намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
пат̣т̣ха̄нуддеса дӣпанӣпа̄т̣ха
1. хетупаччайо
катамо хетупаччайо. лобхо хетупаччайо. досо, мохо, алобхо, адосо, амохо хету паччайо.
катаме дхамма̄ хетупаччайасса паччайуппанна̄. лобха сахаджа̄та̄ читтачетасика̄ дхамма̄ ча рӯпакала̄па̄дхамма̄ ча досасаха джа̄та̄ мохасахаджа̄та̄ алобхасахаджа̄та̄ адосасаха джа̄та̄ амохасахаджа̄та̄ читтачетасика̄ дхамма̄ ча рӯпакала̄па̄ дхамма̄ ча хетупаччайато уппанна̄ хетупаччайуппанна̄ дхамма̄.
сахаджа̄тарӯпакала̄па̄ на̄ма сахетукапат̣исандхиккхан̣е каммаджарӯпа̄ни ча паваттика̄ле сахетукачиттаджарӯпа̄ни ча. таттха пат̣исандхиккхан̣о на̄ма пат̣исандхичиттасса уппа̄даккхан̣о. паваттика̄ло на̄ма пат̣исандхичиттасса т̣хитиккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чутика̄лам̣ вуччати.
кенат̣т̣хена хету, кенат̣т̣хена паччайоти. мӯлат̣т̣хена хету, упака̄ракат̣т̣хена паччайоти. таттха мӯлайамаке вутта̄нам̣ лобха̄дӣнам̣ мӯладхамма̄нам̣ мӯлабха̄во мӯлат̣т̣хо на̄ма. со мӯлат̣т̣хо мӯлайамакадӣпанийам̣ амхехи руккхопама̄йа дӣпитойева.
апи ча еко пурисо екиссам̣ иттхийам̣ пат̣ибаддха читто хоти. со йа̄ва там̣ читтам̣ на джахати, та̄ва там̣ иттхим̣ а̄раббха тасса пурисасса лобхасахаджа̄та̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ча лобхасамут̣т̣хита̄ни читтаджарӯпа̄ни ча чирака̄лам̣пи паваттанти. сабба̄ни ча та̄ни читтачетасикарӯпа̄ни тассам̣ иттхийам̣ раджджаналобхамӯлака̄ни хонти. со лобхо тесам̣ мӯлат̣т̣хена хету ча, упака̄ракат̣т̣хена паччайо ча. тасма̄ хетупаччайо. еса найо сеса̄ни раджджанӣйаваттхӯни а̄раббхараджджанавасена уппаннесу лобхесу, дуссанӣйаваттхӯни а̄раббха дуссанавасена уппаннесу досесу, муйханӣйаваттхӯни а̄раббха муйханавасена уппаннесу мохесу ча.
таттха йатха̄ руккхасса мӯла̄ни сайам̣ антопатхавийам̣ сут̣т̣ху патит̣т̣хахитва̄ патхавирасан̃ча а̄порасан̃ча гахетва̄ там̣ руккхам̣ йа̄ва агга̄ абхихаранти, тена руккхо чирака̄лам̣ вад̣д̣хама̄но тит̣т̣хати. татха̄ лобхо ча тасмим̣ тасмим̣ ваттхумхи раджджанавасена сут̣т̣ху патит̣т̣хахитва̄ тасса тасса ваттхусса пийарӯпарасан̃ча са̄тарӯпарасан̃ча гахетва̄ сампайуттадхамме йа̄ва ка̄йавачӣвӣтиккама̄ абхихарати, ка̄йа вӣтиккамам̣ ва̄ вачӣвӣтиккамам̣ ва̄ па̄пети. татха̄ досо ча дуссана васена аппийарӯпарасан̃ча аса̄тарӯпарасан̃ча гахетва̄, мохо ча муйханавасена на̄на̄рамман̣есу нираттхакачитта̄ча̄рарасам̣ вад̣д̣хетва̄ти ваттаббам̣. евам̣ абхихаранта̄ тайо дхамма̄ раджджанӣйа̄дӣсу ваттхӯсу сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа чира ка̄лам̣ паваттенти. сампайуттадхамма̄ ча татха̄ паваттанти. сампайутта дхаммесу ча татха̄ паваттама̄несу сахаджа̄тарӯпакала̄па̄пи татха̄ паваттантийева. таттха сампайуттадхамме абхихаратӣти две пийарӯпа са̄тарӯпарасе сампайуттадхамма̄нам̣ сантикам̣ па̄петӣти аттхо.
суккапаккхе со пурисо йада̄ка̄месу а̄дӣнавам̣ пассати, тада̄ со там̣ читтам̣джахати, там̣ иттхим̣ а̄раббха алобхо сан̃джа̄ йати. пуббе йасмим̣ ка̄ле там̣ иттхим̣ а̄раббха лобхамӯлака̄ни асуддха̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ваттанти. ида̄ни тасмим̣ ка̄лепи алобхамӯлака̄ни суддха̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ваттанти. паббаджита сӣласам̣вара̄ни ва̄ джха̄напарикамма̄ни ва̄ аппана̄джха̄на̄ни ва̄ ваттанти. со алобхо тесам̣ мӯлат̣т̣хена хету ча хоти, упака̄ракат̣т̣хена паччайоча. тасма̄ хетупаччайо. еса найо сесесу лобха пат̣ипаккхесу алобхесу, досапат̣ипаккхесу адосесу, моха пат̣ипаккхесу амохесу ча.
таттха руккхамӯла̄ни вийа алобхо лобханеййаваттхӯсу лобхам̣ паха̄йа лобхавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄ тена сукхена сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа йа̄ва джха̄насама̄паттисукха̄ ва̄ йа̄ва маггапхаласукха̄ ва̄ вад̣д̣ха̄пети. татха̄ адосо ча досанеййаваттхӯсу досавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄, амохо ча моханеййаваттхӯсу мохавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄ти ваттаббам̣. евам̣ вад̣д̣ха̄пента̄ тайо дхамма̄ кусалесу дхаммесу сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа чира ка̄лам̣пи паваттенти. сампайуттадхамма̄ ча татха̄ паваттанти. сампайутта дхаммесу ча татха̄ паваттама̄несу сахаджа̄тарӯпакала̄па̄пи татха̄ паваттантийева.
таттха лобхавивекасукхарасанти вивиччанам̣ вигаманам̣ вивеко. лобхасса вивеко лобхавивеко. лобхавивеке сукхам̣ лобхавивекасукхам̣. лобхавивекам̣ пат̣ичча уппаннасукханти вуттам̣ хоти. тадева расо лобхавивекасукхарасоти сама̄со. айам̣ абхидхамме пат̣т̣ха̄нанайо.
хаттантанайо пана авиджджа̄сан̇кха̄то мохо ча тан̣ха̄сан̇кха̄то лобхо ча̄ти две дхамма̄ саббесам̣пи ват̣т̣адуккхадхамма̄нам̣ мӯла̄ни хонти. досо пана лобхасса ниссандабхӯтам̣ па̄памӯлам̣ хоти. виджджа̄сан̇кха̄то амохо ча никкхамадха̄тусан̇кха̄то алобхо ча̄ти две дхамма̄ виват̣т̣адхамма̄нам̣ мӯла̄ни хонти. адосо пана алобхасса ниссандабхӯтам̣ калйа̄н̣амӯлам̣ хоти. евам̣ чхаббидха̄ни мӯла̄ни сахаджа̄та̄нам̣пи асахаджа̄та̄нам̣пи на̄марӯпадхамма̄нам̣ паччайа̄ хонтӣти. айам̣ суттантесу найо. хетупаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
2. а̄рамман̣апаччайо
катамо а̄рамман̣апаччайо. саббепи читтачетасика̄ дхамма̄ саббепи рӯпадхамма̄ саббам̣пи нибба̄нам̣ сабба̄пи пан̃н̃аттийо а̄рамман̣а паччайо. на хи со на̄ма екопи дхаммо аттхи, йо читта четасика̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ на хоти. сан̇кхепато пана а̄рамман̣ам̣ чхаббидхам̣ хоти рӯпа̄рамман̣ам̣ садда̄рамман̣ам̣ гандха̄рамман̣ам̣ раса̄рамман̣ам̣ пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ дхамма̄рамман̣анти.
катаме дхамма̄ а̄рамман̣апаччайасса паччайуппанна̄. саббепи читта четасика̄дхамма̄ а̄рамман̣апаччайасса паччайуппанна̄. на хи кин̃чи читтам̣ на̄ма аттхи, йам̣ читтам̣ бхӯтена ва̄ абхӯтена ва̄ а̄рамман̣ена вина̄ паваттати.
таттха паччуппаннам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ дувидхасса чаккхувин̃н̃а̄н̣ачиттасса а̄рамман̣апаччайо. паччуппаннам̣ садда̄рамман̣ам̣ дувидхасса сотавин̃н̃а̄н̣а читтасса. паччуппаннам̣ гандха̄рамман̣ам̣ дувидхасса гха̄навин̃н̃а̄н̣ачиттасса. паччуппаннам̣ раса̄рамман̣ам̣ дувидхасса дживха̄вин̃н̃а̄н̣ачиттасса. паччуппаннам̣ тивидхам̣ пхот̣т̣хабба̄рамман̣ам̣ дувидхасса ка̄йавин̃н̃а̄н̣ачиттасса. паччуппанна̄ни та̄ни пан̃ча̄рамман̣а̄ни тивидхасса манодха̄тучиттасса а̄рамман̣апаччайо. сабба̄ни та̄ни атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄ни пан̃ча̄рамман̣а̄ни ва̄ сабба̄ни тека̄лика̄ни ка̄лавимутта̄ни дхамма̄рамман̣а̄ни ва̄ чха саттативидха̄нам̣ мановин̃н̃а̄н̣ачитта̄нам̣ йатха̄рахам̣ а̄рамман̣апаччайо.
кенат̣т̣хена а̄рамман̣ам̣, кенат̣т̣хена паччайоти. читта четасикехи а̄ламбитаббат̣т̣хена а̄рамман̣ам̣, упака̄ракат̣т̣хена паччайоти.
а̄ламбитаббат̣т̣хена̄ти четтха а̄ламбан̣акирийа̄ на̄ма читта четасика̄нам̣ а̄рамман̣аггахан̣акирийа̄, а̄рамман̣упа̄да̄на кирийа̄.
йатха̄ хи локе айодха̄тум̣ ка̄мети иччхатӣти аттхена айокантако на̄ма лохадха̄тувисесо аттхи. со айокхандхасамӣпам̣ сампатто там̣ айокхандхам̣ ка̄менто вийа иччханто вийа айокхандха̄бхимукхо чан̃чалати. сайам̣ ва̄ там̣ айокхандхам̣ упагаччхати. айокхандхам̣ ва̄ атта̄бхимукхам̣ а̄кад̣д̣хати, айокхандхо тадабхимукхо чан̃чалати, там̣ ва̄ упагаччхати. айам̣ айокантакасса а̄ламбан̣акирийа̄ на̄ма. евамева читтачетасика̄нам̣ а̄рамман̣есу а̄ламбан̣акирийа̄ дат̣т̣хабба̄. на кевалам̣ а̄рамман̣есу а̄ламбан̣а маттам̣ хоти. атха кхо читтачетасика̄ дхамма̄ саттасанта̄не уппаджджама̄на̄ чхасу два̄ресу а̄рамман̣а̄нам̣ а̄па̄та̄гамане ева кхан̣е кхан̣е уппаджджанти. уппаджджитва̄ ча кхан̣е кхан̣е нируджджханти.
