10. лин̇гаттайамиссакана̄микападама̄ла̄
адхикӯнакато чека-ккхарато ча ито парам̣;
тӣн̣и лин̇га̄ни миссетва̄, падама̄ламана̄кулам̣.
на̄на̄сукхумасан̇кета-гатесваттхесу вин̃н̃унам̣;
гамбхӣрабуддхича̄раттхам̣, паваккха̄ми йатха̄балам̣.
иттхӣ тхӣ ча пабха̄ бха̄ ча, гира̄ ра̄ паванам̣ ванам̣;
удакан̃ча дакам̣ кан̃ча, витакко ити ча̄дайо.
бхӯ бхӯми чева аран̃н̃ам̣, аран̃н̃а̄нӣти ча̄дайо;
пан̃н̃а̄ пан̃н̃а̄н̣ам̣ н̃а̄н̣ан̃ча, ичча̄дӣ ча тидха̄ сийум̣.
ко ви са̄ чева бха̄ ра̄ ча, тхӣ дхӣ ку бхӯ татхева кам̣;
кхам̣ го мо ма̄ ча сам̣ йам̣ там̣, кимичча̄дӣ ча екика̄ти.
айам̣ лин̇гаттайамиссако на̄микападама̄ла̄уддесо. татра иттхӣ, иттхӣ, иттхийо. иттхим̣…пе… бхотийо иттхийо.
тхӣ тхӣ, тхийо. тхим̣, тхӣ, тхийо. тхийа̄, тхӣхи, тхӣбхи. тхийа̄, тхӣнам̣. тхийа̄, тхӣхи, тхӣбхи. тхийа̄, тхӣнам̣. тхийа̄, тхийам̣, тхӣсу. бхоти тхи, бхотийо тхӣ, бхотийо тхийо. еттха –
‘‘куккут̣а̄ ман̣айо дан̣д̣а̄, тхийо ча пун̃н̃алаккхан̣а̄;
уппаджджанти апа̄пасса, катапун̃н̃асса джантуно;
тхийа̄ гуйхам̣ на сам̣сеййа; тхӣнам̣ бха̄во дура̄джа̄но’’ти
а̄дӣни нидассанапада̄ни.
пабха̄, пабха̄, пабха̄йо. пабхам̣…пе… бхотийо пабха̄йо.
бха̄, бха̄, бха̄йо. бхам̣, бха̄, бха̄йо. бха̄йа, бха̄хи, бха̄бхи. бха̄йа, бха̄нам̣. бха̄йа, бха̄хи, бха̄бхи. бха̄йа, бха̄нам̣. бха̄йа, бха̄йам̣, бха̄су. бхоти бхе, бхотийо бха̄, бхотийо бха̄йо. еттха ча ‘‘бха̄каро бха̄ну’’ичча̄дӣни нидассанапада̄ни.
гира̄, гира̄, гира̄йо. гирам̣…пе… бхотийо гира̄йо. ‘‘ва̄ча̄ гира̄ бйаппатхо. йе вохам̣ киттайисса̄ми, гира̄хи анупуббасо’’ти има̄ни гира̄саддасса иттхилин̇габха̄ве нидассанапада̄ни.
суван̣н̣ава̄чако ра̄саддо пуллин̇го, идха пана саддава̄чако ра̄саддо иттхилин̇го.
ра̄, ра̄, ра̄йо. рам̣, ра̄, ра̄йо. ра̄йа, ра̄хи, ра̄бхи. ра̄йа, ра̄нам̣. ра̄йа, ра̄хи, ра̄бхи. ра̄йа, ра̄нам̣. ра̄йа, ра̄йам̣, ра̄су. бхоти ре, бхотийо ра̄, бхотийо ра̄йо.
ра̄ вуччати саддо. агган̃н̃асуттат̣ӣка̄йан̃хи ‘‘ра̄ саддо тийати чхиджджати еттха̄ти ратти, сатта̄нам̣ саддасса вӯпасамака̄ло’’ти вуттам̣. тасма̄ ра̄саддасса саддава̄чакатте ‘‘раттӣ’’ти падам̣ нидассанам̣.
паванам̣, павана̄ни, павана̄. паванам̣, павана̄ни, паване.
ванам̣, вана̄ни, вана̄. ванам̣, вана̄ни, ване. сесам̣ саббам̣ неййам̣.
