вӣтхимутта сан̇гаха параматтхадӣпанӣ
143. евам̣ паваттика̄ле паваттисан̇гахам̣ дассетва̄ ида̄ни пат̣исандхийам̣ паваттисан̇гахам̣ дассетум̣ а̄дига̄тха ма̄ха. евам̣ вуттанайена паваттийам̣ паваттисан̇гахона̄ма вӣтхичиттавасена удӣритокатхито. ида̄ни сандхийам̣ паваттисан̇гахо на̄ма вӣтхимутта читта̄нам̣ васена вуччатӣти йоджана̄. еттхача пат̣исандхийам̣ читтачетасика̄нам̣ паваттийа̄ катхита̄йа тато парам̣ бхаван̇гака̄леча чутика̄леча тесам̣ паватти катхита̄йева хотӣти катва̄ сандхийамиччева вуттам̣.
[141] вибха̄ванийам̣ пана
парато маран̣уппаттийам̣ патхамам̣ чутим̣ дассетва̄ паччха̄ анантаре пат̣исандхийа̄ ваккхама̄натта̄ идха сандхиггахан̣ена атӣта̄ нантара чутипи гахетабба̄ти адхиппа̄йена йам̣ вуттам̣ ‘‘тада̄санната̄йа там̣гахан̣енева гахитачутика̄леча̄’’ти. там̣ на йуджджатийева.
вӣтхимутта̄нан̃хи висайаппаваттина̄ма атӣта̄нантарабхаве маран̣уппаттийам̣ева сиддха̄ти екасмим̣ бхаве висайаппапаттийа̄ саха тесам̣ пат̣исандхипамукха̄нам̣ вӣтхимуттачитта̄нам̣ паваттидассанаттхам̣ева та̄йа атӣта̄нантарачутийа̄ саддхим̣ маран̣уппаттивидха̄нам̣ тхерена дасситанти. бхаванти сатта̄ сан̇кха̄ра̄ча ета̄сӯти бхӯмийо. айоти вад̣д̣хи. аттхато пана сукхам̣ча сукхахету сукхапаччайа̄ча ведитабба̄. йебхуййена тато айато апагата̄ еттха ниббатта̄ сатта̄ти апа̄йо. соева бхӯмӣти апа̄йабхӯми. ол̣а̄рикена ка̄мара̄гена ка̄мӣйатӣти ка̄мо. гантабба̄ упагантабба̄ти гати. гаччханти сатта̄ еттха̄тива̄ гати. анекавидхасампаттӣнам̣ адхит̣т̣ха̄ната̄йа собхан̣а̄гати сугати. ка̄моча со сугатича̄ти сама̄со. наттхи йатха̄вутто айо еттха̄ти нирайо. ниччам̣ ва̄ райанти кампанти пханданти сатта̄ дуккхаппатта̄ еттха̄ти нирайо. манусса̄ вийа уддхам̣ учча̄ ахутва̄ тиро ан̃чита̄ а̄йата̄ти тираччха̄на̄. йуванти на̄на̄ ван̣н̣асан̣т̣ха̄на̄пи сатта̄ сама̄наджа̄тита̄йа екӣбхӯта̄вийа хонти ета̄йа̄ти йони. джа̄ти.
вибха̄ванийам̣ пана
кхандха̄нам̣ паваттивисесоти вуттам̣.
тираччха̄на̄нам̣ йони тираччха̄найони. печча ита̄ гата̄ти пета̄. ито апаккамма чавитва̄ бхавантаре гата̄ти аттхо. йекечи ка̄лан̇ката̄. диван̇гата̄пи хи локе ка̄лан̇ката̄ пета̄ти вуччанти. идха пана сукхасамуссайато печча пакат̣т̣хам̣ пава̄сам̣ дӯрам̣ гата̄ти аттхена йа̄ва тато на муччанти. та̄ва ниччам̣ дуккхаппатта̄ лаккхан̣асам̣йутта̄дӣсу а̄гата̄ татӣйа̄ апа̄йикасатта̄ адхиппета̄. пета̄нам̣ самӯхо петти. петтийа̄ висайоти петти висайо. висайотича паваттидесо вуччати. асурака̄йоти еттха сура̄ вуччанти упари дева̄ суранти иддхивисесехи диббанти, сут̣т̣хува̄ раманти ка̄масукхаратим̣ паччанубхавантӣти катва̄. на сура̄ти асура̄. вепачитти паха̄ра̄да̄дайо сандха̄йа сурапат̣ипаккха̄ сура садиса̄ва̄ти аттхо. вийан̇карама̄та̄ уттарама̄та̄дайо вини па̄тике сандха̄йа кхуддакасура̄ чӯл̣акасура̄ти аттхо. йамара̄джа̄ дайо вема̄никапете сандха̄йа екадесена сурасадиса̄ти аттхо. вема̄никапета̄пи хи каттхачи асурака̄йа̄ти а̄гата̄. локантарика нерайике сандха̄йа саббасо сурагун̣а рахита̄ти аттхо. тепи хи буддхавам̣санида̄нат̣т̣хакатха̄йам̣ джа̄тидуккха ниддесесуча асурака̄йа̄ти вутта̄. татха̄ ка̄лакан̃чикапете сандха̄йа саббасо сурабха̄варахита̄ти аттхо. ити пан̃чаннам̣ асура̄нам̣ васена аттхавибха̄го ведитаббо. дибба̄ вата бхока̄йа̄ париха̄йиссанти, парипӯриссанти асурака̄йа̄ти имасмим̣ суттападе чатта̄ропи апа̄йа̄ асурака̄йа̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ ван̣н̣ита̄.
таттха вепачитти паха̄ра̄да̄дайо асура̄ та̄ва тим̣сесу девесу сан̇гахита̄. винипа̄тика̄сура̄ ча̄тумаха̄ра̄джикадевесу. татха̄ вема̄никапета̄сура̄. тепи хи винипа̄тика̄сура̄ вийа тихетука̄пи духетука̄пи ахетука̄пи хонтӣти ат̣т̣хакатха̄су вутта̄. йамара̄джа̄но пана вессабхӯ ноттича петти ра̄джа̄ сомо йамо вессаван̣оча ра̄джа̄ти евам̣ катха̄ ваттхупа̄л̣ийам̣ а̄гата̄ вессабхӯа̄дайо сайам̣ махиддхика̄ маха̄нубха̄ва̄ вема̄никапетара̄джа̄но хутва̄пи нерайикесу саттесу ка̄рун̃н̃атам̣ пат̣ичча хет̣т̣ха̄ нирайалокесупи раджджам̣ ка̄рентийева. тенева хи саббе петалока̄пи нирайалока̄пи йамало ка̄тича йамависайа̄тича вуччантӣти. йеча ча̄тумаха̄ра̄джикапари йа̄панна̄ па̄паджджха̄сайа̄ куруракаммака̄рино ревативима̄не йаккха̄ти а̄гата̄ сам̣киччаджа̄таке раккхаса̄ти а̄гата̄ йаккхараккхаса̄на̄ма ито гантва̄ уссаданирайесу нерайика̄нам̣ на̄на̄камма ка̄ран̣а̄йо каронто вичаранти. тесам̣пи ка̄ло упака̄лоти евама̄дӣхи на̄мехи на̄рададжа̄таке а̄гата̄нам̣ нирайа па̄ла̄нам̣ упарийамара̄джа̄нам̣ а̄н̣а̄паваттатийева̄ти. локантарика̄ сура̄ нирайе сан̇гахита̄. идха пана ка̄лакан̃чика̄дайо пета̄сура̄ва адхиппета̄. тесам̣ асура̄нам̣ ка̄йо самӯхоти асурака̄йо. еттхача нирайабхӯмина̄ма паччекам̣ сол̣асуссадапари ва̄ра̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ маха̄нирайа̄нам̣ васена анто патхавийам̣ т̣хита̄ти ведитабба̄. аран̃н̃а паббата самудда дӣпака̄дӣсупи на̄на̄нирайа бхӯмийо хонтийева. тасма̄ та̄дисасса висум̣ ваваттхитасса ока̄сасса аттхита̄йа нирайотвева вутта̄. сеса̄нам̣ пана тиссаннам̣ апа̄йабхуммӣнам̣ та̄дисасса ока̄сасса наттхита̄йа йони висайа ка̄йа саддехи йоджетва̄ кхандха̄ва̄ кхандхаппаваттипадеса̄ва̄ гахита̄ти. [апа̄йабхӯми]
уссито уггато уссаннова̄ мано етесанти манусса̄. техи анантесу чаккава̄л̣есупи итарабхӯмика̄нам̣ сатта̄нам̣ тиккхатарасӯра вичитрачитта̄ хонти. парипун̣н̣а̄нам̣ кусала̄кусалакамма патха̄нам̣ а̄нантарийакамма̄нан̃ча еттхева самбхаватоти. тесупи пана джамбудӣпава̄синоева атисайена усситамана̄ хонти. итаре пана техи сама̄наван̣н̣а̄дита̄йа манусса̄ иччева вуччанти. имасмим̣ чаккава̄л̣е пана ваттаббамева наттхи, йатха̄ха-тӣхи бхиккхаве т̣ха̄не хи джамбудӣпака̄ манусса̄ уттаракуруке мануссе адхигган̣ханти. девеча та̄ватим̣се. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи. сӯра̄ча сати манточа идха брахмачарийава̄соча̄ти. аккхарачинтака̄ пана ваданти манӯти маха̄самматара̄джа̄ вуччати. имеча джана̄ тена тхапитесу марийа̄дадхаммесу т̣хита̄ тасса путтат̣т̣ха̄нийа̄ хонти. тасма̄ мануно апачча̄ путта̄ти манусса̄ти. идха пана бхӯмипарийа̄йоти катва̄ манусса̄ти иттхилин̇гам̣ екавачанан̃ча катанти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ сесе супи. йесу пана чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но раджджам̣ ка̄ренти. те дева̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄. таттха дхатарат̣т̣хо гандхаппа̄нам̣ ра̄джа̄ хоти. вирул̣хако кумбхан̣д̣а̄нам̣. вирӯпаккхо на̄га̄нам̣. куверо йаккха̄нам̣. таттха пат̣исандхивасена гандхаруккхесу аппенти упагаччхантӣти гандхаппа̄. гандхаруккха̄дхиваттха̄ дева̄. те мӯлагандха̄дивасена дасадха̄ па̄л̣ийам̣ а̄гата̄. кумбхан̣д̣а̄ти да̄навараккхаса̄. на̄га̄ йаккха̄ча па̄кат̣а̄. саббе те йебхуййена па̄паджджха̄сайа̄ куруракаммака̄рино ча хонти. тасма̄ чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но ан̃н̃аман̃н̃ам̣ва̄ манусса̄нам̣ ва̄ авихет̣ханаттха̄йа тесу на̄на̄ра̄джа̄нам̣ва̄ на̄на̄сена̄патим̣ва̄ тхапесум̣.
а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттам̣четтхаваттаббам̣. таттха хи йаккхойаккхинӣгандхаппо гандхаппӣ кумбхан̣д̣о кумбхан̣д̣ӣ на̄го на̄гӣтичатассо аваруддхакаджа̄тийо а̄гата̄. таттха сарӣробха̄сасирисампаттийутто амануссо йаккхотича девотича девата̄тича вуччати. сарӣро бха̄са сирисампаттирахито вигаччхарӯпо амануссо йаккхотвева вуччати. руккхат̣т̣хакавима̄не джа̄то руккхадевата̄на̄ма. руккхасса аббхантаре джа̄то гандхаппона̄ма. йо локе кат̣т̣хайаккхоти вуччати. пуббе нихӣнакаммаката̄ ка̄чи гандхаппийо манусситтхӣнам̣ сарӣраббхантаресупи джа̄йанти. йа̄ ведагантхесу йогинӣтича локе джогинӣтича вуччанти. абхилаккхитараттӣсу гочарапасута ка̄ле джутиаттхена джун̣ха̄тича вуччанти, куббхан̣д̣а̄на̄ма маходара̄ виса̄лаккха̄ раккхаса̄ева. йе локе дхана раккхака̄ти вуччанти. те хи вепуллапаббате ман̣иратанам̣ раккханти. анто химаванте аббхантара амбаруккхе раккханти. евам̣ ратанат̣т̣ха̄на̄нива̄ ванаппати руккхева̄ диббосадхаруккхева̄ диббагандхаруккхева̄ удакасарева̄ раккхитва̄ асанти бхаккханти. тасма̄ раккхаса̄ти вуччанти. на̄го на̄гӣти еттха анто паббатева̄ анто патхавийам̣ва̄ ниббатта̄ васундхарадевайаккхаджа̄тийопи идха на̄га̄твева вуччанти. йа̄ маха̄паринибба̄на сутте бхӯмича̄ласуттападе патхавӣ девата̄ти вутта̄. йа̄сам̣ кӣл̣а̄пасута васена када̄чи бхӯмича̄ло хоти. йа̄сан̃ча мантапада̄ни ваттху виджджа̄тича бхӯмивиджджа̄тича брахмаджа̄ласутте вутта̄ни. тесуча на̄на̄ иддхиманта̄ аваруддхака̄ па̄па̄тирата̄ киббисакаммака̄рино кӣл̣а̄ сон̣д̣авасенава̄ гха̄сасон̣д̣авасенава̄ петесучанирайесуча пакати ван̣н̣енава̄ сон̣агиджджхака̄ка̄диван̣н̣енава̄ сатте вихет̣хайанта̄ вичаранти. саббан̃че там̣ суттантесува̄ джа̄такесува̄ ведагантхесува̄ кусалехи ведитаббанти.
саха пун̃н̃ака̄рино теттим̣са джана̄ ма̄гхенана̄ма джет̣т̣хапурисена саха еттха ниббатта̄ти теттим̣са̄. са̄ева та̄ватим̣са̄ нирутти найена. ка̄ман̃четтха саббачаккава̄л̣есупи айам̣ дутӣйадева локо джанавасатасутте а̄гата найена саккат̣т̣ха̄нийа̄нам̣ паджа̄пати варун̣а ӣса̄на̄дӣнам̣ теттим̣са девара̄джӯнам̣ нибандхано ка̄со хоти. сахассам̣ ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣. сахассам̣ та̄ватим̣са̄нанти хи ан̇гуттаре вуттам̣. ма̄гхапуриса̄ пана тесу самуда̄гатесу девара̄джат̣т̣ха̄несу пачча̄джа̄та̄ хонти. етарахи дхарама̄на̄ча тасма̄ тесам̣ васена айам̣ вачанаттхо катоти ведитаббо. апаре пана йатха̄ индагопакаван̣н̣а̄бха̄. та̄ва диссанти тим̣сатӣти имасмим̣ видхураджа̄таке та̄ва саддо тим̣сасаддапарива̄раматто хоти. татха̄ идха̄пӣти катва̄ тим̣саматта̄нам̣ саккат̣т̣ха̄нийа̄нам̣ девара̄джакула̄нам̣ нива̄сат̣т̣ха̄ натта̄ та̄ватим̣са̄на̄ма̄ти йуттам̣ сийа̄. ат̣т̣хакатха̄су пана йатха̄вуттам̣ нируттинайам̣ каппетва̄ ма̄гхаваттхӯсуча тесу тесуча т̣ха̄несу сакка̄нам̣ теттим̣са сан̇кха̄ева вутта̄типи ваданти. там̣ на йуджджати. па̄л̣ийам̣ева брахма̄санан̇кума̄ро теттим̣се аттабха̄ве абхинимминитва̄ дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ паллан̇кесу нисӣдитва̄ти вуттатта̄. йа̄моти тасмим̣ девалоке иссарадевакуласса на̄мам̣. татха̄ суйа̄мотича. там̣ сахачаритатта̄ пана со дева локопи таттха ниббаттадева̄пи йа̄ма̄твева вуччанти. випула̄йа сирисампаттийа̄ саманна̄гататта̄ ниччам̣ тусанти ативийа хат̣т̣хатут̣т̣хамукха̄ хонти еттха̄ти тусита̄. йатха̄ручите бхоге сайамева нимминитва̄ нимминитва̄ раманти еттха̄ти нимма̄наратӣ. аттано ручим̣ н̃атва̄ парехи ниммитесу бхогесу васам̣ ваттенти еттха̄ти параниммитавасаваттӣ. брӯханти вад̣д̣ханти атипан̣ӣтехи джха̄на̄ди гун̣ехи вуддхим̣ вирул̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджантӣти брахма̄но. маханта̄ брахма̄но маха̄брахма̄ноти ваттаббе маха̄саддасса лопо.
парисати бхава̄ти па̄рисаджджа̄. париса̄су джа̄та̄тива̄ па̄рисаджджа̄. парича̄рика̄ти аттхо. маха̄брахма̄нам̣ па̄рисаджджа̄ти брахма па̄рисаджджа̄. пуре учче т̣ха̄не одаханти тит̣т̣хантӣти пурохита̄. маха̄брахма̄нам̣ пурохита̄ти брахмапурохита̄. маханта̄ брахма̄но маха̄брахма̄но. сахассобрахма̄ двисахассобрахма̄. тисахассобрахма̄тиа̄дина̄ сан̇кха̄рупапаттисутте а̄гата̄ адхипатибрахма̄ноти аттхо. таттха сахассобрахма̄ти чаккава̄л̣асахассамхи иссаро брахма̄. двисахассоти двӣсу чаккава̄л̣а сахассесу иссароти аттхо. тайопете екатала ва̄сино хонти. таттха локе маха̄джана̄ висум̣ висум̣ куладевата̄йона̄ма упат̣т̣хаханти. кечи маха̄девам̣на̄ма упат̣т̣хаханти. кечи ва̄судевам̣на̄ма. кечи махесарам̣на̄ма. кечи парамесва̄рам̣ на̄ма̄ти. гхарадевата̄ га̄мадевата̄ руккхадевата̄дайопи тесам̣ маха̄девара̄джа̄нам̣ упат̣т̣хака̄ева сампаджджанти. таттха маха̄девара̄ джа̄новийа маха̄брахма̄но дат̣т̣хабба̄. гхарадевата̄дайовийа брахма пурохита̄дат̣т̣хабба̄, манусса̄вийа брахмапа̄рисаджджа̄дат̣т̣хабба̄. таттхача гхара девата̄дайо маха̄девара̄ джа̄но адисва̄ва упат̣т̣хаханти. манусса̄ ча теубхопи адисва̄ва упат̣т̣хаханти. евамевам̣ брахмапурохита̄ маха̄брахма̄нопи напассанти. маха̄брахма̄нам̣ нива̄сат̣т̣ха̄нам̣пи наджа̄нанти. брахмапа̄рисаджджа̄убхопи напассанти. убхиннам̣нива̄сат̣т̣ха̄нам̣пи наджа̄нанти. йада̄ пана ол̣а̄рикам̣ рӯпам̣ ма̄петва̄ атта̄нам̣ дассенти. тада̄ ева пассанти. есанайо упарибхӯмӣсупи. йам̣ пана брахманимантана суттат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ брахма̄нам̣ пакатирӯпам̣ кассачи а̄па̄там̣ на гаччхатӣти. там̣ брахмапуро хита̄ дӣнам̣ упарима̄нам̣ брахма̄нам̣ пакатирӯпам̣ кассачи брахмапа̄рисаджджа̄динова̄ девассава̄ мануссассава̄а̄па̄там̣ нагаччхатӣти катва̄ вуттам̣. хет̣т̣хима̄нам̣ пана пакатирӯпам̣ упаримасса а̄па̄там̣ а̄гаччхиссатийева. тенева хи джанавасабхасуттат̣т̣хакатха̄йам̣ хет̣т̣химахет̣т̣хима̄хи дева̄ упаримадева̄нам̣ ол̣а̄рикам̣ катва̄ ма̄питамева аттабха̄вам̣ пасситум̣ сакконтӣти вуттам̣. таттхадутӣйатале паритта̄бха̄ти брахмапа̄рисаджджа̄ева. аппама̄н̣а̄бха̄ти брахмапурохита̄ ева. а̄бхассара̄ти маха̄брахма̄ноева. тасмим̣ тале адхипати брахма̄ноева̄ти аттхо. хет̣т̣химаталато пана висеса каран̣аттхам̣ а̄бха̄васена на̄магахан̣ам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
таттха паритта̄ а̄бха̄ етесанти паритта̄бха̄. аппама̄н̣а̄ а̄бха̄ етесанти аппама̄н̣а̄бха̄. а̄бха̄саранти ниччхаранти етесӯти а̄бхассара̄ти. татӣйатале париттасубха̄ти брахмапа̄рисаджджа̄ева. аппама̄н̣асута̄ти брахмапурохита̄ева. сутакин̣н̣а̄ти маха̄брахманоева. тасмим̣ тале адхипатибрахма̄но ева̄ти аттхо. таттха субха̄ти екаггхана̄ ачаласан̣т̣хита̄ а̄бха̄ева вуччанти. паритта̄ субха̄ етесанти париттасубха̄. аппама̄н̣а̄ субха̄ етесанти аппама̄н̣асубха̄. сутехи а̄кин̣н̣а̄ти субха̄кин̣н̣а̄. субхакин̣ха̄типи пат̣ханти. тесам̣ а̄ка̄расса рассо антиман̣ака̄расса ча хака̄ро дат̣т̣хаббо. имесу пана двӣсу талесу пакатика̄йаппабха̄ адхиматта̄ хонти. тасма̄ та̄сам̣ васена паритта̄бха̄тиа̄дикам̣ на̄мам̣ сиддхам̣. на брахмапа̄ри саджджа̄тиа̄дикам̣. еван̃ча катва̄ веран̃джасутте патхаматалава̄сино брахмака̄йика̄ дева̄ти а̄гата̄. дутӣйаталава̄сино а̄бха̄дева̄ти. татӣйаталава̄сино субха̄дева̄ти чатуттхатале випулам̣ пхалам̣ етесанти вехаппхала̄. атхава̄ ин̃джанаджа̄тикехи соманассаджджха̄нехи ниббатта̄нам̣ тин̣н̣ам̣ хет̣т̣химатала̄нам̣ теджосам̣ ват̣т̣а̄дикена антара̄йена бхӯмиталена саха а̄йукаппаниваттивасена ин̃джитам̣ пун̃н̃апхалам̣ аттхи. тесу хи йам̣ субха̄кин̣н̣а̄нам̣ дева̄нам̣ чатусат̣т̣хикаппа̄нӣти вуттам̣. там̣ тасмим̣ тале а̄дикаппика̄нам̣ васена вуттам̣. паччхимика̄нам̣ пана тесат̣т̣хикаппа два̄сат̣т̣хикаппа екасат̣т̣хи каппа̄ди васена ин̃джитам̣ пат̣илӣнам̣ пун̃н̃апхалам̣ хотӣти. а̄нен̃джаджа̄тикена упеккха̄джха̄нена ниббатта̄нам̣ пана кеначи антара̄йена та̄дисам̣ ин̃джитам̣ пун̃н̃апхалам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ джха̄на са̄маттхийа̄нурӯпам̣ висесена ӣхитам̣ абхивад̣д̣хитам̣ пун̃н̃апхалам̣ еттха аттхӣти вехаппхала̄.