йатха̄ там̣ бхеритале бхерисадда̄ уппаджджама̄на̄ таттха таттха хаттхена пахаран̣ака̄ле ева кхан̣е кхан̣е уппаджджанти, уппаджджитва̄ ча кхан̣е кхан̣е нируджджханти. вӣн̣а̄садда̄ уппаджджама̄на̄ вӣн̣а̄тантӣсу таттха таттха вӣн̣а̄дантакена пахаран̣ака̄ле ева кхан̣е кхан̣е уппаджджанти, уппаджджитва̄ ча кхан̣е кхан̣е нируджджхантӣти. нидда̄йантасса бхаван̇гачиттаппаватти ка̄лепи пуббабхаве маран̣а̄саннака̄ле чхасу два̄ресу а̄па̄та ма̄гата̄ни камма камманимитта гатинимитта̄ни ева бхаван̇гачитта̄нам̣ а̄рамман̣апаччайоти. а̄рамман̣апаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
3. адхипатипаччайо
дувидхо адхипатипаччайо а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо саха джа̄та̄дхипатипаччайо ча. таттха катамо а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо. а̄рамман̣апаччайе вуттесу а̄рамман̣есу йа̄ни а̄рамман̣а̄ни атиит̣т̣ха̄ни хонти атиканта̄ни атимана̄па̄ни гаруката̄ни. та̄ни а̄рамман̣а̄ни а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо. таттха атиит̣т̣ха̄нӣти сабха̄вато ит̣т̣ха̄ни ва̄ хонту анит̣т̣ха̄ни ва̄, тена тена пуггалена атииччхита̄ни а̄рамман̣а̄ни идха атиит̣т̣ха̄ни на̄ма.
та̄ни пана дхаммато две досамӯлачиттуппа̄де ча две момӯха читтуппа̄де ча дуккхасахагатака̄йавин̃н̃а̄н̣ачиттуппа̄де ча т̣хапетва̄ авасеса̄ни сабба̄ни ка̄ма̄вачарачиттачетасика̄ни ча рӯпа̄рӯпа локуттарачиттачетасика̄ни ча сабба̄ни атиит̣т̣харӯпа̄ни ча хонти.
тесупи ка̄ма̄рамман̣а̄ни гарум̣ каронтассева а̄рамман̣а̄ дхипатипаччайо. гарум̣ акаронтасса а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо на хоти. джха̄нала̄бхино пана аттана̄ пат̣иладдха̄ни махаггатаджха̄на̄ни арийаса̄вака̄ ча аттана̄ пат̣иладдхе локуттарадхамме гарум̣ акаронта̄ на̄ма наттхи.
катаме дхамма̄ тасса паччайасса паччайуппанна̄. ат̣т̣ха лобха мӯлачитта̄ни ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусалачитта̄ни чатта̄ри ка̄ма̄вачара н̃а̄н̣асампайуттакирийачитта̄ни ат̣т̣ха локуттарачитта̄ни тасса паччайасса паччайуппанна̄.
таттха локийа̄ни чхал̣а̄рамман̣а̄ни лобхамӯлачитта̄нам̣ паччайо. саттараса локийакусала̄ни чатуннам̣ н̃а̄н̣авиппайутта кусала̄нам̣. та̄ни кусала̄ничева хет̣т̣химамаггапхала̄ни ча нибба̄нан̃ча чатуннам̣ н̃а̄н̣асампайуттакусала̄нам̣. арахаттамаггапхала̄ни ча нибба̄нан̃ча чатуннам̣ н̃а̄н̣асампайуттакирийа̄нам̣. нибба̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ локуттара читта̄нанти.
кенат̣т̣хена а̄рамман̣ам̣, кенат̣т̣хена адхипати. а̄ламби таббат̣т̣хена а̄рамман̣ам̣, а̄дхипаччат̣т̣хена адхипати. ко а̄дхипаччат̣т̣хо. атта̄нам̣ гарум̣ катва̄ паваттесу читтачетасикесу иссарабха̄во а̄дхипаччат̣т̣хо. локе са̄мика̄ вийа а̄рамман̣а̄дхипатипаччайа дхамма̄ дат̣т̣хабба̄, да̄са̄ вийа паччайуппаннадхамма̄ дат̣т̣хабба̄.
сутасомаджа̄таке ра̄джа̄ пориса̄до мануссамам̣сам̣ гарум̣ каронто мануссамам̣сахету раджджам̣ паха̄йа аран̃н̃е вичарати. таттха мануссамам̣се гандхараса дхамма̄ а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо. ран̃н̃о пориса̄дасса лобхамӯлачиттам̣ паччайуппаннадхаммо. ра̄джа̄ сута сомо саччадхаммам̣ гарум̣ катва̄ саччадхаммахету раджджасампаттин̃ча н̃а̄ти сан̇гхан̃ча аттано джӣвитан̃ча чхат̣т̣етва̄ пуна ран̃н̃о пориса̄дасса хаттхам̣ упагато. таттха саччадхаммо а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо. ран̃н̃о сутасомасса кусалачиттам̣ паччайуппаннадхаммо. есанайо саббесу гарукатесу а̄рамман̣есу.
катамо сахаджа̄та̄дхипатипаччайо. адхипатибха̄вам̣ патта̄ чатта̄ро дхамма̄ адхипатипаччайо, чхандо читтам̣ вӣрийам̣ вӣмам̣са̄.
катаме дхамма̄ тасса паччайасса паччайуппанна̄. адхипати сампайутта̄ читтачетасика̄ ча адхипатисамут̣т̣хита̄ читтаджарӯпадхамма̄ ча тасса паччайасса паччайуппанна̄.
кенат̣т̣хена сахаджа̄то, кенат̣т̣хена адхипати.
сахуппа̄данат̣т̣хена сахаджа̄то, сахаджа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ абхибхаванат̣т̣хена адхипати. таттха сахуппа̄данат̣т̣хена̄ти йо дхаммо сайам̣ уппаджджама̄но аттана̄ сахаджа̄тадхамме ча аттана̄ сахева уппа̄дети, тасса аттана̄ сахаджа̄тадхамма̄нам̣ сахуппа̄данат̣т̣хена.
абхибхаванат̣т̣хена̄ти аджджхоттхаран̣ат̣т̣хена. йатха̄ ра̄джа̄ чаккаватти аттано пун̃н̃иддхийа̄ сакаладӣпава̄сино абхибхаванто аджджхоттхаранто аттано васе ватта̄пети, сакаладӣпава̄сино ча тасса васе ваттанти. татха̄ адхипатит̣т̣ха̄напатта̄ име чатта̄ро дхамма̄ аттано аттано висайе сахаджа̄тадхамме абхибхаванта̄ аджджхоттхаранта̄ аттано васе ватта̄пенти, сахаджа̄тадхамма̄ ча тесам̣ васе ваттанти. йатха̄ ва̄ сила̄тхамбхе патхавидха̄ту удакаккхандхе а̄подха̄ту аггиккхандхе теджодха̄ту ва̄таккхандхе ва̄йодха̄ту аттана̄ сахаджа̄та̄ тиссо дха̄туйо абхибхаванта̄ аджджхоттхаранта̄ аттано гатим̣ гама̄пенти, сахаджа̄тадха̄туйо ча та̄сам̣ гатим̣ гаччханти, евамева адхипатит̣т̣ха̄напатта̄ име чатта̄ро дхамма̄ аттано балена сахаджа̄тадхамме аттано гатим̣ гама̄пенти, сахаджа̄тадхамма̄ ча тесам̣ гатим̣ гаччханти, евам̣ сахаджа̄тадхамма̄нам̣ абхибхаванат̣т̣хена.
еттха вадеййум̣, йади сахаджа̄тадхамма̄нам̣ абхибхаванат̣т̣хена адхипатина̄ма сийа̄. евам̣ сати тит̣т̣хату чхандо, лобхо ева адхипатина̄ма сийа̄, со хи чхандатопи балаватаро хутва̄ саха джа̄тадхамме абхибхаванто паваттатӣти. вуччате, ба̄лапутхуджджанесу ева лобхо чхандато балаватаро хоти, пан̣д̣итесу пана чхандо ева лобхато балаватаро хутва̄ сахаджа̄тадхамме абхи бхаванто паваттати. саче хи лобхо ева чхандато балаватаро сийа̄, катхам̣ име сатта̄ лобхасса хаттхагата̄ бхавасампатти бхогасамматтийо чхат̣т̣етва̄ неккхаммадхамме пӯретва̄ ват̣т̣адуккхато ниссареййум̣. йасма̄ пана чхандо ева лобхато балаватаро хоти, тасма̄ име сатта̄ лобхасса хаттхагата̄ бхавасампатти бхогасампаттийо чхат̣т̣етва̄ неккхаммадхамме пӯретва̄ ват̣т̣адуккхато ниссаранти. тасма̄ чхандо ева лобхато балаватаро хоти, чхандо ева адхипати, на лобхоти. еса найо доса̄дӣсупӣти.
таттха локе махантесу судуккаресу пурисакаммесу паччупат̣т̣хитесу име чатта̄ро дхамма̄ каммасиддхийа̄ сам̣ваттанти. катхам̣.
хӣначчханда̄ бахуджджана̄ маханта̄ни судуккара̄ни пурисакамма̄ни дисва̄ ниваттаччханда̄ хонти. ка̄тум̣ на иччханти, амха̄кам̣ ависайоти нирапеккха̄ т̣хапенти. чханда̄дхико пана та̄диса̄ни пурисакамма̄ни дисва̄ уггатаччхандо хоти, ативийа ка̄тум̣ иччхати, мама висайо есоти адхит̣т̣ха̄нам̣ гаччхати. со чхандена абхикад̣д̣хито йа̄ва там̣ каммам̣ на сиджджхати, та̄ва антара̄ там̣ каммам̣ чхат̣т̣етум̣ на саккоти. еван̃ча сати атимахантам̣пи там̣ каммам̣ екасмим̣ ка̄ле сиддхам̣ бхависсати.
хӣнавӣрийа̄ ча бахуджджана̄ та̄диса̄ни камма̄ни дисва̄ ниватта вӣрийа̄ хонти, идам̣ ме каммам̣ каронтасса бахум̣ ка̄йадуккхам̣ ва̄ четодуккхам̣ ва̄ бхависсатӣти ниваттанти. вӣрийа̄дхико пана та̄диса̄ни пурисакамма̄ни дисва̄ уггатавӣрийо хоти, ида̄нева ут̣т̣хахитва̄ ка̄тум̣ иччхати. со чирака̄лам̣пи там̣ каммам̣ каронто бахум̣ ка̄йадуккхам̣ ва̄ четодуккхам̣ ва̄ анубхавантопи тасмим̣ вӣрийа камме наниббиндати, махантена каммавӣрийена вина̄ бхавитум̣ на саккоти, та̄дисена вӣрийена раттидивам̣ кхепенто читтасукхам̣ виндати. еван̃ча сати атимахантам̣пи там̣ каммам̣ екасмим̣ ка̄ле сиддхам̣ бхависсати.
хӣначитта̄ ча бахуджджана̄ та̄диса̄ни камма̄ни дисва̄ ниваттачитта̄ хонти. пуна а̄рамман̣ам̣пи на каронти. читта̄дхико пана та̄диса̄ни камма̄ни дисва̄ уггатачитто хоти, читтам̣ винодетум̣пи на саккоти, ниччака̄лам̣ таттха нибандхачитто хоти. со читтавасико хутва̄ чирака̄лам̣пи там̣ каммам̣ каронто бахум̣ ка̄йадуккхам̣ва̄пӣтиа̄дина̄ чханда̄дхипатинайена ваттаббам̣.
