3. ка̄ракакан̣д̣а

атха вибхаттӣна+маттхабхеда̄ вуччанте.

таттха екампи аттхам̣ камма̄дивасена екатта̄дивасена ча вибхаджантӣти вибхаттийо, сйа̄дайо. та̄ пана пат̣хама̄дибхедена саттавидха̄. та̄ йатха̄ ‘‘пат̣хама̄+ттхаматте’’ти пат̣хама̄вибхатти хоти. сисса ока̄ра+лопа+а-ма̄десесу наро иттхӣ напум̣сакам̣.

сакаттха+дабба+лин̇га̄ни, сам̣кхйа̄+камма̄дипан̃чакам̣;

на̄маттхо тасса са̄ман̃н̃а-маттхаматтхам̣ павуччате.

со на̄маттхо ча –

джа̄ти крийа̄ гун̣о даббам̣, татха̄ на̄манти пан̃чадха̄;

саддасса+ттхо са саддопи, пан̃чадха̄ва+тра бхиджджате.

катхам̣ джа̄тисаддо гун̣асаддотйа̄дина̄.

бхиннесва+бхиннадхӣ+садда̄, сабала̄дӣсу йаббала̄;

ваттанте джа̄ти еса̄+сса, ма̄ла̄ сутта+мива̄+нвита̄.

адаббабхӯтам̣ катта̄ди-ка̄ракагга̄маса̄дхийам̣;

падаттхам̣ каттукаммат̣т̣хам̣, крийа+миччханти таббидӯ.

даббассито тато бхинно, нимитто таппатӣтийа̄;

винассанасабха̄во ча, ниггун̣ова гун̣о+ччате.

еттха пат̣о суккоти винассанасабха̄во ча часаддена випуло а̄ка̄соти авинассанасабха̄во ча аттани висум̣ гун̣арахито гун̣о+ччате тйаттхо.

йам̣ йам̣ висессате кин̃чи, там̣ там̣ дабба+михо+ччате;

джа̄тйа̄динопйа+то та̄ди, даббаттам̣ парикаппате.

еттха годжа̄ти ассаджа̄тӣти вутте джа̄ти даббам̣. нӣло гун̣оти ча гун̣о даббам̣. пачанакрийа̄ти ча гамана̄дикрийа̄то висесийатӣти крийа̄ва даббам̣.

на̄марӯпена садаббе, квачи сан̃н̃ӣ катхӣйате;

на̄манти там̣ йатха̄ читто, сан̃н̃а̄ саддо ту таддханӣ.

на̄масса даббаттепи читтотйа̄ди на̄менева пасиджджхати, но гхат̣а+пат̣а̄дайова даббаттена, тасма̄ на̄ма+мити сан̃н̃ӣ катхӣйате, там̣ва̄чакатта̄ таббатӣ читта̄ди сан̃н̃а̄саддоти ниччхийатеййа+дхиппа̄йо.

айам̣ пан̃чавидхопи аттхо саддаттхо чева са̄маттхийа̄ гамйама̄наттхо ча̄ти дуббидхо. татха̄ хи ‘‘пӣно дива̄ на бхун̃джеййа’’мити бхуттинира̄кати саддаттхо. раттибхутти ту са̄маттхийа̄+вагамйате. тене+там̣ вуччати –

аттхаппатӣтийам̣ садда-бйа̄па̄ро тивидхо бхаве;

мукхйо лаккхан̣а+бйан̃джана-сабха̄во ча̄ти еттха ту.

мукхйо ту нирантараттхе, лаккхан̣о ту тирохите;

аттхе+таро ту ва̄кйасса, аттхейева паваттати.

‘‘ман̃че’’ти нирантараттхе ваттама̄но мукхйо, ‘‘ман̃ча̄ уггхосантӣ’’ти тирохитаттхе ваттама̄но лаккхан̣о, га̄тха̄дисакалава̄кйасса+ттхе ваттама̄но бйан̃джанасабха̄во.

бйа̄па̄расса пабхедена, тидха̄ саддопи ва̄чако;

лаккхан̣ико бйан̃джакоти, тадаттхопи тидха̄ мато.

ваччо лаккхан̣ико бйан̇гйо, чевам̣ саддо сува̄чако;

вуттакамена джа̄тйа̄ди-бхедена пан̃чадха̄ бхавети.

38. а̄мантан̣е –

ти а̄мантан̣а̄дхике аттхаматте пат̣хама̄вибхатти хоти. бхо нара, бхо иттхи, бхо напум̣сака.

саддена̄+бхимукхӣка̄ро, виджджама̄насса ваттхуно;

а̄мантан̣ам̣ видха̄таббе, наттхи ‘‘ра̄джа̄ бхаве’’ти+дам̣.

крийа̄ нимиттам̣ ка̄раканту камма, катту, каран̣а, сампада̄на, авадхи, а̄дха̄рабхедена чхаббидхам̣, там̣ йатха̄ –

2,2. камме дутийа̄

карӣйати каттукирийа̄йа самбандхӣйатӣти каммам̣, тасмим̣ каммака̄раке дутийа̄вибхатти хоти. там̣ тивидхам̣ ниббатти, викати, патти бхедена, таттха ниббаттикамме ма̄та̄ путтам̣ виджа̄йати, а̄ха̄ро сукхам̣ джанайати, кат̣ам̣ кароти датто. викатийам̣ кат̣т̣ха+ман̇га̄рам̣ кароти, суван̣н̣ам̣ кат̣акам̣ кароти, вӣхайо луна̄ти. паттийам̣ датто гхарам̣ пависати, а̄диччам̣ пассати, дхаммам̣ сун̣а̄ти, пан̣д̣ите пайирупа̄сати.

