1. хетупаччайо
катамо хетупаччайо. лобхо хетупаччайо. досо, мохо, алобхо, адосо, амохо хету паччайо.
катаме дхамма̄ хетупаччайасса паччайуппанна̄. лобха сахаджа̄та̄ читтачетасика̄ дхамма̄ ча рӯпакала̄па̄дхамма̄ ча досасаха джа̄та̄ мохасахаджа̄та̄ алобхасахаджа̄та̄ адосасаха джа̄та̄ амохасахаджа̄та̄ читтачетасика̄ дхамма̄ ча рӯпакала̄па̄ дхамма̄ ча хетупаччайато уппанна̄ хетупаччайуппанна̄ дхамма̄.
сахаджа̄тарӯпакала̄па̄ на̄ма сахетукапат̣исандхиккхан̣е каммаджарӯпа̄ни ча паваттика̄ле сахетукачиттаджарӯпа̄ни ча. таттха пат̣исандхиккхан̣о на̄ма пат̣исандхичиттасса уппа̄даккхан̣о. паваттика̄ло на̄ма пат̣исандхичиттасса т̣хитиккхан̣ато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чутика̄лам̣ вуччати.
кенат̣т̣хена хету, кенат̣т̣хена паччайоти. мӯлат̣т̣хена хету, упака̄ракат̣т̣хена паччайоти. таттха мӯлайамаке вутта̄нам̣ лобха̄дӣнам̣ мӯладхамма̄нам̣ мӯлабха̄во мӯлат̣т̣хо на̄ма. со мӯлат̣т̣хо мӯлайамакадӣпанийам̣ амхехи руккхопама̄йа дӣпитойева.
апи ча еко пурисо екиссам̣ иттхийам̣ пат̣ибаддха читто хоти. со йа̄ва там̣ читтам̣ на джахати, та̄ва там̣ иттхим̣ а̄раббха тасса пурисасса лобхасахаджа̄та̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ча лобхасамут̣т̣хита̄ни читтаджарӯпа̄ни ча чирака̄лам̣пи паваттанти. сабба̄ни ча та̄ни читтачетасикарӯпа̄ни тассам̣ иттхийам̣ раджджаналобхамӯлака̄ни хонти. со лобхо тесам̣ мӯлат̣т̣хена хету ча, упака̄ракат̣т̣хена паччайо ча. тасма̄ хетупаччайо. еса найо сеса̄ни раджджанӣйаваттхӯни а̄раббхараджджанавасена уппаннесу лобхесу, дуссанӣйаваттхӯни а̄раббха дуссанавасена уппаннесу досесу, муйханӣйаваттхӯни а̄раббха муйханавасена уппаннесу мохесу ча.
таттха йатха̄ руккхасса мӯла̄ни сайам̣ антопатхавийам̣ сут̣т̣ху патит̣т̣хахитва̄ патхавирасан̃ча а̄порасан̃ча гахетва̄ там̣ руккхам̣ йа̄ва агга̄ абхихаранти, тена руккхо чирака̄лам̣ вад̣д̣хама̄но тит̣т̣хати. татха̄ лобхо ча тасмим̣ тасмим̣ ваттхумхи раджджанавасена сут̣т̣ху патит̣т̣хахитва̄ тасса тасса ваттхусса пийарӯпарасан̃ча са̄тарӯпарасан̃ча гахетва̄ сампайуттадхамме йа̄ва ка̄йавачӣвӣтиккама̄ абхихарати, ка̄йа вӣтиккамам̣ ва̄ вачӣвӣтиккамам̣ ва̄ па̄пети. татха̄ досо ча дуссана васена аппийарӯпарасан̃ча аса̄тарӯпарасан̃ча гахетва̄, мохо ча муйханавасена на̄на̄рамман̣есу нираттхакачитта̄ча̄рарасам̣ вад̣д̣хетва̄ти ваттаббам̣. евам̣ абхихаранта̄ тайо дхамма̄ раджджанӣйа̄дӣсу ваттхӯсу сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа чира ка̄лам̣ паваттенти. сампайуттадхамма̄ ча татха̄ паваттанти. сампайутта дхаммесу ча татха̄ паваттама̄несу сахаджа̄тарӯпакала̄па̄пи татха̄ паваттантийева. таттха сампайуттадхамме абхихаратӣти две пийарӯпа са̄тарӯпарасе сампайуттадхамма̄нам̣ сантикам̣ па̄петӣти аттхо.
