амусмим̣, амумхи, амӯсу. идам̣ пуллин̇гам̣.
адум̣, амӯни. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣. идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
асу, аму, амӯ, амуйо. амӯм̣, амӯ, амуйо. амуйа̄, амӯхи, амӯбхи. амусса̄, амуйа̄, амӯсам̣, амӯса̄нам̣. амуйа̄, амӯхи, амӯбхи. амусса̄, амуйа̄, амӯсам̣, амӯса̄нам̣. амуйа̄, амуйам̣, амуссам̣, амӯсу. идам̣ иттхилин̇гам̣. евам̣ амусаддасса на̄микападама̄ла̄ бхавати, сама̄со пана аппасиддхо.
татра ‘‘дусса ме кхеттапа̄ласса, раттибхаттам̣ апа̄бхата’’нти пайогадассанато ‘‘дусса̄’’ти падамамхехи т̣хапитам̣. кака̄ра̄гамавасена ан̃н̃а̄нипи асаббана̄микарӯпа̄ни бхаванти. тесам̣ васена айам̣ лин̇гаттайасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
‘‘асуко, асука̄. асукам̣, асуке’’тиа̄дина̄, ‘‘амуко, амука̄. амукам̣, амуке’’тиа̄дина̄ ча пурисанайопи лаббхати. ‘‘асука̄, асука̄йо’’тиа̄дина̄, ‘‘амука̄, амука̄йо’’тиа̄дина̄ ча кан̃н̃а̄найопи лаббхати. ‘‘асукам̣, асука̄нӣ’’тиа̄дина̄, ‘‘амукам̣, амука̄нӣ’’тиа̄дина̄ ча читтанайопи лаббхати. има̄неттха пада̄ни асаббана̄мика̄нипи кака̄ра̄гамавасена на̄наттадассанаттхам̣ вутта̄ни.
ида̄ни ким̣саддасса на̄микападама̄ла̄ вуччате –
ко, ке. кам̣, ке. кена, кехи, кебхи. касса, кисса, кесам̣. касма̄, камха̄, кехи, кебхи. касса, кисса, кесам̣. касмим̣, кисмим̣, камхи, кимхи, кесу. идам̣ пуллин̇гам̣.
рӯпависесопеттха ведитаббо ‘‘ке гандхаббе ча раккхасе на̄ге, ке кимпурисе ча ма̄нусе, ке пан̣д̣ите саббака̄мададе, дӣгхам̣ раттам̣ бхатта̄ ме бхависсати, ке ча чхаве па̄тхикапутте, ка̄ ча татха̄гата̄нам̣ араханта̄нам̣ самма̄самбуддха̄нам̣ а̄са̄дана̄’’ти па̄л̣идассанато. йасма̄ пана ке гандхаббе ча раккхасе на̄ге итиа̄дӣсу па̄л̣ӣсу ‘‘ке’’ти паччаттавачанам̣ ека̄рантампи диссати, тасма̄ ‘‘ке’’ти рӯпабхедо четтха н̃еййо. татха̄ ‘‘киссасса екадхаммасса, вадхам̣ рочеси готама. кисмим̣ ме сивайо куддха̄. камхи ка̄ле тайа̄ вӣра, паттхита̄ бодхимуттама̄’’тиа̄дӣни ча нидассанапада̄ни н̃еййа̄ни. апича –
‘‘ко те балам̣ маха̄ра̄джа’’, итиа̄дӣсу па̄л̣ису;
квасаддаттхе ваттатӣти, н̃еййа̄ ко иччайам̣ сути.
петам̣ там̣ са̄мамаддаккхим̣, ко ну твам̣ са̄ма джӣваси;
ити па̄т̣хе катхам̣садда̄-бхидхеййе ваттатӣти ча.
етесу двӣсу аттхесу, дит̣т̣хо ко иччайам̣ раво;
нипа̄тоти гахетаббо, сутиса̄ман̃н̃ато руто.
