намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
садданӣтиппакаран̣ам̣ (падама̄ла̄)
гантха̄рамбхакатха̄
дхӣрехи маггана̄йена, йена буддхена деситам̣;
ситам̣ дхаммамидхан̃н̃а̄йа, н̃а̄йате аматам̣ падам̣.
там̣ намитва̄ маха̄вӣрам̣, саббан̃н̃ум̣ локана̄йакам̣;
маха̄ка̄рун̣икам̣ сет̣т̣хам̣, висуддхам̣ суддхида̄йакам̣.
саддхамман̃часса пӯджетва̄, суддхам̣ сантамасан̇кхатам̣;
атакка̄вачарам̣ сут̣т̣ху, вибхаттам̣ мадхурам̣ сивам̣.
сан̇гхасса ча’н̃джалим̣ катва̄, пун̃н̃аккхеттасса та̄дино;
сӣласама̄дхипан̃н̃а̄ди-висуддхагун̣аджотино.
намассана̄дипун̃н̃асса, катасса ратанаттайе;
теджаса̄хам̣ пахантва̄на, антара̄йе асесато.
локанӣтивийаттасса, саттху саддхамманӣтино;
са̄санаттхам̣ паваккха̄ми, садданӣтимана̄кулам̣.
а̄саваккхайала̄бхена, хоти са̄санасампада̄;
а̄саваккхайала̄бхо ча, сачча̄дхигамахетуко.
сачча̄дхигаманам̣ тан̃ча, пат̣ипаттисситам̣ матам̣;
пат̣ипатти ча са̄ ка̄мам̣, парийаттипара̄йан̣а̄.
парийатта̄бхийутта̄нам̣, видитва̄ саддалаккхан̣ам̣;
йасма̄ на хоти саммохо, аккхаресу падесу ча.
йасма̄ ча̄мохабха̄вена, аккхаресу падесу ча;
па̄л̣ийаттхам̣ виджа̄нанти, вин̃н̃ӯ сугатаса̄сане.
па̄л̣ийаттха̄вабодхена, йонисо саттхуса̄сане;
саппан̃н̃а̄ пат̣ипаджджанти, пат̣ипаттиматандика̄.
йонисо пат̣ипаджджитва̄, дхаммам̣ локуттарам̣ варам̣;
па̄пун̣анти висуддха̄йа, сӣла̄дипат̣ипаттийа̄.
тасма̄ тадаттхика̄ суддхам̣, найам̣ нисса̄йа вин̃н̃унам̣;
бхан̃н̃ама̄нам̣ майа̄ садда-нӣтим̣ ган̣ханту са̄дхукам̣.
дха̄ту дха̄тӯхи ниппханна-рӯпа̄ни ча салаккхан̣о;
сандхина̄ма̄дибхедо ча, пада̄нам̣ ту вибхатти ча.
па̄л̣инайа̄дайоччева-меттха на̄наппака̄рато;
са̄санассопака̄ра̄йа, бхависсати вибха̄вана̄.
1. савикаран̣а̄кхйа̄тавибха̄га
таттха дха̄тӯти кенат̣т̣хена дха̄ту? сакаттхампи дха̄ретӣти дха̄ту, аттха̄тисайайогато параттхампи дха̄ретӣти дха̄ту, вӣсатийа̄ упасаггесу йена кеначи упасаггена аттхависесака̄ран̣ена пат̣ибаддха̄ аттхависесампи дха̄ретӣти дха̄ту, ‘‘айам̣ имисса̄ аттхо, айамито паччайо паро’’тиа̄дина̄ анекаппака̄рена пан̣д̣итехи дха̄рийати еса̄типи дха̄ту, видаханти видуно ета̄йа садданиппхаттим̣ айалоха̄димайам̣ айалоха̄дидха̄тӯхи вийа̄типи дха̄ту. евам̣ та̄ва дха̄тусаддассаттхо ведитаббо.
дха̄тусаддо джинамате, иттхилин̇гаттане мато;
саттхе пуллин̇габха̄васмим̣, качча̄йанамате двису.