павана ванасадда̄ када̄чи сама̄наттха̄ када̄чи бхиннаттха̄. те хи аран̃н̃ава̄чакатте сама̄наттха̄ ‘‘те дхамме парипӯренто, паванам̣ па̄висим̣ тада̄. сапутто па̄висим̣ вана’’нтиа̄дӣсу. йатха̄ккамам̣ пана те ва̄йутан̣ха̄ванава̄чакатте бхиннаттха̄ ‘‘парамадуггандхапаванавичарите. чхетва̄ ванан̃ча ванатхам̣, ниббана̄ хотха бхиккхаво’’тиа̄дӣсу.
удакам̣, удака̄ни, удака̄. удакам̣, удака̄ни, удаке.
дакам̣, дака̄ни, дака̄. дакам̣, дака̄ни, даке. сесам̣ саббам̣ неййам̣.
‘‘амбапаккам̣ дакам̣ сӣтам̣. тхаладжа̄ дакаджа̄ пуппха̄’’тиа̄дӣнеттха нидассанапада̄ни. ‘‘нӣлодам̣ ванамаджджхато. маходадхи. удабиндунипа̄тена, удакумбхопи пӯратӣ’’ти па̄л̣иппадесесу пана сама̄сантагатана̄матта̄ удасадденева удакаттхо вутто ‘‘риттасса̄да’’нти ваттаббат̣т̣ха̄не ‘‘риттасса’’нти саддена риттасса̄даттхо вийа. па̄л̣ийан̃хи кевало удасаддо на дит̣т̣хапуббо. аттхи че, сут̣т̣ху манаси ка̄таббо.
кам̣, ка̄ни, ка̄. кам̣, ка̄ни, ке. кена, кехи, кебхи. касса, ка̄нам̣. ка̄, касма̄, камха̄, кехи, кебхи. касса, ка̄нам̣. ке, касмим̣, камхи, кесу. бхо ка, бхаванто ка̄, бхаванто ка̄ни. бхосаддена ва̄ бахувачанам̣ йоджетаббам̣ ‘‘бхо ка̄ни, бхо ка̄’’ти.
еттха кам̣ вуччати удакам̣ сӣсам̣ сукхан̃ча. атра ‘‘канта̄ро кандаро кеват̣т̣а̄ кеса̄ карун̣а̄ на̄ко’’тиа̄дӣни пайога̄ни ведитабба̄ни. татра канта̄роти кам̣ вуччати удакам̣, тена таритаббо атиккамитабботи канта̄ро, нирудакаппадесо. чораканта̄рантиа̄дӣсу пана рӯл̣хийа̄ дуггаманат̣т̣ха̄непи канта̄расаддо паваттатӣти дат̣т̣хаббам̣. кандароти еттха̄пи кам̣ вуччати удакам̣, тена да̄рито бхинноти кандаро. кеват̣т̣а̄тиа̄дӣсу пана ке удаке ваттанато гахан̣аттхам̣ паваттанато кеват̣т̣а̄. ке сӣсе сенти уппаджджантӣти кеса̄. кам̣ сукхам̣ рундхатӣти карун̣а̄. на̄коти сагго. канти хи сукхам̣, на кам̣ акам̣, дуккхам̣, там̣ наттхи еттха̄ти на̄коти аттхо гахетаббо. йатхеттха иттхӣсадда̄дӣнам̣ на̄микападама̄ла̄ йоджита̄, евам̣ ‘‘витакко вича̄ро а̄бха̄ падӣпо’’тиа̄дӣнампи йоджетабба̄.
бхӯ, бхӯ, бхуйо. бхум̣, бхӯ, бхуйо. бхуйа̄, бхӯхи, бхӯбхи. бхуйа̄, бхӯнам̣. бхуйа̄, бхӯхи, бхӯбхи. бхуйа̄, бхӯнам̣. бхуйа̄, бхуйам̣, бхӯсу. бхоти бху, бхотийо бхӯ, бхотийо бхуйо. еттха ча ‘‘бхӯрухо бхӯпа̄ло бхӯбхуджо бхӯтала’’нти нидассанапада̄ни.
бхӯми, бхӯмӣ, бхӯмийо; сесам̣ виттха̄ретаббам̣;
аран̃н̃ам̣, аран̃н̃а̄ни, аран̃н̃а̄; сесам̣ виттха̄ретаббам̣.
аран̃н̃а̄нӣ вуччати маха̄аран̃н̃ам̣, ‘‘гахапата̄нӣ’’ти падамива инӣпаччайавасена са̄дхетаббам̣ падам̣ иттхилин̇ган̃ча. ‘‘аран̃н̃а̄нӣ’’ти хи ат̣т̣хакатха̄па̄т̣хопи диссати.