мандапан̃н̃а̄ ча бахуджджана̄ та̄диса̄ни камма̄ни дисва̄ ниваттапан̃н̃а̄ хонти, камма̄нам̣ а̄димпи на пассанти, антапи на пассанти, андхака̄ре пависанта̄ вийа хонти, та̄ни камма̄ни ка̄тум̣ читтам̣пи на намати. пан̃н̃а̄дхико пана та̄диса̄ни камма̄ни дисва̄ уггатапан̃н̃о хоти, камма̄нам̣ а̄дим̣пи пассати, антам̣пи пассати, пхалам̣пи пассати, а̄нисам̣сам̣пи пассати. сукхена каммасиддхийа̄ на̄на̄упа̄йам̣пи пассати. со чирака̄лам̣пи там̣ каммам̣ каронтотиа̄дина̄ вӣрийа̄дхипатинайена ваттаббам̣. идха пана махатийа̄ каммавӣмам̣са̄йа̄ти ча та̄дисийа̄ камма вӣмам̣са̄йа̄ти ча ваттаббам̣.
евам̣ локе махантесу судуккаресу пурисакаммесу паччупат̣т̣хитесу име чатта̄ро дхамма̄ каммасиддхийа̄ сам̣ваттанти. имесан̃ча чатуннам̣ адхипатӣнам̣ виджджама̄натта̄ локе пурисависеса̄ на̄ма диссанти, саббан̃н̃убуддха̄ на̄ма диссанти, саббан̃н̃убодхисатта̄ на̄ма диссанти, паччекабуддха̄ на̄ма диссанти, паччекабодхисатта̄на̄ма диссанти, аггаса̄вака̄на̄ма маха̄са̄вака̄ на̄ма са̄вакабодхисатта̄ на̄ма диссанти. локепи еварӯпа̄нам̣ пурисависеса̄нам̣ васена сатта локасса аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа пан̃н̃а̄сиппависеса̄ ча парибхогаваттхувисеса̄ ча диссантӣти. адхипатипаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
4. анантарапаччайо
катамо анантарапаччайо. анантаре кхан̣е нируддхо читта четасикадхаммасамӯхо анантарапаччайо.
катамо дхаммо анантарапаччайасса паччайуппанно. паччхиме анантаре ева кхан̣е уппанно читтачетасикадхаммасамӯхо тасса паччайасса паччайуппанно.
екасмим̣ бхаве пат̣исандхичиттам̣ пат̣хамабхаван̇гачиттасса анантара паччайо, пат̣хама бхаван̇гачиттам̣ дутийабхаван̇гачиттасса анантарапаччайотиа̄дина̄ ваттаббо.
йада̄ пана дхаммайамаке суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе акусале читте ваттама̄нети вуттанайена тасса саттасса аттано абхинавам̣ аттабха̄вам̣ а̄раббха етам̣ мама есохамасми есо ме атта̄ти паваттам̣ бхаваникантика тан̣ха̄сахагатачиттам̣ уппаджджати. тада̄ пат̣хамам̣ двиккхаттум̣ бхаван̇гам̣ чалати. тато манодва̄ра̄ваджджаначиттам̣ уппаджджати. тато сатта бхаваникантикаджавана̄ни уппаджджанти. тато парам̣ бхаван̇гава̄ро.
апи ча со сатто тада̄ паччуппаннабхаве кин̃чи на джа̄на̄ти, пуббабхаве аттана̄ анубхӯтам̣ а̄рамман̣ам̣ ануссарама̄но аччхати. ваттхусса пана атидуббалатта̄ тан̃ча а̄рамман̣ам̣ апарибйаттамева хоти. там̣ а̄раббха уддхаччасахагатачиттамева бахулам̣ паваттати.
йада̄ габбхо тхокам̣ вад̣д̣хама̄но хоти атирекадвема̄сам̣ гато, тада̄ чаккха̄дӣни индрийа̄ни парипун̣н̣а̄ни хонти. евам̣ сантепи ма̄тугаббхе а̄лока̄дӣнам̣ паччайа̄нам̣ абха̄вато чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣни чатта̄ри вин̃н̃а̄н̣а̄ни нуппаджджанти, ка̄йавин̃н̃а̄н̣амановин̃н̃а̄н̣а̄ни ева уппаджджанти. со сатто ма̄туйа̄ ирийа̄патхапариваттана̄дӣсу бахӯни дуккхадоманасса̄ни паччанубхоти. виджа̄йанака̄ле пана бхусам̣ дуккхам̣ нигаччхатийева. виджа̄йитва̄пи йа̄ва ваттхурӯпа̄ни мудӯни хонти, парипа̄кам̣ на гаччханти, та̄ва со атимандарӯпо утта̄насеййако хутва̄ аччхати. на кин̃чи паччуппаннам̣ а̄рамман̣ам̣ саллаккхети. йебхуййена пурима бхава̄нуса̄рӣ ева тасса вин̃н̃а̄н̣ам̣ хоти. саче со нирайа бхавато а̄гато хоти, со вирӯпамукхабахуло хоти. пурима̄ни нирайа̄рамман̣а̄ни а̄раббха кхан̣е кхан̣е вирӯпамукхамасса пан̃н̃а̄йати. атха девалокато а̄гато хоти, дибба̄ни а̄рамман̣а̄ни а̄раббха виппасаннамукхабахуло хоти, кхан̣е кхан̣е михитамукхамасса пан̃н̃а̄йати.
йада̄ пана ваттхурӯпа̄ни тиккха̄ни хонти, парипа̄кам̣ гаччханти. вин̃н̃а̄н̣а̄ни часса сувисада̄ни паваттанти. тада̄ амандарӯпо хутва̄ кӣл̣анто лӣл̣анто моданто памоданто аччхати. паччуппанне а̄рамман̣а̄ни саллаккхети. ма̄тубха̄сам̣ саллаккхети. идха лока̄нуса̄рӣ вин̃н̃а̄н̣амасса бахулам̣ паваттати. пуримаджа̄тим̣ памуссати.
ким̣ пана саббопи сатто имасмим̣ т̣ха̄не ева пуримам̣ джа̄тим̣ памуссатӣти че. на саббопи сатто имасмим̣ т̣ха̄не ева памуссати. кочи атирекатарам̣ гамбхава̄садуккхена парипӣл̣ито габбхе ева памуссати. кочи виджа̄йанака̄ле, кочи имасмим̣ т̣ха̄не памуссати. кочи итопарампи дахарака̄ле на памуссати. вуд̣д̣хака̄ле ева памуссати. кочи йа̄ваджӣвам̣пи на памуссати. две тайо бхаве ануссарантопи аттхийева. име джа̄тиссарасатта̄ на̄ма хонти.
таттха виджа̄йанака̄лато пат̣т̣ха̄йа чхадва̄рикавӣтхичитта̄ни паваттанти. паччуппанна̄рамман̣ам̣ саллаккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа чхадва̄рикавӣтхи читта̄ни парипун̣н̣а̄ни паваттанти. саббаттхапи пуримам̣ пуримам̣ анантаре нируддхам̣ читтам̣ паччхимасса паччхимасса анантаре уппаннасса читтасса анантара паччайо хоти. айан̃ча анантарапаччайо на̄ма анаматагге сам̣са̄ре екасса саттасса екаппабандхо ева хоти. йада̄ сатто арахатта маггам̣ лабхитва̄ кхандхапаринибба̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, тада̄ ева со пабандхо чхиджджати.
кенат̣т̣хена анантаро, кенат̣т̣хена паччайоти. аттано анантаре аттасадисасса дхаммантарасса уппа̄данат̣т̣хена анантаро, упака̄ракат̣т̣хена паччайо. таттха аттасадисасса̄ти са̄рамман̣а бха̄вена аттана̄ садисасса. са̄рамман̣абха̄вена̄ти ча йо дхаммо а̄рамман̣ена вина̄ на паваттати, со са̄рамман̣о на̄ма, евам̣ са̄рамман̣абха̄вена. дхаммантарасса уппа̄данат̣т̣хена̄ти пуримасмим̣ читте нируддхепи тасса чинтанакирийа̄вего на вӯпасаммати, паччхимам̣ читтам̣ уппа̄детва̄ ева вӯпасаммати, евам̣ паччхимасса дхаммантарасса уппа̄данат̣т̣хена.
таттха пурима̄ пурима̄ ма̄тупарампара̄ вийа анантарапаччайапарампара̄ дат̣т̣хабба̄. паччхима̄ паччхима̄ дхӣтупарампара̄ вийа тасса паччайуппаннапарампара̄ дат̣т̣хабба̄. евам̣ санте араханта̄нам̣ саббапаччхимам̣ паринибба̄начиттампи пуна пат̣исандхичиттасан̇кха̄там̣ дхаммантарам̣ уппа̄деййа̄ти. на уппа̄деййа. касма̄, тада̄ каммакилесавега̄нам̣ саббасо пат̣иппассаддхибха̄вена аччантасантатаратта̄ тасса читтасса̄ти. анантарапаччайа дӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
5. саманантарапаччайо
паччайадхаммавибха̄го ча паччайуппаннадхаммавибха̄го ча анантапаччайа садисо.
кенат̣т̣хена саманантароти. сут̣т̣ху анантарат̣т̣хена саманантаро. йатха̄ сила̄тхамбха̄дӣсу рӯпакала̄па̄ ека̄баддха̄ сама̄на̄пи рӯпа дхаммабха̄вена сан̣т̣ха̄на джа̄тикатта̄ маджджхе париччхедарӯпасахита̄ ева хонти. двиннам̣ рӯпакала̄па̄нам̣ маджджхе антарам̣ на̄ма виварам̣ на̄ма аттхийева. на татха̄ пуримапаччхима̄нам̣ двиннам̣ читтачетасика кала̄па̄нам̣ маджджхе. те пана арӯпадхаммабха̄вена асан̣т̣ха̄на джа̄тикатта̄ маджджхе париччхедадхаммасса на̄ма кассачи а̄ка̄савиварасса абха̄вато саббасо антара рахита̄ ева хонти. локассапи двиннам̣ кала̄па̄нам̣ антарам̣ на̄ма на диссати. тато име сатта̄ читтам̣ на̄ма ниччам̣ дхувам̣ тха̄варам̣ авипарин̣а̄мадхамманти евам̣ читте ниччасан̃н̃ино хонти. евам̣ сут̣т̣ху анантарат̣т̣хена саманантаро. анантарат̣т̣хена̄ти ча аттано анантаре аттасадисасса дхаммантарасса уппа̄данат̣т̣хена̄ти пуббе вуттамева.