атха ва̄ джинамате ‘‘тато готамидха̄тӯнӣ’’ти еттха дха̄тусаддо лин̇гавипалла̄се ваттати ‘‘паббата̄ни вана̄ни ча̄’’ти еттха паббатасаддо вийа, на панеттха ваттаббам̣ ‘‘ат̣т̣хива̄чакатта̄ напум̣саканиддесо’’ти ат̣т̣хива̄чакаттепи ‘‘дха̄туйо’’ти иттхилин̇гадассанато. бхӯва̄дайо садда̄ дха̄таво. сеййатхидам̣? бхӯ и ку ке такка така таки сукаичча̄дайо. ган̣ато те ат̣т̣хавидха̄ бхӯва̄диган̣о рудха̄диган̣о дива̄диган̣о сва̄диган̣о кийа̄диган̣о гаха̄диган̣о тана̄диган̣о чура̄диган̣о ча̄ти. ида̄ни тесам̣ викаран̣асан̃н̃ите паччайе дассесса̄ма. анекавидха̄ хи паччайа̄ на̄наппака̄ресу на̄мана̄ма китана̄ма сама̄сана̄ма таддхитана̄ма̄кхйа̄тесу паваттанато. сан̇кхепато пана дувидха̄ва на̄мапаччайо а̄кхйа̄тапаччайо ча̄ти. татра̄пи а̄кхйа̄тапаччайа̄ дувидха̄ викаран̣апаччайановикаран̣апаччайавасена. таттха викаран̣апаччайо ака̄ра̄дисаттарасавидхо аггахитаггахан̣ена паннарасавидхо ча. новикаран̣апаччайо пана кха чха са̄динекавидхо. йе рӯпаниппхаттийа̄ упака̄рака̄ аттхависесасса джотака̄ ва̄ аджотака̄ ва̄ лопанӣйа̄ ва̄ алопанӣйа̄ ва̄, те садда̄ паччайа̄.
пат̣ичча ка̄ран̣ам̣ там̣ там̣, ентӣти паччайа̄тха ва̄;
пат̣ичча садданиппхатти, ито етӣти паччайа̄.
на̄микаппаччайа̄нам̣ йо, вибха̄го а̄ви хессати;
на̄макаппе йато тасма̄, на там̣ виттха̄райа̄масе.
йо новикаран̣а̄нам̣ ту, паччайа̄нам̣ вибха̄гато;
со пана̄кхйа̄такаппамхи, виттха̄рена̄’гамиссатӣти.
ичча̄некавидхесу паччайесу ‘‘викаран̣апаччайа̄ на̄ма име’’ти саллаккхетабба̄. катхам̣? бхӯва̄диган̣ато апаччайо хоти каттари, рудха̄диган̣ато ака̄риван̣н̣ека̄рока̄рапаччайа̄ хонти каттари, пуббамаджджхат̣т̣ха̄не ниггахӣта̄гамо ча, дива̄диган̣ато йапаччайо хоти каттари, сва̄диган̣ато н̣у н̣а̄ ун̣а̄паччайа̄ хонти каттари, кийа̄диган̣ато на̄паччайо хоти каттари, гаха̄диган̣ато ппа н̣ха̄паччайа̄ хонти каттари, тана̄диган̣ато о йирапаччайа̄ хонти каттари, чура̄диган̣ато н̣е н̣айапаччайа̄ хонти каттари.
ака̄ро ча иван̣н̣о ча, е ока̄ра̄ ча йо татха̄;
н̣у н̣а̄ ун̣а̄ ча на̄ ппа н̣ха̄-йира̄ н̣е н̣айапаччайа̄.
аггахитаггахан̣ена, евам̣ паннарасе’рита̄;
викаран̣авхайа̄ ете, паччайа̄ти вибха̄вайе.
йе евам̣ ниддит̣т̣хехи викаран̣апаччайехи тадан̃н̃ехи ча саппаччайа̄ ат̣т̣хавидха̄ дха̄туган̣а̄ суттантесу бахӯпака̄ра̄, тесва̄йам̣ бхӯва̄диган̣о. бхӯ сатта̄йам̣, бхӯдха̄ту виджджама̄ната̄йам̣ ваттати. сакаммика̄каммика̄су дха̄тӯсу айам̣ акаммика̄ дха̄ту, на пана ‘‘дхаммабхӯто’’тиа̄дӣсу паттиаттхава̄чика̄ апара̄ бхӯдха̄ту вийа сакаммика̄. еса̄ хи париабхиа̄дӣхи упасаггехи йутта̄йева сакаммика̄ бхавати, на упа пара̄ па̄туа̄дӣхи упасагганипа̄техи йутта̄пи. ато имисса̄ сиддха̄ни рӯпа̄ни двидха̄ н̃еййа̄ни акаммакапада̄ни сакаммакапада̄ни ча̄ти.