аран̃н̃а̄нӣ, аран̃н̃а̄нӣ, аран̃н̃а̄нийо. аран̃н̃а̄ним̣, аран̃н̃а̄нӣ, аран̃н̃а̄нийо. аран̃н̃а̄нийа̄, аран̃н̃а̄нӣхи, аран̃н̃а̄нӣбхи. аран̃н̃а̄нийа̄, аран̃н̃а̄нӣнам̣. аран̃н̃а̄нийа̄, аран̃н̃а̄нӣхи, аран̃н̃а̄нӣбхи. аран̃н̃а̄нийа̄, аран̃н̃а̄нӣнам̣. аран̃н̃а̄нийа̄, аран̃н̃а̄нийам̣, аран̃н̃а̄нӣсу. бхоти аран̃н̃а̄ни, бхотийо аран̃н̃а̄нӣ, бхотийо аран̃н̃а̄нийо.
йатхеттха уттара̄дхикавасена йоджита̄, евам̣ ‘‘сабха̄, сабха̄йа’’нтиа̄дӣсупи йоджетабба̄. сабха̄йанти сабха̄ ева, лин̇габйаттайавасена пана евам̣ вуттам̣. ‘‘сабха̄йе ва̄ два̄рамӯле ва̄ ваттхабба’’нти па̄л̣и еттха нидассанам̣.
пан̃н̃а̄, пан̃н̃а̄, пан̃н̃а̄йо. пан̃н̃ам̣, пан̃н̃а̄, пан̃н̃а̄йо. пан̃н̃а̄йа.
пан̃н̃а̄н̣ам̣, пан̃н̃а̄н̣а̄ни, пан̃н̃а̄н̣а̄. пан̃н̃а̄н̣ам̣, пан̃н̃а̄н̣а̄ни, пан̃н̃а̄н̣е. пан̃н̃а̄н̣ена.
‘‘татха̄ хи бханте бхагавато сӣлапан̃н̃а̄н̣ам̣. са̄дху пан̃н̃а̄н̣ава̄ наро’’тиа̄дӣнеттха нидассанапада̄ни.
н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣а̄ни, н̃а̄н̣а̄. н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣а̄ни, н̃а̄н̣е. н̃а̄н̣ена. сесам̣ саббам̣ неййам̣. ‘‘агги аггини гини’’ичча̄дӣсупи уттара̄дхикавасена на̄микападама̄ла̄ йоджетабба̄.
ко вӣ са̄дӣсупи екаккхаресу ко вуччати брахма̄ ва̄то ча сарӣран̃ча, тасса табба̄чакатте име пайога̄. сеййатхидам̣?
‘‘джинена йена а̄нӣтам̣, локасса амитам̣ хитам̣;
тасса па̄дамбуджам̣ ванде, камол̣иалисевитам̣.
какудхаруккхо. караджака̄йо’’ иччевама̄дайо. таттха камол̣иалисевитанти ванданта̄нам̣ анекасата̄нам̣ брахма̄нам̣ мол̣ибхамарасевитанти кавайо иччханти. какудхаруккхоти еттха пана ко вуччати ва̄то, тасса йо куджджхати, ва̄тарога̄панайанавасена там̣ нива̄рети, тасма̄ со руккхо какудхоти вуччатӣбхи а̄чарийа̄. караджака̄йоти еттха ту ко вуччати сарӣрам̣, таттха паватто раджо караджо. ким̣ там̣? суккасон̣итам̣. тан̃хи ‘‘ра̄го раджо, на ча пана рен̣у вуччатӣ’’ти евам̣ вуттара̄гараджапхалатта̄ сарӣрава̄чакена касаддена висесетва̄ пхалавоха̄рена ‘‘караджо’’ти вуччати. тена суккасон̣итасан̇кха̄тена караджена самбхӯто ка̄йо караджака̄йоти а̄чарийа̄. татха̄ хи ‘‘ка̄йо ма̄та̄петтикасамбхаво’’ти вутто, маха̄ассапӯрасуттат̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘карийати габбха̄сайе кхипийатӣти каро, самбхаво. карато джа̄тоти караджо, ма̄та̄петтикасамбхавоти аттхо. ма̄туа̄дӣнам̣ сан̣т̣ха̄панавасена карато джа̄тоти апаре, убхайатха̄пи караджака̄йанти чатусантатирӯпама̄ха̄’’ти вуттам̣. айам̣ панаттхо идха на̄дхиппето, пуримойеваттхо адхиппето касадда̄дхика̄ратта̄.
ко, ка̄. кам̣, ке. кена, кехи, кебхи. касса, ка̄нам̣. ка̄, касма̄, камха̄, кехи, кебхи. касса, ка̄нам̣. ке, касмим̣, камхи, кесу. бхо ка, бхаванто ка̄.