напум̣сакалин̇ге кам̣, ка̄ни. кам̣, ка̄ни. сесам̣ пуллин̇гасадисам̣ йоджетаббам̣. атха ва̄ ‘‘ким̣ читтам̣. ким̣ рӯпам̣. ким̣ пара̄бхавато мукхам̣. ким̣ иччхасӣ’’тиа̄дипайогадассанато пана ‘‘ким̣, ка̄ни. ким̣, ка̄нӣ’’ти ватва̄ сесам̣ пуллин̇гасадисам̣ йоджетаббам̣. айам̣ найо йуттатаро, идам̣ напум̣сакалин̇гам̣.
ка̄, ка̄, ка̄йо. кам̣, ка̄, ка̄йо. ка̄йа, ка̄хи, ка̄бхи. ка̄йа, касса̄, ка̄сам̣, ка̄са̄нам̣. ка̄йа, касса̄, ка̄хи, ка̄бхи. ка̄йа, касса̄, ка̄сам̣ ка̄са̄нам̣. ка̄йа, касса̄, ка̄йам̣, кассам̣, ка̄су.
еттха пана ка̄йоти падасса аттхибха̄ве ‘‘ка̄йо амогха̄ гаччхантӣ’’ти нидассанам̣ дат̣т̣хаббам̣. идам̣ иттхилин̇гам̣. евам̣ ким̣саддасса на̄микападама̄ла̄ бхавати. еттхетасса аттхуддха̄ро вуччате – ким̣ саддо ‘‘ким̣ ра̄джа̄ йо локам̣ на раккхати. ким̣ ну кхо на̄ма тумхе мам̣ ваттаббам̣ ман̃н̃атха̄’’тиа̄дӣсу гарахане а̄гато. ‘‘йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппанна’’нтиа̄дӣсу анийаме. ‘‘кинте ваккали имина̄ пӯтика̄йена дит̣т̣хена, йо кхо ваккали дхаммам̣ пассати, со мам̣ пассатӣ’’тиа̄дӣсу ниппайоджаната̄йам̣. ‘‘ким̣ на ка̄ха̄ми те вачо’’тиа̄дӣсу сампат̣иччхане. ‘‘ким̣сӯдха виттам̣ пурисасса сет̣т̣ха’’нтиа̄дӣсу пуччха̄йам̣, пуччха̄ ча на̄ма ка̄ран̣апуччха̄дивасена анекавидха̄, ато ка̄ран̣апуччха̄дивасенапи ким̣саддасса паватти виттха̄рато н̃еййа̄. татха̄ хи айам̣ ‘‘ким̣ ну сантарама̄нова, ка̄сум̣ кхан̣аси са̄ратхи. ким̣ ну джа̄тим̣ на рочеси. кена тета̄дисо ван̣н̣о’’тиа̄дӣсу ка̄ран̣апуччха̄йам̣ ваттати. ‘‘ким̣ ка̄суйа̄ кариссатӣ’’тиа̄дӣсу киччапуччха̄йам̣. ‘‘ким̣ сӣлам̣. ко сама̄дхӣ’’тиа̄дӣсу сарӯпапуччха̄йам̣. ‘‘ким̣ кха̄даси. ким̣ пивасӣ’’тиа̄дӣсу ваттхупуччха̄йам̣. ‘‘кха̄даси ким̣ пиваси ки’’нтиа̄дӣсу крийа̄пуччха̄йам̣ ваттати. адит̣т̣хаджотана̄пуччха̄ти евама̄дика̄ пана пан̃чавидха̄ пуччха̄ ким̣саддасса аттхуддха̄ре ана̄харитаббатта̄ ана̄гата̄ти дат̣т̣хаббам̣. еттхетам̣ вуччати –
гараха̄йам̣ анийаме, ниппайоджаната̄йа ча;
сампат̣иччханапуччха̄су, ким̣саддо сампаваттати.
парападена саддхим̣ сама̄сописса ведитаббо ‘‘ким̣самудайо, ким̣ведано, ким̣сан̃н̃оджано’’ти. еттха ‘‘ко, ке. ка̄, ка̄, ка̄йо. ким̣, ка̄нӣ’’ти евам̣ лин̇гаттайавасена вибхатта̄ни ким̣саддамайа̄ни пада̄ни сама̄сападатте пуна кимити пакатибха̄венева тит̣т̣ханти. на̄масаддена пана сама̄се тесам̣ двидха̄ гати диссати ‘‘кинна̄мо, кона̄мо’’ти. сабба̄ни панета̄ни иттхинапум̣сакалин̇гавасена бахувачанавасена ча йоджетабба̄ни.