суддхакаттукрийа̄паданиддеса
татра бхавати уббхавати самуббхавати пабхавати пара̄бхавати самбхавати вибхавати, бхоти самбхоти вибхоти па̄тубхавати па̄туббхавати па̄тубхоти, има̄ни акаммакапада̄ни. еттха па̄туити нипа̄то, со ‘‘а̄вибхавати тиробхаватӣ’’тиа̄дӣсу а̄ви тиронипа̄та̄ вийа бхӯдха̄туто ниппханна̄кхйа̄тасаддасса нева висесакаро, на ча сакаммакаттаса̄дхако. уичча̄дайо упасагга̄, те пана висесакара̄, на сакаммакаттаса̄дхака̄. йесаматтхо каммена самбандханӣйо на хоти, та̄ни пада̄ни акаммака̄ни. акаммакапада̄нам̣ йатха̄рахам̣ сакаммака̄каммакавасена аттхо катхетаббо. парибхоти парибхавати, абхибхоти абхибхавати, адхибхоти адхибхавати, атибхоти атибхавати, анубхоти анубхавати, саманубхоти саманубхавати, абхисамбхоти абхисамбхавати, има̄ни сакаммакапада̄ни. еттха париичча̄дайо упасагга̄, те бхӯдха̄туто ниппханна̄кхйа̄тасаддасса висесакара̄ чева сакаммакаттаса̄дхака̄ ча. йесаматтхо каммена самбандханӣйо, та̄ни пада̄ни сакаммака̄ни. сакаммакапада̄нам̣ сакаммакавасена аттхо катхетаббо, квачи акаммакавасенапи. евам̣ суддхакаттукрийа̄пада̄ни бхаванти. уддесойам̣.
татра бхаватӣти хоти виджджати пан̃н̃а̄йати сарӯпам̣ лабхати. уббхаватӣти уппаджджати сарӯпам̣ лабхати. самуббхаватӣти самуппаджджати сарӯпам̣ лабхати. пабхаватӣти хоти самбхавати. атха ва̄ пабхаватӣти йато куточи сандати, на виччхиджджати, авиччхиннам̣ хоти, там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ висарати. пара̄бхаватӣти пара̄бхаво хоти бйасанам̣ а̄паджджати авуддхим̣ па̄пун̣а̄ти. самбхаватӣти сут̣т̣ху бхавати вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджати. вибхаватӣти уччхиджджати винассати випаджджати, висесато ва̄ бхавати сампаджджати. бхоти самбхоти вибхотӣти има̄ни ‘‘бхавати самбхавати вибхаватӣ’’ти имехи йатха̄ккамам̣ сама̄наниддеса̄ни. па̄тубхаватӣти пака̄сати диссати пан̃н̃а̄йати па̄кат̣ам̣ хоти. па̄туббхавати па̄тубхотӣти има̄ни ‘‘па̄тубхаватӣ’’ти имина̄ сама̄наниддеса̄ни. евам̣ акаммакапада̄нам̣ йатха̄рахам̣ сакаммака̄каммакавасена аттхакатханам̣ дат̣т̣хаббам̣. евамуттаратра̄пи ан̃н̃есампи акаммакапада̄нам̣.
парибхотидука̄дӣсу пана саттасу дукесу йатха̄ккамам̣ две две пада̄ни сама̄наттха̄ни, тасма̄ две две пада̄нийева гахетва̄ ниддисисса̄ма. татра парибхоти парибхаватӣти парам̣ хим̣сати пӣл̣ети, атха ва̄ хӣл̣ети аваджа̄на̄ти. абхибхоти абхибхаватӣти парам̣ аджджхоттхарати маддати. адхибхоти адхибхаватӣти парам̣ абхимаддитва̄ бхавати аттано васам̣ ватта̄пети. атибхоти атибхаватӣти парам̣ атиккамитва̄ бхавати. анубхоти анубхаватӣти сукхадуккхам̣ ведети парибхун̃джати сукхадуккхапат̣исам̣ведӣ хоти. саманубхоти саманубхаватӣти сукхадуккхам̣ сут̣т̣ху ведети сут̣т̣ху парибхун̃джати сут̣т̣ху сукхадуккхапат̣исам̣ведӣ хоти. абхисамбхоти абхисамбхаватӣти парам̣ аджджхоттхарати маддати. евам̣ сакаммакапада̄нам̣ сакаммакавасена аттхакатханам̣ дат̣т̣хаббам̣. каттхачи пана гаччхатӣти паваттатӣти евам̣ акаммакавасенапи. евамуттаратра̄пи ан̃н̃есам̣ сакаммакапада̄нам̣.