евам̣ санте ниродхасама̄паттика̄ле пуримачиттам̣ на̄ма нева сан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатаначиттам̣, паччхимачиттам̣ на̄ма арийапхалачиттам̣, двиннам̣ читта̄нам̣ антаре екараттидивампи двераттидива̄нипи.ла. саттараттидива̄нипи ачиттако хоти. асан̃н̃асаттабхӯмийам̣пи пуриме ка̄мабхаве чутичиттам̣ пуримачиттам̣ на̄ма. паччхиме ка̄мабхаве пат̣исандхичиттам̣ паччхимачиттам̣ на̄ма, двиннам̣ читта̄нам̣ антаре асан̃н̃асаттабхаве пан̃чакаппасата̄ни пуггало ачиттако тит̣т̣хати. таттха две пуримачитта̄ни аттано анантаре аттасадисасса дхаммантарасса уппа̄данапаччайасаттирахита̄ни хонтӣти. на хонти. махантехи пана бха̄вана̄пан̣идхибалехи пат̣иба̄хитатта̄ пуримачитта̄ни ча нируджджхама̄на̄ни анантаре дхаммантарасса уппа̄дана саттисахита̄ни ева нируджджханти. паччхимачитта̄ни ча уппаджджама̄на̄ни тасмим̣ кхан̣е ека̄баддхабха̄вена ануппаджджитва̄ чирака̄ле ева уппаджджанти. на ча еттакаматтена пуримачитта̄нам̣ анантаре дхаммантарасса уппа̄дана саттина̄ма наттхӣти ча, те анантарапаччайадхамма̄ на̄ма на хонтӣти ча сакка̄ ваттум̣. йатха̄ там̣ ран̃н̃о йодха̄ на̄ма аттхи, када̄чи ра̄джа̄ ка̄лам̣ н̃атва̄ тумхе ида̄ни ма̄йуджджхатха, йуддхака̄ло на хоти, асукасмим̣ ка̄ле ева йуджджхатха̄ти вадеййа. те ча тада̄ айуджджхама̄на̄ вичареййум̣. евам̣ сантепи тесам̣ йуджджханасатти на̄ма наттхӣти ча, те йодха̄ на̄ма на хонтӣти ча на сакка̄ ваттунти.
еттха вадеййум̣, имасмим̣ паччайе те пана арӯпадхаммабха̄вена асан̣т̣ха̄на джа̄тикатта̄ маджджхепариччхедадхаммасса на̄ма кассачи абха̄вато саббасо антарарахита̄ ева хонтӣти вуттам̣. евам̣ санте пуббе а̄рамман̣а паччайе бхерисаддавӣн̣а̄саддопама̄хи йо читта̄нам̣ кхан̣е кхан̣е уппа̄до ча ниродхо ча вутто, со амхехи катхам̣ паччетабботи. ан̃н̃аман̃н̃авируддха̄нам̣ на̄на̄читта̄нам̣ кхан̣аматтепи пубба̄пара париваттанасса локе пан̃н̃а̄йанато. айаматтхо пуббе читта йамакадӣпанийам̣ виттха̄рато вуттойева̄ти. саманантарапаччайа дӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
6. сахаджа̄тапаччайо
паччайадхаммавибха̄го ча паччайуппаннадхаммавибха̄гоча вуччати. екато уппанна̄ саббепи читтачетасика̄ дхамма̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахаджа̄та паччайа̄ ча хонти сахаджа̄тапаччайуппанна̄ ча. пат̣исандхина̄маккхандха̄ ча пат̣исандхисахаджа̄там̣ хадайаваттху ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахаджа̄тапаччайа̄ ча хонти сахаджа̄тапаччайуппанна̄ ча. сабба̄ни маха̄бхӯта̄нипи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахаджа̄тапаччайа̄ ча хонти паччайуппаннадхамма̄ ча. пат̣исандхичиттасса уппа̄даккхан̣е сабба̄ни каммаджарӯпа̄ни ча паваттика̄ле тасса тасса читтасса уппа̄даккхан̣е тена тена читтена джа̄та̄ни сабба̄ни читтаджарӯпа̄ни ча сахаджа̄тачиттасса паччайуппанна̄ни на̄ма. сабба̄ни упа̄да̄рӯпа̄ни сахаджа̄тамаха̄бхӯта̄нам̣ паччайуппанна̄ни на̄ма.
кенат̣т̣хена сахаджа̄то, кенат̣т̣хена паччайо. саха джа̄нанат̣т̣хена сахаджа̄то, упака̄ракат̣т̣хена паччайо. таттха сахаджа̄нанат̣т̣хена̄ти йо дхаммо джа̄йама̄но аттано паччайуппаннехи дхаммехи сахева сайан̃ча джа̄йати уппаджджати, аттано паччайуппанне ча дхамме аттана̄ сахева джанети уппа̄дети, тасса со аттхо сахаджа̄нанат̣т̣хо на̄ма.
йатха̄ сӯрийо на̄ма удайанто сӯрийа̄тапе ча сӯрийа̄ локе ча аттана̄ сахева джанайанто удети. йатха̄ ча падӣпо на̄ма джаланто падӣпа̄тапе ча падӣпа̄локе ча аттана̄ сахева джанайанто джалати. евамевам̣ айам̣ паччайадхаммо уппаджджама̄но аттано паччайуппаннадхамме аттана̄ сахева уппа̄дети. таттха сӯрийо вийа екамеко на̄ма дхаммо, сӯрийа̄тапа̄ вийа там̣сампайуттадхамма̄, сӯрийа̄лока̄ вийа сахаджа̄тарӯпадхамма̄. татха̄ сӯрийо вийа екамеко маха̄бхӯтарӯпадхаммо, сӯрийа̄тапа̄ вийа сахаджа̄тамаха̄бхӯтадхамма̄, сӯрийа̄лока̄ вийа сахаджа̄таупа̄да̄рӯпадхамма̄, еса найо падӣпупама̄йапӣти. сахаджа̄тапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
7. ан̃н̃аман̃н̃апаччайо
сахаджа̄тапаччайе вибхаттесу дхаммесу йо йо паччайа дхаммоти вутто, со со ева идха паччайадхаммо чева паччайуппанна дхаммо ча хоти. саббепи читтачетасика̄ дхамма̄ ан̃н̃аман̃н̃асса паччайадхамма̄ ча хонти ан̃н̃аман̃н̃асса паччайуппаннадхамма̄. сахаджа̄та̄ чатта̄ро маха̄бхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃асса паччайадхамма̄ ча хонти ан̃н̃аман̃н̃асса паччайуппаннадхамма̄ ча. пат̣исандхина̄маккхандха̄ ча пат̣исандхи сахаджа̄там̣ хадайаваттхурӯпан̃ча ан̃н̃аман̃н̃асса паччайадхамма̄ ча хонти ан̃н̃аман̃н̃асса паччайуппаннадхамма̄ ча. аттхо сувин̃н̃еййойева.
йатха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ нисса̄йа усса̄пита̄ тайо дан̣д̣а̄ ан̃н̃аман̃н̃асса ниссайа̄ ча хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ниссита̄ ча. тесу екамекасмим̣ уссите саббе уссита̄ хонти, екамекасмим̣ патанте саббе патанти. евам̣ ан̃н̃аман̃н̃адхамма̄ ча дат̣т̣хабба̄.
еттха вадеййум̣, саббе четасика̄ дхамма̄ читтапаччайам̣ алабха ма̄на̄ уппаджджитум̣ на сакконтӣти йуттам̣. касма̄. пхусана̄дӣнам̣ четасика кичча̄нам̣ виджа̄нанакиччапуббан̇гаматта̄, манопуббан̇гама̄ти хи вуттам̣. читтам̣ пана четасикапаччайам̣ алабхама̄нам̣ уппаджджитум̣ на саккотӣти на йуджджеййа̄ти. вуччате, четасикадхамма̄ на̄ма читтасса саха̄йан̇га̄ни хонти. тасма̄ техи вина̄ читтампи уппаджджитум̣ на саккотийева. есева найо чатӯсу маха̄бхӯтесупӣти. упа̄да̄рӯпа̄ни пана маха̄бхӯта̄нам̣ ниссандаматтатта̄ саха̄йан̇га̄ни на хонтӣти. нану а̄ха̄рарӯпан̃ча джӣвитарӯпан̃ча паччайависесатта̄ саха̄йан̇гам̣ хотӣти. вуччате, т̣хитийа̄ ева саха̄йан̇гам̣ хоти. на уппа̄де. идха пана уппа̄де саха̄йан̇гам̣ адхиппетанти. ан̃н̃аман̃н̃апаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
8. ниссайапаччайо
тивидхо ниссайапаччайо, сахаджа̄таниссайо ваттху пуреджа̄таниссайо ваттха̄рамман̣апуреджа̄таниссайо.
таттха катамо сахаджа̄таниссайо. саббо сахаджа̄та паччайо сахаджа̄таниссайо. тасма̄ таттха паччайавибха̄го ча паччайуппаннавибха̄го ча сахаджа̄тапаччайе вуттанайена ведитаббо.
катамо пана ваттхупуреджа̄таниссайо. чха ваттхӯни чаккху ваттху сотаваттху гха̄наваттху дживха̄ваттху ка̄йаваттху хадайаваттху. има̄ни чхаваттхӯни паваттика̄ле сатта̄нам̣ вин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ ваттхупуре джа̄таниссайо.
ваттхурӯпамева пуреджа̄там̣ хутва̄ ниссайо ваттхупуреджа̄та ниссайо. таттха читтачетасика̄нам̣ ниссайат̣т̣ха̄нат̣т̣хена ваттху на̄ма. пуреджа̄танти аттано аттано паччайуппаннасса дхаммасса уппаттиккхан̣ато пуриме кхан̣е джа̄там̣.
таттха пат̣исандхичиттам̣ тада̄ пуреджа̄тасса ваттхурӯпасса абха̄вато аттана̄ сахуппаннамева хадайаваттхурӯпам̣ нисса̄йа уппаджджати. пат̣хама бхаван̇гачиттам̣ пана пат̣исандхичиттена сахуппаннахадайа ваттхурӯпам̣ нисса̄йа уппаджджати. дутийабхаван̇гачиттам̣ пат̣хамабхаван̇гачиттена сахуппаннам̣ нисса̄йа уппаджджати. евам̣ татийабхаван̇гачиттам̣ дутийа бхаван̇гачиттена сахуппаннантиа̄дина̄ йа̄вамаран̣а̄саннака̄ла̄ двиннам̣ манодха̄тумановин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ ваттхупуреджа̄таниссайо ведитаббо.
йатха̄ вӣн̣а̄садда̄ на̄ма вӣн̣а̄тантӣсу вӣн̣а̄дан̣д̣акехи пахаран̣авегена ева джа̄йанти, но ан̃н̃атха̄. татха̄ пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни на̄ма пан̃чаваттхусан̇кха̄тесу пан̃чадва̄ресу пан̃чаннам̣ а̄рамман̣а̄нам̣ а̄па̄та̄ гаманавегена ева джа̄йанти, но ан̃н̃атха̄.
а̄па̄та̄гаманан̃ча тесам̣ два̄ра̄рамман̣а̄нам̣ т̣хитипаттака̄ле ева хоти. а̄па̄та̄гаманапаччайа̄ ча двиккхаттум̣ бхаван̇гам̣ чалати. бхаван̇гачалана паччайа̄ ча а̄ваджджанам̣ уппаджджати. а̄ваджджанапаччайа̄ ча та̄ни пан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄ни уппаджджанти. тасма̄ чаккха̄дӣни пан̃чаваттхӯни пуре атӣтабхаван̇гачиттасса уппа̄даккхан̣е уппанна̄ни ева пан̃чавин̃н̃а̄н̣адха̄тӯнам̣ ваттхупуреджа̄тапаччайа̄ хонти.
маран̣а̄саннака̄ле пана сабба̄ни чха ваттхӯни чутичиттато пуре саттарасамасса бхаван̇гачиттасса уппа̄даккхан̣е ева уппаджджанти, тато парам̣ на уппаджджанти. тасма̄ маран̣а̄саннака̄ле бхаван̇гачитта̄ни ча сабба̄ни чхадва̄рикавӣтхичитта̄ни ча чутичиттан̃ча пуретарам̣ уппанна̄ни та̄нийева аттано аттано ваттхӯни нисса̄йа уппаджджанти. айам̣ ваттхупуреджа̄та ниссайо.
