четасикасан̇гаха параматтхадӣпанӣ
68. евам̣ читтан̇гахам̣ дассетва̄ ида̄ни анупаттам̣ четасика сан̇гахам̣ дассенто чатӯхи сампайогалаккхан̣ехи саха вачанаттхан̃ча сарӯпаттхан̃ча та̄ва дассетум̣ а̄ди га̄тхама̄ха. таттха екуппа̄даниродха̄чаека̄ламбан̣аваттхука̄ти чатуссампайогалаккхан̣адассанам̣. чето йутта̄ти вачанаттхадассанам̣. четасийутта̄ четаса̄ва̄ йутта̄ четасика̄ти дассанато. двипан̃н̃а̄садхамма̄ти сарӯпадассанам̣. четасика̄ти пана сиддхапада дассанам̣. таттха дхамма̄нам̣ ана̄гатабха̄васан̇кха̄та̄ пуббантато уддхам̣ паджджанам̣ гаманам̣ сарӯпато па̄тубхаванам̣ уппа̄до. джа̄тӣти вуттам̣ хоти. саббепихи сан̇кхата дхамма̄ ана̄гатабха̄вапубба̄ ева хонти. тато паччайаса̄маггим̣ лабхитва̄ паччуппаннабха̄вам̣ гаччханти. тато нируджджхитва̄ атӣтабха̄вам̣ гаччхантӣти. нируджджханам̣ ниродхо. сарӯпавина̄со бхан̇го аниччата̄ маран̣анти вуттам̣ хоти. йа̄ читтасса джа̄ти, са̄йева пхасса̄дӣнам̣. йа̄ читтасса джара̄, йам̣ читтасса маран̣ам̣, йам̣ читтасса а̄рамман̣ам̣ ваттху. тадева пхасса̄дӣнантиа̄дина̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайена еко уппа̄до етесанти екуппа̄да̄. еко ниродхо етесанти еканиродха̄. екуппа̄да̄ча те еканиродха̄ча̄ти екуппа̄даниродха̄. уттарападе екасаддасса лопо. евам̣ параттхапи. екам̣ а̄ламбан̣ам̣ етесанти ека̄ламбан̣а̄. екам̣ ваттху етесанти екаваттхука̄. ека̄ламбан̣а̄ча те екаваттхука̄ча̄ти ека̄ламбан̣аваттхука̄. а̄ламбан̣ам̣ панеттха екачиттассапи бахудева хоти. екаттам̣пана упанетва̄ екам̣ а̄ламбан̣анти вуттанти дат̣т̣хаббам̣.
[71] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘екато уппа̄доча ниродхоча йесам̣, те екуппа̄даниродха̄’’ти вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
на хи екаккхан̣е екато уппа̄даматтена екуппа̄дата̄ идха адхиппета̄. атхакхо вуттанайенева адхиппета̄. вуттан̃хетам̣ мӯлат̣ӣка̄йам̣ –
екакала̄папарийа̄панна̄нам̣ рӯпа̄нам̣сахевауппа̄да̄диппаваттито
екассакала̄пассауппа̄да̄дайо екека̄ва хонтӣти.