апаччайо паро хоти, бхӯва̄диган̣ато сати;
суддхакаттукрийа̄кхйа̄не, саббадха̄туканиссите.
айам̣ суддхакаттукрийа̄пада̄нам̣ ниддесо.
хетукаттукрийа̄паданиддеса
бха̄вети вибха̄ветисамбха̄вети парибха̄вети, евам̣ хетукаттукрийа̄пада̄ни бхаванти. екакаммакавасенесаматтхо гахетаббо. паччхимасса пана двикаммакавасенапи. парибха̄ва̄пети абхибха̄ва̄пети анубха̄ва̄пети, евампи хетукаттукрийа̄пада̄ни бхаванти. двикаммакавасенесаматтхо гахетаббо. иччевам̣ двидха̄ хетукаттукрийа̄пада̄ни н̃еййа̄ни, ан̃н̃а̄нипи гахетабба̄ни.
татра бха̄ветӣти пуггало бха̄ветаббам̣ йам̣ кин̃чи бха̄вети а̄севати бахулӣкароти, атха ва̄ бха̄ветӣти вад̣д̣хети. вибха̄ветӣти бха̄ветаббам̣ йам̣ кин̃чи вибха̄вети висесена бха̄вети, вивидхена ва̄ а̄ка̄рена бха̄вети бха̄вайати вад̣д̣хети, атха ва̄ вибха̄ветӣти абха̄вети антарадха̄пети. самбха̄ветӣти йасса кассачи гун̣ам̣ самбха̄вети самбха̄вайати сут̣т̣ху пака̄сети уккам̣сети. парибха̄ветӣти парибха̄ветаббам̣ йам̣ кин̃чи парибха̄вети парибха̄вайати самантато вад̣д̣хети. евам̣ екакаммакавасенаттхо гахетаббо. атха ва̄ парибха̄ветӣти ва̄сетаббам̣ ваттхум̣ парибха̄вети парибха̄вайати ва̄сети гандхам̣ га̄ха̄пети. евам̣ двикаммакавасена̄пи аттхо гахетаббо. парибха̄ва̄петӣти пуггало пуггалена сапаттам̣ парибха̄ва̄пети хим̣са̄пети, атха ва̄ парибха̄ва̄петӣти хӣл̣а̄пети аваджа̄на̄пети. абхибха̄ва̄петӣти пуггало пуггалена сапаттам̣ абхибха̄ва̄пети аджджхоттхара̄пети. анубха̄ва̄петӣти пуггало пуггалена сампаттим̣ анубха̄ва̄пети парибходжети.
пайутто каттуна̄ йоге, т̣хитойева̄ппадха̄нийе;
крийам̣ са̄дхети етасса, дӣпакам̣ са̄сане падам̣.
каран̣авачанам̣йева, йебхуййена падиссати;
а̄кхйа̄те ка̄ритат̣т̣ха̄нам̣, сандха̄йа катхитам̣ идам̣.
на на̄ме ка̄ритат̣т̣ха̄нам̣, ‘‘бодхета̄’’ итиа̄дикам̣;
‘‘сунакхехипи кха̄да̄пенти’’, ичча̄дӣни пада̄ни ча;
а̄харитва̄на дӣпеййа, пайогакусало будхо.
татридам̣ каран̣авачанам̣ камматтхадӣпакам̣, упайогаса̄мивачана̄нипи таддӣпака̄ни йоджетабба̄ни. катхам̣? парибха̄ва̄петӣти пуггало пуггалам̣ сапаттам̣ парибха̄ва̄петӣти, татха̄ парибха̄ва̄петӣти пуггало пуггаласса сапаттам̣ парибха̄ва̄петӣти. сеса̄ни найа̄нуса̄рена ниддиситабба̄ни. евам̣ сабба̄нета̄ни каран̣опайогаса̄мивачана̄ни камматтхадӣпака̄нийева хонти, тасма̄ двикаммакавасенаттхо гахетаббо.
айам̣ хетукаттукрийа̄пада̄нам̣ ниддесо.