ким̣саддасса сама̄самхи, саддхим̣ на̄маравена ве;
‘‘кинна̄мо’’ ити ‘‘кона̄мо’’, ити чевам̣ гати двидха̄.
‘‘кона̄мо те упаджджха̄йо’’, ичча̄деттха нидассанам̣;
сахан̃н̃ена сама̄самхи, ‘‘ким̣ ким̣’’иччева суййате.
татха̄ хи ‘‘ким̣читто твам̣ бхиккху. ким̣ка̄рапат̣исса̄винӣ’’тиа̄дӣсу ким̣саддо сарӯпамавиджаханто тит̣т̣хати. таттха хи ким̣читтам̣ йасса со ким̣читто. ‘‘ким̣ кароми са̄мӣ’’ти евам̣ кинти ка̄ро каран̣ам̣ садданиччха̄ран̣ам̣ ким̣ка̄ро, там̣ пат̣исса̄ветӣти ким̣ка̄рапат̣исса̄винӣтиа̄ди ниббачанамиччхитаббам̣. ‘‘киннаро. ким̣паккамива бхаккхита’’нтиа̄дӣсу пана ниббачанамаппасиддхам̣, ким̣саддойева пада̄вайавабха̄вена суто. татха̄ хи со каттхачи пада̄вайавабха̄вена каттхачи ну су нукхо ка̄ран̣а̄дисаддехи сахача̄рибха̄вена ча суййати. атриме пайога̄ – еса̄ те иттхӣ ким̣ хоти. ете манусса̄ тумха̄кам̣ ким̣ хонти. кимпуриса̄нучин̣н̣о. ким̣ ну бхӣтова тит̣т̣хаси. ким̣сучхетва̄ сукхам̣ сети. ким̣ нукхо ка̄ран̣ам̣. ким̣ ка̄ран̣а̄ амма тувам̣ памаджджаси, кин̃хи на̄ма чаджантасса, ва̄ча̄йа ададамаппаканти евама̄дайо. атридам̣ вуччати –
‘‘висум̣ пада̄вайаво ва̄, хутва̄ нва̄дӣхи ва̄ пана;
йутто саддехи ким̣саддо, дит̣т̣хо сугатаса̄сане.
па̄л̣инайа̄нуса̄рена, сеса̄нам̣ самбхавопи ча;
н̃еййо вин̃н̃ӯхи саддхамма-найан̃н̃ӯхи пабхедато’’ти.
ида̄ни саббана̄микабха̄ве т̣хитехи ко кам̣саддехи сама̄насутика̄нам̣ ан̃н̃есам̣ ко кам̣садда̄нам̣ на̄микападама̄ла̄висесо ваттаббо сийа̄, со хет̣т̣ха̄ лин̇гаттайамиссакапариччхеде вутто. асаббана̄микатта̄ пана пуриса читтанайенева вибхатто. татха̄ хи йада̄ косаддо брахмава̄така̄йаттхава̄чако, кам̣саддо пана сироджаласукхаттхава̄чако, тада̄ та̄ни пада̄ни асаббана̄мика̄ни, касма̄? аким̣саддамайатта̄ саббана̄микарӯпасан̇кха̄техи аса̄дха̄ран̣арӯпехи вирахитатта̄ пуччхаттхато аттхантарава̄чакатта̄ ча. еттха пана сама̄насутивасена аттхантаравин̃н̃а̄панаттхам̣ косаддо кам̣саддоти ча вуттам̣, екантато пана саббана̄микатте ким̣саддойева, суддхана̄матте касаддойева̄ти гахетаббам̣. иччевам̣ –
ка̄йе брахмани ва̄те ча, сӣсе джаласукхесу ча;
касаддо ваттатӣ тӣсу, пума̄ тӣсу напум̣сако.
евам̣ саббана̄мабхӯта̄нам̣ ким̣касадда̄нам̣ паватти ведитабба̄.
идха вуттаппака̄ра̄нам̣, аттха̄нам̣ да̄ни сан̇гахо;
пан̃н̃а̄вепуллакаран̣о, екадесена вуччате.
ким̣ ким̣паккена садисам̣, ка̄йо ким̣пабхаво вада;