катамо пана ваттха̄рамман̣апуреджа̄таниссайо. йада̄ аттано аджджхаттам̣ ваттхурӯпам̣ а̄раббха йам̣ рӯпам̣ нисса̄йа мама мановин̃н̃а̄н̣ам̣ ваттати, етам̣ мама есо хамасми есо ме атта̄ти евам̣ тан̣ха̄ма̄на дит̣т̣хӣхи гахан̣авасена ва̄ етам̣ аниччам̣ етам̣ дуккхам̣ етам̣ анатта̄ти евам̣ саммасанавасена ва̄ а̄ваджджана̄дӣни манодва̄рикавӣтхи читта̄ни паваттанти. тада̄ там̣ там̣ ваттхурӯпам̣ паччекам̣ тесам̣ ниссайаваттху ча хоти тесам̣ а̄рамман̣ан̃ча. тасма̄ там̣ там̣ хадайарӯпам̣ тасса тасса читтуппа̄дасса ваттха̄рамман̣апуреджа̄тапаччайо хоти. айам̣ ваттха̄рамман̣а пуреджа̄таниссайо. евам̣ ниссайапаччайо тивидхо хоти.
идха суттантаниссайопи ваттаббо. име манусса̄ ва̄ тираччха̄нагата̄ ва̄ руккха̄дайо ва̄ маха̄патхавийам̣ патит̣т̣хита̄, маха̄ патхавӣ ча хет̣т̣ха̄ маха̄удакаккхандхе, маха̄удакаккхандхо ча хет̣т̣ха̄ маха̄ва̄таккхандхе, маха̄ва̄таккхандхо ча хет̣т̣ха̄ аджат̣а̄ка̄се, манусса̄ гехесу, бхиккхӯ виха̄ресу, дева̄ диббавима̄несӯтиа̄дина̄ саббам̣ локаппаваттим̣ н̃атва̄ ниссайапаччайо ведитаббо. ниссайапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
9. упаниссайапаччайо
тивидхо упаниссайапаччайо, а̄рамман̣ӯпаниссайо анантарӯпаниссайо пакатӯпаниссайо. таттха а̄рамман̣ӯпа ниссайо а̄рамман̣а̄дхипатипаччайасадисо, анантарӯпаниссайо анантарапаччайасадисо.
катамо пакатӯпаниссайо. саббепи атӣта̄на̄гата паччуппанна̄ аджджхаттабахиддха̄бхӯта̄ читтачетасикарӯпадхамма̄ ча нибба̄нан̃ча пан̃н̃атти ча саббесам̣ паччуппанна̄нам̣ читтачетасика̄нам̣ дхамма̄нам̣ йатха̄рахам̣ пакатӯпаниссайо.
таттха атӣто париниббуто амха̄кам̣ буддхо ча дхаммо ча арийаса̄вакасан̇гхо ча саммутисан̇гхапарампара̄ ча амха̄кам̣ паччхима джана̄нам̣ кусалуппаттийа̄ пакатӯпаниссайапаччайо. татха̄ локе атӣта̄ ка̄лан̇ката̄ ма̄та̄питаро ча а̄чарийа̄ ча пан̣д̣итасаман̣абра̄хман̣а̄ ча па̄кат̣а̄ на̄на̄титтха̄чарийа̄ ча махиддхика̄ маха̄нубха̄ва̄ пора̄н̣акара̄джа̄но ча паччхимака̄нам̣ джана̄нам̣ кусалуппаттийа̄ ва̄ акусалуппаттийа̄ ва̄ сукхадуккхуппаттийа̄ ва̄ пакатӯпаниссайо. татха̄ хи те паччхимака̄нам̣ джана̄нам̣ аттха̄йа на̄на̄саддхаммапан̃н̃аттийо ва̄ на̄на̄асаддхаммапан̃н̃аттийо ва̄ на̄на̄локӯпакаран̣а̄ни ва̄ пуре пат̣т̣хапесум̣. паччхимаджана̄ ча техи пат̣т̣хапитесу да̄насӣла̄дидхаммесу ва̄ локача̄ритта кулаготтача̄ритта дхаммесу ва̄ на̄на̄дит̣т̣хива̄десу ва̄ на̄на̄камма̄йатанасиппа̄йатана виджджа̄т̣ха̄несу ва̄ йатха̄пат̣т̣хапитесу га̄манигаманагаракхеттаваттху тал̣а̄капоккхаран̣иа̄ва̄т̣а̄дӣсу ва̄ гехаратхасакат̣ана̄ва̄ сампотасамбандха̄дӣсу ва̄ джа̄тарӯпараджатаман̣имутта̄дӣсу ва̄ да̄йаджджам̣ пат̣ипаджджанта̄ локе вад̣д̣ханти.
ана̄гатопи меттеййо на̄ма буддхо ча тасса дхаммо ча тасса сан̇гхо ча етарахи бахуджджана̄нам̣ па̄рамипун̃н̃аппаваттийа̄ пакатӯпаниссайапаччайо. татха̄ имасмим̣ бхаве ча паччхиме ка̄ле пат̣илабхиссама̄на̄ иссарийат̣т̣ха̄надханадхан̃н̃асампаттийо пуриме ка̄ле т̣хита̄нам̣ маха̄джана̄нам̣ на̄на̄бхисан̇кха̄руппаттийа̄ пакатӯпаниссайа паччайо. ана̄гатабхаве ча анубхависсама̄на̄ бхавасампатти бхога сампаттийо маггапхаланибба̄насампаттийо ча етарахи паччуппаннабхаве т̣хита̄нам̣ да̄насӣла̄дипун̃н̃акирийуппаттийа̄ пакатӯпаниссайапаччайо. йатха̄ хи локе хеманте ка̄ле дхан̃н̃аппхала̄ни лабхисса̄ма̄ти вассике ка̄ле кассанаваппанакамма̄ни а̄рабханти, камме сиддхе там̣ там̣ дханам̣ лабхисса̄ма̄ти пуббабха̄ге там̣ там̣ вӣрийакаммам̣ ва̄ там̣ там̣ пан̃н̃а̄каммам̣ ва̄ а̄рабханти. таттха дхан̃н̃аппхалаппат̣ила̄бхо ча там̣ там̣ дханаппат̣и ла̄бхоча там̣ там̣ камма̄рамбхасса ана̄гатапакатӯпаниссайапаччайо там̣ там̣ камма̄рамбхо ча дхан̃н̃аппхалаппат̣ила̄бхасса ча там̣ там̣ дханаппат̣и ла̄бхасса ча атӣтапакатӯпаниссайапаччайо. евамева паччхиме ана̄гате ка̄ле на̄на̄каммаппхала̄ни сампассанта̄ паттхайанта̄ маха̄джана̄ пуриме паччуппанне ка̄ле на̄на̄пун̃н̃акамма̄ни а̄рабханти. таттха пун̃н̃аппхала̄ни пун̃н̃акамма̄нам̣ ана̄гатапакатӯпаниссайапаччайо. пун̃н̃акамма̄ни пун̃н̃аппхала̄нам̣ атӣтапакатӯпаниссайапаччайо. тасма̄ ана̄гатапакатӯпаниссайопи атӣтапакатӯпаниссайо вийа атимаханто паччайо хоти.
паччуппанна̄ буддха̄йо паччайа̄ паччуппанна̄нам̣ мануссадевабрахма̄нам̣ паччуппанна̄ ма̄та̄питаро паччуппанна̄нам̣ путтадхӣта̄дӣнам̣ паччуппаннапакатӯпа ниссайо на̄ма. со супа̄кат̣ойева.
аджджхаттабхӯта̄ пакатӯпаниссайадхамма̄ на̄ма буддха̄дӣсу савин̃н̃а̄н̣акасанта̄несу уппанна̄ паччайадхамма̄. бахиддха̄бхӯта̄ пакатӯпаниссайадхамма̄ на̄ма сатта̄нам̣ патит̣т̣ха̄набхӯта̄ патхавипаббатанадӣ самудда̄дайо тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ бахӯпака̄ра̄ аран̃н̃аванаруккха тин̣апуббан̣н̣а̄паран̣н̣а̄дайо чандасӯрийагаханаккхатта̄дайо вассодакааггива̄тасӣтаун̣ха̄дайо ча саббепи те сатта̄нам̣ кусалуппаттийа̄ ва̄ акусалуппаттийа̄ ва̄ сукхуппаттийа̄ ва̄ дуккхуппаттийа̄ ва̄ балавапаччайа̄ хонти.
име джана̄ дит̣т̣хева дхамме паринибба̄йисса̄ма̄ти бодхипаккхийа дхамме ва̄ бха̄венти, ана̄гате буддхака̄ле паринибба̄йисса̄ма̄ти па̄рамӣдхамме ва̄ парипӯренти. таттха нибба̄нам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ уппаттийа̄ балавапаччайо хоти.
локе на̄на̄воха̄рабхӯта̄ на̄мапан̃н̃аттийо ча буддха са̄сане типит̣акапарийаттидхаммабхӯта̄ на̄мапан̃н̃аттийо ча тесам̣ тесам̣ аттха̄нам̣ джа̄нанаттха̄йа балавапаччайо.
таттха сан̇кхатадхамма̄ на̄ма паччайе сати уппаджджанти, асати нуппаджджанти. уппаджджитва̄пи паччайе сати тит̣т̣ханти, асати на тит̣т̣ханти. тасма̄ тесам̣ уппаттийа̄ ва̄ т̣хитийа̄ ва̄ паччайо на̄ма иччхитаббо. нибба̄нам̣ пана пан̃н̃атти ча асан̇кхатадхамма̄ хонти аджа̄тидхамма̄ ануппа̄дадхамма̄ ничча дхамма̄ дхувадхамма̄. тасма̄ тесам̣ уппа̄да̄йа ва̄ т̣хитийа̄ ва̄ паччайо на̄ма наттхӣти.
кусало кусаласса упаниссайо. саддхам̣ упанисса̄йа да̄нам̣ дети, сӣлам̣ сама̄дийатӣтиа̄дина̄ супа̄кат̣о. татха̄ ра̄гам̣ упанисса̄йа па̄н̣ам̣ ханати, адиннам̣ а̄дийатӣтиа̄дина̄ саппа̄йам̣ утум̣ саппа̄йам̣ бходжанам̣ упанисса̄йа ка̄йикам̣ сукхам̣ паччанубхотӣтиа̄дина̄ ча акусало акусаласса, абйа̄като абйа̄катасса упаниссайопи супа̄кат̣о.
кусало пана акусалассапи балавӯпаниссайо. да̄нам̣ датва̄ тена да̄нена атта̄нам̣ уккам̣сети, парам̣ вамбхети. татха̄ сӣла сампанно хутва̄ сама̄дхисампанно хутва̄ пан̃н̃а̄сампанно хутва̄ атта̄нам̣ уккам̣сети, парам̣ вамбхети.
кусало абйа̄катассапи балавӯпаниссайо. сабба̄ни чатубхӯмикакусалакамма̄ни ва̄ каммапарива̄ра̄ни кусала̄ни ва̄ ка̄лантаре чатубхӯмика̄нам̣ випа̄ка̄бйа̄ката̄нам̣ балавӯпаниссайо. да̄напа̄рамим̣ пӯрента̄ пӯран̣ака̄ле бахум̣ ка̄йикадуккхам̣ паччанубхаванти. татха̄ сӣлапа̄рамим̣ никкхамапа̄рамим̣ пан̃н̃а̄па̄рамим̣ вӣрийапа̄рамим̣ кхантипа̄рамим̣ саччапа̄рамим̣ адхит̣т̣ха̄напа̄рамим̣ метта̄па̄рамим̣ упеккха̄ па̄рамим̣. есева найо джха̄набха̄вана̄ маггабха̄вана̄супи.