наттхи сан̃н̃а̄мукхена гахита̄ чатта̄ро арӯпаккхандха̄ етесанти асан̃н̃а̄. асан̃н̃а̄ча те сатта̄ча̄ти асан̃н̃асатта̄. читтаче тасика̄нам̣ пана наттхита̄йа тесам̣ асаттапасан̇гата̄ самбхаватӣти саттагахан̣ам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. ете двепи екаталава̄сино ева хонти. еттхапи ниббаттакаджджха̄насса хӣнамаджджхимапан̣ӣтата̄ висесасса аттхита̄йа таданурӯпам̣ брахма̄нам̣пи па̄рисаджджа пурохита маха̄брахматта висесо самбхаватийева. а̄йувематтата̄йа пана ан̃н̃аман̃н̃а адассана̄дӣнан̃ча наттхита̄йа па̄рисаджджа̄дивасена бхӯмивибха̄го наттхӣти ведитаббо. евам̣ авиха̄дӣсупи. ол̣а̄рика̄нам̣ ка̄мара̄гапат̣игха̄нусайа̄нам̣ наттхита̄йа суддха̄нам̣ ана̄га̄миараханта̄намева а̄ва̄са̄ти суддха̄ва̄са̄. таттха патхамабхӯмива̄сино аппакена ка̄лена аттано т̣ха̄нам̣ навиджахантӣти авиха̄. атхава̄, ол̣а̄рика̄нам̣ пан̃чаннам̣ сам̣йоджана̄нам̣ пахӣнатта̄ наттхи читтасса вихан̃н̃анам̣ саматхавипасса на̄дхаммесу авиппха̄риката̄патти етесанти авиха̄. дутӣйабхӯми ва̄сино на кеначи читтапарил̣а̄хена таппантӣти атаппа̄. татӣйа талава̄сино парисуддхехи паса̄дачаккху диббачаккху дхаммачаккху пан̃н̃а̄ чаккхӯхи сампаннатта̄ сут̣т̣ху пассантӣти судасса̄. чатуттхабхӯмива̄сино пана тато атисайена сут̣т̣ху дассанабха̄вена саманна̄гата̄ти судассино. атисайаттхе хи айам̣ ӣка̄роти. пан̃чамабхӯми ва̄сино упари ан̃н̃асса бхӯмантарагатасса рӯпибрахмуно наттхита̄йа наттхи рӯпӣнам̣ сатта̄нам̣ маджджхе кеначи гун̣ена канит̣т̣хабха̄во етесанти аканит̣т̣ха̄.
а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанабхӯмӣти еттха йаттакам̣ а̄ка̄сападесам̣ пхаритва̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатана сан̃н̃ита̄ чатуккхандха̄ паваттанти. со кхандхасахито а̄ка̄сападесо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йайанабхӯми. евам̣ сеса̄су. путхуджджана̄ сота̄панна̄ сакада̄га̄миноча̄пи пуггала̄ суддха̄ва̄сесу саббатха̄ саббапака̄ренапи налаббхантӣти йоджана̄. еттхача сакада̄га̄мӣнам̣ пат̣иккхепена ана̄га̄ми маггат̣т̣хассапи таттха пат̣иккхепо сиддхо хотӣти упарима̄нам̣ тин̣н̣ам̣ арийа̄намева таттха пат̣ила̄бхо има̄йа га̄тха̄йа вуттоти ведитаббо. сесат̣т̣ха̄несӯти пан̃часуддха̄ва̄сато асан̃н̃а̄па̄йаточа авасесесу екавӣсатийа̄ т̣ха̄несу, анарийа̄ти путхуджджана̄. [бхӯмичатуккам̣]
144. оккантиккхан̣ети пат̣исандхиккхан̣е. пат̣исандхихи бхавантаре оккаманам̣ анупависанантхи аттхена оккантӣти вуччати. тато парам̣ бхаван̇гам̣ хутва̄ти йоджана̄. кечи пана бхаван̇гапарийоса̄нети пат̣ханти. там̣ на йуджджати. джа̄тийа̄ андхо джаччандхо. а̄дисаддена джа̄ти бадхира джаччагха̄нака джа̄тимӯга джаччел̣а джаччумматтака пан̣д̣ака убхато бйан̃джанака напум̣сака мамма̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. таттха йасса чаккхум̣ уппа̄детум̣ асаматтхена каммена пат̣исандхи ладдха̄. со джаччандхо на̄ма. есанайо сесесупи. таттха паса̄дасота рахито джа̄тибадхиро на̄ма. паса̄да гха̄нарахито джачча гха̄нако на̄ма. паса̄дадживха̄рахито на̄ма наттхи. вачанарахито джа̄тимӯгона̄ма. диса̄видиса̄маттам̣пи сан̃н̃а̄петум̣ асаккун̣еййо джа̄тиел̣о на̄ма. саббака̄лам̣пи випаллат̣т̣хачитто джаччумматтакона̄ма. ка̄махету а̄ситтака̄дибха̄вена виппака̄рапатто пан̣д̣акона̄ма. двӣхи бйан̃джанехи саманна̄гато убхато бйан̃джанакона̄ма. бха̄вадвайа рахито напум̣сакона̄ма. пакативачанепи екамекам̣ аккхарам̣ махусса̄хена уппа̄денто вибаччхавачано маммона̄ма. еттхача чаккхум̣ уппа̄детум̣ саматтхена каммена ладдхапат̣исандхикасса паваттика̄ле там̣ва̄ ан̃н̃ам̣ва̄ каммам̣ чаккхум̣ уппа̄дети. асаматтхенакаммена ладдхапат̣исандхи касса пана ваттхувипаннасса паваттика̄ле ан̃н̃ам̣пи каммам̣ чаккхум̣ уппа̄детӣти наттхи. тасма̄ габбхасеййака̄нам̣пи джаччандхабха̄во пат̣исандхиккхан̣ейева сиддхоти ведитаббо. есанайо сесесу джа̄ти бадхира̄дӣсу. а̄йатана̄нам̣ пат̣ила̄бхо джа̄тӣти вуттатта̄ чаккхусса уппаджджана̄рахака̄ло чаккхусса джа̄тика̄лона̄ма. тада̄ ануппанна чаккхуко джаччандхона̄ма̄ти евам̣ аттано аттано уппаджджана̄раха ка̄лавасена тасса тасса а̄йатанасса джа̄тика̄ло ведитаббо. еван̃хисати джа̄тимӯга̄дайопи упапанно хонтӣтича ваданти. вибха̄вани йам̣пи айаматтхо вибха̄витоти.
[142] йам̣ пана вибха̄ванийам̣
‘‘апаре пана джаччандхоти пасутийам̣йева андхо. ма̄ту куччхийам̣ андхо хутва̄ никкхантоти аттхо. тена духетукатихетука̄нам̣ ма̄тукуччхийам̣ чаккхусса авипаджджанам̣ сиддханти вадантӣти’’ вуттам̣. там̣ на йуттам̣.
локе ма̄тукуччхийам̣йева андхо хутва̄ никкхантассапи екаччасса там̣ там̣ сиппавиджджа̄т̣ха̄несу пан̃н̃а̄веййаттийабха̄васса дит̣т̣хатта̄. тхапетва̄ хи маха̄бодхисатте ан̃н̃еча паччхимабхавике сатте авасеса̄нам̣ двихетука тихетука̄нам̣пи ма̄тукуччхимхи парӯпаккаменава̄ ма̄туйа̄ висамапайогенава̄ на̄на̄ба̄дхенава̄ уппанна̄нам̣пи чаккхусота̄нам̣ випаттина̄ма наттхӣти на сакка̄ нийаметунти. бхуммассита̄нан̃ча винипа̄тика̄сура̄нанти еттха бхӯмийам̣ джа̄та̄ти бхумма̄. бхӯмисамбандхесу руккхат̣т̣хака паббатат̣т̣хака вима̄несу ниббатта̄ а̄л̣авака са̄та̄гира хемавата̄дайо махиддхика̄ бхумма̄дева̄. йе локе балихаран̣а васена пӯджанӣйат̣т̣хена йаккха̄типи вуччанти. йе пана бхуммадеваджа̄тика̄пи сама̄на̄ аттано пун̃н̃аниббаттасса кассачи бхогасукхасса абха̄ва̄ киччхаджӣви каппатта̄ вичаранти. те тесам̣ махиддхика̄нам̣ бхуммадева̄нам̣ парам̣пара па̄рисаджджесу парийа̄паннатта̄ бхумме деве сита̄ ниссита̄ти аттхена бхуммассита̄на̄ма хонти. бхуммиссита̄типи па̄т̣хо. пун̃н̃аниббаттасса нива̄сат̣т̣ха̄насса абха̄ва̄ руккхагумбален̣агуха̄суса̄на̄ дӣсу вивиттесу бхӯмипадесесу нисса̄йа васантӣти аттхо. тейева вирӯпа̄ хутва̄ бхавантаре нипатантӣти винипа̄тика̄. винипа̄тика̄ча те хет̣т̣ха̄вуттат̣т̣хена асура̄ча̄ти винипа̄тика̄ сура̄. те пана га̄масамӣпева̄ антога̄мева̄ вивиттат̣т̣ха̄несу васитва̄ га̄мава̄сӣхи чхад̣д̣ита̄ни бхаттаситтхапӯвакхаджджамаччхамам̣са̄дӣни парийеситва̄ва̄ та̄ни алабхитва̄ да̄ракева̄ гила̄нева̄ пӣл̣етва̄ва̄ сакконта̄ пана ан̃н̃епи мануссе та̄сетва̄ пӣл̣етва̄ва̄ джӣвитам̣ каппентӣти. тесам̣ винипа̄тика̄сура̄нам̣. екачча̄нанти адхиппа̄йо. на хи саббе винипа̄тика̄ сура̄на̄ма ахету ка̄ева̄ти сакка̄ ваттум̣. двихетукатихетука̄нам̣пи саббха̄вато. еван̃ча катва̄ тесам̣ екачча̄нам̣ пийан̇карама̄та̄ уттарама̄та̄ дхаммагутта̄ пхуссамитта̄дӣнам̣ дхамма̄бхисамайопи ат̣т̣хакатха̄су вуттоти. екачче йаккхаджа̄тика̄пи раккхасаджа̄тика̄пи вема̄никапета̄пи парадаттупаджӣви пета̄пи еттха сан̇гахита̄ти дат̣т̣хабба̄.
тесӯти йатха̄вуттапат̣исандхи йуттесу пуггалесу. йасма̄ а̄йупариччхедона̄ма екабхӯмипарийа̄панна̄нам̣ саббасатта̄нам̣ асесаса̄ дха̄ран̣анийамапарима̄н̣авасена паватто. апа̄йа̄нам̣ манусса̄нам̣ бхумма дева̄нан̃ча та̄дисо нийамапарима̄н̣она̄ма наттхи. на хи сакалачакка ва̄л̣апарийа̄панна̄ екабхӯмака̄ саббанирайа̄ екаа̄йупариччхеда̄ хонти. тираччха̄на̄дӣсупи есеванайо. тасма̄ вуттам̣ чатуннам̣ апа̄йа̄нантиа̄ди. чатуннам̣ апа̄йа̄нам̣ а̄па̄йикапуггала̄нам̣ а̄йуппама̄н̣а ган̣ана̄йа нийамо наттхи, таттха йебхуййена каммапама̄н̣атта̄. таттха нирайесу аббуда̄дӣнам̣ дасаннам̣ нирайа̄нам̣ бхагавата̄ вутто а̄йупариччхедопи таттха таттха ниббаттакена камменевасиддхоти ведитаббо. манусса̄нанти идам̣ джамбудӣпага̄сӣнам̣ васена вуттанти ваданти. те сан̃н̃ева хи а̄йукаппасса а̄рохан̣ам̣ орохан̣ан̃ча аттхи. на итарадӣпава̄сӣнам̣. тесу хи уттаракурува̄сӣнам̣ нийамато васса сахассам̣ хоти. итаресам̣ двиннам̣ пан̃чавасса сата̄нӣтича ваданти. евам̣ санте тесу дӣпесу а̄дикаппика̄нам̣пи соева париччхедоти а̄паджджати. джамбудӣпава̄сӣнам̣ пана самависама̄ча̄ранисандабхӯта̄ чандасӯрийанаккхатта̄дӣнам̣ висамасамагатимӯлика̄утуа̄ха̄ра̄нам̣ сампатти випаттийо тесам̣пи са̄дха̄ран̣а̄ева хонти. тасма̄ тесупи а̄йупариччхеда̄нам̣ а̄рохан̣ам̣ орохан̣ан̃ча наттхӣти наваттаббам̣. нисандаматтатта̄ джамбудӣпагатийа̄ екагатика̄ нахонтӣти пана ваттаббам̣. татха̄ хи па̄л̣ийам̣ уттаракурука̄ манусса̄ амама̄ апариггаха̄. нийата̄йука̄ авасеса̄йуна̄ти вуттам̣. таттха авасеса̄йуна̄ти асан̇кхйеййато орохитва̄ ниччалам̣ т̣хитена вассасахассена̄ти аттхоти.
винипа̄тика̄сура̄нанти идам̣ нидассанаматтам̣ дат̣т̣хаббам̣. саббесам̣пи махесаккха̄нам̣ аппесаккха̄нан̃ча бхуммадева̄нам̣ вема̄никапета̄дӣнан̃ча идха адхиппетатта̄. тесан̃хи саббесам̣пи каммамева пама̄н̣анти. ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣панадева̄нанти идам̣ упариме ча̄тумаха̄ра̄джике сандха̄йа вуттам̣. дибба̄нӣти тасмим̣ девалоке сиддха̄ни. пан̃ча вассасата̄нӣти идан̃ча йебхуййавасена вуттанти гахетаббам̣. йасма̄ пана кассапабуддхасса са̄вакабхӯта̄ сота̄паннадева путта̄ а̄ка̄сат̣т̣хака вима̄несу ниббатта̄ йа̄ва нимира̄джака̄ла̄пи тит̣т̣хантӣти джа̄такат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄. тасма̄ кесан̃чи а̄ка̄сат̣т̣хакадева̄нам̣пи каммапама̄н̣ата̄ сиддха̄ хотӣти ведитаббам̣. на четтха пунаппунам̣ ниббатти чинтетабба̄. на хи сота̄ панна̄нам̣ саттаккхаттуто парам̣ ка̄мабхаве пат̣исандхина̄ма аттхи. на ча тасмим̣ девалоке сахассаккхаттум̣ ниббаттама̄на̄пи таттакам̣ ка̄лам̣ сам̣па̄пун̣итум̣ сакконтӣти. мануссаган̣ана̄йа̄ти манусса̄нам̣ вассаган̣ана̄йа. мануссалоке хи пан̃н̃а̄савасса̄ни ча̄тумаха̄ра̄джике еко диббараттидиво хоти. тим̣сараттидива̄ еко диббама̄со. два̄дасама̄са̄ екам̣ диббавассам̣. тена диббавассена тесам̣ пан̃чавассасата̄ни мануссаган̣ана̄йа навутивассасатасахассам̣ хотӣти. татоти ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йуппама̄н̣ато. чатугун̣анти а̄йупама̄н̣асса дигун̣авуддхийа̄чева диббасса раттидивасса дигун̣авуддхийа̄ча васена чатӯхи бха̄гехи гун̣итам̣ вад̣д̣хитанти аттхо. есанайо сесесупи. таттха а̄йупама̄н̣асса дигун̣авуддхина̄ма хет̣т̣хима̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йупама̄н̣ато упарима̄нам̣ дева̄нам̣ а̄йупама̄н̣асса дигун̣авуддхи. етена та̄ватим̣са̄нам̣ диббам̣ екам̣ вассасахассам̣. йа̄ма̄нам̣ двевассасахасса̄ни. тусита̄нам̣ чатта̄ри, нимма̄наратӣнам̣ ат̣т̣ха. васаваттӣнам̣ дибба̄ни сол̣асавасса сахасса̄ни а̄йуппама̄н̣ам̣ хотӣти сиддхам̣ хоти.
диббасса раттидивасса дигун̣авуддхина̄ма хет̣т̣хима̄нам̣ дева̄нам̣ раттидивато упарима̄нам̣ раттидивасса дигун̣авуддхи. етена мануссалоке екам̣ вассасатам̣ та̄ватим̣се еко диббараттидиво. двевассасата̄ни йа̄ме. чатта̄ри тусите. ат̣т̣ха нимма̄наратийам̣. сахассам̣ чха чавассасата̄ни васаваттийам̣ еко диббараттидивоти сиддхам̣ хоти. раттидива̄нан̃ча дигун̣авуддхийа̄ сиддха̄йа ма̄сасам̣ваччхара̄нам̣пи дигун̣авуддхи сиддха̄ва хотӣти. еван̃часати йатха̄вутта̄ни та̄ватим̣са̄дӣнам̣ диббавассасахасса̄динипи аттано аттано раттидивама̄сасам̣ваччхаретиева ведитабба̄нӣти сиддхам̣ хоти. татха̄ча сати упарима̄нам̣ а̄йупарима̄н̣а̄ни хет̣т̣хима̄нам̣ а̄йупарима̄н̣ато чатугун̣а̄нӣти сиддхам̣ хоти. тена вуттам̣. тато чатугун̣ам̣ та̄ватим̣са̄нам̣. тато чатугун̣ам̣ йа̄ма̄нантиа̄ди. диббаган̣ана̄йа ча татха̄ сиддха̄йа сати мануссаган̣ана̄йапи чатугун̣абха̄во сиддхойева хоти. тасма̄ мануссаган̣ана̄йапи хет̣т̣хима̄нам̣ навутивассасатасахасса̄дӣни чатӯхи упарӯпаригун̣ита̄ни упарима̄нам̣ тикот̣исат̣т̣хивассасата сахасса̄дини бхавантӣти катва̄ та̄ни сабба̄нипи а̄диантадассана васена ниддисанто навасатанти га̄тхама̄ха. васса̄нам̣ навасатам̣ кот̣ийо ча екавӣса кот̣ийо ча татха̄сат̣т̣хивасса сатасахасса̄ни ча васаваттӣсу девесу а̄йуппама̄н̣ам̣ хотӣти йоджана̄.
йасма̄ авитаккавича̄раматтам̣ джха̄нам̣ ол̣а̄рикасса витаккасса саматиккама̄ патхамаджджха̄нато сут̣т̣хубалавам̣ хоти. татойева татӣйаджджха̄натопи на̄тидуббалан̃ча хоти. тасма̄ там̣ татӣйаджджха̄нена екато хутва̄ саматале бхӯмантаре випа̄кам̣ детӣти вуттам̣ дутӣйаджджха̄навипа̄кам̣ татийаджджха̄навипа̄кан̃ча дутӣйаджджха̄набхӯмийанти. теневача бхӯмӣнам̣ т̣хитиккамопи чатуттхаджджха̄на васенева сиддхо. тхерена пана хет̣т̣ха̄ пан̃чаканайавасенева джха̄на̄ни вутта̄ни. тасма̄ идхапи тенева найена випа̄ка̄ни гахетва̄ чатуттхаджджха̄навипа̄кам̣ татӣйаджджха̄набхӯмийантиа̄ди вуттам̣. тесӯти та̄хи чхахи пат̣исандхӣти гахитапат̣исандхикесу. каппасса̄ти идам̣ асан̇кхйеййакаппам̣ сандха̄йа вуттам̣. чатуббидха̄ хи каппа̄маха̄каппо асан̇кхйеййакаппо антаракаппо а̄йукаппоти, таттха а̄йукаппона̄ма тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ там̣там̣ а̄йупариччхедо вуччати. антаракаппона̄ма екассавиват̣т̣ат̣т̣ха̄йиасан̇кхйеййасса аббхантаре манусса̄нам̣ а̄йукаппасса ха̄йанавад̣д̣ханавасена диссама̄нантара̄ чатусат̣т̣хипабхеда̄ чӯл̣акаппа̄ вуччанти. пӣсатибхеда̄ти кечи. асӣтибхеда̄ти апаре. чуддасаппа бхеда̄ти ведавиду. йе локе манвантаракаппа̄ти вуччанти. екамекена мануна̄макена маха̄самматара̄джена упалаккхита̄ антаракаппа̄ти вуттам̣ хоти. кечи пана екасмим̣ виват̣т̣ат̣т̣ха̄йимхи маха̄самматара̄ джа̄нам̣ екамева иччханти. чатусат̣т̣хиантаракаппа̄ пана еко асан̇кхйе каппона̄ма. со чатуббидхо сам̣ват̣т̣о сам̣ват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ виват̣т̣о виват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣти. таттха винассама̄но каппо сам̣ват̣т̣о. йатха̄ винат̣т̣хам̣ тит̣т̣хама̄но каппо сам̣ват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣ. вад̣д̣хама̄но каппо виват̣т̣о. йатха̄ виват̣т̣ам̣ тит̣т̣хама̄но каппо виват̣т̣ат̣т̣ха̄йӣти ведитаббо. те пана чатта̄ро асан̇кхйеййакаппа̄ еко маха̄каппона̄ма. еттхача йо джана̄йа̄мавиттха̄ре сетаса̄сапара̄симхи вассасата вассасатаччайена екекабӣджахаран̣ена париккхӣн̣епи еко маха̄каппо париккхайам̣ нагаччхати. евам̣ дигхо маха̄каппоти ведитаббо.