татра̄йам̣ йоджана̄. екуппа̄даниродха̄ча ека̄ламбан̣аваттхука̄ ча хутва̄ йедхамма̄ четойутта̄. те двипан̃н̃а̄садхамма̄ четасика̄ мата̄ти. бха̄вападха̄нам̣пива̄ еттха йуттам̣. висесанеча ниссаккавачанам̣. екуппа̄даниродхабха̄вена ека̄ламбан̣а ваттхука бха̄венача йедхамма̄ четойутта̄. те двипан̃н̃а̄садхамма̄ четасика̄на̄ма мата̄ н̃а̄та̄ти. еттхача йе четойутта̄. те четасика̄ти вутте читтасса сахаджа̄тапаччайуппаннарӯпа̄нипи тада̄йаттавуттита̄йа екантена читтасамбандхӣни хутва̄ четойутта̄ни четасика̄ни на̄ма сийум̣. тасма̄ тесам̣ ниваттанаттхам̣ екуппа̄даниродха̄ча, ека̄ ламбан̣аваттхука̄ти вуттам̣. та̄нихи читтена кхан̣ато сахуппанна̄нипи бхиннасанта̄натта̄ йа̄ читтасса джа̄ти, са̄ева тесанти имам̣ лаккхан̣ам̣пи на̄нубхонти. ан̃н̃ам̣хи рӯпасанта̄нам̣. ан̃н̃ам̣ арӯпасанта̄нанти. пхасса̄дӣнам̣пана уппа̄даматтамева читтена саха екам̣ нахоти. атхакхо ниродхопи а̄ламбан̣ам̣пи ваттхупи саббам̣ екамева̄ти н̃а̄панаттхам̣ ека ниродха̄диггахан̣ам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. на хи евам̣ авутте сакка̄ татха̄ джа̄нитунти. йасма̄пана йатха̄ бахуджанасантако еко гон̣о тиссасса гон̣о даттасса гон̣оти евам̣ висум̣ висум̣пи ваттаббойева хоти. евамевам̣ уппа̄до ниродхоча екасмим̣ рӯпа̄рӯпакала̄пе ековасама̄нопи пхассасса уппа̄до ведана̄йа уппа̄до патхавидха̄туйа̄ уппа̄до а̄подха̄туйа̄ уппа̄доти евама̄дина̄ найена висум̣ висум̣пи ваттаббойева. тасма̄ суттантесу –
ведана̄йа уппа̄до пан̃н̃а̄йати. вайо пан̃н̃а̄йати. т̣хика̄йа ан̃н̃аттхам̣ пан̃н̃а̄йати. сан̃н̃а̄йа. сан̇кха̄ра̄нам̣. вин̃н̃а̄н̣асса. ла. пан̃н̃а̄йатӣти вуттам̣. татха̄ йо бхиккхаве патхавидха̄туйа̄ уппа̄до т̣хитиабхиниббатти па̄тубха̄во. дуккхассесо уппа̄до рога̄нам̣ т̣хити джара̄ маран̣асса па̄тубха̄во. йо бхиккхаве а̄подха̄туйа̄. йо бхиккхаве теджо дха̄туйа̄. йо бхиккхаве ва̄йодха̄туйа̄. йо бхиккхаве чаккхусса.ла. манасса уппа̄до.ла. джара̄маран̣асса па̄тубха̄воти.
вуттанти дат̣т̣хаббам̣. итаратха̄ джӣвитиндрийа̄дӣнапи екасмим̣ кала̄пе бахубха̄во ваттаббо сийа̄. йо арӯпӣнам̣ дхамма̄нам̣ а̄йу т̣хити ават̣т̣хитӣти хи вуттам̣. татха̄ вика̄рарӯпа̄нам̣. саббесам̣пива̄ чаккха̄дӣнам̣ упа̄да̄рӯпа̄нам̣. чатуннам̣ чаха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпантича чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄дотича вуттанти. ка̄йалахута̄ читталахута̄дайопана аттхависесадӣпанаттхам̣ двидха̄ бхиндитва̄ вутта̄. соча аттхависесоупари а̄ви бхависсатӣти. айаметтхапараматтхадӣпана̄.
[72] вибха̄ванийам̣ пана
имаматтхам̣ асаллаккхетва̄ йам̣ вуттам̣ ‘‘йади екуппа̄даматтенева четойутта̄ти адхиппета̄. тада̄ читтена саха уппаджджама̄на̄нам̣ рӯпадхамма̄нампи четойуттата̄ а̄паджджеййа̄ти ека ниродхаггахан̣ам̣. евампи читта̄нупариваттино вин̃н̃аттидвайасса пасан̇го насакка̄ нӣва̄ретум̣. татха̄ екато уппа̄до ва̄ ниродхова̄ етесанти екуппа̄даниродха̄ти парикаппентасса пуретарамуппаджджитва̄ читтасса бхан̇гаккхан̣е нируджджхама̄на̄нампи рӯпадхамма̄нанти ека̄ламбан̣аггахан̣ам̣. йе евам̣ тивидхалаккхан̣а̄. те нийа̄мато екаваттхука̄ йева̄ти дассанаттхам̣. екаваттхукаггахан̣анти. аламатипапан̃чена̄’’ти. саббам̣ там̣ нираттхакамева.