татра ви вуччати паккхӣ. татха̄ хи паккхӣнам̣ иссаро супан̣н̣ара̄джа̄ виндоти катхийати. етаматтхан̃хи сандха̄йа пубба̄чарийенапи айам̣ га̄тха̄ бха̄сита̄ –
‘‘саддха̄нате муддхани сан̣т̣хапеми, мунинда нинда̄пагатам̣ таваггам̣;
девиндана̄гинданариндавинда-на там̣ вибхиннам̣ чаран̣а̄равинда’’нти.
таттха вӣнам̣ индоти виндо, паккхиджа̄тийа̄ джа̄та̄нам̣ супан̣н̣а̄нам̣ ра̄джа̄ти аттхо.
вим̣, вӣ, вайо. вим̣, вӣ, вайо. вина̄, вӣхи, вӣбхи. висса, вино, вӣнам̣. вина̄, висма̄, вимха̄, вӣхи, вӣбхи. висса, вино, вӣнам̣. висмим̣, вимхи, вӣсу. бхо ви, бхаванто вайо.
са̄ вуччати сунакхо, ‘‘ма̄та̄ ме аттхи, са̄ майа̄ посетабба̄’’тиа̄дӣсу пана са̄саддо саббана̄микапарийа̄панно параммукхавачано тасаддена самбхӯто дат̣т̣хаббо. са̄саддасса бха̄ ра̄ тхӣ бхӯ касадда̄нан̃ча на̄микападама̄ла̄ хет̣т̣ха̄ пака̄сита̄.
дхӣ вуччати пан̃н̃а̄. еттха ча ‘‘амачче та̄та джа̄на̄хи, дхӣре аттхасса ковиде’’ти. ‘‘дхӣма̄, дхӣмати, судхӣ, судхинӣ, дхӣйутта’’нти ча а̄дӣни нидассанапада̄ни.
дхӣ, дхӣ, дхийо. дхим̣, дхӣ, дхийо. дхийа̄, дхӣхи, дхӣбхи. дхийа̄, дхӣнам̣. дхийа̄, дхӣхи, дхӣбхи. дхийа̄, дхӣнам̣. дхийа̄, дхийам̣, дхӣсу. бхоти дхи, бхотийо дхӣ, бхотийо дхийо.
ку вуччати патхавӣ. еттха ча ‘‘куда̄ло. кумудам̣. кун̃джаро’’ти има̄ни нидассанапада̄ни. татра кум̣ патхавим̣ да̄лайати пада̄лети бхиндати етена̄ти куда̄ло. куйам̣ патхавийам̣ модатӣти кумудам̣. кум̣ джаратӣти кун̃джаро. татха̄ хи вима̄наваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘кум̣ патхавим̣ тадабхигха̄тена джарайатӣти кун̃джаро’’ти.
ку, кӯ, куйо. кум̣, кӯ, куйо. куйа̄, кӯхи, кӯбхи. куйа̄, кӯнам̣. куйа̄, кӯхи, кӯбхи. куйа̄, кӯнам̣. куйа̄, куйам̣, кӯсу. бхоти ку, бхотийо кӯ, бхотийо куйо.
кха’миндрийам̣ пакатхитам̣, кха’ма̄ка̄самудӣритам̣;
саггат̣т̣ха̄нампи кхам̣ вуттам̣, сун̃н̃аттампи ча кхам̣ матам̣.
татриндрийам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ гатинива̄сабха̄вато ‘‘кха’’нти вуччати, а̄ка̄сам̣ вивиттат̣т̣хена. сагго катасучаритехи екантена гантаббата̄йа ‘‘кха’’нти сан̇кхам̣ гаччхати. ‘‘кхаго йатха̄ хи руккхагге, нилӣйантова са̄кхино. са̄кхам̣ гхат̣т̣етӣ’’ти ча, ‘‘кхе ниммито ачари ат̣т̣хасатам̣ сайамбхӯ’’ти ча а̄ди еттха нидассанам̣.
кхам̣, кха̄ни, кха̄. кхам̣, кха̄ни, кхе. кхена, кхехи, кхебхи. кхасса, кха̄нам̣. кха̄, кхасма̄, кхамха̄, кхехи, кхебхи. кхасса, кха̄нам̣. кхе, кхасмим̣, кхамхи, кхесу. бхо кха, бхаванто кха̄ни, бхаванто кха̄.
госаддасса аттхуддха̄ро вуччате –
го гон̣е чиндрийе бхӯмйам̣, вачане чева буддхийам̣;
а̄дичче расмийан̃чева, па̄нӣйепи ча ваттате;
тесу аттхесу гон̣е тхи-пума̄ ча итаре пума̄.