таттха йада̄ каппо теджена сам̣ват̣т̣ати. а̄бхассарато хет̣т̣ха̄ аггина̄ дайхати. йада̄ а̄пена сам̣ват̣т̣ати. субха̄кин̣н̣ато хет̣т̣ха̄ удакена вилӣйати. йада̄ ва̄йуна̄ сам̣ват̣т̣ати. вехаппхалато хет̣т̣ха̄ ва̄тена виддхам̣сатӣти евам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ айам̣ локо нирантарам̣ саттасу ва̄ресу аггина̄ винассати. ат̣т̣хаме ва̄ре удакена винассати. пуна саттасу аггина̄. ат̣т̣хаме удакена̄ти евам̣ ат̣т̣ханнам̣ ат̣т̣хака̄нам̣ васена чатусат̣т̣хива̄ресу антиме удакава̄ре удакам̣ паха̄йа ва̄тава̄ро хотӣти айаматтхо сиддхо хоти. катхам̣. йам̣ вуттам̣ а̄бхассара̄нам̣ ат̣т̣хакаппа̄нӣти. етена ат̣т̣хаме ва̄ре а̄посам̣ват̣т̣о хоти. антара̄ саттасу саттасу ва̄ресу теджосам̣ват̣т̣а̄ хонтӣти сиддхам̣. йан̃ча вуттам̣ субха̄кин̣н̣а̄нам̣ чатусат̣т̣хикаппа̄нӣти. етена чатусат̣т̣химе чатусат̣т̣химе ва̄ре ва̄тасам̣ват̣т̣охоти. антара̄ тесат̣т̣хийа̄ ва̄ресу теджосам̣ват̣т̣а̄ а̄посам̣ват̣т̣а̄ча хонтӣти сиддхам̣ хотӣти. тена̄ху пора̄н̣а̄ –
аггина̄ бхассара̄ хет̣т̣ха̄, а̄пена субха̄кин̣н̣ато;
вехаппхалато ва̄тена, евам̣ локо винассати.
саттасаттаггина̄ ва̄ра̄, ат̣т̣хаме ат̣т̣хаме дака̄;
чатусат̣т̣хи йада̄ пун̣н̣а̄, еко ва̄йува̄ро сийа̄ти.
еван̃ча винат̣т̣хе локе екасмим̣ каппепи патхамаджджха̄набхӯми авинат̣т̣ха̄на̄ма наттхи. тасма̄ брахмапа̄рисаджджа̄нам̣дева̄нам̣ каппассататӣйо бха̄го а̄йуппама̄н̣ам̣, брахмапурохита̄нам̣упад̣д̣хакаппо, маха̄ брахма̄нам̣екокаппоти еттха асан̇кхйеййа каппова самбхавати. намаха̄каппо. тена вуттам̣ каппасса̄ти идам̣ асан̇кхйеййакаппам̣ сандха̄йа вуттанти. а̄йукаппам̣ сандха̄йа вуттантипи йуджджатийева. теджосам̣ват̣т̣акаппесу хи патхамаджджха̄наталам̣ виват̣т̣ама̄нам̣ саббапатхамам̣ виват̣т̣ати. сам̣ват̣т̣ама̄нам̣ саббапаччха̄ сам̣ват̣т̣ати. тасма̄ виват̣т̣асса паччхимад̣д̣хена сам̣ват̣т̣ассача пуббад̣д̣хена саха екам̣ виват̣т̣ат̣т̣ха̄йикаппам̣ гахетва̄ две асан̇кхйеййа̄ни тасмим̣ тале еко а̄йукаппоти сакка̄ ваттунти. дутӣйа талато пат̣т̣ха̄йа пана маха̄каппова гахетаббо. аппакам̣ ӯнакам̣ва̄ адхикам̣ва̄ ган̣анӯпагам̣ на хотӣти катва̄ упад̣д̣хехи саха саттакаппа̄ни сандха̄йа а̄бхассара̄нам̣ ат̣т̣хакаппа̄нӣти вуттам̣. евам̣ чатусат̣т̣хикаппа̄нӣти еттхапӣти. а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанабхавам̣ упагаччхантӣти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанупага̄, тесам̣. екова висайо а̄рамман̣ам̣ йасса там̣ екависайам̣. екаджа̄тийанти екасмим̣ бхаве. [пат̣исандхичатуккам̣.]
145. джанетӣти джанакам̣ упаттхамбхетӣти упаттхамбхакам̣. упапӣл̣етӣти упапӣл̣акам̣. упагха̄тетӣти упагха̄такам̣. таттха джанакам̣ на̄ма пат̣исандхипаваттӣсу випа̄каккхандха кат̣атта̄рӯпа̄нам̣ ниббаттика̄ кусала̄кусалачетана̄. таттха пат̣исандхиниббаттика̄ каммапатхапатта̄ва дат̣т̣хабба̄. паваттиниббаттика̄ пана каммапатхам̣ патта̄пи апатта̄пи антамасо пан̃чадва̄рикаджаваначетана̄пи супинанте кусала̄кусалачетана̄пӣти. упаттхамбхакам̣на̄ма випаччитум̣ аладдхока̄са̄ва̄ випаккавипа̄ка̄ ва̄ сабба̄пи кусала̄кусалачетана̄. са̄ хи джанакабхӯта̄пи сама̄на̄ аттановипа̄кава̄рато пурева̄ паччха̄ва̄ сабха̄н̇гам̣ камманта рам̣ва̄камманиббаттаккхандхасанта̄нам̣ва̄упаттхамбхама̄на̄ паваттати. йатха̄ гантха̄раббхе ратанаттайапан̣а̄мачетана̄ти. йам̣ пана висуддхимагге упаттхамбхакам̣ пана випа̄кам̣ джанетум̣ насаккотӣти вуттам̣. там̣ аладдхавипа̄кава̄рам̣ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣. на хи паччайаса̄маггийам̣ сати кин̃чикаммам̣ паваттивипа̄каматтассапи аджанакам̣на̄ма аттхӣти. таттха каммантарасса упаттхамбханам̣на̄ма аладдхока̄сасса ан̃н̃асса джанакакаммасса ока̄сакаран̣ам̣. там̣ пана маран̣а̄саннака̄ле па̄кат̣ам̣. тада̄ хи кусале джавите ан̃н̃ам̣ пат̣исандхиджанакам̣ кусалакаммам̣ ока̄сам̣ лабхати. акусале джавите ан̃н̃ам̣ акусалакамманти. вуттан̃хетам̣ ити вуттаке –
имасмим̣ ча̄йам̣ самайе, ка̄лан̇карийа̄тха пуггало;
саггамхи упападжджеййа, читтан̃хисса паса̄дитам̣.
имасмим̣ ча̄йам̣ самайе, ка̄лан̇карийа̄тха пуггало;
нирайе упападжджеййа, читтан̃хисса падӯситанти.
паваттика̄лепи етам̣ бахулам̣ лаббхатийева. камманиббаттакхандхасанта̄насса упаттхамбханам̣на̄ма ан̃н̃ена ладдхока̄сена кусалакамменава̄ акусалакамменава̄ ниббаттасса кхандхасанта̄насса джӣвитантара̄йе апанетва̄ джӣвитапариккха̄ре самуда̄нетва̄ чиратара паваттикаран̣ам̣. йатха̄ха –
абхива̄данасӣлисса, ниччам̣ вуддха̄пача̄йино;
чатта̄ро дхамма̄ вад̣д̣ханти, а̄йу ван̣н̣о сукхам̣ баланти.
еттха пана кусалам̣пи акусалакамманиббаттасса кхандхасанта̄насса акусалам̣пи кусалакамманиббаттасса упаттхамбхакам̣на̄ма наттхӣти наваттаббам̣. акусала камма ниббаттассапи хи махиддхика̄нам̣ на̄гасупан̣н̣а̄дӣнам̣ кхандхасанта̄насса паваттика̄ле пуббакатам̣ кусалам̣ вуттанайена упабрӯханам̣ каротийева. татха̄кусалакамманиббаттассапи кесан̃чи винипа̄тика̄сура̄дӣнам̣ кхандхасанта̄насса паваттика̄ле пуббакатам̣ акусалам̣ чиратараппаваттим̣ каротийева̄ти. упапӣл̣акаупагха̄така̄нипи вуттаппака̄ра̄ кусала̄кусала четана̄йоева. та̄пи хи джанакабхӯта̄пи сама̄на̄ аттано випа̄кава̄рато пурева̄ паччха̄ ва̄ випа̄кава̄ра гахан̣а ка̄лепи ва̄ каммантарам̣ва̄ камманиббатта кхандхасанта̄нам̣ва̄ дуббалатарам̣ катва̄ва̄ виба̄дхайама̄на̄ саббасова̄ упаччхиндама̄на̄ паваттантӣти. таттха упапӣл̣аке та̄ва каммантарасса виба̄дханам̣на̄ма ан̃н̃асса джанакакаммасса дуббалабха̄вакаран̣ам̣. камман̃хи на̄ма а̄йӯханака̄ле балавантам̣пи паччха̄ катена уджупат̣ипаккхена каммантарена виба̄дхийама̄нам̣ пуна вихатаса̄маттхийам̣ хоти. упарибхӯми ниббаттакам̣пи сама̄нам̣ хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ ниббаттети. махесаккхесу махиддхикесу ниббаттакам̣пи сама̄нам̣ аппесаккхесу ниббаттети. татха̄ уччакулесу ниббаттакам̣пи нӣчакулесу. дӣгха̄йукесу ниббаттакам̣пи аппа̄йукесу. маха̄бхогесу ниббаттакам̣пи аппабхогесу. пурисатта бха̄ваниббаттакам̣пи сама̄нам̣ иттхаттабха̄вам̣ва̄ напум̣сакабха̄вам̣ ва̄ ниббаттети. ван̣н̣асампаттиниббаттакам̣пи дуббан̣н̣абха̄вам̣. индрийасампаттиниббаттакам̣пи андхам̣ва̄ бадхирам̣ва̄ йам̣кин̃чи индрийавекаллам̣. ан̇гапаччан̇га сампаттиджанакам̣пи хаттхапа̄да̄ди ан̇гавекаллам̣ джанети. татха̄ а̄йӯханака̄ле маха̄нирайесу ниббаттакам̣пи акусалам̣ паччха̄катена балавакусалена виба̄дхийама̄нам̣ уссадесува̄ петесува̄ ниббаттети. аджа̄тасатту ра̄джа̄ четтха нидассанам̣. уссадесу ниббаттакам̣пи петесува̄ тираччха̄ несува̄ти а̄дисаббам̣ ваттаббам̣.
упаттхамбхакам̣пи таббипарийа̄йена ведитаббамева. татха̄ хи каммам̣ на̄ма катака̄ледуббалам̣писама̄нам̣ паччха̄сабха̄генабалавата̄кусаленава̄ акусаленава̄ упаттхамбхӣйама̄нам̣ сут̣т̣ху балавам̣ хотӣти. камманиббатта кхандхасанта̄насса виба̄дханам̣на̄ма ан̃н̃ена каммена ниббаттасса саттасса гахитапат̣исандхито пат̣т̣ха̄йа йада̄када̄чи сарӣре на̄на̄антара̄йе уппа̄детва̄ва̄ т̣ха̄нантаракхеттаваттху гомахим̣са дхана дхан̃н̃абхога сампаттӣнам̣ путтада̄ран̃а̄ти митта̄нан̃ча випаттим̣ катва̄ва̄ дуккхуппатти каран̣ам̣. дувидхан̃хи каммапхалам̣на̄ма випа̄капхалам̣ нисандапхаланти. таттха випа̄капхалам̣на̄ма каммака̄ракассева хоти. на ан̃н̃асса. нисанда пхалам̣ пана ан̃н̃есам̣пи са̄дха̄ран̣амева. дхаммападе а̄нандасет̣т̣хиваттху еттха ваттаббам̣. чаккха̄дӣсу пана каммаджасантатхисӣсесу йена каммена йам̣кин̃чи екам̣ва̄ двева̄ тӣн̣ива̄ саббасо бхиджджанти. чаккхупа̄латтхе ра̄дӣнам̣ вийа. там̣ каммам̣ упагха̄таке сан̇гахитанти йуттам̣. упагха̄ таканти пана упаччхедакантича аттхато екам̣. татха̄ хи маджджхимат̣т̣ха катха̄йам̣ патхамам̣ упаччхедакана̄мена ватва̄ упагха̄такантипи етассева на̄манти вуттам̣. ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ патхамам̣ упагха̄такана̄мена ватва̄ упаччхедакантипи тассеветам̣ на̄манти вуттам̣. висуддхи маггепи маран̣ассатиниддесе тадева каммупаччхедакакамманти вуттам̣. идхача парато упаччхедакакаммуна̄ти ваккхати.
имассапи каммантарупаччхеданам̣ маран̣а̄саннака̄ле па̄кат̣ам̣. тада̄хи патхамам̣ па̄пакаммабалена дуггатинимитте упат̣т̣хаханте пуна калйа̄н̣а каммам̣ там̣ пат̣иба̄хитва̄ сугатинимиттам̣ дассетва̄ сагге ниббаттети. калйа̄н̣акаммабалена сугатинимитте упат̣т̣хаханте пуна па̄пакаммам̣ там̣ пат̣иба̄хитва̄ дуггатинимиттам̣ дассетва̄ апа̄йе ниббаттети. дут̣т̣ха га̄ман̣иран̃н̃о сон̣аттхерапитуча ваттхӯни катхетабба̄ни. ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йам̣ пана кусала̄кусалакаммаккхайа карасса маггакаммассапи каммантарупаччхедакаха̄ вутта̄. ан̇гулима̄латтхера̄дӣнам̣ вийа̄ти. имасмим̣ бхаве ладдха̄ни махаггатакамма̄ни йена акусалена париха̄йанти. тассапи каммантарупаччхедаке сан̇гахо йутто. девадаттасса вийа̄ти. камманиббаттакхандхасанта̄нупаччхеданам̣ пана тасмим̣ тасмим̣ бхаве а̄йу каммесу виджджама̄несу ладдхока̄сасса кассачи апара̄дхакаммасса балена калалака̄лато пат̣т̣ха̄йа антара̄ва кеначирогенава̄ бхайенава̄ упаккаменава̄ маранта̄нам̣ васена ведитаббам̣.
еттхача каммантарассава̄ камманиббаттакхандхасанта̄нассава̄ упаттхамбхана̄ дӣни сандха̄йа имесам̣ чатуннам̣пи камма̄нам̣ кусала̄кусалабха̄во висуддхимагге ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йан̃ча вутто. маджджхимат̣т̣хакатха̄йам̣ пана сам̣ван̣н̣етаббасутта̄нурӯпам̣ камманиббаттакхандхасанта̄нассева упаттхамбхана̄дӣни сандха̄йа упаттхамбхакасса кусалабха̄во упапӣл̣акаупагха̄така̄нам̣ акусалабха̄во вутто. со пана маджджхимат̣ӣка̄йам̣ ан̇гуттарат̣ӣка̄йан̃ча аруччама̄но вийа вутто. маха̄т̣ӣка̄йам̣ пана со кечи ва̄допи като. таттхапана сам̣ван̣н̣етаббасутта̄нурӯпам̣ вуттатта̄ висум̣ па̄л̣инайоти дат̣т̣хаббо. на ча кечива̄до каттаббо. суттасмим̣хи аппа̄йукасам̣ваттаника̄еса̄ ма̄н̣авапат̣ипада̄, йадидам̣ па̄н̣а̄типа̄тӣ хотӣтиа̄дина̄ упагха̄такам̣ па̄н̣а̄типа̄тавасенева вуттам̣. упапӣл̣акан̃ча батва̄ба̄дхасам̣ваттаника̄ еса̄ ма̄н̣ава пат̣ипада̄, йадидам̣ сатта̄нам̣ вихет̣хакаджа̄тико хотӣтиа̄дина̄ вихим̣са̄дӣнам̣ васена вуттам̣. упаттхамбхакан̃ча дӣгха̄йукасам̣ваттаника̄ еса̄ ма̄н̣ава пат̣ипада̄. йадидам̣ па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хотӣтиа̄дина̄ па̄н̣а̄типа̄тавиратиа̄дӣнам̣ васена вуттам̣. саббан̃четам̣ мануссаттам̣ а̄гатассева саттасса васена̄ти евам̣ висум̣ па̄л̣инайо ведитабботи. маха̄т̣ӣка̄йам̣ пана ан̇гуттарат̣ӣка̄йан̃ча каммантарупаттхамбхана̄дӣни аниччхантехи джанака̄дибха̄вона̄ма випа̄кам̣ пат̣ииччхитаббо. накамманти випа̄кассева упагха̄таката̄ йутта̄ вийа диссатӣти вуттам̣.
киччавасена̄ти джананам̣ упаттхамбханам̣ упапӣл̣анам̣ упаччхиндананти чатуннам̣ кичча̄нам̣ васена. таттха ека̄ па̄н̣а̄типа̄тачетана̄ чатта̄ри кичча̄ни са̄дхети. са̄ хи йа̄ва випаччитум̣ ока̄сам̣ налабхати. та̄ва упаттхамбхана̄дӣсу тӣсу киччесу йам̣кин̃чи ладдхапаччайам̣ киччам̣ кароти. йада̄ випаччитум̣ ока̄сам̣ лабхати. тада̄ ека̄йа четана̄йа ека̄ева пат̣исандхи хотӣти евам̣ са̄кетапан̃хе вуттанайена екам̣ апа̄йабхавам̣ джанети. тато парам̣ пана пат̣исандхиджананакиччам̣ наттхи. паватти випа̄каджананена саха итара̄ни тӣн̣и кичча̄ни бхавасатасахассепи каппасатасахассепи са̄дхетийева. дхаммадинна̄йана̄ма уггасена ран̃н̃о девийа̄ ваттху еттха ваттаббам̣. са̄ пана йада̄ аттано випа̄кава̄рато пуре арийабхӯтассава̄ путхуджджанабхӯтассапи калйа̄н̣а читтасаман̇гинова̄ упаччхеданам̣ кароти. тада̄ упаччхиндитва̄ камманта рассева ока̄сам̣ кароти. сайам̣ випа̄кам̣ наджанети. йада̄ пана па̄пачиттасаман̇гино кхандхасанта̄нам̣ упаччхиндати. тада̄ева упаччхиндитва̄ аттано випа̄кам̣ джанети. саким̣ ладдхапат̣исандхива̄рато пана пат̣т̣ха̄йа анекесу аттабха̄ва сатасахассесупи упаччхедана̄дӣнийева кароти. еттха маха̄моггала̄на ттхера ваттху са̄ма̄вати ваттху ваггумуда̄тӣрийабхиккху ваттху дуссима̄ра кала̄бура̄джаваттхӯни катхетабба̄ни. йасма̄ пана идам̣ упаччхедакакаммам̣ на̄ма тираччха̄нагата̄нам̣ бахулам̣ лаббхати. тасма̄ сут̣т̣ху балавам̣ акусалакаммам̣ дуббаласса акусалакаммассава̄ акусалакамманиббаттакхандхасанта̄нассава̄ упаччхедакам̣на̄ма на хотӣти на ваттаббам̣. тенева хи маджджхимат̣т̣хакатха̄йам̣ бахукасмин̃хи акусалакамме а̄йӯхите балавакаммам̣ дуббала каммасса випа̄кам̣ пат̣иба̄хитва̄ аттано випа̄касса ока̄сам̣ каротӣти вуттам̣.
апича паваттийам̣пи каммантараджанитам̣ бхаван̇гасанта̄нам̣ анупаччхиндитва̄ пан̃часу чаккху сота гха̄на дживха̄ бха̄ва дасака сан̇кха̄тесу сантати сӣсесу ан̃н̃атарасса сантатисӣсасса саббасо упаччхинданам̣пи имассева киччанти йуттам̣. йам̣ пана маха̄т̣ӣка̄йам̣ ан̇гуттарат̣ӣка̄йан̃ча упапӣл̣икам̣ ан̃н̃асса випа̄кам̣ чхиндати. на сайам̣ аттано випа̄кам̣ джанетӣти вуттам̣. там̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ сукхадуккхам̣ пӣл̣ети, аддха̄нам̣ паваттитум̣ на детӣти идам̣ дисва̄ вуттам̣ сийа̄. аддха̄нам̣ паваттитум̣ надетӣти еттха пана сукхасанта̄нам̣ва̄ дуккхасанта̄нам̣ва̄ чирака̄лам̣ паваттитум̣ надети иччеваттхо. на пана упагха̄такам̣ вийа бхаван̇гасанта̄нена саха ан̃н̃асса каммасса випа̄кам̣ чхиндатӣти.
[143] йам̣пана вибха̄ванийам̣
‘‘джанакам̣ каммантарасса випа̄кам̣ анупаччхиндитва̄ва випа̄кам̣ джанети. упагха̄такам̣ упаччхеданапуббаканти идам̣ та̄ва ат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄нанти вуттам̣’’. там̣ на сундарам̣.
идха пуббакатена упаччхеданакакаммена маритва̄ сагге ниббатта̄нам̣ ваттхӯнам̣ ат̣т̣хакатха̄суйева а̄гататта̄ти.
[144] йан̃ча таттха
апаре пана а̄чарийа̄ вадантӣтиа̄дина̄ упагха̄такасса сайам̣ випа̄каниббаттакатта̄ бха̄вавачанам̣ вуттам̣. там̣пи на сундарам̣.