69. катхан̃ча двипан̃н̃а̄са хонтӣти пуччхитва̄ патхамам̣ двипан̃н̃а̄са сарӯпам̣ тӣхи ра̄сӣхи вибхаджитва̄ дассенто катхантиа̄дима̄ха. таттха пхусатӣти пхассо. пхусанти сампайуттака̄ дхамма̄ етена̄ти пхассо. пхусанаматтамевава̄ етанти пхассо. пхусанан̃четтха а̄рамман̣асса ит̣т̣ха̄нит̣т̣харасам̣ а̄хачча упахачча гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. йато таданубхаванти ведана̄ па̄тубхавати. пхассапаччайа̄ ведана̄ти хи вуттам̣. сва̄йам̣ пхусаналаккхан̣о. нануча̄йам̣ арӯпадхаммо. нача арӯпадхамма̄ аппат̣игхасабха̄ва̄ кин̃чи пхусантӣти. саччам̣, айам̣пана пхусана̄ ка̄ренача паваттати. йан̃ча пхусантехи са̄дхетаббам̣. тан̃ча киччам̣ са̄дхети. тасма̄ айам̣ пхассотича пхусаналаккхан̣отича вутто. ким̣пана са̄дхетӣти. а̄рамман̣араса̄нурӯпам̣ читтасса вика̄рапатти. ведана̄висесуппаттим̣ва̄. айан̃ча аттхо амбилакха̄да̄дике дисва̄ апарасса кхел̣уппа̄да̄дӣсу па̄кат̣оти.
[73] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘кхел̣уппа̄да̄дивийа дат̣т̣хаббо’’ти вуттам̣. еван̃часати идам̣ упама̄ маттам̣ сийа̄. атипа̄кат̣а̄йапана пхассаппаваттийа̄ дассана миданти дат̣т̣хаббам̣.
70. ведайатӣти ведана̄. а̄рамман̣арасам̣ анубхавати. авидитам̣ва̄ а̄рамман̣арасам̣ сампайутта̄нам̣ там̣саман̇гипуггала̄нам̣ ва̄ видитам̣па̄кат̣ам̣ каротӣти аттхо. виндантива ета̄йа сатта̄ са̄там̣ва̄ аса̄там̣ва̄ лабхантӣти ведана̄. ведайитаматтамевава̄ етанти ведана̄. па̄л̣ийам̣пана –
ведайати ведайатӣти кхо бхиккхаве тасма̄ ведана̄ти вуччати. кин̃ча ведайати, сукхам̣пи ведайати. дуккхам̣пи ведайати. адуккхамасукхам̣пи ведайатӣти вуттам̣.
нану саббепи читтачетасика̄ дхамма̄ а̄рамман̣араса̄нубхаванаппа катика̄ева̄ти тепи ведана̄на̄ма сийунти. насийум̣. техи киччантарабйа̄ват̣а̄ хонти. а̄рамман̣арасам̣ уджум̣ анубхавитум̣ насакконти. аттано аттано киччам̣ каронта̄ва екадесаматтена анубхаванти. ведана̄йевапана анан̃н̃акиччата̄йа анубхаванакичче а̄дхипаччайогата̄йача иссарабха̄вена анубхаватӣти са̄ева ведана̄на̄ма бхавитум̣ арахатӣти. еван̃чакатва̄ ра̄джаггабходжана раса̄нубхаване тесам̣ сӯдасадисата̄ ведана̄йаевача ра̄джасадисата̄ вутта̄ти.
71. сан̃джа̄на̄тӣти сан̃н̃а̄. пуна джа̄нанаттхам̣ сан̃н̃а̄н̣ам̣ каротӣти аттхо. айан̃хи пуббе гахитасан̃н̃а̄нена сан̃джа̄нанака̄лепи пуна джа̄нанаттхам̣ сан̃н̃а̄н̣ам̣ каротийева̄ти. са̄хи евам̣ пунаппунам̣ сан̃н̃а̄н̣ам̣ катва̄ уппаджджама̄на̄ тхирасан̃н̃а̄бха̄вам̣ патва̄ йа̄вата̄йукам̣пи бхавантарам̣ патва̄пи сатта̄нам̣ аппамут̣т̣хабха̄вам̣ са̄дхети. миччха̄ бхинивесасан̃н̃а̄бха̄вам̣ патва̄ча име сатте саббан̃н̃у буддхехипи бодхетум̣ асаккун̣еййе каротӣти. татха̄хи са̄ пуна сан̃джа̄нанаттхам̣ нимиттакаран̣е да̄рутаччхакасадиса̄тича. йатха̄гахита нимиттавасена абхинивесакаран̣е хаттхидассака андхасадиса̄тича. упат̣т̣хитависайаггахан̣е тин̣апурисакесу мигапотакасадиса̄тича вутта̄ти. па̄л̣ийам̣пана –
сан̃джа̄на̄ти сан̃джа̄на̄тӣтикхо бхиккхаве тасма̄ сан̃н̃а̄ти вуччати. кин̃ча сан̃джа̄на̄ти. нӣлам̣пи сан̃джа̄на̄ти. пӣтакам̣пи сан̃джа̄на̄тӣтиа̄ди вуттанти.