суккапаккхе со пурисо йада̄ка̄месу а̄дӣнавам̣ пассати, тада̄ со там̣ читтам̣джахати, там̣ иттхим̣ а̄раббха алобхо сан̃джа̄ йати. пуббе йасмим̣ ка̄ле там̣ иттхим̣ а̄раббха лобхамӯлака̄ни асуддха̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ваттанти. ида̄ни тасмим̣ ка̄лепи алобхамӯлака̄ни суддха̄ни ка̄йавачӣманокамма̄ни ваттанти. паббаджита сӣласам̣вара̄ни ва̄ джха̄напарикамма̄ни ва̄ аппана̄джха̄на̄ни ва̄ ваттанти. со алобхо тесам̣ мӯлат̣т̣хена хету ча хоти, упака̄ракат̣т̣хена паччайоча. тасма̄ хетупаччайо. еса найо сесесу лобха пат̣ипаккхесу алобхесу, досапат̣ипаккхесу адосесу, моха пат̣ипаккхесу амохесу ча.
таттха руккхамӯла̄ни вийа алобхо лобханеййаваттхӯсу лобхам̣ паха̄йа лобхавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄ тена сукхена сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа йа̄ва джха̄насама̄паттисукха̄ ва̄ йа̄ва маггапхаласукха̄ ва̄ вад̣д̣ха̄пети. татха̄ адосо ча досанеййаваттхӯсу досавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄, амохо ча моханеййаваттхӯсу мохавивекасукхарасам̣ вад̣д̣хетва̄ти ваттаббам̣. евам̣ вад̣д̣ха̄пента̄ тайо дхамма̄ кусалесу дхаммесу сампайуттадхамме модама̄не памодама̄не каронто вийа чира ка̄лам̣пи паваттенти. сампайуттадхамма̄ ча татха̄ паваттанти. сампайутта дхаммесу ча татха̄ паваттама̄несу сахаджа̄тарӯпакала̄па̄пи татха̄ паваттантийева.
таттха лобхавивекасукхарасанти вивиччанам̣ вигаманам̣ вивеко. лобхасса вивеко лобхавивеко. лобхавивеке сукхам̣ лобхавивекасукхам̣. лобхавивекам̣ пат̣ичча уппаннасукханти вуттам̣ хоти. тадева расо лобхавивекасукхарасоти сама̄со. айам̣ абхидхамме пат̣т̣ха̄нанайо.
хаттантанайо пана авиджджа̄сан̇кха̄то мохо ча тан̣ха̄сан̇кха̄то лобхо ча̄ти две дхамма̄ саббесам̣пи ват̣т̣адуккхадхамма̄нам̣ мӯла̄ни хонти. досо пана лобхасса ниссандабхӯтам̣ па̄памӯлам̣ хоти. виджджа̄сан̇кха̄то амохо ча никкхамадха̄тусан̇кха̄то алобхо ча̄ти две дхамма̄ виват̣т̣адхамма̄нам̣ мӯла̄ни хонти. адосо пана алобхасса ниссандабхӯтам̣ калйа̄н̣амӯлам̣ хоти. евам̣ чхаббидха̄ни мӯла̄ни сахаджа̄та̄нам̣пи асахаджа̄та̄нам̣пи на̄марӯпадхамма̄нам̣ паччайа̄ хонтӣти. айам̣ суттантесу найо. хетупаччайадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.