вуттан̃ча –

ниббатти+викати+патти-бхеда̄ каммам̣ тидха̄ матам̣;

каттукрийа̄бхигаммантам̣, сукха+ман̇га̄рам̣+гхарам̣ йатха̄ти.

кат̣ам̣ кароти випулам̣ дассанӣйанти аттхева гун̣айуттасса каммата̄, випулам̣ кароти, дассанӣйам̣ каротӣти крийа̄йа самбандхийама̄натта̄. одано паччатети оданасаддато каммата̄ наппатӣйате, кин̃чарахи а̄кхйа̄тато.

иччхитакаммам̣ йатха̄-га̄вум̣ пайо дохати, гомантам̣ га̄вам̣ йа̄чати, га̄ва+мава рундхати ваджам̣, ма̄н̣авакам̣ маггам̣ пуччхати, гомантам̣ га̄вам̣ бхиккхате, руккха+мавачина̄ти пхала̄ни, руккха̄тйаттхо. сиссам̣ дхаммам̣ брӯте. еттха пайо, га̄вам̣ ичча̄ди иччхитам̣, га̄вум̣, гоманта+мичча̄ди аниччхитам̣. ева+маниччхитепи кан̣т̣акам̣ маддати, висам̣ гилати. йам̣ неви+ччхитам̣, на̄пи аниччхитам̣, татра̄пи га̄мам̣ гаччханто руккхамӯла+мупасаппати.

а̄дха̄ре адхиси+т̣ха̄+са̄нам̣ пайоге ча, патхавим̣ адхисессати, га̄ма+мадхитит̣т̣хати, руккха+маджджха̄сатети. еттха патхавинти патхавийанти аттхо. ева+мабхи, нипуббависасса̄пи, дхамма+мабхинивисате, дхамме ва̄. татха̄ упа, нва+джджха̄+пуббавасатисса, га̄ма+мупавасати, га̄ма+манувасати, виха̄ра+мадхивасати, га̄ма+ма̄васати, ага̄рам̣ аджджхавасати, еттха га̄манти га̄метйаттхо. татха̄ таппа̄на̄+ча̄репи, надим̣ пибати, га̄мам̣ чарати, надийам̣тйаттхо. саче мам̣ на̄лаписсатӣти майа̄ саддхим̣тйаттхо. вихита̄ва пат̣и-йогепи дутийа̄, пат̣ибханту там̣ чунда боджджхан̇га̄, тампат̣и боджджхан̇га̄ бха̄сантӯти аттхо. упама̄ мам̣ патибха̄ти, упама̄ мам̣ упат̣т̣ха̄титйаттхо. дха̄туна̄йутте ‘‘тасса наппат̣ибха̄тӣ’’ти чхат̣т̣хӣ.

3. ка̄ладдха̄на+маччантасам̣йоге

ка̄ладдха̄нам̣ дабба+гун̣а+крийа̄хи аччантасам̣йоге техи ка̄ладдха̄нава̄чӣхи дутийа̄ хоти. ка̄ле-сатта̄хам̣ гавапа̄нам̣, ма̄сам̣ мам̣соданам̣, сарадам̣ раман̣ӣйа̄ надӣ, саббака̄лам̣ раман̣ӣйам̣ нанданам̣, тайо ма̄се абхидхаммам̣ десети. аддхани-йоджанам̣ ванара̄джи, йоджанам̣ дӣгхо паббато, косам̣ саджджха̄йати.

пуббанхасамайам̣ нива̄сетва̄, екам̣ самайам̣ бхагава̄, имам̣ раттим̣ чатта̄ро маха̄ра̄джа̄ноти евама̄дӣсу ка̄лава̄чӣхи аччантасам̣йоге дутийа̄, бахулам̣видха̄на̄ вибхаттивипалла̄со ва̄. ма̄сена̄+нува̄ко+дхӣто, косена̄+нува̄ко+дхӣтоти каран̣аттхе татийа̄.

4. гатибодха̄ха̄расаддаттха̄каммакабхаджджа̄дӣнам̣ пайодждже

гатйаттха̄нам̣ бодхаттха̄нам̣ а̄ха̄раттха̄нам̣ саддаттха̄на+макаммака̄нам̣ бхаджджа̄дӣнан̃ча пайодждже каттари дутийа̄ хоти. датто гамайати ма̄н̣авакам̣ га̄мам̣, йа̄пайати ва̄. гуру бодхайати ма̄н̣авакам̣ дхаммам̣, ведайати ва̄. ма̄та̄ бходжайати путта+моданам̣, а̄сайати ва̄. гуру аджджха̄пайати сиссам̣ ведам̣, па̄т̣хайати ва̄. пайоджджато+н̃н̃атра камме дутийа̄. посо а̄сайати даттам̣, са̄йайати ва̄. посо ан̃н̃ам̣ бхаджджа̄пети, ан̃н̃ам̣ кот̣т̣а̄пети, ан̃н̃ам̣ сантхара̄пети.

5. хара̄дӣнам̣ ва̄

хара̄дӣнам̣ пайодждже каттари дутийа̄ хоти ва̄. посо ха̄рети бха̄рам̣ даттам̣, даттенети ва̄. дассайате джанам̣ ра̄джа̄, джаненети ва̄. абхива̄дайате гурум̣ даттам̣, даттенети ва̄. аджджхоха̄рети саттум̣ даттам̣, даттенети ва̄. ка̄рети датто даттам̣, даттенети ва̄. паккхе саббатра каттари татийа̄.