72. четайатӣти четана̄. сампайуттадхамме тасмим̣ тасмим̣ а̄рамман̣ева̄ киччева̄ абхисандахати пунаппунам̣ гхат̣ети, таттха пабандхавасена нирантарам̣ паваттама̄не каротӣти аттхо. пакаппети ва̄ те. сам̣видахати а̄рамман̣апат̣ила̄бха̄йава̄ каммасиддхийа̄ абхисан̇кхароти. а̄йӯхатива̄ те. а̄рамман̣е сампин̣д̣ети екато само саранте каротӣти аттхо. татха̄хи са̄ а̄йӯханараса̄хича сам̣видха̄напаччупат̣т̣ха̄на̄тича вутта̄. та̄йахи тасмим̣ нирантарам̣ уссуккана бйа̄па̄равасена паваттама̄на̄йа там̣ сампайутта̄пи аттано аттано киччам̣ курума̄на̄ тасмим̣ татхева паваттантӣти. тенева са̄ сакичча паракичча са̄дхака джет̣т̣хасисса маха̄вад̣д̣хаки а̄дисадиса̄ти вутта̄ти.
[74] вибха̄ванийам̣ пана
четети сан̇кхата̄бхисан̇кхаран̣е бйа̄па̄рама̄паджджатӣти ватва̄ тадаттхаса̄дханаттхам̣ йам̣ вуттам̣ ‘‘вибхан̇ге суттантабха̄джанийе сан̇кха̄ раккхандхам̣ вибхаджантена сан̇кхатаматисан̇кхаронтӣти сан̇кха̄ра̄ти ватва̄’’ти. там̣ на йуджджати.
на хи вибхан̇ге суттантабха̄джанийе сан̇кхатама бхисан̇кхаронтӣти сан̇кха̄ра̄ти вуттам̣ аттхи. кхандхасам̣йуттаке панетам̣ вуттанти.
73. екатта̄рамман̣асан̇кха̄то агго кот̣т̣ха̄со кот̣и ва̄ етасса̄ти екаггам̣. читтам̣, тасса бха̄во екаггата̄. а̄рамман̣ан̃хи на̄ма екам̣пи на̄на̄сабха̄вам̣ хоти. тасма̄ тасса екассапи на̄на̄сабха̄весу виккхепам̣ апатва̄ екасмим̣ сабха̄ве кхан̣аматтам̣пи паваттасса читтасса йониччала̄ка̄ро аттхи айам̣ тасмим̣ екагга̄бхидха̄насса екаггабуддхийа̄ча паваттихетубха̄вена гайхатӣти. те нева хи са̄ нива̄те дӣпаччӣнам̣ т̣хитивийа четасо т̣хитӣти дат̣т̣хабба̄ти вутта̄.
[75] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘екам̣ а̄рамман̣ам̣ аггам̣ имасса̄ти екагга’’нти вуттам̣. таттхапи аггасаддо кот̣т̣ха̄сева̄ кот̣ийам̣ва̄ паваттоти йутто. кечипана а̄рамман̣е паваттоти ваданти. там̣ на сундарам̣.
на хи аггасаддо а̄рамман̣апарийа̄йо каттхачи дит̣т̣хоти.
74. джӣванти сампайутта̄дхамма̄ етена̄ти джӣвитам̣. индоти иссаро. идха пана иссарабха̄во вуччати. индам̣ иссарабха̄вам̣ ка̄ретӣти индрийам̣. джӣвитан̃ча там̣ индрийан̃ча̄ти джӣвитиндрийам̣. тан̃хи майа̄ вина̄ тумха̄кам̣ джӣвитам̣ наттхи. тасма̄ тумха̄кам̣ джӣванакичче мам̣ иссарам̣ каротха̄ти вадантамива сахаджа̄тадхамме абхибхавитва̄ паваттатӣти. татха̄ хи там̣ паваттасантата̄дхипатеййанти ча падумуппа ла̄нупа̄лакамудакам̣ вийа̄тича вуттам̣. таттха йа̄ва кхандхапаринибба̄на̄ ануппабандхавасена паваттама̄на̄ читтасантати паваттасантатина̄ма. адхипатибха̄во а̄дхипатеййам̣. паваттасантатийам̣ а̄дхипатеййам̣ асса̄ти сама̄со. пунаппунам̣ нируддхам̣пи хи читтасанта̄нам̣ тасса балена пунаппунам̣ джӣвантам̣ хутва̄ йа̄ва кхандхапаринибба̄на̄ пунаппунам̣ паваттатийева.