тенева каммена апа̄йе ниббатта̄нам̣ дуссима̄ра кала̄бура̄джа̄ дӣнам̣ тасса каммасса упаччхедакакаммабха̄вена ат̣т̣хакатха̄су а̄гататта̄ти. [джанакачатуккам̣]
146. гаруканти ан̃н̃ена каммена пат̣иба̄хитум̣ асаккун̣еййам̣ кусалапаккхе махаггатакаммам̣ акусалапаккхе нийатамиччха̄дит̣т̣хийа̄ саха пан̃ча̄нантарийакаммам̣. еттха сийа̄. махаггатакамманти касма̄ вуттам̣. тан̃хи пама̄давасенава̄ нӣваран̣адхаммапаваттийа̄ва̄ париха̄йийама̄нам̣ никантибаленава̄ пат̣иба̄хийама̄нам̣ випа̄кам̣ на детӣти. татха̄ екасса бахӯсу а̄нантарийакаммесу катесу екасмим̣ випаччанте сеса̄ни на випаччантӣти. вуччате, махаггатакаммам̣ та̄ватхапетва̄ пама̄дадхамманӣваран̣адхамманикантидхамме аттано балаватаран̃ча махаггатакаммантарам̣ ан̃н̃ена пун̃н̃акаммена аппат̣иба̄ханийат̣т̣хена гарукам̣ на̄ма хоти. а̄нантарийакамма̄ни пана тхапетва̄ аттано балаватарам̣ а̄нантарийакаммам̣ ан̃н̃ена кеначи дхаммена аппат̣иба̄ханийат̣т̣хена̄ти евам̣ йатха̄рахам̣ тесам̣ гаруката̄ ведитабба̄ти. а̄саннанти маран̣ака̄ле ануссаритам̣ тада̄ катан̃ча. таттха тада̄катанти антима джаванавӣтхито пуббабха̄ге а̄санне катам̣ йам̣кин̃чи кусала̄кусалакаммам̣. миччха̄дит̣т̣хикаммам̣ пана випассана̄дивасена паваттам̣ самма̄дит̣т̣хикамман̃ча антимаджаванавӣсийам̣пи катанти гахетаббам̣. йатха̄ха-маран̣ака̄ле ва̄сса хоти миччха̄дит̣т̣хи самма̄дит̣т̣хи саматта̄ сама̄динна̄ти. етена тато миччха̄дит̣т̣хикаммато ан̃н̃ам̣ антимаджаванавӣтхийам̣ паваттам̣ каммам̣ пат̣исандхим̣ джанетум̣ на саккотӣти сиддхам̣ хотӣти. а̄чин̣н̣анти дӣгхараттам̣ абхин̣хасо катам̣. саким̣ каритва̄пива̄ паччха̄ пунаппунам̣ соманассаджанакам̣ санта̄паджанакан̃ча. кат̣атта̄камманти ка̄рийиттха̄ти камманти евам̣ катака̄ран̣а̄ева камманти ваттаббам̣ каммам̣. гарука̄дибха̄вена ваттаббам̣ каммам̣ на хотӣти аттхо. таттха пурима̄ни тӣн̣и имасмим̣ бхаве ката̄ни упападжджаведанӣйакамма̄ниева. кат̣атта̄каммам̣ пана атӣтабхавесу катехи апарапарийа̄йаведанӣйехи саха имасмим̣ бхаве катам̣ гарука̄ санна̄чин̣н̣абха̄варахитам̣ каммапатхапаттам̣ йам̣кин̃чи упападжджаведанӣйакаммам̣. маха̄т̣ӣка̄йам̣ пана кат̣атта̄каммам̣ пурима джа̄тӣсу катам̣ева гахитам̣. там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети. етехи пана тӣхи муттам̣ пунаппунам̣ ладдха̄севанам̣ кат̣атта̄ва̄ пана каммам̣на̄ма хотӣти хи вуттам̣. на ча атӣтабхавесу ката̄ни ма̄тугха̄така̄дӣнипи апарапарийа̄йа камма̄ни етехи тӣхи мутта̄нӣтива̄ амутта̄нӣтива̄ пунаппунам̣ ладдха̄севана̄нӣтива̄ аладдха̄севана̄нӣтива̄ сакка̄ висесетум̣. тада̄ хи та̄ни гарука каммасанта̄не паватта̄нипи хонти. а̄саннавачин̣н̣акаммасанта̄не паватта̄нипӣти.
ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йан̃ча етехи пана тӣхи муттам̣ ан̃н̃а̄н̣авасенакатам̣ кат̣атта̄ва̄ пана каммам̣на̄ма̄ти вуттам̣. на та̄ни ан̃н̃а̄н̣авасена кабха̄нӣти сакка̄ висесетум̣. та̄ни хи пуримабхавесу ан̃н̃а̄н̣а васена ката̄нипи хонти. н̃а̄н̣авасена ката̄нипӣти. та̄ни пана висесана̄ни имасмим̣ бхаве ката̄нам̣ гарука̄дӣхи тӣхи мутта̄нам̣ саттамаджавана камма̄нам̣ васена вутта̄нӣти техи саха пуримаджа̄тӣсу ката̄ни апарапарийа̄йа камма̄ни кат̣атта̄ каммам̣на̄ма̄ти ведитабба̄ни. еван̃ча катва̄ йаттха там̣пуббакатам̣ камманти а̄гатам̣. таттхапи имасмим̣ бхавева̄ атӣтабхавесува̄ пуббака̄ле катанти аттхо ведитабботи. имесу пана чатӯсу каммесу виджджама̄несу гарукамева анантаре бхаве пат̣исандхим̣ дети. гаруке асати а̄саннам̣. а̄санне асати а̄чин̣н̣ам̣. а̄чин̣н̣е асати кат̣атта̄каммам̣. тена̄ха па̄када̄напарийа̄йена̄ти. па̄када̄нава̄рена̄ти аттхо. еттха сийа̄. касма̄ идха а̄саннам̣ а̄чин̣н̣ато патхамам̣ вуттам̣. нану па̄л̣ийам̣ а̄саннато а̄чин̣н̣амева патхамам̣ вуттам̣. йатха̄ха-йам̣ гарукам̣ йам̣ бахулам̣. йада̄саннам̣. кат̣атта̄ва̄ пана камманти. ат̣т̣хакатха̄суча тенева камена па̄када̄нава̄ро вихитоти. вуччате, сабха̄вато балавадуббалаккамена па̄л̣ийам̣ а̄чин̣н̣ам̣ патхамам̣ вуттам̣. со пана камо када̄чи па̄када̄напарийа̄йопи самбхаватӣти катва̄ ат̣т̣хакатха̄су тенева камена па̄када̄нава̄ро вихито. а̄саннам̣пи хисама̄нам̣ читтам̣ тосетум̣ва̄ санта̄петум̣ва̄ асакконтам̣ хутва̄ дуббалам̣ балавато а̄чин̣н̣асса ниваттакам̣ на хотӣти. йасма̄ пана маха̄каммавибхан̇гасутте пуббева̄ссатам̣ катам̣ хоти калйа̄н̣акаммам̣ сукхаведанӣйам̣. паччха̄ва̄ссатам̣ катам̣ хоти калйа̄н̣акаммам̣ сукхаведанӣйам̣. маран̣ака̄лева̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи саматта̄ сама̄динна̄ти евам̣ а̄чин̣н̣адуччаритассапи екаччасса а̄саннена калйа̄н̣а каммена саггагаманам̣ вуттам̣. татха̄ пуббева̄ссатам̣ катам̣ хоти па̄пакаммам̣ дуккхаведанийам̣.ла. миччха̄дит̣т̣хи саматта̄ сама̄динна̄ти евам̣ а̄чин̣н̣а сучаритассапи екаччасса а̄саннена па̄пакаммена апа̄йагаманам̣ вуттам̣. йасма̄ча убхиннам̣пи балавабха̄ве сати а̄саннамева парийаттам̣ бхавитум̣ арахати. тасма̄ идха тхерена а̄саннамева патхамам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. еттхача пуббева̄ссакатам̣ хотӣти идам̣ а̄санна̄нуссаритакаммавасена вуттанти ведитаббам̣. тамбада̄т̣хикана̄масса чорагха̄такасса маха̄ва̄така̄лана̄массача упа̄сакасса ваттху еттха катхетаббанти.
[145] вибха̄ванийам̣ пана
ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатам̣ джараггавопамам̣ дассетва̄ а̄саннамева патхамам̣ випа̄кам̣ детӣти екам̣сена вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
на хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ евам̣ екам̣сена вуттам̣. нача ут̣т̣ха̄тум̣пи асакконто со джараггаво паджадва̄расса а̄санне т̣хитопи патхаматарам̣ никкхамиссатӣти. [гарукачатуккам̣]
147. дит̣т̣хадхаммо вуччати паччаккхабхӯто паччуппанно аттабха̄во. ведитаббам̣ ану бхавитаббанти веданӣйам̣. пхалам̣. дит̣т̣хадхамме веданӣйам̣ пхалам̣ етасса̄ти дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣.
[146] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘дит̣т̣хадхамме ведитаббам̣ випа̄ка̄нубхавана васена̄ти дит̣т̣хадхаммаведанӣйа’’нти вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
дит̣т̣хева дхамме випа̄кам̣ пат̣исам̣ведетӣти хи па̄л̣ийам̣ вуттам̣. еттха хи випа̄кам̣ пат̣исам̣ведетӣти етена идха веданӣйасаддо каммаса̄дхано випа̄ка̄тидхеййоча хотӣти дассети. еван̃ча сати идха ан̃н̃ападаттхасама̄со ева лаббхати. на уттарападаттхасама̄соти. дит̣т̣хадхаммам̣ упечча тасса анантаре паджджитва̄ па̄пун̣итва̄ ведитаббам̣ пхалам̣ етасса̄ти упападжджаведанӣйам̣. тенева хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ упападжджа саддасса аттхам̣ вадантена упападжджитва̄ти вуттам̣. суттападесу пана упападжджева̄ти па̄т̣хо дит̣т̣хо. тасма̄ дит̣т̣хадхаммасса самӣпе анантаре паджджитаббо гантабботи упападжджо. дутӣйо аттабха̄во упападжджеведитаббам̣ пхалам̣ етасса̄ти упападжджаведанӣйанти еваматтхо па̄т̣хасса васена ведитаббо. упападжджа̄тива̄ анантаре бхаве паватто еко нипа̄то. йатха̄ пачча̄ти.
[147] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘дит̣т̣хадхаммато анантарам̣ упападжджитва̄ ведитаббанти упаваджджаведанӣйа’’нти вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
упападжджава̄ випа̄кам̣ пат̣исам̣ведетӣти хи па̄л̣ийам̣ вуттам̣. парийа̄йати пунаппунам̣ а̄гаччхатӣти парийа̄йо. апароча со парийа̄ йоча̄ти апарапарийа̄йо. дит̣т̣хадхамма̄ на̄гата̄ нантара бхавехи ан̃н̃о атта бха̄ва париватто. те нева хи маха̄т̣ӣка̄йам̣ ан̇гутта рат̣ӣка̄йан̃ча апарапарийа̄йети дит̣т̣хадхамма̄нантара̄на̄гатато ан̃н̃асмим̣ аттабха̄вапарийа̄йе аттабха̄вапариваттети вуттам̣. суттападесу пана апарева̄ парийа̄йетича апара̄парева̄ парийа̄йетича двидха̄ па̄т̣хо дит̣т̣хо. таттха паччхимасмим̣ па̄т̣хесати идха маджджхе екасса апарасаддасса лопо дат̣т̣хаббо. сан̇гахапот̣т̣хакесу пана маджджхе дӣгхо йа̄ка̄ранат̣т̣хоча апара̄парийасаддо диссати. со бахӯсу ат̣т̣хакатха̄су наттхи. па̄л̣ийа̄ча на самети.
[148] йан̃ча вибха̄ванийам̣
‘‘апаре апаре дит̣т̣хадхаммато ан̃н̃асмим̣ йаттхакаттхачи аттабха̄ве ведитаббам̣ каммам̣ апара̄парийа веданӣйа’’нти вуттам̣. таттха дит̣т̣хадхамматоти идам̣ та̄ва найуджджати.
на хи маджджхе упападжджабхавам̣ ваджджетва̄ патхамо дит̣т̣хадхаммова идха татӣйе паде адхикатоти йутто.
[149] аттхато пана бйан̃джанаточа саббам̣ па̄л̣ийа̄ на самети.
апарева̄ парийа̄йе випа̄кам̣ пат̣исам̣ведетӣти хи па̄л̣ийам̣ вуттам̣. апара̄парева̄ парийа̄йетива̄. ахосина̄макам̣ каммам̣ ахосикаммам̣. ахосикаммам̣. бхависсатикаммам̣. аттхикаммам̣. натасса випа̄коти евам̣ вуттапа̄т̣хавасена а̄чарийехи татха̄гахитана̄ма дхеййам̣ саббасо аладдхавипа̄кава̄рам̣ камманти вуттам̣ хоти. таттха саттасу кусала̄кусаладжаванесу патхамаджаваначетана̄ дит̣т̣хадхаммаве данӣйам̣на̄ма. са̄ хи аладдха̄севаната̄йа саббадуббалатта̄ ачират̣т̣хи тика̄ча хоти аппатаравипа̄ка̄ча̄ти. паччайам̣ ладдха̄ дит̣т̣хадхаммеева ахетукаматтам̣ пхалам̣ датва̄ вигаччхати. на екам̣пи маран̣ака̄лам̣ атиккамма санта̄нам̣ анубандхитум̣ саккоти. паччайам̣ пана алабхама̄на̄ ахосикам̣на̄ма хоти. паччайотича аттано пхалуппаттийа̄ ока̄сада̄йако на̄на̄ ирийа̄патхесу ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣асама̄ гама̄дико йокочи паччайопи йуджджатийева. т̣ӣка̄су пана пат̣ипаккхехи анабхибхӯтата̄йа̄тиа̄дина̄ махантам̣ катва̄ паччайо вутто. со ка̄кавалийа̄дӣнам̣ вийа па̄кат̣атарапхалада̄нам̣ сандха̄йа вуттоти ведитаббо. на хи каммапатхаджаванасанта̄не паваттама̄на̄ итара̄пива̄ патхамаджаваначетана̄ ит̣т̣ха̄нит̣т̣хасама̄йогавасенапи ладдха паччайа̄ ка̄чи аттано бала̄нурӯпам̣ пхалам̣ на детӣти аттхи. начата̄йа диййама̄нам̣ саббам̣пи пхалам̣ маха̄джанассава̄ каммака̄ракассева ва̄па̄кат̣амева сийа̄ти сакка̄ ваттунти. йам̣ пана н̃а̄н̣авибхан̇гат̣т̣ха катха̄йам̣ екам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ випа̄кам̣ дети. сеса̄ни авипа̄ка̄нӣти вуттам̣. там̣ аладдхапаччайа̄ни сеса̄ни сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣. на хи еко дит̣т̣хадхаммо екассева дит̣т̣хадхаммаведанӣ йасса ока̄соти сакка̄ вин̃н̃а̄тунти. аттхаса̄дхика̄ пана саннит̣т̣ха̄пакабхӯта̄ саттхамаджаваначетана̄ упападжджа веданӣйам̣на̄ма. са̄ хи ладдха̄севаната̄йа тхокам̣ са̄рабхӯта̄ хотӣти патхамачетана̄ вийа сӣгхатарам̣ випаччитум̣ насаккоти. балаватӣча хотӣти екам̣ бхавам̣ джанетум̣ саккоти. патита джава несу пана антимаджаваната̄йа маджджхимачетана̄йо вийа чират̣т̣хитика̄ на хотӣти паччайам̣ ладдха̄ анантаре ева бхаве пат̣исандхим̣ва̄ паватти пхаламевава̄ датва̄ вигаччхати. аладдха̄ пана ахосикаммамева хоти. на дутӣйам̣ маран̣ака̄лам̣ атиккамитум̣ саккоти. йам̣пана н̃а̄н̣авибхан̇гат̣т̣хакатха̄йам̣ екам̣ упападжджаведанӣйам̣ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хати. сеса̄ни авипа̄ка̄нӣти вуттам̣. там̣пи пат̣исандхивипа̄кам̣ сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣. сеса̄нипи хи йа̄ва дутӣйачути на̄гаччхати. та̄ва ладдхапаччайа̄ни паватти випа̄кам̣ дентийева. идха миссака камма̄ни катва̄ анантарабхаве миссакакаммапхалам̣ анубхонта̄ни вема̄ника петаваттхӯни ан̃н̃а̄нича там̣там̣каммам̣ катва̄ анантарабхаве ева сугати йам̣ каббипа̄кабхӯтам̣ випаттим̣ анубхаванта̄ни дуггатийам̣ва̄ таббипа̄кабхӯтам̣ сампаттим̣ анубхаванта̄ни анека̄ни ваттхусата̄ни еттха катхе табба̄нӣти.
[150] йам̣ пана вибха̄ванийам̣
‘‘са̄ча пат̣исандхим̣ датва̄ва паваттивипа̄кам̣ дети. пат̣исандхийа̄ пана адинна̄йа паваттивипа̄кам̣ детӣти наттхӣ’’ти вуттам̣. там̣ на йуджджати.
йатха̄вуттаваттхӯхи саддхим̣ вируджджханато.
[151] йан̃ча таттха
‘‘чути анантаран̃хи упападжджаведанӣйасса ока̄со’’ти ка̄ран̣ам̣ вуттам̣. там̣пи ака̄ран̣ам̣.
путианантарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ваджӣвам̣пи ока̄сасамбхавато.
[152] йан̃ча таттха
‘‘пат̣исандхийа̄ пана динна̄йа джа̄тисатепи паваттивипа̄кам̣ детӣти вуттам̣’’. там̣пи на гахетаббам̣.
каммасан̇кара̄паттито. ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йан̃ча дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ упападжджаведанӣйам̣ апарапарийа̄йа веданӣйанти тесам̣ сан̇каманам̣ наттхи. йатха̄т̣ха̄нейева патит̣т̣хантӣти вуттам̣. на четтха пат̣исандхивасена евам̣ вуттанти сакка̄ ваттум̣. тадаттхаса̄дхакасса ат̣т̣хакатха̄падесассава̄ ваттхуссава̄ йуттийа̄ва̄ абха̄ватоти. маджджхе пана пан̃чаджавана четана̄ апарапарийа̄йа веданӣйам̣на̄ма. ета̄ хи сут̣т̣ху балавантӣ са̄рабхӯта̄ча хонтӣти на сӣгхам̣ випаччитум̣ сакконти. чират̣т̣хитика̄ пана хонти. тасма̄ татӣйабхавато пат̣т̣ха̄йа йада̄ ока̄сам̣ лабханти. тада̄ пан̃чава̄ре пат̣исандхим̣ датва̄ сам̣са̄рапаваттийа̄ сати каппасатасахассепи паваттивипа̄кам̣ дентӣти. има̄нийева пана тӣн̣и камма̄ни аттано аттано кхетте саббасо випа̄кава̄рам̣ алабхама̄на̄ни ахосикаммам̣на̄ма. кхеттан̃ча несам̣ патхамасса дит̣т̣ха дхаммачутийа̄ париччхиннам̣. дутӣйасса ана̄гата̄нантарабхавачутийа̄. татӣйасса паринибба̄начутийа̄ти дат̣т̣хаббам̣. [дит̣т̣хадхаммачатуккам̣]
148. па̄кат̣т̣ха̄навасена̄ти апа̄йа̄дикасса випаччанат̣т̣ха̄насса васена татха̄ чатта̄ри камма̄нина̄ма хонтӣти йоджана̄. таттха̄ти тесу акусала̄дӣсу чатӯсу каммесу. каммадва̄равасена̄ти каммасиддхийа̄ ан̇габхӯта̄нам̣ ка̄йа̄ди каммадва̄ра̄нам̣ васена. па̄н̣ам̣ атипа̄тенти етена̄ти па̄н̣а̄типа̄то. атипа̄танан̃четтха сарасато патитум̣ адатва̄ антара̄ева пайогабалена па̄танам̣ дат̣т̣хаббам̣. адиннам̣ а̄дийанти етена̄ти адинна̄да̄нам̣. агаманӣ йаваттхусан̇кха̄тесу ваттхука̄месу миччха̄ чаранти етена̄ти ка̄месумиччха̄ча̄ро. таттха парапа̄н̣е па̄н̣асан̃н̃ино тасса джӣвитиндрийасанта̄нупаччхедакасса ка̄йавачӣпайогасса самут̣т̣ха̄пика̄ вадхакачетана̄ па̄н̣а̄типа̄тона̄ма. сайамева аттано джӣвитиндрийам̣ па̄тентасса па̄н̣а̄типа̄тона̄ма наттхи. парапариггахите парапариггахитасан̃н̃ино тато вийогака̄ран̣асса ка̄йа вачӣпайогасса самут̣т̣ха̄пика̄ аччхиндакачетана̄ адинна̄да̄нам̣на̄ма. агаманӣйаваттхӯсу маггенамаггапат̣ипа̄дакасса ка̄йапайогасса самут̣т̣ха̄пика̄ асса̄дачетана̄ ка̄месумиччха̄ча̄рона̄ма. кечи панаеттхапи агаманӣйа ваттхусан̃н̃иноти падам̣ иччханти. там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети. агамайанӣваттху тасмим̣ севаначиттанти хи таттха вуттам̣. етена агаманӣйаваттхумхи сати гаманӣйа сан̃н̃а̄йава̄ агаманӣйа сан̃н̃а̄йава̄ севантасса каммапатхо хоти йева̄ти сиддхам̣ хоти. итаратха̄ агаманӣйаваттху татха̄ сан̃н̃ита̄ тасмим̣ севаначиттанти вуттам̣ сийа̄ти.