6. на кха̄да̄дӣнам̣

кха̄да̄дӣнам̣ пайодждже каттари дутийа̄ на хоти. гатйаттха̄дӣсу квачи пат̣иседхаттха+мидам̣. кха̄дайати датто даттена, а̄дайати даттена, авха̄пайати даттхена, садда̄йайати даттена, на̄йайати даттена, кандайати даттена.

7. джха̄дӣхи йутта̄

дхиа̄дӣхи йуттато дутийа̄ хоти. дхи+раттху+мам̣ путика̄йам̣, антара̄ ча ра̄джагахам̣ антара̄ ча на̄ландам̣, ра̄джагахасса ча на̄ландасса ча виварабхӯте маджджхети аттхо. сама̄дха̄на+мантарена, мучалинда+мабхито сарам̣. чхат̣т̣хйаттхе+йам̣ дутийа̄.

8. лаккхан̣иттхамбхӯтавиччха̄сва+бхина̄

лаккхан̣а̄дӣсва+ттхесу абхина̄ йуттамха̄ дутийа̄ хоти. руккха+мабхивиджджотате чандо, еттха руккхо лаккхан̣ам̣, чандо лаккхитаббо, татра абхина̄ руккхасса лаккхан̣авуттита̄ пака̄сӣйатӣти руккхо абхина̄ йутто на̄ма. са̄дху девадатто ма̄тара+мабхи, ма̄тари са̄дхуттам̣ паттотйаттхо. руккхам̣ руккхам̣абхи виджджотате чандо, руккхе руккхетйаттхо.

9. патипарӣхи бха̄ге ча

патипарӣхи йуттато лаккхан̣а̄дӣсу бха̄ге ча+ттхе дутийа̄ хоти. руккхам̣пати виджджотате, са̄дху девадатто ма̄тарам̣пати, руккхам̣ руккхам̣пати тит̣т̣хати, йа+деттха мам̣ пати сийа̄, йо мама бха̄го, со дӣйатутйаттхо. евам̣ руккхам̣паритйа̄дипи.

10. ануна̄ти

лаккхан̣а̄дӣсу дутийа̄. руккхаману виджджотате, саччакирийа+ману васси, хету ча лаккхан̣ам̣ бхавати, са̄дху девадатто ма̄тара+ману, руккхам̣ руккха+ману виджджотате, йадеттха мам̣ану сийа̄.

11. сахаттхе

сахаттхе ануна̄ йуттамха̄ дутийа̄. паббата+ману тит̣т̣хати, паббатена саха тйаттхо.

12. хӣне

хӣнаттхе ануна̄ йуттамха̄ дутийа̄. ануса̄рипуттам̣ пан̃н̃аванто бхиккхӯ, са̄рипуттато пан̃н̃а̄йа хӣна̄тйаттхо.

13. упена

хӣнаттхе упена йуттамха̄ дутийа̄. упаса̄рипуттам̣ пан̃н̃аванто.

16. каттукаран̣есу татийа̄

каттари каран̣е ча ка̄раке татийа̄ хоти. джинена десито дхаммо, буддхена джито ма̄ро, ахина̄ дат̣т̣хо наро. йаттха ка̄ран̣ака̄ран̣ампи ка̄ран̣авасена вуччати, таттха̄пи татийа̄, чорехи га̄мо дад̣д̣хо, тин̣ехи бхаттам̣ сиддхам̣, саддхехи ка̄рита̄ виха̄ра̄.

аттападха̄но кирийам̣, йо ниббаттети ка̄рако;

апайутто пайутто ва̄, са катта̄ти павуччати.

каран̣е-там̣ пана дувидхам̣ аджджхаттикаба̄хиравасена, йатха̄ хаттхена каммам̣ кароти, чаккхуна̄ рӯпам̣ пассати, манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йати. даттена вихайо луна̄ти, аггина̄ кут̣им̣ джха̄пети.

ба̄хиран̃ча татха̄+джджхаттам̣, каран̣ам̣ дувидхам̣ йатха̄;

вӣхим̣ луна̄ти даттена, неттена чанда+миккхате.

пакатийа̄ абхирӯпо, готтена готамо ичча̄ди бхӯдха̄тусса самбхава̄ каран̣е татийа̄. татха̄ са̄рипуттоти на̄мена виссуто, джа̄тийа̄ кхаттийо буддхо, джа̄тийа̄ саттавассико, сиппена нал̣ака̄ро со, екӯнатим̣со вайаса̄, евам̣ самена дха̄вати, висамена дха̄вати, двидон̣ена дхан̃н̃ам̣ кин̣а̄ти.

17. сахаттхена

сахаттхена йоге татийа̄ сийа̄. татийа̄пи чхат̣т̣хӣва аппадха̄не ева бхавати. путтена саха̄+гато, путтена саддхим̣ а̄гато, витаккена саха ваттати, путтена саха тхӯло, нисӣди бхагава̄ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена, сахассена самам̣ мита̄, саббехи ме пийехи мана̄пехи на̄на̄бха̄во.

18. лаккхан̣е

лаккхан̣е ваттама̄нато татийа̄. бхиннена сӣсена паггхарантена лохитена пат̣ӣвиссаке уджджха̄песи, ӯнапан̃чабандханена паттена ан̃н̃ам̣ навам̣ паттам̣ чета̄пеййа, тидан̣д̣акена парибба̄джака+маддаккхи, аккхина̄ ка̄н̣о, хаттхена кун̣ӣ, па̄дена кхан̃джо, пит̣т̣хийа̄ кхуджджо. тена хи викалан̇гена викалан̇гино вика̄ро лаккхийате.