на хи джӣвитарахитесу аниндрийабаддхадхаммесу та̄дисо паваттасантати висесона̄ма аттхӣти.
75. манасмим̣ а̄рамман̣ам̣ асун̃н̃ам̣ манам̣ва̄ а̄рамман̣е ниччаниннам̣ каротӣти манасика̄ро. со пана тивидхо вӣтхипат̣ипа̄дако джаванапат̣ипа̄дакоа̄рамман̣апат̣ипа̄дакоти. таттха пан̃чадва̄ра̄ваджджанам̣ вӣтхи пат̣ипа̄дако на̄ма. тан̃хи пан̃чадва̄рика читтасантатим̣ а̄рамман̣е пат̣ипа̄дети йоджетӣти. манодва̄ра̄ваджджанам̣ джаванапат̣ипа̄дако на̄ма. там̣пи джавана сантатим̣ а̄рамман̣е пат̣ипа̄дети йоджетӣти. идамева двайам̣ таттха таттха йонисо манасика̄ротича айонисо манасика̄ро тича вуттам̣. тан̃хи пакатийа̄ самуда̄чин̣н̣аниннанийа̄мита̄дӣхи паччайе хи упаттхамбхитам̣ хутва̄ читтасанта̄нам̣ йонисо айонисова̄ а̄рамман̣е ниннам̣ каротӣти. пат̣исандхичиттато пана пат̣т̣ха̄йа паваттама̄на̄ читтасантати а̄рамман̣ам̣ мун̃читва̄ нируджджхитва̄пи пуна уппаджджама̄на̄ йасса дхаммасса васена тасмим̣йева а̄рамман̣е уппаджджати асати ка̄ран̣ависесе. со а̄рамман̣апат̣ипа̄дакона̄ма. айамидха̄ дхиппето. айан̃хи а̄рамман̣ам̣ читте читтам̣ва̄ а̄рамман̣е пат̣ипа̄дети йоджетӣти. татха̄ хи айам̣ са̄ран̣а лаккхан̣оти ча сампайутта̄нам̣ а̄рамман̣ена сам̣пайоджанарасотича а̄рамман̣апат̣ипа̄дакат̣т̣хена сампайутта̄нам̣ са̄ратхӣвийа дат̣т̣хабботича вутто. таттха са̄ран̣алаккхан̣оти са̄ратхӣвийа асса̄нам̣ сампайуттадхамма̄нам̣ уджум̣ а̄рамман̣а̄бхимукхам̣ паваттайаналаккхан̣оти аттхо. самам̣ дха̄рентити са̄дха̄ран̣а̄. саббесам̣ читта̄нам̣ са̄дха̄ран̣а̄ саббачиттаса̄дха̄ран̣а̄.