апаре пана сайам̣ пайогам̣ катва̄ аттани парена карӣйама̄нам̣ маггена маггапат̣ипа̄данам̣ асса̄дентасса севаначитте сатипи наттхи каммаппатхабхедо. пайогасса абха̄ва̄ти ваданти. севаначитте пана сати пайого аппама̄н̣анти еке. еван̃ча сати тийан̇гикова миччха̄ча̄ро, на чатуран̇гикоти а̄паджджати. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана севана пайогена саха чатуран̇гикова вуттоти ан̃н̃е. севанапайого пана йебхуййена лаббхама̄натта̄йева вутто. на пана екантаан̇габха̄вато. итаратха̄ иттхӣнам̣ йебхуййена пайогакиччам̣ наттхӣти та̄сам̣ миччха̄ча̄ро дуллабхо сийа̄ти ча ваданти. бхиккхунидӯсанам̣пи еттхева сан̇гайхати. са̄ хи раккхита̄су сан̇гахита̄ти. т̣ӣка̄су пана са̄ дхаммараккхита̄пи на хоти. куто ма̄та̄дираккхита̄. дхаммоти хи идха па̄сан̣д̣ийадхаммова ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттоти ваданти. са̄санадхаммопи нана йутто. сабрахмача̄ри нийопи упаджджха̄йинӣ а̄дика̄ тасса̄ ма̄та̄дит̣т̣ха̄нийа̄ева хонти. татха̄ хи сиккха̄падавибхан̇гат̣т̣хакатха̄йам̣ миччха̄ча̄ропи дуссӣла̄йа.ла. са̄ман̣ерийа̄, путхуджджанабхиккхунийа̄, сота̄панна̄йа, сакада̄га̄минийа̄, тато ана̄га̄минийа̄ вӣтиккамо маха̄са̄ваджджо. кхӣн̣а̄сава̄йа пана екантамаха̄са̄ваджджова̄ти вуттам̣.
касма̄панеттха сура̄па̄нам̣ нагахи там̣. там̣пихи апа̄йасам̣ваттани кабха̄вена вуттам̣. йатха̄ха-сура̄мерайапа̄нам̣ бхиккхаве а̄севитам̣ бха̄витам̣ бахулӣкатам̣ нирайасам̣ваттаникам̣ тираччха̄найонисам̣ваттаникам̣ петтивисайасам̣ваттаникам̣. йоча саббалахуко сура̄мерайа па̄насса випа̄ко. со мануссабхӯтасса умматтакасам̣ваттанико хотӣти. ат̣т̣хакатха̄супи кот̣т̣ха̄сато пан̃чапи па̄н̣а̄типа̄та̄ дайо каммапатха̄ева̄ти вуттанти. вуччате, мӯлат̣ӣка̄йам̣ та̄ва тасса сабха̄гаттена миччха̄ча̄ре упака̄ракаттена дасасупи каммапатхесу анупавесоти вуттам̣. таттха сабха̄гаттам̣ гахетва̄ вибха̄ванийам̣ сура̄па̄нам̣пи еттхева сан̇гайхатӣти ваданти расасан̇кха̄тесу ка̄месу миччха̄ча̄рабха̄ватоти вуттам̣. упака̄ракаттам̣ гахетва̄ пат̣исамбхида̄маггат̣ӣка̄йам̣ кусала̄кусала̄пича пат̣исандхиджанака̄йева каммапатха̄ти вутта̄. вутта̄васеса̄ пат̣исандхиджанане анеканти катта̄ камма патха̄ти на вутта̄ти имасса ва̄кйасса сам̣ван̣н̣ана̄йам̣ вутта̄васе са̄ти сура̄па̄на̄дайо таббираман̣а̄дайоча. сура̄па̄нан̃хи мадасса паччайо. мадо апун̃н̃апатхасса. таббиратипи ниммадата̄йа. са̄ча пун̃н̃апатхасса̄ти каммапатхӯпаниссайа̄ни та̄ни тада̄саннакаммавасена сандхиджанака̄нипи хонтӣти вуттам̣. таттха тада̄саннакаммавасена̄ти тасса сура̄па̄нассава̄ сура̄па̄навиратийа̄ва̄ а̄санне паватта̄нам̣ таммӯлака̄нам̣ апун̃н̃акамма̄нам̣ва̄ пун̃н̃акамма̄нам̣ва̄ васена̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти-йо сурам̣ пивитва̄ сура̄мадахету па̄н̣а̄ па̄та̄дӣсу йам̣кин̃чи каммам̣ кароти, тасса сура̄па̄нам̣ тассати каммасса балавӯпаниссайо хоти пуббачетана̄т̣ха̄нийан̃ча. тадева висум̣ пат̣исандхим̣ джанети, на итаранти. йатха̄ хи пубба̄парачетана̄ йопи каммапатхапаттасса каммасса парива̄рабхӯта̄ева пат̣исандхим̣ джаненти, на итара̄. евамидам̣пӣти. на хи каммапатхасуттесу сарӯпато а̄гата̄ниева пат̣исандхим̣ джаненти. на итара̄нӣти сакка̄ нийаметум̣. йа̄ни пана екантена пат̣исандхиджананаса̄маттхийа йутта̄ни, та̄нева таттха сарӯпато вутта̄ни. йа̄нипана пат̣исандхиджанане анекантика̄ни хонти. та̄ни таттхасарӯпато на вутта̄нӣти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. татха̄ хи пат̣исамбхида̄ маггат̣т̣хакатха̄йам̣ кусала̄кусала̄пича пат̣исандхиджанака̄йева каммапатха̄ти вутта̄. вутта̄васеса̄ пат̣исандхиджанане анеканти катта̄ каммапатха̄ти на вутта̄ти вуттам̣. тасма̄ идам̣пи пат̣исандхиджанане анекантикатта̄ таттха сарӯпато на вуттантича. йам̣ тада̄ саннакаммавасена пат̣исандхиджанаканти пуббе вуттам̣. там̣ таттха сарӯпато вуттесу тада̄ саннакаммесу анупавит̣т̣хантича сакка̄ ваттунти. тасса пана дувидхам̣ киччам̣ пат̣исандхиджананам̣ каммаджананан̃ча̄ти. таттха пат̣иджананато каммаджананамевасса махантам̣ маха̄виппха̄ран̃ча хотӣти катва̄ саккена дева̄наминдена кумбхаджа̄таке –
йам̣ ве вивитва̄ дуччаритам̣ чаранти,
ка̄йена ва̄ча̄йа четаса̄ча;
нирайам̣ ваджанти дуччаритам̣ чаритва̄,
тасса̄ пун̣н̣ам̣ кумбхамимам̣ кин̣а̄тха̄ти.
евам̣ тада̄саннакаммавасенева тасса апа̄йага̄мита̄ вутта̄. тадубхайам̣ панасса киччам̣ гахетва̄ сура̄мерайапа̄нам̣ бхиккхаве а̄севитам̣.ла. сам̣ваттаниканти ан̇гуттаре вуттанти ведитаббам̣. айан̃хисуттападесу дхаммата̄. йадидам̣ сам̣ваттаниканти вуттат̣т̣ха̄не йатха̄ла̄бхайоджана̄ти. татха̄хи мӯлат̣ӣка̄йам̣пунаббхавам̣детипунаббхава̄йа сам̣ваттетӣти па̄т̣хе каммасахаджа̄та̄ пунаббхавам̣дети. каммасаха̄йабхӯта̄ акаммасахаджа̄ та̄пунаббхавам̣ сам̣ваттетӣти вуттам̣. кечи пана имаматтхам̣ анупадха̄ретва̄ има̄йа па̄л̣ийа̄ тасса висум̣ екантакаммапатхабха̄вам̣ ман̃н̃анти. йам̣ пана кот̣т̣ха̄сато пан̃чапи каммапатха̄ева̄ти ат̣т̣хакатха̄ва̄кйам̣. таттха евасаддена тесам̣ четана̄дхамматта̄ джха̄на̄дикот̣т̣ха̄сикаттам̣ ниваттети. четана̄ хи каммапатхам̣ патта̄пи апатта̄пи кот̣т̣ха̄сато камма патхакот̣т̣ха̄сика̄ева хотӣти. тенева мӯлат̣ӣка̄йам̣ каммапатха̄ ева̄ти каммапатхакот̣т̣ха̄сика̄ева̄ти вуттам̣. анут̣ӣка̄йан̃ча камма патхакот̣т̣ха̄сика̄ева. на джха̄на̄дикот̣т̣ха̄сика̄ти вуттам̣. кечипана имаматтхам̣ асаллаккхетва̄ имина̄ ва̄кйена тасса висум̣ каммапатхабха̄вам̣ ваданти.
кхуддакапа̄т̣хат̣т̣хакатха̄йам̣ пана саббенасаббам̣ тасса каммапатхабха̄во пат̣иккхиттойева, таттха хи пурима̄нам̣ чатуннам̣ ка̄йакамма̄дибха̄ван̃ча каммапатхабха̄ван̃ча висум̣ ватва̄ сура̄па̄нам̣патва̄ ка̄йакаммамева̄ти вуттам̣. етена вачӣкаммабха̄ван̃ча каммапатхабха̄ван̃ча пат̣иккхипатӣти. дха̄тусам̣йуттат̣т̣хакатха̄ йан̃ча пат̣иккхитто. йатха̄ха-татӣйам̣пан̃чакаммавасена буджджханака̄нам̣ аджджха̄сайавасена вуттам̣. чатуттхам̣ саттакаммапатхавасена пан̃чамам̣ даса каммапатхавасена̄ти. таттха хи татӣйе сура̄па̄намиссакатта̄ пан̃чакаммавасена иччева вуттам̣. на пан̃чакаммапатхавасена̄ти. ета̄супича пат̣исандхиджанане анеканти катта̄ева пат̣иккхиттоти на насакка̄ ваттум̣ еван̃хи сати сабба̄ па̄л̣ит̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄йо сам̣сандита̄ хонтӣти. ка̄йакамманти еттха ка̄йо тивидхо сасамбха̄рака̄йо паса̄дака̄йо чопанака̄йоти. идха ка̄йавин̃н̃аттисан̇кха̄то чопанака̄йо адхиппетоти вуттам̣ ка̄йавин̃н̃аттисан̇кха̄тети. чопанака̄йо хи када̄чи ка̄йан̇гена аттаноадхиппа̄йам̣ парасса вин̃н̃а̄ панаттха̄йапи карӣйатӣти ка̄йавин̃н̃аттӣти вуччатӣти. со йевача камма̄нам̣ паваттимукхатта̄ два̄ранти ка̄йадва̄рам̣. тасмин̃хи тена тена упаккама киччена паваттама̄неева джӣвитиндрийупаччхеда̄дикиччасиддхито там̣джана касса четана̄дхаммасса а̄йӯхана киччаниббаттича ка̄йакаммана̄ма ла̄бхоча хотӣти. тасмим̣ ка̄йадва̄ре. еттхача йасма̄сабба̄нипи камма̄ни пуббан̇гамабхӯтена сампайуттаманена вина̄ насиджджханти. манопуббан̇гама̄ дхамма̄. маносет̣т̣ха̄ маномайа̄ти хи вуттам̣. дхамма̄ти четтха сучаритадуччаритадхамма̄ вуччанти. тасма̄ манодва̄рам̣ саббакаммаса̄дха̄ран̣атта̄ камма̄ни висесетум̣ насаккоти. аса̄дха̄ран̣абхӯта̄ пана ка̄йавачӣйо ева саконти. йасма̄ча пурима̄ни саттавидха̄ни камма̄ни кевалам̣ маноматтена насиджджханти. там̣самут̣т̣хитехи пана ка̄йа вачӣпайогехи ева сиджджханти. тасма̄ теева тесам̣ камма̄нам̣ паваттимукхасан̇кхйам̣ гаччхантӣти вуттам̣ ка̄йадва̄рети. парато вачӣдва̄рети ча.
йасма̄ пана ка̄йадва̄ре вуттито ка̄йакаммам̣ на̄ма. вачӣдва̄ре вуттито вачӣкаммам̣на̄ма̄ти еттакаматте вутте па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни тӣн̣и ка̄йакаммам̣на̄ма. муса̄ва̄да̄дӣни чатта̄ри вачӣкаммам̣на̄ма̄ти евам̣ два̄рена камма̄нам̣ на̄мававаттха̄нам̣ асиддхам̣ сийа̄. катхам̣. йада̄ хи пурима̄ни две а̄н̣аттивасена аппакена вачӣдва̄ре бхиджджханти. тада̄ та̄ни ка̄йакамманти на̄мам̣ джахеййум̣. вачӣкамманти сан̇кхйам̣ гаччхеййум̣ касма̄ вачӣдва̄ре вуттито вачӣкаммам̣на̄ма̄ти вуттатта̄. двева̄ несам̣ на̄ма̄ни бхавеййум̣. убхайадва̄ресупи сандиссанато. йада̄пана маджджхима̄ни чатта̄ри хаттхамут̣т̣ха̄дивасена аппакена ка̄йадва̄ре сиджджханти. тада̄ та̄нипи вачӣкамманти на̄мам̣ джахеййум̣. ка̄йакамманти сан̇кхйам̣ гаччхеййум̣. касма̄ ка̄йадва̄ре вуттито ка̄йакаммам̣на̄ма̄ти вуттатта̄. двева̄ несам̣ на̄ма̄ни бхавеййум̣. убхайадва̄ресупи сандиссанато. еван̃часати па̄н̣а̄типа̄то.ла. миччха̄ча̄рочети ка̄йакаммам̣на̄ма̄ти идам̣ ваваттха̄намева нираттхакам̣ сийа̄. татха̄ парато муса̄ва̄до.ла. ппала̄почети вачӣкаммам̣на̄ма̄ти. ба̄хуллавуттитоти вуттепана екамекена ба̄хулласаддена чхаббидха̄ни та̄ни ваджджа̄ни ваджджетва̄ вуттаппака̄рам̣ два̄рена каммававаттха̄нам̣ сиддхам̣ бхавати. йатха̄ ваначарако сан̇га̄ма̄вачароти.
манокамма̄ни пана два̄рантаресу чаранта̄нипи чаран̣аматта̄ни ева хонти. на два̄рантара̄ни тесам̣ каммасиддхийа̄ ан̇гам̣ хонти. тасма̄ та̄ни висум̣ ката̄нӣти ведитаббам̣. йасма̄ пана ка̄йадва̄расса ка̄йоти на̄мам̣ анекесу суттасахассесу сайамева сиддхам̣ па̄кат̣ан̃ча. татха̄ вачӣдва̄расса ва̄ча̄ти на̄мам̣. кусала̄кусала джаваначиттасан̇кха̄касса манодва̄рассача маноти на̄мам̣. тасма̄ саббаттха ка̄йадва̄рам̣ вачӣдва̄рам̣ манодва̄ранти вутте каммена два̄расса ваваттха̄на киччам̣на̄ма наттхи. йаттха пана ка̄йакаммадва̄рам̣ вачӣкаммадва̄рам̣ манокаммадва̄ранти а̄гатам̣. таттхева два̄ракатха̄дӣсу каммена два̄рававаттха̄нам̣пи висум̣ ваттаббам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
[153] етена йам̣ вуттам̣ вибха̄ванийам̣
‘‘ка̄йакаммассача паваттимукхабхӯтам̣ ка̄йадва̄ранти вуччатӣти’’. там̣ пат̣иккхиттам̣ хоти.
[154] йан̃ча таттха
‘‘татха̄ муса̄ва̄да̄дим̣ ка̄йавика̄рена каронтасса вачӣкаммам̣ ка̄йадва̄репи паваттатӣти каммена два̄рававаттха̄нам̣пи насийа̄ти’’ вуттам̣. там̣пи на йуджджати.
на хи ка̄йавика̄рена карӣйама̄нам̣ вачӣкаммам̣ ка̄йадва̄ре паваттама̄нам̣пи тасса два̄расса на̄мам̣ бхиндитум̣ва̄ аттано на̄мам̣ да̄тум̣ва̄ саккоти. сабха̄ва сиддхатта̄ тасса на̄масса̄ти.
[155] етенева йан̃ча таттха
вуттам̣ ‘‘татха̄ ка̄йакаммамева йебхуййена ка̄йадва̄ре паваттати. на итара̄ни. тасма̄ ка̄йакаммасса йебхуййена еттхева паваттанато ка̄йакаммадва̄рабха̄во сиддхо. бра̄хман̣ага̄ма̄дӣнам̣ бра̄хман̣ага̄ма̄ди бха̄вовийа̄ти’’. там̣пи пат̣иккхиттам̣ хоти.
на хи ка̄йакаммадва̄ранти на̄мам̣ идха вуттам̣ аттхӣти. [ка̄йакаммам̣]
149. муса̄ти абхӯтаттхе нипа̄то. муса̄ ваданти етена̄ти муса̄ва̄до. висати паресам̣ ан̃н̃аман̃н̃асаммодабха̄васан̇кха̄там̣ са̄маггирасам̣ сам̣чун̣н̣ети парибхиндати митху бхедам̣ кароти ета̄йа̄ти писун̣а̄. аттано пийабха̄вам̣ паресан̃ча миттасун̃н̃абха̄вам̣ кароти ета̄йа̄тива̄ писун̣а̄. нируттинайена. ваданти ета̄йа̄ти ва̄ча̄. писун̣а̄ча са̄ ва̄ча̄ча̄ти писун̣ава̄ча̄. йена суййати, тасса хадайам̣ пхарама̄на̄ усати дахатӣти пхаруса̄. пхаруса̄ча са̄ ва̄ча̄ча̄ти пхарусава̄ча̄. са̄дхуджанехи адхигантаббам̣ сам̣сукхам̣ хитан̃ча пхалати висарати вина̄сети хитасукхамаггам̣ бхиндатӣти сампхам̣. там̣ва̄ пхалати бхиджджати етена̄ти сампхам̣. аттхадхамма̄пагатасса пат̣ибха̄н̣ачиттасса бха̄ратайуддхасӣта̄харан̣а̄ дикасса ва̄ча̄ ваттхуматтассетам̣ на̄мам̣. йаттха дит̣т̣хадхаммахитабуддхийа̄ва̄ сампара̄йика хитабуддхийа̄ва̄ упа̄йадӣпакам̣ кин̃чи аттхадхаммавинайападам̣ наттхи. сампхам̣ палапантипака̄рена катхайанти етена̄ти саппхаппала̄по. таттха парассависам̣ ва̄данапуреккха̄рена висам̣ ва̄дака ка̄йавачӣпайогасамут̣т̣ха̄пика̄ акусалачетана̄ муса̄ва̄до. со парасса аттхабхан̃джанакова каммапатхабхедо. итаро каммамева. еттха ча камма патхоти пат̣исандхиджанака̄нам̣ камма̄нам̣ ут̣т̣ха̄намукхамагго вуччати. йатха̄ хи раджа̄нам̣ ут̣т̣ха̄нападесо раджапатхоти вуччати. татха̄ локе сандиссама̄несу сатта̄нам̣ ка̄йавачӣчитта̄бхисан̇кхаран̣акиччесуйехи киччехи пат̣исандхиджанака̄ни камма̄ни ут̣т̣хаханти. йесува̄ киччесу та̄ни ут̣т̣хаханти паваттанти. та̄ни ка̄йавачӣчитта̄ бхисан̇кхаран̣акичча̄ни пат̣исандхиджанака̄нам̣ камма̄нам̣ ут̣т̣ха̄намукхамаггатта̄ каммапатхоти вуччанти. катама̄ни пана та̄нӣти. ан̇гасампанна̄ни акусалесу па̄н̣агха̄та кичча̄дӣни кусалесу таббираман̣акичча̄дӣни дасавидха̄ни кичча̄нӣти. камма̄нийева сугатидуггатӣнам̣ тадуппаджджанакасукхадуккха̄нан̃ча патхабхӯтатта̄ каммапатхона̄ма̄типи ваданти.
парасса бхедапуреккха̄рена бхедакака̄йагачӣпайогасамут̣т̣ха̄ пика̄ сам̣килит̣т̣хачетана̄ писун̣а̄ва̄ча̄. са̄пи паре бхиннейева каммапатхабхедо. абхинне каммамева. парасса маммаччхедакака̄йа вачӣпайогасамут̣т̣ха̄пика̄ дут̣т̣хачетана̄ пхарусава̄ча̄. еттхача маранти сатта̄, маран̣аматтам̣ва̄ дуккхам̣ нигаччханти етасмим̣ гхат̣т̣ийама̄нети маммам̣. дут̣т̣хаван̣о. маммам̣ чхиндати бхиндати гхат̣т̣етӣти маммаччхедако. ван̣агхат̣т̣анапайого. идха пана маммам̣вийа̄ти маммам̣. джа̄тиа̄дӣсу дасасу аккосаваттхӯсу йам̣кин̃чи. маммаччхедакоти джа̄тиа̄дӣсу гхат̣т̣ана васена паватто пхаруса ка̄йавачӣ пайого. айа маттхо сӣлаккхандха т̣ӣка̄ васена ведитаббо. атхава̄. мама̄йатӣти мамо. митто. мамасса бха̄во маммам̣. метта̄читтам̣. маммам̣ чхиндатӣти маммаччхедако. айам̣пи аккоситаббасса саммукха̄ева каммапатхабхедоти кечи. параммукха̄пӣти апаре. йатха̄ пана парам̣ аккоситва̄ кхама̄пентасса кхама̄панакаммам̣ парасса дӯре т̣хитассапи матассапи сампаджджати. евам̣ аккосанакаммам̣пӣти дӣгхамаджджхимат̣ӣка̄ка̄ра̄ иччханти. аккоса̄дхиппа̄йена чан̣д̣а̄ махим̣сӣ там̣ анубандхатӯтива̄ чора̄ там̣ кхан̣д̣а̄ кхан̣д̣икам̣ каронтӯтива̄ муддха̄ те пхалату саттадха̄тива̄ евама̄дина̄ найена парам̣ абхисапантассапи каммапатхабхедо хотийева̄тича ваданти.