19. хетумхи

ва̄са̄дилаккхан̣акрийа̄йа хетуто татийа̄. аннена васати, виджджа̄йа васати, на джачча̄ васало хоти, каммуна̄ васало хоти, да̄нена бхогава̄, а̄ча̄рена кулам̣, тена па̄н̣и ка̄мададо.

20. пан̃чамӣ+н̣е ва̄

ин̣е хетумхи пан̃чамӣ ва̄. сатасма̄ баддхо, сатена ва̄.

21. гун̣е

паран̇габхӯте хетумхи пан̃чамӣ хоти ва̄. джал̣атта̄ баддхо, джал̣аттенава̄, пан̃н̃а̄йа мутто, хутва̄ абха̄вато аничча̄, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо. бахулам̣видха̄на̄ саттамйаттхехипи, тена самайена, ка̄лена дхаммаса̄каччха̄, пураттхимена дхатарат̣т̣хо, даккхин̣ена вирӯл̣хако, уттарена капилаваттху, йена бхагава̄, тенупасан̇ками, со во мама+ччайена саттха̄ти. ма̄сена бхун̃джати, ека̄хенева ба̄ра̄н̣асим̣ па̄виси, навахи ма̄сехи виха̄рам̣ ка̄ра̄песи, каха̄пан̣ена ӯно, дханена викало, асина̄ калахо, а̄ча̄рена нипун̣о, гул̣ена миссакам̣, ва̄ча̄йа сакхило, ман̣ина̄ аттхо, дханена аттхо, йоджанена гаччхати ичча̄ди хетумхи каран̣е ва̄ татийа̄. аттана̄ва атта̄нам̣ самманнатӣти паччатте бахулам̣видха̄на̄ каттари татийа̄. евам̣ тилехи кхетте вапатӣти камматтхе, сумутта̄ майам̣ тена маха̄саман̣ена̄ти пан̃чамйаттхе ча.

24. чатуттхӣ сампада̄не

ачетанам̣ сачетанам̣ ва̄ пат̣игга̄хакабха̄вена̄+пеккхитам̣, там̣ сампада̄нам̣, тан̃ча да̄-да̄нети дха̄туто бйаппена йуттамева, таттха чатуттхӣ хоти. тан̃ча дӣйама̄насса ваттхуно анива̄ран̣а+джджхесана̄+нуматито тивидхо, йатха̄ буддхасса пуппхам̣ дети, бодхируккхасса джалам̣ дети, йа̄чакасса дханам̣ дети, бхиккхӯнам̣ да̄нам̣ дети.

анира̄каран̣а̄+ра̄дха-на+ббханун̃н̃авасена хи;

сампада̄нам̣ тидха̄ вуттам̣, руккха+йа̄чака+бхиккхаво.

а̄дха̄равиваккха̄йам̣ саттамӣпи, сан̇гхе готами дехи, сан̇гхе динне ахан̃чева пӯджито бхависса̄ми, йа̄ пала̄ламайам̣ ма̄лам̣, на̄рӣ датва̄на четийети.

25. та̄даттхйе

та̄даттхйе чатуттхӣ сийа̄. тадаттхасса бха̄ве, та̄даттхйам̣, тасмим̣ тадаттхабха̄ве джотанӣйева чатуттхӣ сийа̄. тадаттхасса бха̄воти нимиттанимиттӣсамбандхе чхат̣т̣хӣ, тасма̄ чхат̣т̣ха̄пава̄до+йам̣. самепи нимиттанимиттӣнам̣ самбандхе нимиттабхӯтайӯпатова чатуттхӣ, но нимиттӣбхӯтада̄руто. йӯпа̄йа да̄ру, па̄ка̄йа ваджати, буддхассаттха̄йа джӣвитам̣ париччаджа̄ми, нева дава̄йа, на мада̄йа, ӯнасса па̄рипӯрийа̄, аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа сам̣ваттати, лока̄нукампа̄йа, пха̄су виха̄ра̄йа.

ичча̄йам̣ качча̄йане упари ваккхама̄насса чатуттхӣти са̄дхитатта̄ идха чхат̣т̣хӣти дӣпанаттхам̣ вуччате –

касса са̄ду наруччати, ма̄ айасманта̄нампи сан̇гхабхедо руччиттха, кхамати сан̇гхасса, бхатта+масса наччха̄детӣти чхат̣т̣хӣ самбандхавачаниччха̄йам̣, на че+вам̣ виродхо сийа̄, садисарӯпатта̄, евам̣видхесу ча самбандхасса саддика̄нумататта̄. татха̄ хи бха̄гавуттийа̄ ‘‘упападавибхатти чхат̣т̣хийа̄+пава̄да̄’’ти вуттам̣, саддантаре вихита̄ вибхатти упападавибхатти.

касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣти аттхаматте пат̣хама̄, касса ва̄ туйханти аватва̄ касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣти аттхаматте пат̣хама̄васена бйабхича̄радассана̄. ева+ман̃н̃а̄пи вин̃н̃еййа̄, паратопи йатха̄гамам̣.

