16. индрийапаччайо
тивидхо индрийапаччайо сахаджа̄тиндрийапаччайо пуре джа̄тиндрийапаччайо рӯпаджӣвитиндрийапаччайо.
таттха паннарасиндрийадхамма̄ сахаджа̄тиндрийапаччайо на̄ма, джӣвитиндрийам̣ маниндрийам̣ сукхиндрийам̣ дуккхиндрийам̣ соманассиндрийам̣ доманассиндрийам̣ упеккхиндрийам̣ саддхиндрийам̣ вӣрийиндрийам̣ сатиндрийам̣ сама̄дхиндрийам̣ пан̃н̃индрийам̣ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ ан̃н̃индрийам̣ ан̃н̃а̄та̄виндрийанти. техи сахаджа̄та̄ читтачетасикадхамма̄ ча рӯпадхамма̄ ча тасса паччайуппанна̄.
пан̃чиндрийарӯпа̄ни пуреджа̄тиндрийапаччайо, чаккхундрийам̣ сотиндрийам̣ гха̄ниндрийам̣ дживхиндрийам̣ ка̄йиндрийам̣. пан̃чавин̃н̃а̄н̣ачитта четасика дхамма̄ тасса паччайуппанна̄.
екам̣ рӯпаджӣвитиндрийам̣ рӯпаджӣвитиндрийапаччайо. сабба̄ни каммаджа рӯпа̄ни джӣвитарӯпаваджджита̄ни тасса паччайуппанна̄ни.
кенат̣т̣хена индрийанти. иссарийат̣т̣хена индрийам̣. таттха каттха иссарийанти. аттано аттано паччайуппаннесу дхаммесу иссарийам̣. касмим̣ касмим̣ кичче иссарийанти. аттано аттано кичче иссарийам̣. на̄маджӣвитам̣ сампайуттадхамма̄нам̣ джӣванакичче иссарийам̣. джӣванакиччети а̄йувад̣д̣ханакичче, сантатит̣хитийа̄ чирака̄лат̣хитикиччети аттхо. маниндрийам̣ а̄рамман̣аггахан̣акичче сампайуттадхамма̄нам̣ иссарийам̣. авасесо индрийат̣т̣хо пуббе индрийайамакадӣпанийам̣ вуттойева.
еттха вадеййа, две иттхиндрийапурисиндрийадхамма̄ индрийабхӯта̄ сама̄на̄пи касма̄ индрийапаччайе висум̣ на гахита̄ти. паччайакиччасса абха̄вато. тивидхан̃хи паччайакиччам̣ джананакиччан̃ча упаттхамбханакиччан̃ча анупа̄ланакиччан̃ча. таттха йо паччайо паччайуппаннадхаммасса уппа̄да̄йа паччайо хоти, йасмим̣ асати паччайуппанно дхаммо на уппаджджати, тасса паччайакиччам̣ джананакиччам̣ на̄ма. йатха̄ анантарапаччайо. йо паччайо паччайуппаннадхаммасса т̣хитийа̄ ча вуд̣д̣хийа̄ ча вирул̣хийа̄ ча паччайо хоти, йасмим̣ асати паччайуппанно дхаммо на тит̣т̣хати на вад̣д̣хати на вирӯхати, тасса паччайакиччам̣ упаттхамбханакиччам̣ на̄ма. йатха̄ паччха̄джа̄тапаччайо. йо паччайо паччайуппаннасса дхаммасса паваттийа̄ паччайо хоти, йена вина̄ паччайуппанно дхаммо чирака̄лам̣ на паваттати, сантати гаманам̣ чхиджджати, тасса паччайа киччам̣ анупа̄ланакиччам̣ на̄ма. йатха̄ рӯпа джӣвитиндрийапаччайо. ете пана две индрийадхамма̄ тесу тӣсу паччайа киччесу екакиччам̣пи наса̄дхенти, тасма̄ ете две дхамма̄ индрийа паччайе висум̣ на гахита̄ти.
етам̣ санте ете две дхамма̄ индрийа̄типи на ваттабба̄ти. но на ваттабба̄. касма̄. индрийакиччасаббха̄ватоти. ким̣ пана етесам̣ индрийакиччанти. лин̇ганимиттакуттаа̄каппесу иссарата̄ индрийа киччам̣. татха̄ хи йасса пуггаласса пат̣исандхиккхан̣е иттхиндрийарӯпам̣ уппаджджати, тасса санта̄не чатӯхи камма̄дӣхи паччайехи уппанна̄ пан̃чаккхандха дхамма̄ иттхибха̄ва̄йа парин̣аманти, со аттабха̄во екантена иттхилин̇га иттхинимитта иттхикутта иттха̄каппайутто хоти, но ан̃н̃атха̄. на ча иттхиндрийарӯпам̣ те пан̃чаккхандхадхамме джанети, на ча упаттхамбхати, на̄пи анупа̄лети, атха кхо те дхамма̄ аттано аттано паччайехи уппаджджама̄на̄ еван̃чеван̃ча уппаджджантӯти а̄н̣ам̣ т̣хапентам̣ вийа тесу аттано анубха̄вам̣ паваттети. те ча дхамма̄ татхева уппаджджанти, но ан̃н̃атха̄ти. айам̣ иттхиндрийарӯпасса иттхилин̇га̄дӣсу иссарата̄. еса найо пурисиндрийарӯпасса пурисалин̇га̄дӣсу иссарата̄йам̣. евам̣ ете две дхамма̄ лин̇га̄дӣсу индрийакичча саббха̄вато индрийа̄ на̄ма хонтӣти.
хадайаваттхурӯпам̣ пана двиннам̣ вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ ниссайаваттхукиччам̣ са̄дхайама̄нам̣пи та̄су индрийакиччам̣ на са̄дхети. на хи бха̄вита читтасса пуггаласса хадайарӯпе пасаннева̄ аппасанне ва̄ джа̄тепи мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйо тадануваттика̄ хонтӣти. индрийа паччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.