каммакрийа̄паданиддеса
бхавийате вибхавийате парибхавийате абхибхавийате анубхавийате парибхӯйате абхибхӯйате анубхӯйате, евам̣ каммуно крийа̄пада̄ни бхаванти. ан̃н̃атха̄ ча бхавиййате вибхавиййате парибхавиййате абхибхавиййате анубхавиййате парибхуййате абхибхуййате анубхуййатети. еттха каммуно крийа̄пада̄нийева каммакаттуно крийа̄пада̄ни катва̄ йоджетабба̄ни. висун̃хи каммакаттуно крийа̄пада̄ни на лаббханти.
татра бхавийатети бха̄ветаббам̣ йам̣ кин̃чи пуггалена бха̄вийате а̄севийате бахулӣкарийате, атха ва̄ бхавийатети вад̣д̣хийате. вибхавийатети вибха̄ветаббам̣ йам̣ кин̃чи пуггалена вибхавийате висесена бхавийате, вивидхена ва̄ а̄ка̄рена бхавийате вад̣д̣хийате, атха ва̄ вибхавийатети абхавийате антарадха̄пийате. парибхавийатети сапатто пуггалена парибхавийате хим̣сийате, атха ва̄ парибхавийатети хӣл̣ийате аваджа̄нийате. абхибхавийатети сапатто пуггалена абхибхавийате аджджхоттхарийате абхимаддийате. анубхавийатети сампатти пуггалена анубхавийате парибхун̃джийате. парибхӯйатетиа̄дӣни тӣн̣и ‘‘парибхавийате’’тиа̄дӣхи тӣхи сама̄наниддеса̄ни. сеса̄ни пана йатха̄вуттехи йам̣ каммамева падха̄нато гахетва̄ ниддисийати падам̣, там̣ камматтхадӣпакам̣. тасма̄ каттари екавачанена ниддит̣т̣хепи йади каммам̣ бахувачанавасена ваттаббам̣, бахувачанантан̃н̃ева каммуно крийа̄падам̣ диссати. йади панекавачанавасена ваттаббам̣, екавачанантан̃н̃ева. татха̄ каттари бахувачанена ниддит̣т̣хепи йади каммам̣ екавачанавасена ваттаббам̣, екавачанантан̃н̃ева каммуно крийа̄падам̣ диссати. йади пана бахувачанавасена ваттаббам̣, бахувачанантан̃н̃ева. катхам̣? бхиккхуна̄ дхаммо бхавийате, бхиккхуна̄ дхамма̄ бхавийанте, бхиккхӯхи дхаммо бхавийате, бхиккхӯхи дхамма̄ бхавийантети. имина̄ найена саббаттха каммуно крийа̄падесу воха̄ро ка̄таббо. йасмим̣ пана каммуно крийа̄паде камматтхадӣпаке каммабхӯтассеваттхасса каттубха̄вапарикаппо хоти, там̣ каммакаттуттхадӣпакам̣, там̣ каммуно крийа̄падато висум̣ на лаббхати. айам̣ панеттха аттхавин̃н̃а̄пане пайогарачана̄. сайамева парибхавийате дуббха̄ситам̣ бхан̣ам̣ ба̄ло таппаччайа̄ ан̃н̃ехи парибхӯтопи, сайамева абхибхавийате па̄пака̄рӣ нирайе нирайапа̄лехи абхибхӯтопи татха̄рӯпасса каммасса сайам̣ кататта̄ти. еттха хи сайамева пӣйате па̄нӣйам̣, сайамева кат̣о карийатетиа̄дӣсу вийа сукха̄бхисан̇кхаран̣ӣйата̄ лаббхатева, тато каммакаттута̄ ча.
айам̣ каммуно крийа̄пада̄нам̣ ниддесо.