ран̃н̃о сатам̣ дха̄рети ран̃н̃о чхаттам̣ дха̄ретӣти самбандхе чхат̣т̣хӣва. сила̄гха=катхане, евам̣ ран̃н̃о сила̄гхате ичча̄ди, тхутим̣ каротӣтйаттхо. хану=апанайане, ран̃н̃о хануте, ван̃четӣтйаттхо. упатит̣т̣хеййа сакйапутта̄нам̣ вад̣д̣хакӣ, упагаччхеййа̄тйаттхо. сапа=аккосе, майхам̣ сапате, саччам̣ курутетйаттхо. дхара=дха̄ран̣е, суван̣н̣ам̣ те дха̄райате, ин̣ам̣ те дха̄райати, асса ран̃н̃о на̄гам̣ дха̄райа̄ма. пиха=иччха̄йам̣, дева̄пи тасса пихайанти та̄дино, тесам̣ пихайанти самбуддха̄нам̣ сатӣматам̣, пихайанти=паттхенти. тасса куджджха маха̄вӣра, йади+хам̣ тасса пакуппеййам̣, дубхайати диса̄нам̣ мегхо, йо митта̄нам̣ на дӯбхати, йо аппадут̣т̣хасса нарасса дуссати. исса=исса̄йам̣, титтхийа̄ иссайанти саман̣а̄нам̣. усӯйа=доса̄викаран̣е, дуджджана̄ гун̣аванта̄нам̣ уссӯйанти, ка̄ усуйа̄ виджа̄натам̣. идха+сидха+ра̄дха+са̄дха=сам̣сиддхийам̣, а̄ра̄дхо ме ран̃н̃о, ран̃н̃о бха̄гйа+ма̄раджджхати, кйа̄+хам̣ аййа̄нам̣ апараджджха̄ми, а̄йасмато упа̄литтхерасса упасампада̄пеккхо упатиссо. бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣, а̄сун̣анти буддхасса бхиккхӯ, тасса бхиккхуно джаноанугин̣а̄ти, патигин̣а̄ти, са̄дхука̄рада̄на̄дина̄ там̣ уссахатӣтйаттхо. а̄рочайа̄ми во бхиккхаве, пат̣иведайа̄ми во, а̄мантайа̄ми те маха̄ра̄джа, дхаммам̣ те десисса̄ми, десету бханте бхагава̄ дхаммам̣ бхиккхӯнам̣, йатха̄ но бхагава̄ бйа̄кареййа, нируттим̣ те паваккха̄ми, алам̣ ме раджджам̣, алам̣ бхиккху паттасса, алам̣ малло малласса, арахати малло малласса, алам̣ те идха ва̄сена, ким̣ ме екена тин̣н̣ена̄ти саббаттха самбандхе чхат̣т̣хӣ.

евам̣ а̄йу бхото хоту, чирам̣ джӣвитам̣, бхаддам̣, калйа̄н̣ам̣, аттхам̣, пайоджанам̣, кусалам̣, ана̄майам̣, хитам̣, паттхам̣, сукхам̣, са̄там̣, бхото хоту, са̄дху саммути ме тасса, путтасса̄+викареййа гуйха+маттхам̣, тасса ме сакко па̄турахоси, тасса пахин̣еййа, бхиккхӯнам̣ дӯтам̣ па̄хеси, каппати саман̣а̄нам̣ а̄його, екасса двиннам̣ тин̣н̣ам̣ ва̄ пахоти, упамам̣ те карисса̄ми, ан̃джалим̣те пагган̣ха̄ми, тасса пха̄су, локасса+ттхо, намо те пуриса̄джан̃н̃а, соттхи тасса, саматтхо малло малласса, тасса хитам̣, тасса сукхам̣, сва̄гатам̣ те маха̄ра̄джа̄ти саббаттха самбандхе чхат̣т̣хӣ.

26. пан̃чамйа+вадхисма̄

падаттха̄вадхисма̄ пан̃чамӣвибхатти хоти.

самепйа+пагаме двиннам̣, пуббарӯпа̄ йа+даччутам̣;

вуччате та+дапа̄да̄нам̣, там̣ чала̄чалато двидха̄;

йатха̄+сса̄ дха̄вата̄ посо, пато, руккха̄пхаланти ча.

таттха чала̄вадхи дха̄вата̄ асса̄ пурисо патати, ачала̄вадхи паббата̄ отаранти ванача̄рака̄ти.

тан̃ча авадхи висайакрийа̄висесасса ниддит̣т̣хатта̄ ниддит̣т̣хависайам̣, йаттха апа апагаманакрийам̣ упа̄ттам̣=аджджха̄хат̣ам̣ висайам̣ катва̄ паваттати, там̣ упа̄ттам̣. йам̣ кеначи гун̣ена уккам̣сийати, там̣ анумеййам̣. йатха̄ га̄ма̄ апенти мунайо, нагара̄ ниггато ра̄джа̄, па̄па̄ читтам̣ нива̄ренти. вала̄хака̄ виджджотате, кусулато пачатӣти. еттха ча вал̣а̄хака̄ никкхамма, кусулато апанетва̄ти ча пуббакрийа̄ аджджха̄харӣйати. матхура̄ па̄т̣алипуттакехи абхирӯпа̄ти анумӣйати. вуттан̃хи –

ниддит̣т̣хависайам̣ кин̃чи, упа̄ттависайам̣ татха̄;

анумеййависайан̃чети, тидха̄+ху авадхим̣ будха̄ти.