акусало кусалассапи балавӯпаниссайо. идхекаччо па̄пам̣ катва̄ паччха̄ виппат̣иса̄рӣ хутва̄ тасса па̄пасса паха̄на̄йа да̄насӣладжха̄намаггакусала̄ни сампа̄дети. там̣ па̄пам̣ тесам̣ кусала̄нам̣ балавӯпаниссайо.
акусало абйа̄катассапи балавӯпаниссайо. идха бахӯ джана̄ дуччарита̄ни катва̄ чатӯсу апа̄йесу патитва̄ апа̄йадуккхам̣ паччанубхаванти. дит̣т̣хадхаммепи кечи аттано ва̄ парасса ва̄ дуччаритакамма паччайа̄ бахум̣ дуккхам̣ паччанубхаванти. кечи дуччаритакаммена дханам̣ лабхитва̄ сукхам̣ паччанубхаванти. бахуджджана̄ ра̄гамӯлакам̣ бахум̣ дуккхам̣ паччанубхаванти, досамӯлакам̣ дит̣т̣химӯлакам̣ ма̄намӯлаканти.
абйа̄като кусалассапи балавӯпаниссайо. дхана сампаттийа̄ да̄нам̣ дети, сӣлам̣ пӯрети, пан̃н̃ам̣ пӯрети, бха̄вана̄саппа̄йам̣ а̄ва̄сам̣ ва̄ лен̣ам̣ ва̄ гухам̣ва̄ руккхам̣ ва̄ аран̃н̃ам̣ ва̄ паббатам̣ ва̄ гочарага̄мам̣ ва̄ утусаппа̄йам̣ ва̄ а̄ха̄расаппа̄йам̣ ва̄ лабхитва̄ там̣ там̣ бха̄ванам̣ бха̄вети.
абйа̄като акусалассапи балавӯпаниссайо. локе чаккхусампадам̣ нисса̄йа бахӯни дассанамӯла̄ни акусала̄ни уппаджджанти. еса найо сотасампада̄дӣсу. татха̄ хаттхасампадам̣ па̄дасампадам̣ саттхасампадам̣ а̄вудхасампадантиа̄дина̄пи ваттаббо. евам̣ упаниссайо тивидхо хоти.
идха суттантӯпаниссайопи ваттаббо. калйа̄н̣амиттам̣ упа нисса̄йа па̄памиттам̣ упанисса̄йа га̄мам̣ упанисса̄йа аран̃н̃ам̣ упанисса̄йа̄тиа̄дина̄ бахӯсу т̣ха̄несу а̄гато. апи ча пан̃чанийа̄мадхамма̄ сатталока сан̇кха̄ралока ока̄салока сан̇кха̄та̄нам̣ тин̣н̣ам̣ лока̄нам̣ авиччхиннаппаваттийа̄ балавапаччайа̄ хонти. айан̃ча аттхо нийа̄мадӣпанийам̣ амхехи виттха̄рато дӣпитоти.
кенат̣т̣хена а̄рамман̣ӯпаниссайоти. адхипатибхӯтам̣ а̄рамман̣амева а̄рамман̣икадхамма̄нам̣ балаваниссайат̣т̣хена а̄рамман̣ӯпа ниссайо.
кенат̣т̣хена анантарӯпаниссайоти. пуримам̣ анантарачиттамева паччхимасса анантарачиттасса уппаджджанаттха̄йа балаваниссайат̣т̣хена анантарӯпаниссайо. ма̄та̄ вийа пуримачиттам̣, путто вийа паччхимачиттам̣. йатха̄ ма̄та̄ аттано анантаре путтасса уппаджджанаттха̄йа балавӯпа ниссайо хоти, татха̄ пуримачиттам̣ паччхимачиттасса уппаджджанаттха̄йа̄ти.
кенат̣т̣хена пакатӯпаниссайоти. пакатийа̄ва локе пан̣д̣ита̄нам̣ па̄кат̣о упаниссайо пакатӯпаниссайо.
еттха ча анантарӯпаниссайа̄нубха̄во анантарачитте ева пхарати. пакатӯпаниссайа̄нубха̄во пана дӯрепи пхаратийева. татха̄ хи имасмим̣ бхаве пуримесу дивасесу ва̄ ма̄сесу ва̄ сам̣ваччхаресу ва̄ дит̣т̣хасутагха̄йитаса̄йитапхуситавин̃н̃а̄та̄ни а̄рамман̣а̄ни паччха̄татха̄рӯпе паччайе сати вассасатепи манодва̄ре а̄па̄там̣ а̄гаччханти. идам̣ на̄ма пуббе майа̄ дит̣т̣хам̣ сутантиа̄дина̄ сатта̄ ануссаранти. опапа̄тикасатта̄ пана пуримабхавам̣пи ануссаранти. татха̄ мануссесупи аппекачче джа̄тиссарасан̃н̃а̄ла̄бхино. татха̄ пуббе анекасатасахассесу дит̣т̣ха̄дӣсу ваттхӯсу паччха̄ екасмим̣ кхан̣е екам̣ ваттхум̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ ва̄ тасмим̣ ева кхан̣е бахӯсупи тесу мановин̃н̃а̄н̣асанта̄нам̣ пхарама̄нам̣ паваттатӣти. упаниссайапаччайа дӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
10. пуреджа̄тапаччайо
тивидхо пуреджа̄тапаччайо. ваттхупуреджа̄тапаччайо ча а̄рамман̣апуреджа̄тапаччайо ча ваттха̄рамман̣апуреджа̄тапаччайо ча.
таттха ваттхупуреджа̄то ча ваттха̄рамман̣апуреджа̄то ча пуббе ниссайапаччайе ниссайана̄мена вутта̄ ева.
а̄рамман̣апуреджа̄то на̄ма паччуппанна̄ни ат̣т̣ха̄расаниппханнарӯпа̄ни ева. тесупи паччуппанна̄ни рӯпасадда̄дӣни пан̃ча̄рамман̣а̄ни пан̃чаннам̣ пан̃чавин̃н̃а̄н̣а вӣтхичитта̄нам̣ нийамато а̄рамман̣апуреджа̄тапаччайа̄ хонти. йатха̄ хи вӣн̣а̄садда̄ на̄ма вӣн̣а̄тантӣсу вӣн̣а̄дан̣д̣акена пахаран̣а паччайа̄ ева уппаджджанти. еван̃ча сати те садда̄ пуреджа̄та̄хи вӣн̣а̄танти вӣн̣а̄дан̣д̣акехи вина̄ уппаджджитум̣ на сакконти. евамевам̣ пан̃ча вин̃н̃а̄н̣а вӣтхичитта̄нипи пан̃часу ваттхудва̄ресу пан̃чаннам̣ а̄рамман̣а̄нам̣ а̄па̄та̄гамана паччайа̄ ева уппаджджанти. а̄па̄та̄гаманан̃ча тесам̣ двиннам̣ т̣хитипаттака̄ле ева хоти. на кевалан̃ча тасмим̣ ка̄ле та̄ни пан̃ча̄рамман̣а̄ни тесу пан̃чаваттхӯсу ева а̄па̄тама̄гаччханти. атха кхо бхаван̇гаманодва̄репи а̄па̄там̣ а̄гаччхантийева. тасмим̣ а̄па̄тагаманатта̄ ева там̣ бхаван̇гампи двиккхаттум̣ чалитва̄ упаччхиджджати, бхаван̇гупаччхеде ева та̄ни вӣтхичитта̄ни уппаджджанти. еван̃ча сати та̄ни вӣтхичитта̄ни пуреджа̄техи ваттху два̄ра̄рамман̣ехи вина̄ уппаджджитум̣ на сакконтӣти. та̄ни пана сабба̄нипи ат̣т̣ха̄расаниппханнарӯпа̄ни нируддха̄ни хутва̄ атӣта̄нипи хонти, ануппанна̄ни хутва̄ ана̄гата̄нипи хонти. уппанна̄ни хутва̄ паччуппанна̄нипи хонти. сабба̄нипи мановин̃н̃а̄н̣авӣтхичитта̄нам̣ а̄рамман̣а̄ни хонти. тесу паччуппанна̄ни ева тесам̣ а̄рамман̣апуреджа̄тапаччайа̄ хонти. йада̄ дӯре ва̄ пат̣иччханне ва̄ т̣хитам̣ там̣ там̣ а̄рамман̣аваттхум̣ манаса̄ ева а̄рамман̣ам̣ кароти, тада̄ там̣ там̣ ваттху саче таттха таттха виджджама̄нам̣ хоти, паччуппаннам̣ на̄ма хоти. пуреджа̄тапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
11. паччха̄джа̄тапаччайо
паччхимам̣ паччхимам̣ паччуппаннам̣ читтам̣ пуреджа̄тасса паччуппаннасса чату самут̣т̣ха̄никасса рӯпака̄йасса вуд̣д̣хивирул̣хийа̄ паччха̄джа̄тапаччайо. йатха̄ там̣ паччхимавассесу анувассам̣ вассама̄на̄ни вассодака̄ни пуримавассесу джа̄та̄нам̣ руккхапотака̄нам̣ вуд̣д̣хивирул̣хийа̄ паччха̄джа̄та паччайа̄ хонтӣти.
таттха паччхимам̣ паччхимам̣ читтанти пат̣хамабхаван̇гато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чути читта̄ саббам̣ читтам̣ вуччати. пуреджа̄тасса̄ти пат̣исандхичиттена сахуппаннам̣ каммаджарӯпака̄йам̣ а̄дим̣ катва̄ аджджхаттасанта̄напарийа̄панно саббо чатусамут̣т̣ха̄никарӯпака̄йо вуччати.
пат̣исандхичиттена сахуппаннасса каммаджарӯпака̄йасса пат̣хама бхаван̇га̄дӣни паннарасабхаван̇гачитта̄ни паччха̄джа̄тапаччайа̄ хонти. пат̣исандхи читтам̣ пана тена ка̄йена сахуппаннатта̄ паччхаджа̄там̣ на хоти. сол̣асамабхаван̇гачиттан̃ча тасса ка̄йасса бхиджджанаккхетте уппаннатта̄ паччайо на хоти. тасма̄ паннарасабхаван̇гачитта̄нӣти вуттам̣.
пат̣исандхичиттасса т̣хитиккхан̣е пана две рӯпака̄йа̄ уппаджджанти каммаджарӯпака̄йо ча утуджарӯпака̄йоча. татха̄ бхан̇гаккхан̣епи. пат̣хамабхаван̇гасса уппа̄даккхан̣е пана тайо рӯпака̄йа̄ уппаджджанти каммаджарӯпака̄йо ча утуджарӯпака̄йо ча читтаджарӯпака̄йо ча. йада̄ бахиддха̄ха̄раппхаран̣ам̣ лабхитва̄ аджджхатта̄ха̄ро а̄ха̄раджарӯпака̄йам̣ джанети, тато пат̣т̣ха̄йа чатусамут̣т̣ха̄ника̄ чатта̄ро рӯпака̄йа̄ дӣпа джа̄ла̄ вийа паваттанти. те уппа̄даккхан̣ам̣ атиккамма йа̄ва т̣хитибха̄вена дхаранти, та̄ва паннарасачитта̄ни тесам̣ ка̄йа̄нам̣ паччха̄джа̄тапаччайа̄ хонтийева.