бха̄вакрийа̄паданиддеса
бхӯйате бхавийате уббхавийате, евам̣ бха̄васса крийа̄пада̄ни бхаванти. ан̃н̃атха̄ ча бхуййате бхавиййате уббхавиййатети. татра йатха̄ т̣хӣйатепадасса т̣ха̄нанти бха̄вавасена аттхакатханамиччханти, евам̣ бхӯйатетиа̄дӣнампи бхаванантиа̄дина̄ бха̄вавасена аттхакатханамиччхитаббам̣. йатха̄ ча т̣ха̄нам̣ т̣хити бхаванантиа̄дӣхи бха̄вава̄чакакитантана̄мападехи саддхим̣ самбандхе чхат̣т̣хийоджанамиччханти, на татха̄ т̣хӣйате бхӯйатетиа̄дӣхи бха̄вава̄чака̄кхйа̄тападехи саддхим̣ самбандхе чхат̣т̣хийоджана̄ иччхитабба̄ самбандхе паваттачхат̣т̣хийантасаддехи асамбандханӣйатта̄ а̄кхйа̄тикапада̄нам̣. йасмим̣ пайоге йам̣ каммуно крийа̄падена сама̄нагатикам̣ катва̄ вина̄ каммена ниддисийати крийа̄падам̣, каттува̄чакападам̣ пана паччаттавачанена ва̄ каран̣авачанена ва̄ ниддисийати, там̣ таттха бха̄ваттхадӣпакам̣. на хи саббатха̄ катта̄раманисса̄йа бха̄во паваттати. евам̣ сантепи бха̄во на̄ма кевало бхаваналаванапачана̄дико дха̄туаттхойева. аккхарачинтака̄ пана ‘‘т̣хӣйате бхӯйате’’тиа̄дӣсу бха̄вависайесу каран̣авачанамева пайун̃джанти ‘‘нану на̄ма паббаджитена суниваттхена бхавитаббам̣ супа̄рутена а̄каппасампаннена̄’’тиа̄дӣсу вийа, тасма̄ тесам̣ мате ‘‘тена уббхавийате’’ти каран̣авачанена йоджетаббам̣. джинаматена пана ‘‘со бхӯйате’’тиа̄дина̄ паччаттавачаненева. саччасан̇кхепаппакаран̣е хи дхаммапа̄ла̄чарийена, ниддесапа̄л̣ийам̣ пана дхаммасена̄патина̄, дхаджаггасуттанте бхагавата̄ ча бха̄вападам̣ паччаттавачана̄пеккхавасену’чча̄ритам̣.
катхито саччасан̇кхепе, паччаттавачанена ве,
‘‘бхӯйате’’ ити саддасса, самбандхо бха̄вадӣпано.
ниддесапа̄л̣ийам̣ ‘‘рӯпам̣, вибхоти вибхавиййати’’;
ити дассанато ва̄пи, паччаттавачанам̣ тхирам̣.
татха̄ дхаджаггасуттанте, мунина̄хаччабха̄сите;
‘‘со пахӣйиссати’’ ити, па̄л̣идассанатопи ча.
па̄рамита̄нубха̄вена, махесӣнам̣ва дехато;
санти ниппха̄дана̄, нева, сакката̄дивачо вийа.
паччаттадассаненева, пурисаттайайоджанам̣;
екавачаникан̃ча̄пи, бахувачаникампи ча;
ка̄таббамити но кханти, парассападаа̄дике.
тасма̄ рӯпам̣ вибхавиййати, рӯпа̄ни вибхавиййанти, твам̣ вибхавиййаси, тумхе вибхавиййатха, ахам̣ вибхавиййа̄ми, майам̣ вибхавиййа̄ма, рӯпам̣ вибхавиййате, рӯпа̄ни вибхавиййанте иччевама̄ди джинавачана̄нурӯпато йоджетаббам̣. атра̄йам̣ падасодхана̄ –
вибхавиййатӣти идам̣, каммападасама̄накам̣;
на ча каммападам̣ на̄пи, каммакаттупада̄дикам̣.
йади каммападам̣ етам̣, паччаттавачанам̣ пана;
каммам̣ дӣпеййа каран̣а-вачанам̣ каттудӣпакам̣.
йади каммакаттупадам̣, ‘‘пӣйате’’ти падам̣ вийа;
сийа̄ сакаммакам̣, нетам̣, татха̄ хотӣти дӣпайе.
йади каттупадам̣ етам̣, вибхаватипадам̣ вийа;
вина̄ йапаччайам̣ тит̣т̣хе, на татха̄ тит̣т̣хате идам̣.
на каттари бхува̄дӣнам̣, ган̣е йапаччайо руто;
дива̄дӣнам̣ ган̣ейева, каттари самудӣрито.
на бхӯдха̄ту дива̄дӣнам̣, дха̄тӯнам̣ диссате ган̣е;
бхӯва̄дикачура̄дӣнам̣, ган̣есуйева диссати.
‘‘вибхавиййати’’ ичча̄до, тасма̄ йапаччайо пана;
бха̄вейева̄ти вин̃н̃еййам̣, вин̃н̃уна̄ самайан̃н̃уна̄.