анаттхавин̃н̃а̄пана ка̄йавачӣпайога самут̣т̣ха̄пика̄ па̄пачетана̄ сампхаппала̄по. сопи бха̄ратайуддха сӣта̄харан̣а̄дикесу пат̣ибха̄н̣ачиттесу ва̄ча̄ваттхуматтесуева каммапатхабхедо. сочакхо паре там̣ анаттхам̣ саччато ган̣хантейева. аган̣ханте пана каммамева. татха̄ ра̄джакатха̄дӣсу дваттим̣са тираччха̄на катха̄пабхедесупи каммамева. тан̃ча кхо тадасса̄давасена катхентассева. аттхадхаммавинайанисситам̣ катва̄ катхентасса пана саббам̣пи саттхакамева хотӣти ведитаббам̣. вачӣкамманти еттха вачӣти ва̄ча̄йева. са̄ чатуббидха̄ саддава̄ча̄ виратива̄ча̄ четана̄ва̄ча̄ чопанава̄ча̄ти. идха пана саддасахита̄ вачӣвин̃н̃аттисан̇кха̄та̄ чопана ва̄ча̄ адхиппета̄ти вуттам̣ вачӣвин̃н̃аттисан̇кха̄тети. чопанава̄ча̄ хи када̄чи ва̄чан̇гена аттано адхиппа̄йам̣ парасса вин̃н̃а̄панаттха̄йапи карӣйатӣти вачӣвин̃н̃аттӣти вуччатӣти. са̄йевача камма̄нам̣ паватти мукхатта̄ два̄ранти вачӣдва̄рам̣. та̄йа хи там̣там̣вачӣпайогакиччена паваттама̄на̄йа ева висам̣ва̄дана̄дикиччасиддхито там̣самут̣т̣ха̄пакасса четана̄дхаммасса а̄йӯханакрийа̄ниббаттича вачӣкаммана̄мала̄бхоча хотӣти. тасмим̣ вачӣдва̄ре. йаметтха ваттаббам̣, там̣ ка̄йакамме вуттамева̄ти. [вачӣкаммам̣]
150. абхиджджха̄йанти асса̄даматте ат̣т̣хатва̄ парабхан̣д̣асса аттано парин̣а̄манавасена атирекатарам̣ джха̄йанти ниджджха̄йанти ета̄йа̄ти абхиджджха̄. бйа̄па̄денти парасатте вина̄сам̣ а̄панне катва̄ чинтенти етена̄ти бйа̄па̄до. миччха̄дит̣т̣хӣти еттха миччха̄ти випарӣтаттхе нипа̄то. аттхидиннантиа̄динайапаваттам̣ саббам̣ саппуриса маггам̣ саппурисапан̃н̃аттам̣ бхиндитва̄ наттхи диннантиа̄динайена таббипарӣ тато пассанти ета̄йа̄ти миччха̄дит̣т̣хи. таттха парасантакам̣ дисва̄ кевалам̣ асса̄дана̄бхинанданараджджанаматтесу ат̣т̣хатва̄ аховата идам̣ мамасса̄ти евам̣ аттано катва̄ читтена парин̣а̄ментассева абхиджджха̄каммапатхабхедо хоти. парасантакабха̄вейева тхапетва̄ ла̄бха̄ватиме. йе ӣдисам̣ парибхун̃джанти. аховата̄хам̣пи та̄вака̄ликам̣ парибхун̃джеййам̣. йа̄читва̄ва̄ кин̣итва̄ва̄ аттано кареййам̣. ан̃н̃ам̣ва̄ ӣдисам̣ лабхеййанти евам̣ асса̄дентасса каммамева. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄су парабхан̣д̣аваттхуке хи лобхе уппаннепи на та̄ва каммапатхабхедо хоти. йа̄ва на аховата идам̣ мамасса̄ти аттано парин̣а̄метӣти. антамасо д̣ам̣самакаса̄дикепи а̄раббха име нассанту винассанту. аховатиме нассеййум̣ винассеййум̣. авад̣д̣хита̄ва̄ бхавеййум̣ чирам̣ва̄ натит̣т̣хеййум̣. када̄ва̄ нассанти винассантӣти евам̣ пара саттасса кхандхаджӣвавина̄сам̣ чинтентассева бйа̄па̄до. итаро каммамева. вуттан̃хетам̣ парасаттаваттхуке хи кодхе уппаннепи на та̄ва каммапатхабхедо хоти. йа̄ва на аховата̄йам̣ уччхиджджеййа вина̄сеййа̄ти тасса вина̄сам̣ чинтетӣти. каммассава̄ каммавипа̄кассава̄ саббасо пат̣иба̄хика̄ наттхика̄хе тука̄крийавасена тивидха̄ нийата миччха̄дит̣т̣хиева каммапатхабхедо. дасаваттхукамиччха̄дит̣т̣хи пана наттхикадит̣т̣хипабхеда̄ева. саббан̃н̃удесанам̣ пат̣иба̄хитва̄ паватта̄ арит̣т̣хакан̣т̣ака̄дӣнам̣ дит̣т̣хийопи каммапатха̄ева̄ти ваданти. вӣсативаттхука̄ сакка̄йадит̣т̣хива̄ два̄сат̣т̣хидит̣т̣хигата̄нива̄каммамева̄ти.
нийата̄ти четтха йатха̄ тӣн̣и лаккхан̣а̄ни йаттакам̣ пасситва̄ саддха̄дхимоккхена саннит̣т̣ха̄нам̣ гаччхантасса читтуппа̄до аттано анантарам̣ пхалада̄нанийамена нийато хоти. таттакам̣ пассанто кусалесу дхаммесу нийа̄мам̣ оккаматӣти вутто. татха̄дит̣т̣хит̣т̣ха̄ на̄ни ка̄ран̣а пат̣ирӯпака̄ни йаттакам̣ пасситва̄ миччха̄дхимоккхена саннит̣т̣ха̄нам̣ гаччхантасса читтуппа̄дочутианантарепхалада̄нанийамена нийато хоти. таттакам̣ пасситва̄ саннит̣т̣ха̄нам̣ гаччханто акусалесу дхаммесу нийа̄мам̣ оккамати, атекиччхона̄ма хоти. татха̄ пана апасситва̄ кевалам̣ миччха̄дхимоккхаматтена евамева бхависсатӣти саннит̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ сакам̣ а̄чарийакам̣ самайам̣ пагган̣хитва̄ т̣хито атекиччхона̄ма нахоти. касма̄, пхалада̄на нийама̄бха̄ва̄ти. айан̃ча аттхо миччхаттаттикена дӣпетаббо. таттха хи пхалада̄на нийамавасенева убхиннам̣пи самматтамиччхаттадхамма̄нам̣ нийатасан̃н̃а̄пат̣ила̄бхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттоти. суттантасам̣ван̣н̣ана̄су пана гахан̣анийамавасена̄пи тасса̄ нийатабха̄во вуттоти.
ан̃н̃атра̄пивин̃н̃аттийа̄ти вин̃н̃аттидвайена вина̄пи. вин̃н̃аттидвайам̣ асамут̣т̣ха̄петва̄пӣти аттхо. аписаддена пана вин̃н̃аттидвайена саха̄пӣти дассети. има̄ни хи тӣн̣и камма̄ни йада̄ ка̄йан̇гава̄ чан̇га̄ни ачопетва̄ манасмим̣ева сиджджханти. тада̄вин̃н̃аттийа̄ вина̄ва паваттанти. йада̄ пана та̄ни чопетва̄ ка̄йавачӣдва̄ресу сиджджханти, тада̄ вин̃н̃аттийа̄ сахева паваттантӣти. етена имесам̣ тӣсупи два̄ресу паваттим̣ дӣпети. евам̣сантепи има̄ни манодва̄реева бахулам̣ паваттанти. ка̄йавачӣдва̄ресу пана аппакамева паваттантӣти вуттам̣ манасмим̣йеваба̄хуллавуттитоти. таттха манасмим̣ йева̄ти кусала̄ кусаладжаваначиттасан̇кха̄те манодва̄реева. етена пуримесупи ка̄йадва̄ре вачӣдва̄рети падесу евасаддасамбхаво дӣпито хоти. еван̃хи сати таттхапи два̄рена каммававаттха̄нам̣ сут̣т̣хутарам̣ упапаннам̣ хотӣти. итаратха̄ упалаккхан̣а̄дивасена аттхантарапасан̇гопи сийа̄ти. апича, идха евасаддена айам̣пи висесаттхо дӣпито хоти. па̄н̣авадха̄дӣсу хи вадха̄ми нам̣ авахара̄ми на нтиа̄дина̄ сам̣видха̄на̄ка̄рена паватта̄ четайитакрийа̄ева падха̄нам̣ хоти. са̄ча ка̄йавачӣпайогехи вина̄ насиджджхати. тасма̄ тесу ка̄йа вачӣ пайога̄ каммасиддхийа̄ екам̣ ан̇гам̣ хонти. там̣ сахаджа̄та̄ча абхиджджха̄дайо четана̄паккхика̄ева хутва̄ аббоха̄рикаттам̣ гаччханти. парабхан̣д̣а̄ бхиджджха̄йана̄дӣсу пана абхиджджха̄дӣнам̣ аттападха̄на̄нам̣ ка̄йавачӣдва̄ресу паватта̄нам̣пи ка̄йа вачӣпайога̄каммасиддхийа̄ ан̇гамева нахонти. татха̄ чинта̄паватти маттенева таттха каммасиддхито. ити имесу каммесу ка̄йа вачӣдва̄ра̄нам̣ саббенасаббам̣ ан̇габха̄вапат̣иккхипанаттхам̣ манасмим̣ йева̄ти ева гахан̣ам̣ идхева катанти дат̣т̣хаббам̣. тесу пана два̄ресу паваттиматта саббха̄вам̣ сандха̄йа ба̄хулласаддопи идха гахитоти.
[156] йам̣ пана вибха̄ванийам̣
‘‘вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пака читтасампайутта̄четтха абхиджджха̄дайо четана̄паккхика̄ва хонтӣти’’ вуттам̣. там̣ идха на йуджджати.
на хи вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакачиттасампайутта̄пи кевалам̣ манокамма киччависесена паваттама̄на̄ абхиджджха̄дайо четана̄паккхика̄ хонти. четана̄ева пана абхиджджха̄дипаккхика̄ хотӣти. [манокаммам̣]
151. еттха ча дасаннам̣пи имесам̣ каммапатха̄нам̣ пубба̄парачетана̄йо пат̣исандхиа̄кад̣д̣хане анекантикапаккхам̣ гата̄ти пат̣исамбхида̄ маггат̣ӣка̄йам̣ вутта̄. тасма̄ та̄пи имам̣ саттам̣ ма̄ресса̄ми имам̣ бхан̣д̣ам̣ адиннам̣ а̄дийисса̄мӣтиа̄дина̄ найена а̄дито пат̣т̣ха̄йа паватта̄ балавапаччайе ладдха̄ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣ханти. аладдха̄ на̄кад̣д̣хантӣти йутта̄. йа̄ни пана кусала̄кусала̄ни каммапатхабхедам̣ аппатта̄ни хонти. та̄ни ка̄йадва̄ре диссама̄на̄ни ка̄йакамма̄нина̄ма хонти. вачӣдва̄ре диссама̄на̄ни вачӣкамма̄нина̄ма. суддхе манодва̄ре диссама̄на̄ни манокамма̄нина̄ма̄ти ведитабба̄нӣти. досамӯлена̄ти досасан̇кха̄тамӯлена досамӯлакачиттена̄ти двидха̄ аттхо. таттха пуримо бйа̄па̄даваджджехи двӣхи йуджджати, паччхимо тӣхипи. лобхамӯлена̄ти еттха есанайо. таттха̄пити пуримо абхиджджха̄ваджджехи двӣхи йуджджати. паччхимо тӣхӣти. двӣхи мӯлехӣти када̄чи досамӯлена када̄чи лобхамӯлена̄ти евам̣ двӣхи мӯлехи самбхаванти. мохо пана саббаса̄дха̄ран̣атта̄ висесакаро на хотӣти идха на гахито.
[157] йам̣ пана вибха̄ванийам̣
‘‘нидхипа̄т̣хакапама̄н̣ато дут̣т̣ханиггахаттхам̣ парасантакам̣ харанта̄нам̣ ра̄джӯнам̣ бра̄хман̣а̄нан̃ча саббамидам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ра̄джӯхи диннам̣. тесам̣ пана саббадуббалабха̄вена ан̃н̃е бхун̃джанти. аттасантакамева бра̄хман̣а̄ парибхун̃джантӣти евама̄дӣни ватва̄ сакасан̃н̃а̄йа ева йам̣кин̃чи харанта̄нам̣ каммапхаласамбандха̄пава̄дӣнан̃ча мохамӯлена̄’’ти вуттам̣. там̣ идха на йуджджати.
сахаджа̄тамӯлан̃хи идха адхиппетам̣ аса̄дха̄ран̣абхӯтан̃ча. тесан̃ча татха̄харанта̄нам̣ харан̣ам̣ харан̣ака̄ле када̄чидосамӯлена када̄чи лобхамӯлена̄ти евам̣ двӣхи мӯлехи ева самбхаватӣти. йо пана мохо маха̄саммата̄дӣнам̣дхаммикара̄джӯнам̣ ка̄ле паваттам̣ пора̄н̣ака нидхисаттхам̣ тхапетва̄ паччха̄ адхаммика̄нам̣ра̄джӯнам̣ ка̄ле паваттесу йебхуййена адхаммикесу дхаммасаттха ра̄джасаттха сан̇кха̄тесу нидхипа̄т̣хесу дхаммикасан̃н̃ӣнам̣ ра̄джӯнам̣ уппанно. йоча ра̄джӯнам̣ абхисекака̄ле диннан̃н̃евасаман̣абра̄хман̣а̄нам̣тин̣акат̣т̣ходаканти вачанам̣ упа̄да̄йа саббамидам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ра̄джӯхи диннанти евам̣ сан̃н̃ӣнам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ уппанно. йоча наттхи суката дуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄коти евам̣ дит̣т̣хика̄нам̣ каммапхаласамбандха̄ пава̄дӣнам̣ уппанно. сосаббопи упаниссайамохо на̄ма хоти. со идха на̄дхиппето. итаратха̄ лобхо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа. досо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа. мохо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа̄ти вачанато саббепи акусалакамма патха̄ти мӯлака̄ева идха ваттабба̄ сийунти. евам̣панеттха ваттаббам̣ сийа̄, каммесуча каммапхалесуча сан̃джа̄такан̇кха̄нам̣ джана̄нам̣ кан̇кха̄ парийут̣т̣ха̄на читтенасахеватаданурӯпа̄ниадинна̄да̄на̄дӣни чатта̄рикамма̄ни каронта̄нам̣ та̄ни камма̄ни суддхена мохамӯлена джа̄йантӣти. еван̃хи сати парато вичикиччха̄ четана̄йа пат̣исандхиджанакесу гахан̣ам̣пи упапаннам̣ хотӣти. [акусалакаммам̣].
152. ка̄ма̄вачаракусалам̣пи ка̄йадва̄ре паваттам̣ ка̄йа камманти еттха две парийа̄йа̄ ведитабба̄. катхам̣, ваккхама̄несу хи пун̃н̃акрийаваттхӯсу йам̣кин̃чи пун̃н̃акрийаваттхум̣ ка̄йан̇гам̣ чопетва̄ паваттитам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. ва̄чан̇гам̣ чопетва̄ паваттитам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма. ка̄йан̇га ва̄чан̇га̄ни ачопетва̄ манодва̄реева паваттитам̣ манокаммам̣ на̄ма̄ти айамеко парийа̄йо. айам̣ пана меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу а̄вичева рахо ча. меттам̣ вачӣкаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу а̄вичева рахоча. меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу а̄вичева рахоча̄тича. саббам̣ ка̄йакаммам̣ н̃а̄н̣апуббан̇гамам̣ н̃а̄н̣а̄нупариваттам̣. саббам̣ вачӣкаммам̣ н̃а̄н̣апуббан̇гамам̣ н̃а̄н̣а̄нупариваттам̣. саббам̣ манокаммам̣ н̃а̄н̣апуббан̇гамам̣ н̃а̄н̣а̄нупариваттанти ча.
падаккхин̣ам̣ ка̄йакаммам̣, ва̄ча̄каммам̣ падаккхин̣ам̣;
падаккхин̣ам̣ манокаммам̣, пан̣ӣхите падаккхин̣е тича.
евама̄дӣсу суттападесу а̄гато. апича, ат̣т̣хаса̄линийам̣ сакала̄йа навакаммадва̄ракатха̄йа айаматтхо дӣпетаббо. таттха хи да̄намайам̣пи ка̄йавачӣ манокаммавасена тидха̄ вибхаттам̣. татха̄ сӣламайам̣ бха̄вана̄майан̃ча̄ти. йасмим̣ пана дуссилйе паваттама̄не ка̄йо апарисуддхо хоти. ка̄йасам̣варо бхиджджати. йам̣ пана кусалам̣ паваттама̄нам̣ тадан̇гапаха̄на̄дивасена там̣ дуссилйам̣ паджахитва̄ ка̄йадва̄рам̣ содхайама̄нам̣ ка̄йасам̣варам̣ пӯрайама̄нам̣ паваттати. там̣ ка̄йачопана рахитам̣пи ка̄йан̇га сам̣варан̣а киччатта̄ киччасӣсена ка̄йадва̄ре паваттам̣ ка̄йакаммам̣на̄ма. ка̄йасучаритантипи вуччати. еттхача там̣ дуссилйам̣ паджахитва̄ти йасмим̣ читте уппаджджама̄не па̄н̣агха̄та̄дикам̣ ка̄йадуссилйам̣ уппаджджеййа. тасса читтасса уппаджджитум̣ аппада̄навасена там̣ ка̄йадуссилйам̣ паджахитва̄. ка̄йадва̄рам̣ содха йама̄нанти йасмим̣ дуссилйе уппаджджама̄не ка̄йан̇гам̣ асуддхам̣ хоти. тасса уппаджджитум̣ аппада̄навасена ка̄йадва̄рам̣ содхайама̄нам̣. ка̄йасам̣варам̣ пӯрайама̄нанти сайам̣ ка̄йан̇гасам̣варан̣акиччасампа̄данена ка̄йасам̣варам̣ пӯрентанти аттхо. вачӣкаммепи есева найо. авайесам̣ пана саббам̣пи калйа̄н̣акаммам̣ тӣсу два̄ресу паваттам̣пи манодва̄рам̣ева содхайама̄нам̣ маносам̣варам̣ева пӯрайама̄нам̣ паваттатӣти манодва̄ре паваттам̣ манокаммам̣на̄ма. маносучаритантипи вуччати. айамеко парийа̄йо. айам̣ пана анекасатесу каммапатхасуттесу а̄гато. апича, ат̣т̣хаса̄линийам̣ сакала̄йа два̄ракатха̄ка айаматтхо дӣпетабботи. имесу пана двӣсу парийа̄йесу саттуса̄сане калйа̄н̣адхаммапӯран̣ам̣на̄ма йа̄вадева па̄падхаммапаха̄наттха̄йа ева хотӣти паччхимойева падха̄нанти ведитабботи. диййати етена̄ти да̄нам̣. ваттхупаричча̄гачетана̄. сӣлайатӣти сӣлам̣. ка̄йа вачӣкамма̄ни са̄ваджджа̄ни нӣва̄ретва̄ анаваджджа̄ни сусама̄хита̄ни катва̄ самма̄дахати тхапети, упариме кусаладхаммеча упадха̄рети. тесам̣ патит̣т̣ха̄ хутва̄ дха̄ретӣти аттхо. бха̄венти ета̄йа̄ти бха̄вана̄. адхикусаладхамме ануппаннева̄ уппа̄денти уппаннева̄ вад̣д̣хентӣти аттхо. апача̄йанти етена̄ти апача̄йанам̣. пӯдженти ка̄йава̄ча̄хи атта̄нам̣ нӣчавуттим̣ дассентӣти аттхо.
висесена а̄варанти уссуккам̣ а̄паджджантӣти бйа̄ват̣а̄нам̣ бха̄во каммам̣ва̄ веййа̄ваччам̣. паджджиттха̄ти патти. аттани ладдхапун̃н̃акот̣т̣ха̄сасса на̄мам̣. па̄пӣйатӣтива̄ патти. парехи анумодантехи ладдхаббасса пун̃н̃а̄нисандассетам̣ на̄мам̣. паттим̣ даданти етена̄ти паттида̄нам̣. тадева парехи диннам̣ анумоданти. са̄дхука̄рам̣ даданти етена̄ти патта̄нумоданам̣. дхаммам̣ сун̣анти етена̄ти дхаммасаванам̣. дхаммам̣ десенти ета̄йа̄ти дхаммадесана̄. аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄котиа̄дина̄ дасаваттхукам̣ самма̄дит̣т̣хим̣ уджум̣ каронти етена̄ти дит̣т̣хиджукаммам̣. сабба̄ни пана та̄ни пуненти читтасанта̄нам̣ содхенти етехӣти пун̃н̃а̄ни. пӯджанӣйабха̄вам̣ ниббаттентӣти пун̃н̃а̄нӣтипи ваданти. та̄ниева авассам̣ каттаббат̣т̣хена крийа̄нича̄ти пун̃н̃акрийа̄ни. та̄нийева сукхависеса̄нам̣ адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена ваттхӯнича̄ти пун̃н̃акрийаваттхӯнӣти. еттха екамекам̣ тивидхам̣ хоти пуримам̣ маджджхимам̣ паччхиманти. таттха да̄не та̄ва пат̣игга̄хакасса паричча̄гакаран̣ам̣ маджджхимам̣на̄ма. тато пуббе имина̄ паччайена да̄намайам̣ пун̃н̃ам̣ паваттайисса̄мӣти евам̣ паччайуппа̄данато пат̣т̣ха̄йа да̄нам̣ а̄раббха да̄нам̣ уддисса тӣсу два̄ресу паватта̄ кусалачетана̄ пуримам̣на̄ма. паччха̄ бха̄ге пана аттана̄ диннада̄нам̣ а̄раббха пунаппунам̣ аттаманачиттам̣ уппа̄дентасса паватта̄ кусалачетана̄ паччхимам̣на̄мам̣. саббам̣пи четам̣ акусале вуттанайена балавапаччайе ладдха̄ пат̣исандхим̣ дети. аладдха̄ на детӣти ведитаббам̣.