татха̄ хи ‘‘госу дуйхама̄на̄су гато. гопан̃чамо’’тиа̄дӣсу госаддо гон̣е ваттати. гочароти еттхиндрийепи ваттати га̄во чаккха̄дӣниндрийа̄ни чаранти еттха̄ти гочаро. татха̄ хи пора̄н̣а̄ катхайим̣су ‘‘га̄во чаранти еттха̄ти гочаро, гочаро вийа гочаро, абхин̣хам̣ чаритаббат̣т̣ха̄нам̣. га̄вова̄чаккха̄дӣниндрийа̄ни, техи чаритаббат̣т̣ха̄нам̣ гочаро’’ти. ‘‘гоматим̣ готамам̣ наме’’ти пора̄н̣акавирачана̄йам̣ пана патхавийам̣ ваттати. ‘‘бхӯрипан̃н̃ам̣ готамам̣ самма̄самбуддхам̣ванда̄мӣ’’ти хи аттхо. татха̄ суттанипа̄тат̣т̣хакатха̄йава̄сет̣т̣хасуттасам̣ван̣н̣анаппадесе ‘‘гораккханти кхеттараккхам̣, касираккханти вуттам̣ хоти. патхавӣ хи ‘‘го’’ти вуччати, таппабхедо ча кхетта’’нти вуттам̣.
‘‘готтавасена готамо’’ти еттха ту вачане буддхийан̃ча ваттати. тена̄ху пора̄н̣а̄ ‘‘гам̣ та̄йатӣти готтам̣. готамоти хи паваттама̄нам̣ гам̣ вачанам̣ буддхин̃ча та̄йати екам̣сикависайата̄йа раккхатӣти готтам̣. йатха̄ хи буддхи а̄рамман̣абхӯтена аттхена вина̄ на ваттати, евам̣ абхидха̄нам̣ абхидхеййабхӯтена, тасма̄ со готтасан̇кха̄то аттхо та̄ни та̄йати раккхатӣти вуччати. ко пана соти? ан̃н̃акулапарампара̄са̄дха̄ран̣ам̣ тасса куласса а̄дипурисасамуда̄гатам̣ там̣кулапарийа̄паннаса̄дха̄ран̣ам̣ са̄ман̃н̃арӯпанти дат̣т̣хабба’’нти. татха̄ хи там̣готтаджа̄та̄ суддходанамаха̄ра̄джа̄дайопи готамотвева вуччанти. бхена бхагава̄ аттано питарам̣ суддходанамаха̄ра̄джа̄нам̣ ‘‘атиккантавара̄ кхо готама татха̄гата̄’’ти авоча. вессаван̣опи маха̄ра̄джа̄ бхагавантам̣ ‘‘виджджа̄чаран̣асампаннам̣, буддхам̣ ванда̄ма готама’’нти авоча, а̄йасма̄пи ван̇гӣсо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ ‘‘са̄дху нибба̄панам̣ брӯхи, анукампа̄йа готама̄’’ти авоча. евам̣ идам̣ са̄ман̃н̃арӯпам̣ гам̣ та̄йатӣти готтанти вуттам̣. там̣ пана готамаготтакассапаготта̄дивасена бахувидхам̣.
татха̄ госаддо а̄дичче ваттати. ‘‘гоготтам̣ готамам̣ наме’’ти пора̄н̣акавирачана̄ еттха нидассанам̣, а̄диччабандхум̣ готамам̣ самма̄самбуддхам̣ ванда̄мӣти аттхо. а̄диччопи хи готамаготте джа̄то бхагава̄пи, евам̣ тена сама̄наготтата̄йа таттха таттха ‘‘а̄диччабандхӯ’’тиа̄дина̄ бхагавато тхомана̄ диссати ‘‘пуччха̄ми там̣ а̄диччабандху, вивекам̣ сантипадан̃ча махесӣ’’ти ча, ‘‘ванде джетаванам̣ ниччам̣, виха̄рам̣ равибандхуно’’ти ча, ‘‘локекабандху’маравиндасаха̄йабандху’’нти ча. ‘‘ун̣хагӯ’’ти еттха пана госаддо расмийам̣ ваттати. ун̣ха̄ га̄во расмийо етасса̄ти ун̣хагӯ, сӯрийо. пубба̄чарийа̄пи хи чхандовичитисаттхе имамеваттхам̣ бйа̄карим̣су.
‘‘госӣтачандана’’нти еттха па̄нӣйе ваттати. госаддена хи джалам̣ вуччати. го вийа сӣтам̣ чанданам̣, тасмим̣ пана уддханато уддхаритапаккутхитателамхи паккхитте тан̇кхан̣ан̃н̃ева там̣ телам̣ сусӣталам̣ хоти.