бхайахетумхи-чора̄ бхайам̣ джа̄йати, тан̣ха̄йа джа̄йати бхайам̣, па̄пато уттасати, наттхи соко куто бхайам̣. аккха̄тари-упаджджха̄йа̄ сиккхам̣ ган̣ха̄ти, а̄чарийамха̄ адхӣто сун̣а̄ти ва̄. буддхасма̄ пара̄дженти ан̃н̃атиттхийа̄, пара̄джита̄ бхавантӣтйаттхо. химавата̄ пабхавати ган̇га̄, ачираватийа̄ пабхаванти куннадийо. урасма̄ джа̄то путто, каммато джа̄там̣ индрийам̣, упаджджха̄йа̄ антарадха̄йати сиссо, ма̄та̄питӯхи антарадха̄райати путто, нилӣйатӣтйаттхо. дӯраттхайогекӣвадӯро ито нал̣ака̄рага̄мо, тато хаве дӯратарам̣ ваданти, га̄мато на̄тидӯре, а̄рака̄ те могхапуриса̄ имасма̄ дхаммавинайа̄, а̄рака̄ техи бхагава̄ дӯратова намассанти, аддаса дӯратова а̄гаччхантам̣. антикаттхайоге-антикам̣ га̄ма̄, а̄саннам̣ га̄ма̄, самӣпам̣ га̄ма̄. парима̄н̣е-ито матхура̄йа чатӯсу йоджанесу сам̣кассам̣, ра̄джагахато пан̃чачатта̄лӣсайоджанаматтхаке са̄ваттхи. ка̄лапарима̄н̣е-ито еканавутикаппаматтхаке, ито вассасатасахассасса аччайена буддхо локе уппаджджиссати. па̄са̄да̄ сам̣камеййа, па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ сам̣камеййа̄ти аттхо, татха̄ хаттхиккхандха̄ сам̣камеййа, абхидхамма̄ пуччханти, абхидхаммам̣ сутва̄ти аттхо, а̄сана̄ вут̣т̣хахеййа. дисаттхава̄чӣхи йоге-ито са̄ пурима̄ диса̄, ито са̄ даккхин̣а̄ диса̄, авӣчито йа̄ва бхаваггам̣, уддхам̣ па̄датала̄, адхо кесаматтхака̄. вибхаджане-йато пан̣ӣтатаро ва̄ висит̣т̣хатаро ва̄ наттхи, аттаданто тато варам̣, кин̃ча̄пи да̄нато сӣлам̣ варам̣, тато майа̄ бахутарам̣ сутам̣, сӣламева сута̄ сеййо. а̄ратиппайоге-а̄рати вирати па̄па̄, па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣и, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато, аппат̣ивирата̄ муса̄ва̄да̄. суддхаттхайоге-лобханӣйехи дхаммехи суддхо, ма̄туто ча питуто ча суддхо анупаккут̣т̣хо. памочанаттхайоге-паримутто дуккхасма̄ти вада̄ми, мутто+сми ма̄рабандхана̄, на те муччанти маччуна̄, мутто+хам̣+саббапа̄сехи. вивечане-вивиччева ка̄мехи, вивичча акусалехи дхаммехи. пама̄н̣аттхе-а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча йоджанам̣, гамбхӣрато ча путхулато ча йоджанам̣ чандабха̄га̄йа парима̄н̣ам̣, париккхепато навайоджанасатапарима̄н̣о маджджхимадесо. пубба̄дийоге-пуббева ме бхиккхаве самбодха̄, ито пуббе на̄хоси, тато парам̣ паччантима̄ джанапада̄, тато апарена самайена. пан̃хе-куто+си твам̣, куто бхавам̣, па̄т̣алипуттато. киччха̄ ладдханти гун̣е пан̃чамӣ, киччхена ме адхигатанти хетумхи каран̣е ва̄ татийа̄, евам̣ тхока̄ мутто, тхокена муттоти.

катхам̣ ‘‘тхокам̣ чалатӣ’’ти, крийа̄висесане каммани дутийа̄, тхокам̣ чаланам̣ каротӣтйаттхо, тхоканти чаланакрийа̄йа висесанатта̄ крийа̄висесанам̣.

крийа̄висесанам̣ на̄ма, камматте+каттасан̣т̣хита̄;

нйа̄йасиддхам̣ йато тасма̄, тадаттхам̣ на висум̣ видхи.

нйа̄йасиддхам̣ва=чалананти йасма̄ бха̄ве ано, тасма̄ бха̄вассе+катта̄ екавачананти н̃а̄йа̄ екаттан̃ча, бха̄ве анатта̄ напум̣сакаттан̃ча, каротикрийа̄йа самбандхена камматтан̃ча сиджджхатӣти. кара+бхӯдха̄таво ча –

ка̄рийарӯпа̄бхидха̄тваттха̄, саббе сатта̄йа йуджджаре;

тато крийа̄ ча бха̄во ча, са̄ман̃н̃ам̣ тесу гамйате –

ти вуттатта̄ йуджджанти.

тхокаттхе-тхока̄ муччати. саббаттха сависайе пан̃чамӣ. еттха ‘‘виваккха̄ локика̄ са̄ ча, на сакка̄ аниваттитум̣’’ти вуттатта̄ анит̣т̣хаппасан̇го на сийа̄. марийа̄да̄йам̣-а̄паббата̄ кхеттам̣. абхивидхимхи-а̄брахмалока̄ саддо аббхуггаччхати, паббатам̣ ваджджетва̄, брахмалокамхи бйа̄петва̄ти ча аттхо. еттха ваджджама̄насӣма̄ марийа̄да̄, гайхама̄насӣма̄ абхивидхи.