пуна хӣна маджджхимапан̣ӣтавасена тивидхам̣ хоти. таттха хӣнена чхандена читтена вӣрийена вӣмам̣са̄йава̄ паваттитам̣ хӣнам̣, маджджхимена чханда̄дина̄ паваттитам̣ маджджхимам̣, пан̣ӣтена пан̣ӣтам̣. йасака̄мата̄йава̄ паваттитам̣ хӣнам̣. пун̃н̃апхалака̄мата̄йава̄ паваттитам̣ маджджхимам̣. каттаббаме виданти арийабха̄вам̣ нисса̄йа паваттитам̣ пан̣ӣтам̣. аттуккам̣сана паравамбхана̄дӣхи упаккилит̣т̣хам̣ва̄ хӣнам̣. анупаккилит̣т̣хам̣ локийасукхабха̄гита̄йа паваттитам̣ маджджхимам̣. маггапхаласукхабха̄гита̄йа паваттитам̣ пан̣ӣтам̣. тан̣ха̄васенава̄ бхавабхогаттха̄йа паваттитам̣ хӣнам̣. аттано вимоккхаттха̄йа паваттитам̣ маджджхимам̣. саббасаттавимоккхаттха̄йа паваттитам̣ па̄рамита̄да̄нам̣ пан̣ӣтанти айаматтхо висуддхимагге сӣланиддесам̣ нисса̄йа ведитабботи. йатха̄ четтха, евам̣ сесесупийатха̄ самбхавам̣ тикадвайам̣ вибхаджитва̄ ваттаббанти. таттха сӣлам̣ на̄мабхиккхусӣлам̣, бхиккхунисӣлам̣, са̄ман̣ерасӣлам̣, гахат̣т̣хасӣланти чатуббидхам̣ хоти. таттха пурима̄нам̣ двиннам̣ сама̄да̄накиччам̣ каммава̄ча̄йа сиддхам̣хоти. антимаваттхуаджджха̄панненава̄ сиккха̄паччаккха̄ненава̄ каммава̄ча̄йа бхинна̄йа саббам̣ сама̄да̄нам̣ бхиннам̣ хоти. сабба̄ни упасампанна сӣла̄ни бхинна̄ни хонти. тада̄ бхиккхупат̣ин̃н̃ам̣ авиджахитва̄ т̣хито дуссӣлона̄ма хоти. тхапетва̄пана антимаваттхум̣ ан̃н̃асиккха̄ пада̄ни вӣтиккамантасса йам̣ вӣтиккамати. тасмим̣йева сам̣варабхедо хоти. на сама̄да̄на бхедо. на хи там̣ пуна каммава̄ча̄йа сама̄да̄таббанти аттхӣти. пат̣икаммам̣ каронтасса пана сам̣варо па̄катико хоти. сан̃чичча вӣтиккамантова̄ пат̣икаммам̣ акаронтова̄ аладжджӣна̄ма хоти. на дуссӣлоти. есанайо са̄ман̣ерасӣлепи. таттха пана саран̣агаманенева сама̄да̄нам̣сиддхам̣ хоти. лин̇гана̄санан̇гам̣ катва̄ саран̣агамане бхинне саббам̣ сама̄да̄нам̣ бхиджджати. итаресу пана йам̣ вӣтиккамати, тасмим̣йева сам̣варабхедо хотӣти ведитаббам̣.
гахат̣т̣хасӣле пана пакати гахат̣т̣ха̄нам̣ гахан̣авасенева сама̄да̄нам̣ сиддхам̣ хоти. тасма̄ екатоган̣ханте сабба̄ни сама̄динна̄ни хонти. екасмим̣ча бхинне сабба̄ни бхинна̄ни хонти. сабба̄ни пуна сама̄да̄табба̄ни. висум̣ висум̣ ган̣ханте пана йам̣ вӣтиккамати, етадевабхиджджати. тадева пуна сама̄да̄таббам̣ хотӣти. париччхиннака̄ла̄ тиккамане пана саббам̣ сама̄да̄нам̣ вӯпасамматийева. дуссӣлабха̄во панеттха пан̃чаннам̣ ниччасӣла̄нам̣ бхедена ведитаббо. ничча̄ниччесу пана йам̣ ниччамева ват̣т̣ати. аниччам̣ нават̣т̣ати са̄ваджджам̣ хоти. там̣ ниччасӣлам̣ на̄ма. йам̣ пана ниччам̣пи ват̣т̣ати. махантам̣ пун̃н̃а̄бхисандам̣ хоти. аниччам̣пи ват̣т̣ати са̄ваджджам̣ на хоти. там̣ аниччасӣлам̣на̄ма. таттха бхиккху бха̄ве т̣хитасса бхиккхусӣлам̣ са̄ман̣ерабха̄ве т̣хитасса са̄ман̣ерасӣлам̣ пакатигахат̣т̣ха̄нам̣пан̃часӣлам̣ паббаджитасан̇кхепагата̄нам̣ упа̄сака̄нам̣ та̄пасапарибба̄джака̄нан̃ча дасасӣлам̣ ниччасӣлам̣на̄ма. тесан̃хи там̣ там̣ йатха̄сакам̣ сӣлам̣ ниччам̣ суддхам̣ катва̄ раккхитумева ват̣т̣ати. араккханта̄нам̣ бхиккхубха̄ва̄дико са̄ваджджо хоти асуддхо. касма̄, аттано анурӯпасса а̄ча̄расса випаттито. пакатигахат̣т̣ха̄нам̣ пана ат̣т̣хан̇гупосатхасӣлам̣ аниччасӣлам̣на̄ма. тан̃хи тесам̣ вуттанайена ниччам̣пи ват̣т̣ати. аниччам̣пи ват̣т̣ати. татха̄ дасасӣлан̃ча. тан̃хи пакати гахат̣т̣ха̄нам̣ аниччасӣламева хоти. гихиниваттхам̣ паха̄йа ка̄са̄йаваттхадха̄ран̣ена паббаджитасан̇кхепагата̄нам̣ ева ниччасӣлам̣. йатха̄ хи пакатиманусса̄нам̣ пан̃часӣлам̣ сама̄диннам̣пи асама̄диннам̣пи ниччам̣ раккхитумева ват̣т̣ати. вӣтиккамитум̣ нават̣т̣ати. татха̄ паббаджитавесадха̄рӣнам̣ дасасӣлам̣ сама̄диннам̣пи асама̄диннам̣пи ниччам̣ раккхитумева ват̣т̣ати. вӣтиккамитум̣ нават̣т̣ати. весадха̄ран̣ена саха сиддхатта̄ти.
упари вуччама̄на̄ саматхавипассана̄васена дувидха̄ бха̄вана̄ бха̄вана̄на̄ма. са̄ идха аппанам̣ апатта̄ва адхиппета̄. дхаммавинайапари йаттийа̄ саха анаваджджакаммасиппавиджджа̄т̣ха̄несу паричайакаран̣а четана̄пи еттхева сан̇гайхати. ратанаттайе пана ма̄та̄питӯсу куледжет̣т̣хесу а̄чарийесу дхаммикасаман̣абра̄хман̣есу ан̃н̃есуча гун̣авайавуддхесу йатха̄рахам̣ паччут̣т̣ха̄нам̣ ванданам̣ ан̃джаликаран̣ам̣ са̄мичикаран̣ам̣ ваттапат̣иваттакаран̣анти евама̄дисаббам̣ апача̄йанам̣на̄ма. тесан̃н̃ева ан̃н̃есан̃ча а̄гантукагамикааддхика̄нам̣ гила̄на̄нам̣ джин̣н̣а̄нам̣ кичча каран̣ӣйесу сабрахмача̄рӣнам̣ чӣваракамма̄дӣсу паресам̣ там̣там̣пун̃н̃а каммесуча парисуддхена хитапхаран̣ачиттена аттанокиччесу вийа ка̄йава̄ча̄хи ва̄йа̄макаран̣ам̣ веййа̄ваччам̣на̄ма. аттана̄ катасса йассакассачи пун̃н̃асса парехи са̄дха̄ран̣акаран̣ам̣ паттида̄нам̣на̄ма. парехи динна̄йа паттийа̄ анумоданам̣ аттаманата̄паведанам̣ патта̄ нумоданам̣на̄ма. адиннасса пун̃н̃асса анумоданам̣ пана анумоданамева хоти. на патта̄нумоданам̣. паттийа̄ева абха̄вато. паттича дувидха̄ уддисика̄ ануддисика̄ти. таттха атта̄нам̣ уддисикам̣ анумодантассева дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ джа̄танти ведитаббам̣. идам̣ пана двайам̣ да̄напун̃н̃есуева висесато па̄кат̣ам̣. тан̃хи уддисакам̣ катва̄ девата̄нам̣ва̄ парадаттупаджӣвипета̄нам̣ва̄ вема̄никапета̄нам̣ва̄ винипа̄тика̄сура̄нам̣ва̄ диннам̣ анумодитан̃ча тесам̣ тан̇кхан̣еева дит̣т̣хадхамма веданӣйам̣ джа̄танти. аттхахита пат̣исам̣йутта̄йа дхаммакатха̄йа йонисо манасика̄ре т̣хатва̄ саванан̃ча катханан̃ча дхаммасаванам̣ дхамма десана̄чана̄ма. нираваджджакаммасиппавиджджа̄т̣ха̄на̄нам̣ саванакатханачетана̄ча еттхевасан̇гайханти.
наттхи диннам̣ наттхийит̣т̣хантиа̄динайапаватта̄йа дасаваттхука̄йа миччха̄ дит̣т̣хийа̄ва̄ иссаранимма̄на̄дидит̣т̣хийа̄ва̄ дит̣т̣хаман̇гала̄дидит̣т̣хийа̄ва̄ висуддхам̣ катва̄ техи техи ваттхӯхива̄ йуттӣхива̄ ка̄ран̣ехива̄ каммасаката̄ н̃а̄н̣асан̇кха̄та̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ вода̄накаран̣ам̣ дит̣т̣худжукаммам̣на̄ма̄ти. йаттха пана тивидхамева пун̃н̃акрийаваттху а̄гатам̣. таттха паттида̄на̄нумодана̄ни да̄не сан̇гайханти. исса̄маччхера̄нам̣ пат̣ипаккхабха̄вена там̣ сабха̄ватта̄. апача̄йанавеййа̄вачча̄ни сӣле сан̇гайханти. тесам̣ ча̄ритта сӣлатта̄. сеса̄ни тӣн̣и бха̄вана̄майе сан̇гайханти. там̣ сабха̄ватта̄. каммат̣т̣ха̄навинимутто дхаммона̄ма наттхӣти хи вуттам̣. дит̣т̣худжукамман̃ча н̃а̄н̣а вад̣д̣ханамева̄ти. тӣсвевава̄ етам̣ сан̇гайхати. дит̣т̣худжукаммам̣ саббесам̣ нийама лаккхан̣антити ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. сатийева хи каммасаката̄н̃а̄н̣е да̄на̄дӣни тӣн̣и сампаджджантӣти. манокаммамева̄ти манасмим̣ева каммапатха киччасиддхито манокаммам̣ева.
[158] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакатта̄ бха̄вена ка̄йа два̄ра̄дӣсу аппаваттанатоти’’ вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
на хи вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакам̣ абхин̃н̃а̄кусалам̣ ка̄йадва̄ра̄дӣсу паваттама̄нам̣пи ка̄йавачӣкаммасан̇кхйам̣ гаччхати, ка̄йава̄ча̄нам̣ каммапатха ан̇габха̄ва̄самбхаватоти. тан̃ча бха̄вана̄майанти да̄насӣлавасена аппаваттанато. кевалам̣ бха̄вана̄каммависесатта̄ тан̃ча махаггата кусалам̣ бха̄вана̄камма мева хоти. йам̣ пана пат̣исамбхида̄ магге патхамаджджха̄нена нӣваран̣а̄нам̣. дутӣйена витаккавича̄ра̄нам̣. татӣйена пӣтийа̄. чатуттхена сукхадуккха̄нам̣ паха̄нам̣ сӣлам̣. вераман̣и сӣлам̣. четана̄ сӣлам̣. сам̣варо сӣлам̣. авӣтиккамо сӣланти вуттам̣. там̣ парийа̄йена вуттанти ведитаббам̣. аппана̄паттанти бха̄вана̄ балена а̄рамман̣е анупависитва̄ ачалат̣т̣хитибха̄вена паваттанато аппана̄паттам̣ каммам̣ хоти.
[159] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘пуббабха̄гапаватта̄нам̣ ка̄ма̄вачарабха̄ватоти’’ ка̄ран̣ам̣ вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
на хи тесам̣ ка̄ма̄вачарата̄маттам̣ аппана̄паттийа̄ ка̄ран̣ам̣ хотӣти. джха̄нан̇габхедена̄ти вуттам̣. джха̄набхедена̄ти пана ваттаббам̣. джха̄нан̇габхедена̄тива̄ джха̄нан̇гасамуда̄йабхедена̄ти аттхо, джха̄набхедена иччева вуттам̣ хоти. кусалакаммам̣
153. еттха̄ти етасмим̣ па̄кат̣т̣ха̄начатукке. уддхаччарахитанти уддхаччасахагатачетана̄ваджджитам̣. касма̄ пана уддхаччачетана̄ идха паджджита̄ти. пат̣исандхиана̄кад̣д̣ханато. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че. дхаммасан̇гахе дассанена паха̄таббесу там̣ аватва̄ бха̄вана̄йа паха̄таббесу ева вуттатта̄. йатха̄ха-чатта̄ро дит̣т̣хигатасампайуттачиттуппа̄да̄ вичикиччха̄сахагато читтуппа̄до, име дхамма̄ дассанена паха̄табба̄тича, уддхаччасахагато читтуппа̄до, имедхамма̄ бха̄вана̄йапаха̄ табба̄тича, сеса̄ пана чатта̄ро дит̣т̣хигатавиппайуттачиттуппа̄да̄ две пат̣игхасампайуттачиттуппа̄да̄ча сийа̄ дассаненапаха̄табба̄ сийа̄ бха̄вана̄йа паха̄табба̄ти таттха вутта̄. катхан̃ча вин̃н̃а̄йати. йо дассаненапаха̄таббесу на вутто, со акусаладхаммо пат̣исандхим̣ на̄кад̣д̣хатӣти. пат̣т̣ха̄не дассаненапаха̄таббадхаммесуева на̄на̄ккхан̣ика каммапаччайасса уддхат̣атта̄ итараттха тасса ануддхат̣атта̄ти. йатха̄ха-сахаджа̄та̄ дассаненапаха̄табба̄ четана̄ сампайуттака̄нам̣ дхамма̄нам̣ читтасамут̣т̣ха̄на̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ каммапаччайенапаччайо. на̄на̄ккхан̣ика̄ дассанена паха̄табба̄ четана̄ випа̄ка̄нам̣ кхандха̄нам̣ кат̣атта̄ча рӯпа̄нам̣ каммапаччайена паччайотича сахаджа̄та̄ бха̄вана̄йа паха̄табба̄ четана̄сампайуттака̄нам̣дхамма̄нам̣ читта̄самут̣т̣ха̄на̄нан̃чарӯпа̄нам̣ каммапаччайена паччайотича. нача на̄на̄ккхан̣ика каммапаччайасаттийа̄ вина̄ випа̄куппа̄данам̣на̄ма аттхӣти. йадиевам̣ са̄ паваттивипа̄кам̣пи наджанетӣти сакка̄ ваттунтиче.на. пат̣исамбхида̄вибхан̇ге тасса̄ випа̄касса уддхат̣атта̄. йатха̄ха-катаме дхамма̄ акусала̄. йасмим̣ самайе акусалам̣ читтам̣ уппаннам̣ хоти упеккха̄сахагатам̣ уддхаччасампайуттам̣ рӯпа̄рамман̣ам̣ва̄.ла. име дхамма̄ акусала̄. имесу дхаммесу н̃а̄н̣ам̣ дхаммапат̣исамбхида̄. тесам̣ випа̄ке н̃а̄н̣ам̣ аттхапат̣исамбхида̄ти. тена̄ха паваттийам̣ пана саббам̣пи два̄дасавидхантиа̄ди.
[160] йам̣ пана вибха̄ванийам̣
‘‘адхимоккхавирахена саббадуббалам̣пи вичикиччха̄сахагатам̣ пат̣исандхим̣ а̄кад̣д̣хати. адхимоккхасампайогена тато балавантам̣пи уддхаччасахагатам̣ на̄кад̣д̣хатӣти’’ вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
на хи адхимоккхавирахаматтена вичикиччха̄сахагатам̣ саббадуббалантича адхимоккхасампайогаматтена уддхаччасахагатам̣ тато балавантантича сакка̄ ваттум̣. саттхари кан̇кхати дхамме кан̇кхатӣти евама̄дина̄ найена вутта̄йа вичикиччха̄йа аттано висайе маха̄хаттхина̄гасса вийа балаватаратта̄ ативийа ка̄л̣акадхамматта̄ча̄ти. татха̄ хиса̄ екантена дассаненапаха̄таббесу падха̄набха̄вена вутта̄. татойевача пат̣исандхиа̄кад̣д̣ханам̣пи тасса̄ вин̃н̃а̄таббам̣ хотӣти. сабха̄вавируддхатта̄йева пана вичикиччха̄сахагатам̣ адхимоккхарахитам̣ хотӣти йуттам̣. тасма̄ уддхаччасахагатамева саббадуббаланти ведитаббам̣. саббаттха̄пӣти сугатидуггативасена саббасмим̣пи. йатха̄раханти тесу локесу ладдхаваттхудва̄ра̄нурӯпам̣. випаччатӣти випа̄чети випаккабха̄вам̣ а̄па̄дети. саббам̣пива̄два̄дасавидхам̣ акусалакаммам̣ сатта̄ кусалапа̄ка̄ни хутва̄ випаччати, випаккабха̄вам̣ гаччхатӣти аттхо.
йасма̄ кусалакамма̄ни апа̄йабхӯмийам̣пи паваттийам̣ маха̄сампаттийо самут̣т̣ха̄петва̄ махиддхика̄нам̣ на̄гасупан̣н̣а̄дӣнам̣ санта̄не сайамева аттановипа̄касса ока̄сам̣ катва̄ сукхавипа̄кам̣ джанайанти. ан̃н̃есам̣пи а̄па̄йика̄нам̣ тена тена ка̄ран̣ена ит̣т̣ха̄рамман̣а сама̄йоге сати аттано випа̄касса ока̄сам̣ лабхитва̄ сукхавипа̄кам̣ джанайанти. тасма̄ татха̄паваттийан̃ча̄тиа̄ди ма̄ха. на хи та̄ни сукхавипа̄ка̄ни акусакаммасса випа̄ка̄ни бхавитум̣ араханти. вуттен̃хетам̣ вибхан̇ге ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄со, йам̣ ка̄йадуччаритасса ит̣т̣хо канто мана̄по випа̄ко ниббаттеййа̄тиа̄ди. таттха маха̄випа̄ка̄ни сугати ка̄малоке ахетука̄ни ат̣т̣хапи саббасмим̣ ка̄малоке тесуча пан̃чачаккхувин̃н̃а̄н̣а сотавин̃н̃а̄н̣а сампат̣иччхана сантӣран̣а йугал̣а̄ни рӯпалоке випаччатӣти вуттам̣ йатха̄рахам̣ випаччатӣти. рӯпа̄вачара кусалан̃хи каммасамут̣т̣ха̄нарӯпа̄ни джанайантам̣пи сайам̣ випаччама̄нам̣ а̄рамман̣антаре ан̃н̃абхӯмика випа̄кабха̄вена навипаччати. ка̄мавира̄габха̄вана̄бха̄вена пана аппана̄патта камма висесатта̄ ка̄матан̣ха̄йа ависайабхӯте нимитта̄ рамман̣е аттана̄ саббасо садисена махаггатабха̄вапаттена рӯпа випа̄кабха̄венева випаччати. тасма̄ рӯпалокепи та̄ни пан̃чавипа̄ка̄ни ка̄ма̄вачаракусалассева̄ти ведитабба̄нӣти. двӣсу каммасса випаччанат̣т̣ха̄несу пат̣исандхина̄ма махантам̣т̣ха̄нам̣ хоти. тасма̄ тада̄ випаччантам̣ каммам̣ аттано са̄маттхийа̄нурӯпам̣ на̄тихӣнам̣ випа̄кам̣ джанетум̣ саккоти. паваттийам̣ пана на̄на̄т̣ха̄несу на̄на̄киччехи випаччати. тасма̄ тада̄ випаччантам̣ каммам̣ аттано са̄маттхийа̄нурӯпам̣ випаччетум̣ насаккоти. пан̃чавин̃н̃а̄н̣ат̣т̣ха̄на̄дӣсу париттакесу випаччама̄нам̣ т̣ха̄на̄ нурӯпам̣ випаччати. тада̄рамман̣ат̣т̣ха̄не випаччама̄нам̣ йебхуййена джавана̄ нурӯпам̣ випаччати. тасма̄ сол̣асакамагго два̄дасакамагго ахету кат̣т̣хаканти евам̣екекасса каммасса випа̄каппабхедо паваттотитам̣ пабхедам̣дассетум̣ таттха̄пӣтиа̄дима̄ха.