еттхеке ваданти ‘‘касма̄ бхо ‘гопадаттхе ваттама̄но госаддо иттхилин̇го чева пуллин̇го ча̄’ти вадатха, касма̄ ча пана ‘индрийапатхавӣвачанабуддхисӯрийарасмипа̄нӣйесу ваттама̄но пуллин̇го’ти вадатха, етесу сӯрийаттхе ваттама̄но пуллин̇го хоту, нану индрийавачанапа̄нӣйесу ваттама̄нена пана госаддена напум̣сакалин̇гена бхавитаббам̣, патхавӣбуддхирасмӣсу ваттама̄нена иттхилин̇гена бхавитаббам̣ индрийа̄дипатхава̄дипадаттхесу ваттама̄на̄нам̣ индрийасадда̄дипатхавӣсадда̄дӣнам̣ напум̣сакиттхилин̇гавасена ниддесасса дассанато’’ти? танна, нийама̄бха̄вато. иттхипадаттхе ваттама̄насса̄пи хи сато кассачи саддасса пуллин̇гавасена ниддесо диссати йатха̄ ‘‘ородхо’’ти. пурисападаттхе ваттама̄насса̄пи ча сато кассачи иттхилин̇гавасена ниддесо диссати, йатха̄ ‘‘аттхака̄моси ме йаккха, хитака̄ма̄си девате’’ти. иттхипурисападаттхесу пана аваттама̄на̄нампи сатам̣ кесан̃чи садда̄нам̣ екасмим̣йева н̃а̄н̣а̄диаттхе ваттама̄на̄нам̣ иттхипуманапум̣сакалин̇гавасена ниддесо диссати йатха̄ ‘‘пан̃н̃а̄ амохо н̃а̄н̣а’’нти, ‘‘тат̣ам̣тат̣ӣтат̣о’’ти ча. татха̄ хи аниттхибхӯтопи сама̄но ‘‘ма̄тула̄’’ти иттхилин̇гавасена руккхопи на̄мам̣ лабхати, таббасена нагарампи. тена̄ха чаккаваттисуттат̣ӣка̄йам̣ ‘‘ма̄тула̄ти иттхилин̇гавасена ладдхана̄мо еко руккхо, та̄йа а̄саннаппадесе ма̄питатта̄ нагарампи ‘ма̄тула̄’твева пан̃н̃а̄йиттха. тена вуттам̣ ма̄тула̄йанти евам̣на̄маке нагаре’’ти.
госаддасса на̄микападама̄ла̄ хет̣т̣ха̄ пака̄сита̄.
мо вуччати чандо, ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘ма̄ вуччати чандо’’ти а̄ка̄рантапа̄т̣хо диссати, ока̄рантапа̄т̣хена тена бхавитаббам̣ саккат̣абха̄са̄йа екаккхаракосато найам̣ гахетва̄ ‘‘мо сиво чандима̄ чева̄’’ти ока̄рантавасена ваттаббатта̄. еттха ча ока̄рантавасена вуттасса масаддасса чандава̄чакатте ‘‘пун̣н̣амӣ, пун̣н̣ама̄’’ти ча нидассанапада̄ни. таттха пун̣н̣о мо еттха̄ти пун̣н̣амӣ, евам̣ пун̣н̣ама̄, ратта̄пеккхам̣ иттхилин̇гавачанам̣. еттха пана ‘‘виса̄кхапун̣н̣ама̄йа раттийа̄ пат̣хамайа̄мепуббенива̄сам̣ ануссарӣ’’ти идам̣ нидассанам̣. еттха сийа̄ – йади ‘‘пун̣н̣ама̄’’ти айам̣саддо ратта̄пеккхо иттхилин̇го.
‘‘пун̣н̣ама̄йе йатха̄ чандо, парисуддхо вирочати;
татхева твам̣ пун̣н̣амано, вироча дасасахассийам̣.