27. апапарӣхи ваджджане

ваджджане ваттама̄нехӣ апапарӣхи йоге пан̃чамӣ хоти. апаса̄ла̄йа а̄йанти ва̄н̣иджа̄, париса̄ла̄йа а̄йанти ва̄н̣иджа̄, са̄лам̣ ваджджетва̄ти аттхо.

28. пат̣инидхипатида̄несу патина̄

пат̣инидхимхи патида̄не ча ваттама̄нена патина̄ йоге на̄масма̄ пан̃чамӣ хоти. буддхасма̄ пати са̄рипутто, гхата+масса теласма̄ пати дада̄ти.

29. рите дутийа̄ ча

ритесаддайоге на̄масма̄ дутийа̄ хоти пан̃чамӣ ча. рите саддхамма̄, рите саддхаммам̣.

30. вина̄+н̃н̃атра татийа̄ ча

вина̄+н̃н̃атрайоге на̄масма̄ татийа̄ дутийа̄ пан̃чамӣ ча. вина̄ ва̄тена, вина̄ ва̄там̣, вина̄ ва̄тасма̄. ан̃н̃атра екена пин̣д̣апа̄танӣха̄ракена, ан̃н̃атра дхаммам̣, ан̃н̃атра дхамма̄.

31. путхана̄на̄хи

етехи йоге татийа̄ хоти пан̃чамӣ ча. бхиннайогакаран̣ам̣ дутийа̄ниваттанаттхам̣. путхагева джанена, путхагева джанасма̄, джанена на̄на̄, джанасма̄ на̄на̄.

39. чхат̣т̣хӣ самбандхе

самбандхе чхат̣т̣хӣ хоти. ран̃н̃о пурисоти вутте йасма̄ ра̄джа̄ дада̄ти, пурисо ган̣ха̄ти, тасма̄ ра̄джапурисоти вин̃н̃а̄йати. евамева йо йасса а̄йатто севака̄дибха̄вена бхан̣д̣абха̄вена ва̄ самӣпа+самӯха̄+вайава+вика̄ра+ка̄рийа+аваттха̄+джа̄ти+гун̣а+крийа̄дивасена ва̄, т̣ха̄нӣвасена ва̄, а̄гамӣвасена ва̄, со тивидхопи аттхо самбандхо на̄ма. вуттан̃хи –

крийа̄ка̄ракасан̃джа̄то, ассе+дам̣бха̄вахетуко;

самбандхо на̄ма со аттхо, таттха чхат̣т̣хӣ видхӣйате.

па̄ратантйан̃хи самбандхо, таттха чхат̣т̣хӣ бхаве тито;

упа̄дхи+т̣ха̄нйа̄+гамито, на висесса̄дито титоти.

упа̄дхисан̇кха̄тависесанато та̄ва-ран̃н̃о пурисо. еттха ча бра̄хман̣а̄диса̄мито ниваттетӣти ра̄джа̄ висесанам̣, пурисо тена висесийатӣти висессо. бхан̣д̣асамбандхато-пахутам̣ ме дханам̣ сакка, екасса пат̣ивӣсо, бхиккхусса паттачӣварам̣. самӣпато-амбаванасса авидӯре, нибба̄нассева сантике. самӯхе-суван̣н̣асса ра̄си, бхиккхӯнам̣ самӯхо. авайаве-мануссассева те сӣсам̣, руккхасса са̄кха̄. вика̄ре-суван̣н̣асса викати, бхат̣т̣хадхан̃н̃а̄нам̣ сатту. ка̄рийе-йавасса ан̇куро, мегхасса саддо, путта̄пи тасса бахаво, камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко. аваттха̄йам̣-кхандха̄нам̣ па̄тубха̄во, джара̄, бхедо ва̄. джа̄тийам̣-мануссасса бха̄во, манусса̄нам̣ джа̄ти. гун̣е-суван̣н̣асса ван̣н̣о, ван̣н̣о на кхӣйетха татха̄гатасса буддхасса гун̣агхосо, пуппха̄нам̣ гандхо, пхала̄нам̣ расо, читтасса пхусана̄, сиппика̄нам̣ сатам̣ наттхи, тила̄нам̣ мут̣т̣хи, тесам̣ сама̄його, сандхино вимоккхо, татха̄гатасса пан̃н̃а̄па̄рамим̣ а̄раббха, сукхам̣ те, дуккхам̣ те, четасо паривитакко удапа̄ди, пан̃н̃а̄йа пат̣убха̄во, рӯпасса лахута̄, мудута̄ ва̄, упачайо ва̄. крийа̄самбандхе-па̄дасса уккхепанам̣, аваккхепанам̣ ва̄, хаттхасса самин̃джанам̣, да̄нам̣, паса̄ран̣ам̣, дха̄тӯнам̣ гаманам̣, т̣ха̄нам̣, нисаджджа̄, сайанам̣ ва̄, татха̄гатасса на̄маготта̄ди, тасса ка̄ран̣ам̣, тасса ма̄та̄питаро, тасса пурато па̄турахоси, нагарасса даккхин̣ато, васса̄нам̣ татийе ма̄се, на тасса упама̄, куверасса бали ичча̄ди. апи ча –

га̄васса джа̄ти, дхавало, гати, син̇гам̣, на̄манти+дха;

даббасса̄пи ча джа̄тйа̄ди, висесса̄ хонти ка̄мато.

готтан̃ча сабалодисса, па̄ка+маннасса сукката̄;

пат̣асса, син̇гам̣мен̣д̣асса, на̄+н̃н̃есам̣ти висессате.