еттха хи па̄кат̣ам̣ катва̄, бха̄вака̄ракалаккхан̣ам̣;
дассайисса̄махам̣ да̄ни, саккаччам̣ ме нибодхатха.
‘‘тиссо гаччхати’’иччатра, катта̄рам̣ каттуно падам̣;
‘‘дхаммо десийати’’ччатра, каммам̣ ту каммуно падам̣.
сарӯпато пака̄сети, тасма̄ те па̄кат̣а̄ убхо;
татха̄ вибхавиййатӣти-а̄дибха̄вападам̣ пана.
сарӯпато на дӣпети, ка̄ракам̣ бха̄вана̄макам̣;
даббабхӯтам̣ ту катта̄рам̣, пака̄сети сарӯпато.
катта̄рам̣ пана дӣпентам̣, каттусаннисситампи там̣;
бха̄вам̣ дӣпети сва̄ка̄ро, паччайена вибха̄вито.
йасма̄ ча каттубха̄вена, бха̄во на̄ма на тит̣т̣хати;
катта̄ва каттубха̄вена, бха̄ват̣т̣ха̄не т̣хито тато.
йаджджевам̣ каттувоха̄ро, бха̄васса ту катхам̣ сийа̄;
‘‘са̄вака̄нам̣ саннипа̄то, ахоси’’итиа̄дису.
ити че ниссайа̄нам̣ ту, васа̄ нисситасамбхава̄;
каттут̣т̣ха̄непи бха̄васса, каттупан̃н̃атти сиджджхати.
ка̄раке каттукаммавхе, крийа̄санниссайе йатха̄;
дха̄рентӣ а̄санатха̄лӣ, крийа̄дха̄роти каппита̄.
татха̄ бха̄вападам̣ дхӣра̄, катта̄рам̣ бха̄ваниссайам̣;
дӣпайантампи каппенти, бха̄васса ва̄чакам̣ ити.
кечи адаббабхӯтасса, бха̄вассекаттато бравум̣;
бха̄ведекавачова̄ди-пурисассева хотити.
па̄л̣им̣ патва̄на тесам̣ ту, вачанам̣ аппама̄н̣акам̣;
‘‘те сам̣килесика̄ дхамма̄, пахӣйиссанти’’ ити хи.
па̄т̣хо па̄вачане дит̣т̣хо, тасма̄ евам̣ вадемасе;
паччаттадассаненева, пурисаттайайоджанам̣.
вачанехи йутам̣ двӣхи, иччхитаббанти но ручи;
бха̄ве крийа̄падам̣ на̄ма, па̄л̣ийам̣ атидуддасам̣;
тасма̄ таггахан̣ӯпа̄йо, вутто етта̄вата̄ майа̄ти.
айам̣ бха̄васса крийа̄пада̄нам̣ ниддесо.
евам̣ суддхакаттукрийа̄пада̄ни хетукаттукрийа̄пада̄ни каммуно крийа̄пада̄ни, бха̄васса крийа̄пада̄ни ча̄ти чатудха̄, каммакаттукрийа̄падехи ва̄ пан̃чадха̄ бхӯдха̄туто ниппханна̄ни крийа̄пада̄ни на̄наппака̄рена ниддит̣т̣ха̄ни, ета̄ни локийа̄нам̣ бха̄вабхедавасена воха̄рабхедо хотӣти дассанаттхам̣ висум̣ висум̣ вутта̄ни. аттхато пана каммакаттубха̄вака̄ракаттайавасена тивидха̄нева. хетукатта̄ хи суддхакаттусан̇кха̄те ка̄раке тассан̇габха̄вато сан̇гахамупагаччхати, татха̄ каммакатта̄ каммака̄раке, бха̄во пана кевало. со хи гаманапачаналавана̄дивасена̄некавидхопи крийа̄сабха̄ватта̄ бхедарахито ка̄ракантаро. евам̣ сантепи даббасаннисситатта̄ даббабхедена бхиджджати. тена па̄вачане бха̄вава̄чакам̣ падам̣ бахувачанантампи диссати. а̄кхйа̄тикападе бха̄вака̄ракавоха̄ро нируттинайам̣ нисса̄йа гато, аттхато пана бха̄васса ка̄раката̄ нупападжджати. со хи на кин̃чи джанети, на ча крийа̄йа нимиттам̣. крийа̄нимиттабха̄войева хи ка̄ракалаккхан̣ам̣. ити мукхйато ва̄ хетуто ва̄ бха̄васса ка̄раката̄ на лаббхати. евам̣ сантепи со каран̣аматтатта̄ ка̄ракам̣. татха̄ хи каран̣ам̣ ка̄ро, крийа̄, тадева ка̄раканти бха̄васса ка̄раката̄ дат̣т̣хабба̄. йасма̄ пана крийа̄нимиттабха̄войева ка̄ракалаккхан̣ам̣, тасма̄ на̄микападе ка̄ракалаккхан̣е бха̄вака̄раканти воха̄рам̣ паха̄йа каттукаммакаран̣асампада̄на̄па̄да̄на̄дхикаран̣а̄нам̣ чханнам̣ ваттхӯнам̣ каттука̄ракакаммака̄ракантиа̄ди воха̄ро карийати веййа̄каран̣ехи. евам̣ нируттинайам̣ нисса̄йа вуттам̣ бха̄вака̄ракан̃ча две ча каммакаттука̄рака̄нӣти ка̄ракаттайам̣ бхавати. таддӣпакан̃ча̄кхйа̄тикападам̣ тика̄ракам̣.