вуд̣д̣хивирул̣хийа̄ти чатусамут̣т̣ха̄никарӯпасантатийа̄ упарӯпари вуд̣д̣хийа̄ ча вирул̣хийа̄ ча. татха̄хи пурима̄ пурима̄ чатта̄ро рӯпака̄йа̄ саче паччха̄джа̄та паччайам̣ пунаппунам̣ лабханти, евам̣ сати те нируджджханта̄пи паччха̄рӯпасантатипарампара̄нам̣ вуд̣д̣хийа̄ ча вирул̣хийа̄ ча вепулла̄йа ча балава паччайа̄ хутва̄ нируджджхантӣти. паччха̄джа̄тапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
12. а̄севанапаччайо
два̄даса акусалачитта̄ни саттараса локийакусала читта̄ни а̄ваджджанадвайаваджджита̄ни ат̣т̣ха̄расакирийачитта̄нӣти сатта чатта̄лӣсам̣ локийаджаваначитта̄ни а̄севанапаччайо. тесу нирантараппаваттам̣ джаванасантатим̣ патва̄ пуримам̣ пуримам̣ джаваначиттам̣ а̄севана паччайо. чатӯхи маггачиттехи паччхимам̣ паччхимам̣ читтам̣ а̄севанапаччайуппаннам̣.
кенат̣т̣хена а̄севананти. упарӯпарипагун̣абха̄вавад̣д̣ханаттхам̣тха̄ма балавад̣д̣ханаттхан̃ча парива̄сагга̄ха̄панат̣т̣хена.
таттха пагун̣абха̄воти пунаппунам̣ саджджха̄йитасса па̄л̣ипа̄т̣хасса сукхена паваттанам̣ вийа джаванат̣т̣ха̄наджаванакиччасан̇кха̄те т̣ха̄накиччависесе паччхима паччхимачиттасса сукхена паваттанам̣. парива̄со на̄ма косеййаваттхам̣ пунаппунам̣ сугандхена парива̄санам̣ вийа читтасанта̄не пунаппуннам̣ раджджанадуссана̄дина̄ ва̄ араджджана адуссана̄дина̄ ва̄ парива̄санам̣. пуримасмим̣ джаваначитте нируддхепи тасса джаванавего на нируджджхати, паччхимам̣ читтасанта̄нам̣ пхарама̄но паваттатийева. тасма̄ паччхимам̣ паччхимам̣ джаваначиттам̣ уппаджджама̄нам̣ тена вегена паггахитам̣ балаватарам̣ хутва̄ уппаджджати. евам̣ пуримачиттам̣ аттано парива̄сам̣ паччхимачиттам̣ ган̣ха̄пети. паччхиман̃ча читтам̣ пуримасса читтасса парива̄сам̣ гахетва̄ паваттати. евам̣ сантепи со а̄севанавего пакатийа̄ саттахи читтава̄рехи париккхайам̣ гаччхати, тато парам̣ тада̄рамман̣авипа̄ка читтам̣ ва̄ уппаджджати, бхаван̇га читтава̄ро ва̄ паваттати.
идха суттанта̄севанапаччайопи ваттаббо. сатипат̣т̣ха̄нам̣ бха̄вети, саммаппадха̄нам̣ бха̄вети, сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети, дхамма вичайасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети, самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети, самма̄сан̇каппам̣ бха̄ветӣтиа̄дина̄ бахӯсу т̣ха̄несу вутто. таттха бха̄ветӣти екам̣пи дивасам̣ бха̄вети, саттапи диваса̄ни бха̄вети, екам̣пи ма̄сам̣ бха̄вети, саттапи ма̄са̄ни бха̄вети, екам̣пи сам̣ваччхарам̣ бха̄вети, саттапи сам̣ваччхара̄ни бха̄ветӣти аттхо.
пуримапуримесу бхавесу а̄севита̄ни бха̄вита̄ни бахулӣ ката̄ни кусала̄ни ва̄ акусала̄ни ва̄ паччхимапаччхимесу бхавесу балаватара̄нам̣ кусала̄нам̣ ва̄ акусала̄нам̣ ва̄ уппаттийа̄ а̄севана паччайо.
ка̄лантаре ва̄ бхавантаре ва̄ та̄диса̄нам̣ кусала̄кусала̄нам̣ уппаттийа̄ паччайо упаниссайапаччайо на̄ма. тесам̣йева балаватараттха̄йа паччайо а̄севанапаччайо на̄ма.
локепи махантесу читтабха̄вана̄каммесу ва̄ча̄ бха̄вана̄каммесу ка̄йабха̄вана̄каммесу ан̇гапаччан̇габха̄вана̄каммесу камма̄йатанасиппа̄йатанавиджджа̄т̣ха̄несу ча а̄севана̄ бха̄вана̄ бахулӣкамма̄нам̣ ниссандагун̣а̄ на̄ма сандиссантийева.
саббесам̣ кхан̣икадхамма̄нам̣ маджджхе еварӯпасса а̄севана паччайасса виджджама̄натта̄ пурисабалапурисатха̄ма̄нам̣ упарӯпари вад̣д̣хана васена чирака̄лам̣ паваттита̄ни пурисакамма̄ни ниппхаттим̣ па̄пун̣анти, саббан̃н̃убуддхабха̄вам̣пи гаччханти. а̄севанапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
13. каммапаччайо
дувидхо каммапаччайо сахаджа̄такаммапаччайо на̄на̄ккхан̣ика каммапаччайо.
таттха кхан̣аттайасаман̇ги бхӯта̄ сабба̄пи кусала̄кусала̄ бйа̄катачетана̄ сахаджа̄такамма паччайо. четана̄сампайутта̄ саббепи читтачетасика̄ дхамма̄ча пат̣исандхичиттена сахуппанна̄ каммаджарӯпадхамма̄ ча паваттика̄ле саббепи читтаджарӯпадхамма̄ ча тасса паччайасса паччайуппанна̄.
атӣта̄ кусала̄кусалачетана̄ на̄на̄ккхан̣икакамма паччайо. ба̄ттим̣савидха̄ локийавипа̄ка читтачетасика̄ дхамма̄ ча саббе каммаджарӯпадхамма̄ ча тасса паччайасса паччайуппанна̄.
кенат̣т̣хена камманти. кирийа̄висесат̣т̣хена каммам̣. четана̄ хи кирийа̄ висесо хоти саббакаммесу джет̣т̣хакатта̄. та̄ хи саббесу ка̄йавачӣманокаммесу паччупат̣т̣хитесу тасса тасса каммасса ниппхаттаттха̄йа сампайуттадхамме четети каппети сам̣видахати, екато ут̣т̣ха̄пети, тасма̄ саббакаммесу джет̣т̣хака̄ хоти. ити кирийа̄висесат̣т̣хена каммам̣ на̄ма. каронти етена̄ти ва̄ каммам̣. ким̣ каронти. ка̄йикакирийам̣пи каронти, ва̄часикакирийам̣пи каронти, ма̄насикакирийам̣пи каронти. таттха ка̄йикакирийа̄ на̄ма гаманат̣ха̄на нисаджджа̄дайо абхиккаманапат̣иккамана̄дайо антамасо аккхидала̄нам̣ уккхипананиккхипана̄нипи. ва̄часикакирийа̄ на̄ма ва̄ча̄паваттанакирийа̄. ма̄насикакирийа̄ на̄ма сучинтита дучинтитакирийа̄, антамасо пан̃ча вин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ дассанакиччасаванакичча̄дӣнипи. сабба̄пи има̄ кирийа̄йо ета̄йа четана̄йа сатта̄ каронти, сам̣видаханти, тасма̄ са̄ четана̄ каммам̣ на̄ма.
аттано паччайуппаннена саха джа̄йатӣти сахаджа̄там̣. сахаджа̄тан̃ча там̣ камман̃ча̄ти сахаджа̄такаммам̣. сахаджа̄такаммам̣ хутва̄ паччайо сахаджа̄такамма паччайо. сахаджа̄такаммабха̄вена паччайоти вуттам̣ хоти.
ан̃н̃о каммасса уппаттиккхан̣о ан̃н̃о випа̄касса уппаттиккхан̣оти евам̣ висум̣ висум̣ уппаттиккхан̣о етасса̄ти на̄на̄ккхан̣икам̣. на̄на̄ккхан̣икан̃ча там̣ камман̃ча̄ти на̄на̄ккхан̣икакаммам̣. на̄на̄ккхан̣икакаммам̣ хутва̄ паччайо на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайо. на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайабха̄вена паччайоти вуттам̣ хоти. арийамаггасампайутта̄ четана̄ аттано нируддха̄нантаре ева арийапхалавипа̄кам̣ джанети, са̄пи на̄на̄ккхан̣ика̄ ева хоти.
еттха ча ека̄ да̄накусалачетана̄ аттана̄ сахаджа̄та̄нам̣ читтачетасика̄нан̃ча ка̄йикава̄часикакирийа̄бхӯта̄нам̣ читтаджарӯпа̄нан̃ча сахаджа̄такаммапаччайо. та̄йа четана̄йа а̄йатим̣ ка̄лантаре уппаджджама̄насса випа̄каккхандхасса ча каммаджарӯпаккхандхасса ча на̄на̄ккхан̣ика каммапаччайо. евам̣ ека̄ каммапатхапатта̄ сучаритадуччаритачетана̄ двӣсу ка̄лесудвиннам̣ паччайуппанна̄нам̣ двӣхи паччайасаттӣхи паччайо хотӣти.
еттха ча на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайе камманти кирийа̄висесо. со пана четана̄йа нируддха̄йапи анируджджхитва̄ там̣ читтасанта̄нам̣ анугаччхатийева. йада̄ випаччитум̣ ока̄сам̣ лабхати, тада̄ со кирийа̄ висесо чутинантаре еко аттабха̄во хутва̄ випаччати па̄тубхавати. ока̄сам̣ пана алабхама̄на̄ бхавасатам̣пи бхавасахассам̣пи бхавасатасахассам̣пи там̣ санта̄нам̣ анугаччхатийева. махаггатакаммам̣ пана ладдхока̄се сати дутийабхаве брахмалоке еко брахматтабха̄во хутва̄ випаччати па̄тубхавати. супарипаккакамматта̄ пана дутийабхавейева кхӣйати, тато парам̣ на̄нугаччхатӣти. каммапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
14. випа̄капаччайо
чхаттим̣савидха̄ випа̄кабхӯта̄ сахаджа̄тачиттачетасика̄ дхамма̄ випа̄ка паччайо. тейева ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча пат̣исандхиккхан̣е каммаджарӯпа̄ни ча паваттиккхан̣е випа̄ка читтаджа̄та̄ни читтаджарӯпа̄ни ча випа̄капаччайуппанна̄.
кенат̣т̣хена випа̄коти. випаччанат̣т̣хена випа̄ко. випаччанам̣ на̄ма мудутарун̣абха̄вам̣ атиккамма випаккабха̄вам̣ а̄паджджанам̣. касса пана дхаммасса мудутарун̣абха̄во, касса випаккабха̄воти. на̄на̄ккхан̣икакаммапаччайа сан̇кха̄тасса атӣтакаммасса мудутарун̣абха̄во, тассева каммасса випаккабха̄во.
таттха екасса каммасса чатассо аваттха̄йо хонти четана̄ ваттха̄ камма̄ваттха̄ нимитта̄ваттха̄ випа̄ка̄ваттха̄ти.
таттха та̄йа четана̄йа нируддха̄йапи тасса̄ кирийа̄ висесо на нируджджхати, там̣ читтасанта̄нам̣ анугаччхатийева. айам̣ камма̄ваттха̄ на̄ма.