т̣ха̄нито-йуван̣н̣а̄на+мео лутта̄. а̄гамито-сун̃а сасса. са̄мийоге-дева̄на+миндо, мига̄нам̣ ра̄джа̄. руджа̄дийоге-девадаттасса руджати, тасса рого уппаджджи, маха̄сена̄патӣнам̣ уджджха̄петаббам̣, раджакасса ваттхам̣ дада̄ти, муса̄ва̄дасса оттаппам̣ ичча̄ди. йаджасса йоге-пуппхасса буддхасса йаджати, пуппхена̄тйаттхо. евам̣ гхатасса аггим̣ джухати. сухитаттхе-паттам̣ оданасса пӯретва̄, пӯрам̣ на̄на̄пака̄расса асучино, пӯрам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣асса, пӯрати ба̄ло па̄пасса. китакаппайоге-бахулам̣видха̄на̄ чхат̣т̣хӣ, ран̃н̃о саммато, пӯджито, саккато, апачито, ма̄нито ва̄, аматам̣ тесам̣ бхиккхаве апарибхуттам̣, йесам̣ ка̄йагата̄ сати апарибхутта̄, са̄дхусаммато бахуджанасса, суппат̣ивиддха̄ буддха̄нам̣ дхаммадха̄ту, дхаммасса гутто медха̄вӣ. камматтхе-тасса бхаванти ватта̄ро, сахаса̄ каммасса катта̄ро, аматасса да̄та̄, бхинна̄нам̣ сандха̄та̄, сахита̄нам̣ ануппада̄та̄, бодхета̄ паджа̄йа, каммасса ка̄рако наттхи, випа̄касса ча ведако, ависам̣ва̄дако локасса, чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄до. сарати+ччха̄йоге-ма̄ту сарати, на тесам̣ кочи сарати, сатта̄нам̣ каммапаччайа̄, путтасса иччхати. каротисса (йоге) – удакасса патикуруте, кан̣д̣асса патикуруте, абхисан̇кхаротӣтйаттхо. пан̃чамийаттхе париха̄нибхайаттхайогепи чхат̣т̣хӣ, ассаваната̄йа дхаммасса парийа̄йанти, кинну кхо ахам̣ тасса сукхасса бха̄йа̄ми, саббе тасанти дан̣д̣асса, саббе бха̄йанти маччуно, бхӣто чатуннам̣ а̄сӣвиса̄нам̣ гхорависа̄нам̣ ичча̄ди.

40. тулйаттхена ва̄ татийа̄

тулйаттхена йоге ва̄ чхат̣т̣хӣ хоти татийа̄ ча. питу тулйо, питара̄ ва̄, ма̄ту тулйо, ма̄тара̄ ва̄.

32. саттамйа̄+дха̄ре

каттукаммат̣т̣ха̄нам̣ нисаджджа+пачана̄дикрийа̄нам̣ йо а̄дха̄ро, там̣ а̄дха̄рака̄ракам̣ на̄ма. катхам̣ кат̣е нисӣдати девадатто, тха̄лийам̣ оданам̣ пачати, девадатта+тан̣д̣ула̄нам̣ катту+камма̄нам̣ дха̄ран̣ато тадат̣т̣хаа̄сана+пачанакрийам̣ кат̣а+тха̄лийо дха̄ренти на̄ма, тасмим̣ саттамӣвибхатти хоти.

со бйа̄пико, опасилесико, весайико, са̄мӣпикоти чатуббидхо. таттха йо а̄дхеййасса ниссеса̄дха̄рабхӯто, со бйа̄пико, йатха̄ тилесу телам̣ аттхи, кхӣресу джалам̣, дадхимхи саппи. паччекасиддха̄нам̣ бха̄ва̄нам̣ йам̣ а̄дхеййабха̄вена упасилесанам̣ аллӣйанам̣ аттхи, со опасилесико. йатха̄ а̄сане нисинно сан̇гхо, тха̄лийам̣ оданам̣ пачати, гхат̣е удака+маттхи, дӯре т̣хито, самӣпе т̣хито. йаттха самӣпе самӣпӣвоха̄рам̣ катва̄ тада̄йаттата̄дӣпанаттхам̣ а̄дха̄рабха̄во упачарӣйати, там̣ са̄мӣпикам̣, йатха̄ ган̇га̄йам̣ гхосо, ган̇га̄йа самӣпе ваджотйаттхо. са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. йаттха ан̃н̃атха̄бха̄вавасена десантара̄ваччхедавасена ва̄ а̄дха̄рапарикаппо, со весайито. йатха̄ а̄ка̄се сакун̣а̄ чаранти, бхӯмийам̣ манусса̄, джале маччха̄, па̄са̄десу патито, па̄пасмим̣ раматӣ мано, пасанно буддхаса̄сане, пан̃н̃а̄йа са̄дху, винайе нипун̣о, ма̄тари са̄дху, питари нипун̣о.

кирийа̄ катту+каммат̣т̣ха̄, а̄дха̄рӣйати йена со;

а̄дха̄ро чатудха̄ вутто, бйа̄пака̄диппабхедато.

бйа̄пако тилакхӣра̄ди, кат̣о опасилесико;

са̄мӣпико ту ган̇га̄ди, а̄ка̄со висайо мато.

33. нимитте

нимиттаттхе саттамӣ хоти. аджинамхи хан̃н̃ате дӣпи, кун̃джаро дантесу хан̃н̃ате, ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийам̣. саббаттха нимитйаттхо.

34. йаббха̄во бха̄валаккхан̣ам̣