имаматтхан̃хи сандха̄йа, вуттама̄чарийехипи;
маха̄веййа̄каран̣ехи, нируттинайадассибхи.
‘‘йам̣ тика̄лам̣ типурисам̣, крийа̄ва̄чи тика̄ракам̣;
атилин̇гам̣ двивачанам̣, тада̄кхйа̄танти вуччатӣ’’ти.
идха бха̄вакаммесу аттанопадуппаттим̣ кечи аккхарачинтака̄ авассамиччхантӣти тесам̣ мативибха̄ванаттхамамхехи бха̄вакамма̄нам̣ крийа̄пада̄ни аттанопадавасенуддит̣т̣ха̄ни чева ниддит̣т̣ха̄ни ча. сабба̄нипи панета̄ни тика̄рака̄ни крийа̄пада̄ни крийа̄падама̄ламиччхата̄ парассападаттанопадавасена йоджетабба̄ни. па̄л̣иа̄дӣсу хи тика̄рака̄ни крийа̄пада̄ни парассападаттанопадавасена двидха̄ т̣хита̄ни. сеййатхидам̣? бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати. сама̄дхиджджха̄накусала̄, ванданти локана̄йакам̣. монам̣ вуччати н̃а̄н̣ам̣. аттха̄бхисамайа̄ дхӣро, пан̣д̣итоти павуччати. катхам̣ пат̣ипаннасса пуггаласса рӯпам̣ вибхоти вибхавиййати. со пахӣйиссати. пан̣д̣укамбале никкхиттам̣ бха̄сате тапате. пӯджако лабхате пӯджам̣. путтака̄ма̄ тхийо йа̄чам̣, лабханте та̄дисам̣ сутам̣. асито та̄ди вуччате сабрахма̄. аггиджа̄ди пуббева бхӯйате. со пахӣйетха̄пи но пахӣйетха̄ти евам̣ двидха̄ т̣хита̄ни. атридам̣ па̄л̣иваваттха̄нам̣ –
тика̄рака̄ни сабба̄ни, крийа̄пада̄ни па̄йато;
парассападайогена, диссанти пит̣акаттайе.
аттанопадайутта̄ни, чун̣н̣ийесу падесу хи;
атӣваппа̄ни га̄тха̄су, пада̄нӣти бахӯни ту.
га̄тха̄су чевитара̄ни, чун̣н̣ийесу падесу ча;
субахӯнева хутва̄на, диссантӣти пака̄сайе.
пада̄нам̣ ниддесо панати антиа̄дӣнам̣ тесам̣ тесам̣ вачана̄наманурӯпена йоджетаббо. евам̣ тика̄ракакрийа̄пада̄ни сарӯпато ваваттха̄нато ниддесато ча ведитабба̄ни.
ида̄ни нопасагга̄каммика̄дивасена бхаватисса дха̄тусса виниччхайам̣ вада̄ма –
нопасагга̄ акамма̄ ча, сопасагга̄ акаммика̄;
сопасагга̄ сакамма̄ ча, ити бхӯти вибха̄вита̄.
идам̣ ту вачанам̣ ‘‘дхамма-бхӯто бхутва̄’’тиа̄дису;
патта̄нубхаванаттхам̣ ме, виваджджетва̄ удӣритам̣.
етена пана аттхена, нопасаггасакаммикам̣;