анваддхама̄се паннарасе, пун̣н̣ама̄йе упосатхе;
паччайам̣ на̄гама̄руйха, да̄нам̣ да̄тумупа̄гами’’нти
а̄дӣсу катхам̣ ‘‘пун̣н̣ама̄йе’’ти падасиддхӣти? йака̄расса йека̄ра̄десавасена. дхаммиссарена хи бхагавата̄ ‘‘пун̣н̣ама̄йа̄’’ти ваттаббе ‘‘пун̣н̣ама̄йе’’ти вадата̄ йака̄расса т̣ха̄не йека̄ро пат̣хито иттхилин̇гависайе тта̄ка̄расса т̣ха̄не ттека̄ро вийа, нӣка̄расса т̣ха̄не нека̄ро вийа ча. татха̄ хи йатха̄ ‘‘абйайатам̣ вилапаси виратте косийа̄йане’’ти имасмим̣ ра̄дхаджа̄таке ‘‘виратта̄’’ти ваттаббе ‘‘виратте’’ти вадантена тта̄ка̄расса т̣ха̄не ттека̄ро пат̣хито, ‘‘косийа̄йанӣ’’ти ча ваттаббе ‘‘косийа̄йане’’ти вадантена нӣка̄расса т̣ха̄не нека̄ро пат̣хито. евам̣ ‘‘пун̣н̣ама̄йа̄’’ти ваттаббе ‘‘пун̣н̣ама̄йе’’ти вадата̄ йака̄расса т̣ха̄не йека̄ро пат̣хито. йатха̄ ча ‘‘даккхита̄йе апара̄джитасан̇гха’’нти имасмим̣ маха̄самайасуттаппадесе ‘‘даккхита̄йа̄’’ти ваттаббе ‘‘даккхита̄йе’’ти вадата̄ йака̄расса т̣ха̄не йека̄ро пат̣хито, евамидха̄пи. йатха̄ пана ‘‘сабха̄йе ва̄ два̄рамӯле ва̄’’ти еттха ‘‘сабха̄йа’’нти лин̇габйаттайавасена сабха̄ вутта̄, на татха̄ идха ‘‘пун̣н̣ама̄йа’’нти лин̇габйаттайена пун̣н̣ама̄ вутта̄, атха кхо ‘‘пун̣н̣ама̄’’ти а̄ка̄рантиттхилин̇гавасена вутта̄. татха̄ хи ‘‘пун̣н̣ама̄йо’’ти падам̣ йака̄рат̣т̣ха̄не йека̄ручча̄ран̣авасена самбхӯтам̣ бхуммавачананти дат̣т̣хаббам̣.
ма̄ вуччати сирӣ. татха̄ хи видвамукхаман̣д̣анат̣ӣка̄йам̣ ‘‘ма̄линӣ’’ти падассаттхам̣ вадата̄ ‘‘ма̄ вуччати лаккхӣ, алинӣ бхамарӣ’’ти вуттам̣. лаккхӣсаддо ча сирӣсаддена сама̄наттхо, тена ‘‘ма̄ вуччати сирӣ’’ти аттхо амхехи анумато, татха̄ пора̄н̣ехипи ‘‘мам̣ сирим̣ дха̄рети видадха̄ти ча̄ти мандха̄та̄’’ти аттхо пака̄сито, тасма̄ ‘‘ма̄линӣ мандха̄та̄’’ти ча има̄неттха нидассанапада̄ни. татра пуллин̇гасса та̄ва масаддасса айам̣ на̄микападама̄ла̄ –
мо, ма̄. мам̣, ме. мена, мехи, мебхи. масса, ма̄нам̣. ма̄, масма̄, мамха̄, мехи, мебхи. масса, ма̄нам̣. ме, масмим̣, мамхи, месу. бхо ма, бхаванто ма̄.
айам̣ пана иттхилин̇гасса ма̄саддасса на̄микападама̄ла̄ –
ма̄, ма̄, ма̄йо. мам̣, ма̄, ма̄йо. ма̄йа, ма̄хи, ма̄бхи. ма̄йа, ма̄нам̣. ма̄йа, ма̄хи, ма̄бхи. ма̄йа, ма̄нам̣. ма̄йа, ма̄йам̣, ма̄су. бхоти ме, бхотийо ма̄йо.
еттха пана сирӣва̄чако ма̄саддо ча саддава̄чако ра̄саддо ча̄ти име сама̄нагатика̄ екаккхаратта̄ ниччама̄ка̄рантапакатикатта̄ иттхилин̇гатта̄ ча.