кусалам̣ дувидхам̣ сампаджа̄накатам̣ асампаджа̄накатанти. таттха камма̄ йӯханака̄ле антамасо хет̣т̣ха̄ вуттам̣ дит̣т̣худжукамман̃а̄н̣ам̣пи сут̣т̣ху йоджетва̄ катам̣ сампаджа̄накатам̣на̄ма. йатха̄ха-камман̃ча каммапхалан̃ча саддахитва̄ катам̣ сампаджа̄накатам̣ на̄ма̄ти. дит̣т̣худжукамман̃а̄н̣а маттам̣пи айоджетва̄ там̣ асампаджа̄накатам̣ на̄ма. йатха̄ха-каммам̣пи каммапхалампи аджа̄нитва̄ катам̣ асампаджа̄накатам̣ на̄ма̄ти. таттха сампаджа̄накатам̣ тихетукам̣ хоти. асампаджа̄накатам̣ духетукам̣. йатха̄ха-сампаджа̄накаран̣ам̣ пана чатун̃а̄н̣асампайуттехи хоти. асампаджа̄на каран̣ам̣ чатӯхи н̃а̄н̣авиппайуттехӣти. таттха екамекам̣ уккат̣т̣хам̣ омаканти дувидхам̣ хоти. таттха кусаласамайе парийут̣т̣хите нӣваран̣адхаммева̄ аттуккам̣сана паравамбхана̄дике па̄падхаммева̄ сут̣т̣ху содхетва̄ катам̣ уккат̣т̣хам̣ на̄ма. асодхетва̄ катам̣ техивокин̣н̣ам̣ омакам̣на̄ма. апича, йам̣ катва̄ паччха̄ ла̄бха̄ вата ме. нача вата ме ала̄бха̄. суладдхам̣ вата ме. нача вата ме дулладдхам̣. йасса ме ӣдисам̣ пун̃н̃ам̣ пасутанти евам̣ пунаппунам̣ анумодитам̣. там̣ уккат̣т̣хам̣. йам̣ катва̄ паччха̄ йенакеначи ка̄ран̣ена дут̣т̣хукатам̣ майа̄ти виппат̣иса̄ро уппаджджати. там̣омакам̣. евам̣ чатуббидхасса каммасса васена чатуббидхам̣ випа̄ка кот̣т̣ха̄сам̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ татха̄пӣтиа̄ди ма̄ха. таттха̄пӣти тасмим̣ ка̄ма̄вачаракусалепи. тихетукамуккат̣т̣ханти уккат̣т̣хабхӯтам̣ пан̣ӣтабхӯтам̣ чатуббидхам̣ тихетукам̣. тихетукапат̣исандхинти чатуббидхам̣ тихетука пат̣исандхивипа̄кам̣. еттхача екачетана̄ екамева пат̣исандхим̣ дети. паваттивипа̄кам̣ пана асан̇кхйеййесупи бхавесу детийева. еттха сийа̄ –
екапуппхам̣ йаджитва̄на, сахассакаппакот̣ийо;
девесуча мануссесу, сесена париниббутоти хи вуттам̣.
тасма̄ ека̄ четана̄ екамева пат̣исандхим̣ детӣти идам̣ на йуджджатӣти. на на йуджджати. пубба̄парачетана̄хи саддхим̣ сахассакаппа кот̣и парима̄н̣асса ваттаббатта̄. читтан̃хина̄ма екаччхараккхан̣епи анекасата сахасса кот̣исан̇кхам̣ уппаджджати. таточиратарека̄леваттаббамева наттхӣти. сахасса каппакот̣ийоти ча сахассаа̄йукаппакот̣ийо сахасса аттабха̄вакот̣ийоти неттиат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. пубба̄парачетана̄нан̃ча пат̣исандхида̄набха̄во косаласам̣йуттакена дӣпетаббо. екапин̣д̣апа̄тада̄насмим̣хи ека̄четана̄две пат̣исандхийо на дети. пуббапаччхимачетана̄васена саттаккхаттум̣ сагге саттаккхаттум̣ сет̣т̣хикуле ниббаттоти хи сам̣йуттат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. тихету кам̣пи каммам̣ пат̣ипаккхехи абхибхуййама̄нам̣ вихатаса̄маттхийам̣ хутва̄ тихетукавипа̄кам̣ джанетум̣ на саккоти. нача там̣ атидуббалам̣пи сама̄нам̣ косалласан̇кха̄тена н̃а̄н̣ена йуттатта̄ атибйа̄мул̣хапаччайа бхӯхам̣ джаччандха̄дивипаттисахитам̣ ахетукавипа̄кам̣ джанетӣти вуттам̣ тихетукамомакантиа̄ди. два̄дасавипа̄ка̄нивипаччати. айам̣ два̄да сакамаггона̄ма ахетукавипа̄ка̄нева випаччати. идам̣ ахету кат̣т̣хакам̣на̄ма. евам̣ типит̣акачӯл̣ана̄гаттхерава̄давасена випа̄каппаваттим̣ дассетва̄ ида̄ни морава̄пива̄си маха̄даттаттхерава̄дам̣ дассетум̣ га̄тхама̄ха. со хи тхеровипа̄ка̄нам̣ асан̇кха̄риката̄ сасан̇кха̄риката̄ча каммавасенева сиддха̄пи катва̄ асан̇кха̄рам̣ каммам̣ сасан̇кха̄равипа̄ка̄ни на паччати. сасан̇кха̄рам̣каммам̣ асан̇кха̄равипа̄ка̄ни наваччатӣти вадати.
йатха̄ мукханимиттам̣ на̄ма мукхе саннисинне саннисӣдати. чаланте чалати. евам̣ пайогена аса̄дханӣйа̄нам̣ випа̄ка̄нам̣ тиккхамандата̄ висесабхӯто сан̇кха̄рабхедо каммавасенева ваттаббо. на пайогавасена. итаратха̄ каммависесена тиккхамандаджа̄та̄нам̣ тесам̣ саннихитапаччайаматтена мандатиккхата̄паттина̄ма сийа̄ти. ахету кавипа̄ка̄нам̣ пана паридуббалатта̄ апарибйаттова тиккхамандата̄ висесоти убхайакамманиббаттанти адхиппа̄йо. йасма̄ пана тесам̣ сасан̇кха̄ра̄сан̇кха̄рабха̄во пат̣исандхивасенава̄ тада̄рамман̣авасенава̄ уппаттика̄ле пуббапайогасан̇кха̄тасса паччайависесасса бха̄ва̄бха̄вена ваттум̣ йутто. на камма̄гаманавасена, на хи каммабхаве сан̇кха̄ро бхавантаре випа̄ка̄ни висесетум̣ йутто. тасма̄ имам̣ ва̄дам̣ кечива̄дам̣на̄ма каронто кечана̄ти а̄ха.
имасмим̣ кечива̄де асан̇кха̄рикакамме сасан̇кха̄рика випа̄ка̄ни сасан̇кха̄рикакаммеча асан̇кха̄рикавипа̄ка̄ни ваджджетва̄ чатӯсу тихе тукуккат̣т̣хесу каммесу асан̇кха̄рикадвайе випа̄ка̄ни пат̣исандхийам̣ две, паваттийам̣ два̄даса. сасан̇кха̄рикадвайе пат̣исандхийам̣ две, паваттийам̣ два̄даса. чатӯсу двихетукомакакаммесу асан̇кха̄рикадвайе пат̣исандхийам̣ две, паваттийам̣ даса. сасан̇кха̄рикадвайе пат̣исандхийам̣ две, паваттийам̣ даса. татха̄ чатӯсу двихетукуккат̣т̣хесу. чатӯсу двихетукомакесу пана пат̣исандхийам̣ екам̣ ахетукам̣ паваттийам̣ ат̣т̣хаахетука̄нӣти евам̣ випа̄ка̄нам̣ две два̄дасакамагга̄ чатта̄ро дасакамагга̄ екам̣ ахетукат̣т̣хакан̃ча хонти, там̣саббам̣ сан̇гахетва̄ дассетум̣ тесанти га̄тхама̄ха.
тесанти тесам̣ кесан̃чи тхера̄нам̣ ва̄де. ат̣т̣хаса̄линийам̣ пана тихетукена каммена пат̣исандхитихетука̄ва хоти. на духетука̄ начаахетука̄. духетукена каммена пат̣исандхи духетука̄пи хоти ахетука̄пи. тихетука̄ пана нахотӣти евам̣ паватто маха̄дхаммараккхитаттхерава̄допи а̄гато. таттха йатха̄ духетукена хӣнена каммена ахетука̄ пат̣исандхи авассам̣ иччхитабба̄ хоти. татха̄ тихетукенапи хӣнена каммена духетука̄пи пат̣исандхи авассам̣ иччхитабба̄йева̄ти катва̄ идха айам̣ва̄до тхерена на гахитоти ведитаббо. пат̣исамбхида̄магге пана-гатисампаттийа̄ н̃а̄н̣асампайутте ат̣т̣ханнам̣ хетӯнам̣ паччайа̄ упапатти хоти. кусаласса каммасса джаванаккхан̣е тайо хетӯ кусала̄. никантиккхан̣е две хетӯ кусала̄. пат̣исандхиккхан̣е тайо хетӯ абйа̄ката̄тича гати сампаттийа̄ н̃а̄н̣а виппайутте чханнам̣ хетӯнам̣ паччайа̄ упапатти хохи. кусаласса каммасса джаванаккхан̣е две хетӯ кусала̄. никантиккхан̣е две хетӯ акусала̄. пат̣исандхиккхан̣е две хетӯ абйа̄ката̄тича евам̣ тихетукена каммена пат̣исандхи тихетука̄ва вутта̄. двихетукена каммена двихетука̄ва. на пана гатисампаттийа̄ н̃а̄н̣авиппайутте саттаннам̣ хетӯнам̣ паччайа̄тиа̄дина̄ тихетукена каммена двихетука̄ пат̣исандхи вутта̄. нача чатуннам̣ хетӯнам̣ паччайа̄тиа̄дина̄ двихетукена каммена ахетука̄ пат̣исандхӣти.
таттха пана тӣсу кхан̣есу сахаджа̄та хетӯнам̣ васена хету мӯлакова айам̣ десана̄ва̄роти катва̄ анока̄сата̄йа ахетукапат̣исандхи таттха навутта̄. на пана алаббхама̄ната̄йа. двихетука пат̣исандхи пана анока̄са̄йева нахоти. алаббха ма̄натта̄йева са̄ навутта̄ти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. тасма̄ йуттито па̄л̣ийева балаватара̄ти катва̄ маха̄дхаммараккхитаттхерава̄дова па̄л̣ийа̄ саметӣти пат̣исамбхида̄маггат̣т̣хакатха̄йам̣ вутто. т̣ӣка̄ка̄ра̄ пана каммасариккхака випа̄кадассанаттхам̣ са̄васеса па̄т̣хова маха̄тхерена вуттоти иччханти. еван̃ча катва̄ ат̣т̣хаса̄линийам̣пи типит̣акачӯл̣ана̄гаттхерава̄дова пама̄н̣ам̣ катва̄ вуттоти.
вибха̄ванийам̣ ида̄ни ека̄йа четана̄йа два̄дасавипа̄ка̄ни еттхева дасакамаггопи ахетукат̣т̣хакампити а̄гатасса морава̄пива̄си маха̄дхаммараккхитаттхерасса̄ти па̄т̣хо.
морава̄пива̄симаха̄даттаттхерасса̄ти пана ваттаббо. маха̄дхамма раккхитаттхерава̄допи пана еттха екадесена сан̇гахитойева. тасмим̣пи хи асан̇кха̄рикам̣ каммам̣ асан̇кха̄рикавипа̄камева дети. но сасан̇кха̄рикам̣. сасан̇кха̄рикам̣ каммам̣ сасан̇кха̄рикавипа̄камева дети. но асан̇кха̄риканти а̄гатамева̄ти. [ка̄ма̄вачаракаммам̣]
154. рӯпа̄вачаракамме париттанти дувидхам̣ париттам̣ апагун̣ата̄ йава̄ хӣната̄йава̄. таттха йам̣ пан̣ӣтехи чханда̄дӣхи йуттам̣пи абха̄витам̣ хоти пат̣иладдхаматтам̣, там̣ апагун̣ата̄йа париттам̣на̄ма. йам̣ сандха̄йа йам̣ апагун̣ам̣ хоти, упари джха̄насса паччайо бхавитум̣ на саккоти, идам̣ париттам̣на̄ма̄ти ат̣т̣хаса̄линийам̣ вуттам̣. йам̣ пана субха̄витам̣пи сама̄нам̣ хӣнехи чханда̄дӣхи йуттам̣ хоти. там̣ хӣната̄йа париттам̣на̄ма. йам̣ сандха̄йа йасса а̄йӯханаккхан̣е чхандова̄ хӣно хоти. вӣрийам̣ва̄, читтам̣ва̄, вӣмам̣са̄ва̄, там̣ хӣнам̣на̄ма̄ти таттхева вуттам̣. маджджхимам̣пи дувидхам̣. таттха на̄типагун̣а та̄йа маджджхимам̣ сандха̄йа на̄тисубха̄вито маджджхимоти висуддхимагге вуттам̣. маджджхимехи чханда̄дӣхи йуттата̄йа маджджхимам̣ сандха̄йа йасса а̄йӯханаккхан̣е те дхамма̄ маджджхима̄ хонти. там̣ маджджхиманти ат̣т̣ха са̄линийам̣ вуттам̣. пан̣ӣтам̣пи дувидхам̣. таттха атипагун̣ата̄йа пан̣ӣтам̣ сандха̄йа субха̄вито васиппатто пан̣ӣтоти висуддхимагге вуттам̣. пан̣ӣтехи пана чханда̄дӣхи йуттата̄йа пан̣ӣтам̣ сандха̄йа йасса а̄йӯханаккхан̣е те дхамма̄ пан̣ӣта̄ хонти. там̣ пан̣ӣтанти ат̣т̣хаса̄линийам̣ вуттам̣. таттха йа̄ни апагун̣ата̄ди васена паритта̄дӣни вутта̄ни, та̄ни идха на̄дхиппета̄ни. йа̄ни пана хӣна̄дӣхи чханда̄дӣхи йуттата̄йа паритта̄дӣни вутта̄ни, та̄нева идха̄дхиппета̄ни. има̄нева хи тивидха̄су бхӯмӣсу тивидхам̣ брахмупапаттибхедам̣ са̄дхентӣти. иттхӣнам̣ джха̄несу васӣпатта̄нам̣пи чханда̄дӣнам̣ апан̣ӣтата̄йа маха̄брахмесу ануппаджджанан̃четтха са̄дхакам̣. теневача ат̣т̣хакатха̄йам̣ чханда̄дивасена сиддха̄ни хӣна маджджхима пан̣ӣта̄ни ат̣т̣ха̄расапабхедена вибхаджитва̄ има̄ни ат̣т̣ха̄раса каммадва̄ра̄ни на̄ма имехи пабха̄витатта̄ имесам̣ васена ат̣т̣ха̄расакхаттийа̄ ат̣т̣ха̄раса бра̄хман̣а̄ ат̣т̣ха̄раса весса̄ ат̣т̣ха̄раса судда̄ ат̣т̣хачатта̄ лӣса готта чаран̣а̄ни ведитабба̄нӣти вуттам̣. етена хи дева̄нам̣пи брахмӯнам̣пи лаббхама̄нам̣ упапаттибхедам̣ упалаккхетӣти.
[161] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘пат̣иладдхаматтам̣ ана̄севитам̣ париттанти ависесатова ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. татха̄ на̄ти субха̄витам̣ амарипун̣н̣авасӣбха̄вам̣ маджджхимам̣. ативийасубха̄витам̣ пана саббасо парипун̣н̣а васӣбха̄вам̣ пан̣ӣта’’нти вуттам̣. там̣ саббам̣ идха найуджджатийева.
тан̃хи упари джха̄насса паччайо бхавитум̣ саматтха̄саматтхам̣ва̄ ха̄на бха̄гийата̄ди висесам̣ ва̄ сандха̄йа вуттам̣. на пана упапатти бхедаджанака висесанти.
[162] йан̃ча таттха
‘‘а̄чарийена панеттха париттам̣пи ӣсакам̣ ладдха̄севанамева адхиппетанти диссати. татха̄ ха̄нена на̄марӯпапариччхеде-
сама̄на̄севане ладдхе, виджджама̄не махаббале;
аладдха̄ та̄дисам̣ хету, мабхин̃н̃а̄ на випаччатӣти.
сама̄набхӯмикатова а̄севана ла̄бхена балава бха̄вато махаггатадхамма̄нам̣ випа̄када̄нам̣ ватва̄ тадабха̄вато абхин̃н̃а̄йа авипаччанам̣ вутта’’нти вуттам̣. там̣пи вича̄ретаббамева.
йатха̄ хи арийамаггачетана̄ аттана̄ сама̄набхӯмакаджаванато аладдха̄севана̄пи сама̄на̄ випа̄кам̣ на детӣти наттхи. татха̄ а̄ди каммикавӣтхийам̣ екава̄раматтабхӯта̄ саббасама̄патти вӣтхӣсуча саббапатха мабхӯта̄ махаггатачетана̄пи сама̄набхӯмакадхаммато аладдха̄севана та̄йа дуббалатта̄ випа̄кам̣ надетӣти наттхӣти на на сакка̄ вин̃н̃а̄тунти. еттха сийа̄- тассева рӯпа̄вачарасса кусаласса каммасса кататта̄ упачитатта̄ випа̄кам̣.ла. патхамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихаратӣти вуттам̣. на ча са̄ четана̄ упачита̄на̄ма хоти. сама̄набхӯмака дхаммато аладдха̄севанатта̄ти.на. маггачетана̄йапи авипа̄ката̄паттито. са̄пихи тассева локуттарасса кусаласса джха̄насса кататта̄ бха̄витатта̄ випа̄кам̣. ла. патхамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихаратӣти вутта̄. нача са̄пи сама̄набхӯмакадхаммато ладдха̄севана̄ хотӣти. убхайаттха пана патхамасаманна̄ха̄рато пат̣т̣ха̄йа упачинитва̄ бха̄ветва̄ а̄гататта̄ асама̄набхӯмика джаванехипи ладдха̄севана бха̄вам̣ пат̣ичча упачитата̄ бха̄витата̄ча вутта̄ти сакка̄ ваттунти. тасма̄ а̄ди каммикабхӯта̄пи махаггатачетана̄ маран̣а̄ санне ладдха̄ аббхун̣ха̄ а̄саннакаммабхӯта̄ випа̄кам̣ надетӣти на ваттабба̄. абхин̃н̃а̄четана̄ ча сама̄набхӯмакехипи на̄на̄ваджджанавӣтхиджаванехи сут̣т̣хутарам̣ ладдха̄севанатта̄ тиккхатарабхӯта̄ катхам̣ дуббала̄на̄ма сийа̄. тенева айам̣ ва̄до анут̣ӣка̄йам̣ пат̣иккхитто. вуттан̃хи таттха кечи пана сама̄на бхӯмакато а̄севанала̄бхена балаванта̄ни джха̄на̄нӣти та̄ни випа̄кам̣ денти. абхин̃н̃а̄ пана сатипи джха̄набха̄ве тадабха̄вато тасмим̣ тасмим̣ а̄рамман̣е а̄гантукатта̄ва̄ дуббала̄. тасма̄ випа̄кам̣ на дентӣти ваданти. там̣ ака̄ран̣ам̣. пунаппунам̣ парикаммавасена абхин̃н̃а̄ йапи васӣбха̄васамбхаватоти. чатуттхаджджха̄насама̄дхисса пана а̄нисам̣сабхӯта̄ абхин̃н̃а̄четана̄ тасса пхаласадиса̄ пхалат̣т̣ха̄не т̣хита̄, тасма̄ са̄ випа̄кам̣ надетӣти иччханти т̣ӣка̄ка̄ра̄. тасса пана иддхи викуббана̄дикиччам̣ випаччанакиччатопи махантатарам̣ хоти. саббатха̄ менача викуббана̄дикиччам̣ са̄дхентийа̄ випаччанатха̄мепи тена тха̄мена саха париккхайам̣ гаччхати. тасма̄ са̄ пуна випа̄кам̣ надетӣтипи йуджджатийева. пан̃чамаджджха̄нанти абхин̃н̃а̄бха̄вам̣ апаттам̣ паритта̄дибхедена тивидхам̣ пан̃чамаджджха̄нам̣. тадева̄ти пан̃чамаджха̄намева. сан̃н̃а̄вира̄гам̣ бха̄ветва̄ти читте сати раджджана дуссана муйхана̄ни хонти. тасмим̣ асати дит̣т̣хадхамманибба̄наппаттона̄ма хотӣти евам̣ читте ева а̄дӣнавам̣ дисва̄ ачиттакабхавапаттхана̄ сахитам̣ ва̄йокасин̣ева̄ кесан̃чи матена париччхинна̄ка̄са касин̣ева̄ сан̃н̃а̄вира̄гам̣ бха̄ветва̄. асан̃н̃асаттесу уппаджджантӣти йена йена ирийа̄патхена идха маранти, тенева таттха уппаджджанти. каммакирийава̄дититтхийа̄ ева̄ти адхиппа̄йо. на хи акаммакирийава̄дӣнам̣ джха̄набха̄вана̄ на̄ма аттхӣти. ана̄га̄мино пана суддха̄ва̄сесу уппаджджантӣти суддха̄ва̄сесу пана ана̄га̄мино ева уппаджджанти. на ан̃н̃е сакада̄га̄миа̄дайоти аттхо. етена ана̄га̄мӣнам̣ ан̃н̃асмим̣пи брахмалоке уппатти аппат̣исиддха̄ хоти. ана̄га̄мӣсуча саддха̄дхико авихесу уппаджджати, вӣрийа̄дхико атаппесу. сата̄дхико судассесу. сама̄дха̄дхико судассӣсу. пан̃н̃а̄дхико аканит̣т̣хесӯти. йатха̄ккамам̣ бха̄ветва̄ йатха̄ккамам̣ арӯпесу уппаджджантӣти йоджана̄. еттхача патхамаджджха̄нам̣ париттам̣ бха̄ветва̄тиа̄ди саббам̣ патхамаджджха̄на̄дӣнам̣ йатха̄ сакам̣ випаччанабхӯми ваваттха̄навасена вуттам̣. сама̄паттила̄бхино пана путхуджджана сота̄панна сакада̄га̄мино аттана̄ ладдхасама̄паттӣнам̣ випаччанабхӯмӣсу иччхитабхӯмийам̣ ниббаттанти. тесу путхуджджано никантийа̄ сати ка̄малокепи ниббаттатийева. итаре пана джха̄не апари хӣне сати ка̄малокепи ниббаттатийева. итаре пана джха̄не апарихӣне сати ка̄мабхаве никантина̄ма тесам̣ на самбхаватӣти парихӣнаджджха̄на̄ева таттха ниббаттанти.
[163] вибха̄ванийам̣ пана
тесам̣пи сота̄паннасакада̄га̄мӣнам̣ никантивасена ка̄мабхавениббаттим̣ иччхантена ‘‘татха̄ ка̄мабхавепи ка̄ма̄вачара каммабалена. иджджхати бхиккхаве сӣлавато четопан̣идхи висуддхатта̄ти хи вутта’’нти вуттам̣. там̣ на йуджджати.