нимитта̄ваттха̄ти там̣ каммам̣ йада̄ випаччитум̣ ока̄сам̣ лабхати, тада̄ маран̣а̄саннака̄ле тасса пуггаласса тамева каммам̣ ва̄ паччупат̣т̣ха̄ти, со пуггало тада̄ да̄нам̣ денто вийа сӣлам̣ раккханто вийа па̄н̣агха̄там̣ ва̄ каронто вийа хоти. камманимиттам̣ ва̄ паччупат̣т̣ха̄ти, да̄на ваттхуа̄дикам̣ ва̄ саттха̄дикам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄пи пуббе тасса каммасса упакаран̣абхӯтам̣ а̄рамман̣ам̣ тада̄ тасса пуггаласса хаттхагатам̣ вийа хоти. гатинимиттам̣ ва̄ паччупат̣т̣ха̄ти, диббавима̄на̄дикам̣ ва̄ нирайаггиджа̄ла̄дикам̣ ва̄ уппаджджама̄набхаве упалабхитаббам̣ ва̄ анубхавитаббам̣ ва̄ а̄рамман̣ам̣ тада̄ диссама̄нам̣ хоти. айам̣ нимитта̄ ваттха̄ на̄ма.
випа̄ка̄ваттха̄ти саче со пуггало татха̄ паччупат̣т̣хитам̣ там̣ каммам̣ ва̄ камманимиттам̣ ва̄ гатинимиттам̣ ва̄ екам̣ а̄рамман̣ам̣ амун̃чама̄но марати, тада̄ там̣ каммам̣ тасмим̣бхаве випаччати, там̣ каммам̣ тасмим̣бхаве еко аттабха̄во хутва̄ па̄тубхавати. таттха пурима̄су тӣсу аваттха̄су там̣ каммам̣ мудутарун̣абхӯтам̣ хоти, паччхимам̣ пана випа̄ка̄ваттхам̣ патва̄ випаккабхӯтам̣ хоти. тена вуттам̣ випаччанам̣ на̄ма мудутарун̣абха̄вам̣ атиккамма випаккабха̄вам̣ а̄паджджананти. евам̣ випаккабха̄вам̣ а̄панно читта четасикадхаммасамӯхо випа̄ко на̄ма.
таттха йатха̄ амбаппхала̄ни на̄ма йада̄ випаккабха̄вам̣ а̄паджджанти, тада̄ саббасо синиддхарӯпа̄ни хонти. евамевам̣ випа̄кадхамма̄ на̄ма нирусса̄ха̄ нибйа̄па̄ра̄ хутва̄ саббасо сантарӯпа̄ хонти. тесам̣ сантарӯпатта̄йева бхаван̇гачитта̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ авибхӯтам̣ хоти, бхаван̇гато вут̣т̣ха̄нака̄ле там̣ а̄рамман̣ам̣ на джа̄на̄ти. татха̄хи раттийам̣ нидда̄йантасса пуримабхаве маран̣а̄саннака̄ле йатха̄гахитам̣ камма̄дикам̣ а̄рамман̣ам̣ а̄раббха бхаван̇гасотам̣ паваттама̄нам̣пи тасса бхаван̇гасотасса там̣ а̄рамман̣ам̣ а̄раббха идам̣ на̄ма ме пуримабхаве а̄рамман̣ам̣ дит̣т̣ханти кассачи джа̄нанавӣтхичиттасса уппаттийа̄ паччайо на хоти. со пуггало нидда̄йанака̄лепи ут̣т̣ха̄нака̄лепи пуримабхавасиддхам̣ там̣ нимиттам̣ на джа̄на̄ти. евам̣ нирусса̄ханибйа̄па̄расантарӯпа бха̄вена упака̄раката̄ випа̄капаччайата̄ на̄ма̄ти. випа̄ка паччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
15. а̄ха̄рапаччайо
дувидхо а̄ха̄рапаччайо рӯпа̄ха̄рапаччайо арӯпа̄ха̄ра паччайо.
таттха рӯпа̄ха̄рапаччайо на̄ма кабал̣ӣка̄ра̄ха̄расан̇кха̄там̣ оджа рӯпам̣ вуччати. со ча аджджхатта̄ха̄ро бахиддха̄ха̄роти дувидхо. кабал̣ӣка̄ра̄ха̄рабхаккха̄нам̣ сатта̄нам̣ саббепи чатусамут̣т̣ха̄никарӯпадхамма̄ тасса дувидхасса рӯпа̄ха̄расса паччайуппанна̄.
арӯпа̄ха̄ро пана тивидхо пхасса̄ха̄ро маносан̃четана̄ ха̄ро вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро ча. тайопете дхамма̄ сахаджа̄та̄нам̣ на̄марӯпадхамма̄нам̣ а̄ха̄рапаччайо хонти. сахаджа̄та̄ ча на̄марӯпа дхамма̄ тесам̣ паччайуппанна̄.
кенат̣т̣хена а̄ха̄роти. бхусам̣ харан̣ат̣т̣хена а̄ха̄ро. бхусам̣ харан̣ат̣т̣хена̄тича дал̣хам̣ паватта̄панат̣т̣хена, чирака̄лам̣ т̣хитийа̄ вуд̣д̣хийа̄ вирул̣хийа̄ вепулла̄йа упаттхамбханат̣т̣хена̄ти вуттам̣ хоти. джананакиччайуттопи а̄ха̄ро упаттхамбханакиччаппадха̄но хотӣти.
таттха дувидхо рӯпа̄ха̄ро аджджхаттасанта̄не чатусамут̣т̣ха̄никам̣ рӯпака̄йам̣ упабрӯхайанто бхусам̣ харати, дал̣хам̣ паваттети, чирам̣ аддха̄нам̣ гамети, там̣ там̣ а̄йукаппапарийоса̄нам̣ па̄петӣти а̄ха̄ро.
пхасса̄ха̄ро а̄рамман̣есу ит̣т̣ха̄нит̣т̣харасам̣ нӣхаранто сампайуттадхамме бхусам̣ харати. маносан̃четана̄ха̄ро ка̄йавачӣ манокаммесу усса̄хам̣ джаненто сампайуттадхамме бхусам̣ харати. вин̃н̃а̄н̣а̄ха̄ро а̄рамман̣авиджа̄нанат̣т̣хена пуббан̇гамакиччам̣ ваханто сампайуттадхамме бхусам̣ харати, дал̣хам̣ паваттети, чирам̣ аддха̄нам̣ гаметӣти а̄ха̄ро. сампайуттадхамме бхусам̣ харанто сахаджа̄тарӯпадхаммепи бхусам̣ харатийева.
идха суттантанайопи ваттаббо. йатха̄ сакун̣а̄ на̄ма чаккхӯхи диса̄видисам̣ вибха̄ветва̄ паттехи руккхато руккхам̣ ванато ванам̣ а̄ка̄сена паккхандитва̄ тун̣д̣акехи пхала̄пхала̄ни тудитва̄ йа̄ваджӣвам̣ атта̄нам̣ йа̄пенти. татха̄ име сатта̄ чхахи вин̃н̃а̄н̣ехи а̄рамман̣а̄ни вибха̄ветва̄ чхахи маносан̃четана̄ха̄рехи а̄рамман̣аваттхуппат̣ила̄бхаттха̄йа уссукканам̣ катва̄ чхахи пхасса̄ха̄рехи а̄рамман̣есу расам̣ па̄тубхавантам̣ катва̄ сукхадуккхам̣ анубхаванти. вин̃н̃а̄н̣ехи ва̄ а̄рамман̣а̄ни вибха̄ветва̄ на̄марӯпа сампаттим̣ са̄дхенти. пхассехи а̄рамман̣есу расам̣ па̄тубхавантам̣ катва̄ а̄рамман̣араса̄нубхаванам̣ веданам̣ сампа̄детва̄ тан̣ха̄вепуллам̣ а̄паджджанти. четана̄хи тан̣ха̄мӯлака̄ни на̄на̄камма̄ни пасаветва̄ бхавато бхавам̣ сам̣саранти. евам̣ а̄ха̄радхамма̄нам̣ махантам̣ а̄ха̄ракиччам̣ ведитаббанти. а̄ха̄рапаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.
16. индрийапаччайо
тивидхо индрийапаччайо сахаджа̄тиндрийапаччайо пуре джа̄тиндрийапаччайо рӯпаджӣвитиндрийапаччайо.
таттха паннарасиндрийадхамма̄ сахаджа̄тиндрийапаччайо на̄ма, джӣвитиндрийам̣ маниндрийам̣ сукхиндрийам̣ дуккхиндрийам̣ соманассиндрийам̣ доманассиндрийам̣ упеккхиндрийам̣ саддхиндрийам̣ вӣрийиндрийам̣ сатиндрийам̣ сама̄дхиндрийам̣ пан̃н̃индрийам̣ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ ан̃н̃индрийам̣ ан̃н̃а̄та̄виндрийанти. техи сахаджа̄та̄ читтачетасикадхамма̄ ча рӯпадхамма̄ ча тасса паччайуппанна̄.
пан̃чиндрийарӯпа̄ни пуреджа̄тиндрийапаччайо, чаккхундрийам̣ сотиндрийам̣ гха̄ниндрийам̣ дживхиндрийам̣ ка̄йиндрийам̣. пан̃чавин̃н̃а̄н̣ачитта четасика дхамма̄ тасса паччайуппанна̄.
екам̣ рӯпаджӣвитиндрийам̣ рӯпаджӣвитиндрийапаччайо. сабба̄ни каммаджа рӯпа̄ни джӣвитарӯпаваджджита̄ни тасса паччайуппанна̄ни.
кенат̣т̣хена индрийанти. иссарийат̣т̣хена индрийам̣. таттха каттха иссарийанти. аттано аттано паччайуппаннесу дхаммесу иссарийам̣. касмим̣ касмим̣ кичче иссарийанти. аттано аттано кичче иссарийам̣. на̄маджӣвитам̣ сампайуттадхамма̄нам̣ джӣванакичче иссарийам̣. джӣванакиччети а̄йувад̣д̣ханакичче, сантатит̣хитийа̄ чирака̄лат̣хитикиччети аттхо. маниндрийам̣ а̄рамман̣аггахан̣акичче сампайуттадхамма̄нам̣ иссарийам̣. авасесо индрийат̣т̣хо пуббе индрийайамакадӣпанийам̣ вуттойева.
еттха вадеййа, две иттхиндрийапурисиндрийадхамма̄ индрийабхӯта̄ сама̄на̄пи касма̄ индрийапаччайе висум̣ на гахита̄ти. паччайакиччасса абха̄вато. тивидхан̃хи паччайакиччам̣ джананакиччан̃ча упаттхамбханакиччан̃ча анупа̄ланакиччан̃ча. таттха йо паччайо паччайуппаннадхаммасса уппа̄да̄йа паччайо хоти, йасмим̣ асати паччайуппанно дхаммо на уппаджджати, тасса паччайакиччам̣ джананакиччам̣ на̄ма. йатха̄ анантарапаччайо. йо паччайо паччайуппаннадхаммасса т̣хитийа̄ ча вуд̣д̣хийа̄ ча вирул̣хийа̄ ча паччайо хоти, йасмим̣ асати паччайуппанно дхаммо на тит̣т̣хати на вад̣д̣хати на вирӯхати, тасса паччайакиччам̣ упаттхамбханакиччам̣ на̄ма. йатха̄ паччха̄джа̄тапаччайо. йо паччайо паччайуппаннасса дхаммасса паваттийа̄ паччайо хоти, йена вина̄ паччайуппанно дхаммо чирака̄лам̣ на паваттати, сантати гаманам̣ чхиджджати, тасса паччайа киччам̣ анупа̄ланакиччам̣ на̄ма. йатха̄ рӯпа джӣвитиндрийапаччайо. ете пана две индрийадхамма̄ тесу тӣсу паччайа киччесу екакиччам̣пи наса̄дхенти, тасма̄ ете две дхамма̄ индрийа паччайе висум̣ на гахита̄ти.