татра сам̣ вуччати сантачитто пурисо. йам̣ локе ‘‘саппурисо’’ти ча, ‘‘арийо’’ти ча, ‘‘пан̣д̣ито’’ти ча ваданти, тассетам̣ адхивачанам̣ йадидам̣ ‘‘са’’нти. евам̣ саппуриса̄рийапан̣д̣итава̄чакасса сам̣саддасса паччаттавачанавасена аттхибха̄ве ‘‘самети асата̄ аса’’нти идам̣ пайоганидассанам̣. еттха хи ‘‘на сам̣ аса’’нти сама̄сачинта̄йа саппуриса̄саппурисападаттха̄ сам̣ асам̣саддехи вутта̄ти н̃а̄йанти, тасма̄ ‘‘саппурисападаттхо паччаттавачанена сам̣саддена вутто наттхӣ’’ти вачанам̣ на ваттаббам̣. йе ‘‘наттхӣ’’ти ваданти, тесам̣ вачанам̣ на гахетаббам̣. на̄микападама̄ла̄ панасса ‘‘сам̣, сантам̣, санте’’тиа̄дина̄ хет̣т̣ха̄ пака̄сита̄. напум̣сакалин̇гатте сам̣ вуччати дханам̣, ‘‘мануссассам̣. парассам̣. саббассам̣. саббассахаран̣ам̣. парассахаран̣а’’нтиа̄дӣнеттха нидассанапада̄ни. таттха мануссасса сам̣ мануссассам̣. евам̣ парасса сам̣ парассам̣. саббасса сам̣ саббассам̣. тасса харан̣ам̣ парассахаран̣ам̣ саббассахаран̣анти сама̄со. татха̄ сам̣ вуччати сукхам̣ санти ча. вуттан̃хи табба̄чакаттам̣ пора̄н̣акавирачана̄йам̣ –
‘‘девадево сам̣дехӣ но, хӣно дева̄тидехато;
хатопапа̄тасам̣са̄ро, са̄ро сам̣ дету дехина’’нти.
тасма̄ айаметтха га̄тха̄, ‘‘сакалалокасан̇каро дӣпан̇каро’’ти еттха ‘‘сан̇каро’’ти падан̃чанидассанам̣. ‘‘сам̣, са̄ни, са̄. сам̣, са̄ни, се. сена’’ичча̄ди пуббе пака̄ситанайена н̃еййам̣. еттха ча сотӯнам̣ сугатаматаваре косалладжананаттхам̣ сама̄сантагатасса сам̣саддасса на̄микападама̄лам̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ катхайа̄ма –
мануссассам̣, мануссасса̄ни, мануссасса̄. мануссассам̣, мануссасса̄ни, мануссассе. мануссассена, мануссассехи, мануссассебхи. мануссассасса, мануссасса̄нам̣. мануссасса̄, мануссассасма̄, мануссассамха̄, мануссассехи, мануссассебхи. мануссассасса, мануссасса̄нам̣. мануссассе, мануссассасмим̣, мануссассамхи, мануссассесу. бхо мануссасса, бхонто мануссасса̄ни, мануссасса̄. еса найо ‘‘парассам̣ саббасса’’нтиа̄дӣсупи, сабба̄нета̄ни пада̄ни абхидхеййалин̇га̄нӣти гахетабба̄ни.
йам̣ там̣ кимитисадда̄нам̣, на̄мама̄лам̣ панаттари;
саббана̄мапариччхеде, пака̄сиссам̣ тилин̇гато.
иччевам̣ хет̣т̣ха̄ уддит̣т̣ха̄нам̣ ко ви са̄дӣнам̣ на̄микападама̄ла̄ саддхим̣ аттхантаранидассанападехи вибхатта̄. татридам̣ лин̇гававаттха̄нам̣ –
ко ви са̄ хонти пуллин̇ге, бха̄ ра̄ тхӣ дхӣ ку бхӯ тхийам̣;
кам̣ кхам̣ напум̣саке го ту, пуме чевиттхилин̇гаке.
мо пуме иттхилин̇ге ма̄, сам̣ пуме ча напум̣саке;
йам̣ там̣ кимити саббатра, лин̇гесвева паваттаре.
ито ан̃н̃а̄нипи екаккхара̄ни упапариккхитва̄ гахетабба̄ни.
евам̣ вин̃н̃ӯнам̣ найан̃н̃ӯнам̣ саддарачана̄висайе парамависуддхавипулабуддхипат̣ила̄бхаттхам̣ парамасан̣хасукхуматтхесу пайогесу асаммохаттхам̣ суван̣н̣атале сӣхавиджамбханена кесарӣсӣхасса виджамбханамива тепит̣аке буддхавачане н̃а̄н̣авиджамбханена виджамбханаттхан̃ча адхикӯнекаккхаравасена лин̇гаттайам̣ миссетва̄ на̄микападама̄ла̄ вибхатта̄.
садде бхаванти кусала̄ на ту кечи аттхе,
аттхе бхаванти кусала̄ на ту кечи садде.
косалламева парамам̣ дубхайаттха тасма̄,
йогам̣ кареййа сататам̣ матима̄ варанти.
ити наван̇ге са̄т̣т̣хакатхе пит̣акаттайе бйаппатхагатӣсу
вин̃н̃ӯнам̣ косаллаттха̄йа кате садданӣтиппакаран̣е
лин̇гаттайамиссако на̄микападама̄ла̄вибха̄го
дасамо париччхедо.