76. витаккетӣти витакко. татха̄ татха̄ сан̇каппетва̄ а̄рамман̣ам̣ а̄рохатӣти аттхо. тасмим̣ пана там̣ катха̄ а̄роханте сампайуттадхамма̄пи там̣ а̄роханти. тада̄ сойева те а̄рамман̣ам̣ абхиниропентона̄ма хотӣти катва̄ а̄рамман̣а̄ бхиниропаналаккхан̣о витаккоти вутто. ра̄джаваллабхам̣ нисса̄йа джанападага̄сино ра̄джагеха̄роханан̃четтха нидассанам̣. авитаккам̣пи хи читтам̣ савитаккадхаммасанта̄не витаккена саха паваттапаричайа балена а̄роханато витаккена атинировитамевана̄ма хотӣти. апича, авитаккам̣пи пан̃чавин̃н̃а̄н̣ам̣ ваттха̄рамман̣а сан̇гхат̣т̣анавасена а̄рохати. дутӣйаджджха̄на̄дӣнича упача̄рабха̄вана̄васена а̄роханти. маджджхимат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ким̣ва̄ ета̄йа йуттийа̄ти ватва̄ имаматтхам̣ дассети. читтам̣пи хи а̄рамман̣ам̣ а̄рухатийева. тасса пана ниччам̣ саха̄йо манасика̄ро. тасмин̃хи асати там̣ нийа̄макарахи та̄ на̄ва̄вийа йам̣ва̄там̣ва̄ а̄рамман̣ам̣ гахетва̄ паваттеййа̄ти. ити пан̃чавин̃н̃а̄н̣ам̣ манасика̄расаха̄йам̣ хутва̄ аттано а̄рамман̣авиджа̄нанасаттивасенева а̄рамман̣ам̣ а̄рохати. акусалам̣ патва̄ пана читтам̣пи лобха̄дайопи а̄рамман̣а̄рухане тха̄мавата̄ ева хонти. па̄пасмим̣ рамате маноти хи вуттам̣. дутӣйаджджха̄на читта̄дӣнича манасика̄ра вӣрийассатӣнам̣пи васена а̄роханти. витакко пана татха̄ татха̄ сан̇каппетва̄ аттасахите дхамме а̄рамман̣а̄рухане сут̣т̣хутарам̣ балаванте кароти. ити тасмим̣ кичче ан̃н̃есам̣ са̄бхисайабйа̄па̄рата̄йаева айам̣ витаккоти вуттоти. евам̣ пана ваттаббам̣. нану ан̃н̃епи арӯпадхамма̄ са̄рамман̣асабха̄ва̄ а̄рамман̣ам̣ а̄роханти. атха ча пана касма̄ айамева витаккоти вуттоти. ан̃н̃есам̣ пана а̄руханам̣ киччантарайогавасенева сиддхам̣. имасса пана ито ан̃н̃ам̣ киччам̣ на̄ма наттхи. тасма̄ айамева татха̄ вуттоти.
77. вичаратӣти вича̄ро. вича̄ретива̄ сампайуттакедхамме, те ва̄ дхамма̄ вичаранти етена̄ти вича̄ро. вичаран̣ан̃четтха витакка̄ рул̣хе тасмим̣йева а̄рамман̣е сабха̄ва̄ка̄рапа̄тубха̄ваттхам̣ пунаппунам̣ анумаджджанавасена паваттанам̣ дат̣т̣хаббам̣. еттхача витакко ол̣а̄рико пуббан̇гамо а̄рамман̣е читтасса патхама̄бхинипа̄табхӯточа хотӣти гхан̣д̣а̄бхигха̄то вийа дат̣т̣хаббо. вича̄ро сукхумо анучаро тасмим̣йева а̄рамман̣е читтасса анубандханабхӯто ча хотӣти гхан̣д̣а̄нуравовийа дат̣т̣хабботи.
78. адхимуччанам̣ адхимоккхо. а̄рамман̣е евам̣ нукхо но нукхоти евам̣ паваттам̣ сам̣саппанам̣ адхибхавитва̄ виччхиндитва̄ паккхако муччанавасена читтасса паваттӣти вуттам̣ хоти. еван̃ча катва̄ со а̄рамман̣е саннит̣т̣ха̄налаккхан̣оти ча а̄рамман̣е ниччалабха̄вена индакхӣласадисотича вутто.
79. вӣрасса каммасӯрасса бха̄во каммава̄ вӣрийам̣. там̣саман̇гӣ пуггало хи каммасӯро хоти. махантам̣пи каммам̣ аппакато ган̣ха̄ти. дуккарам̣пи сукарато, бха̄рийам̣пи абха̄рийато ган̣ха̄ти. аттакиламатхам̣ наган̣ети. каммасиддхийа̄ ниччам̣ паггахита ка̄йа читтова хоти. тасма̄ там̣ тасса пуггаласса татха̄паваттийа̄ хетубха̄вочева татха̄паваттасса ча тасса пуггаласса ка̄йа читтакрийа̄бхӯтам̣ хотӣти. видхина̄ва̄ найена упа̄йена вӣрийавато ким̣ на̄макаммам̣ на сиджджхатӣтиа̄дикена пубба̄бхисан̇кха̄рена ӣрайитаббам̣ паваттайитаббанти вӣрийам̣. висесенава̄ сакапарахитахету ӣранти кампанти там̣ саман̇гино етена̄ти вӣрийам̣. еттхача вӣрийу паттхамбхита̄ сампайуттадхамма̄ сада̄ аниккхиттадхура̄ паггахитасӣса̄вийа хутва̄ аттано аттано киччасампаттийа̄ ниччам̣ усса̄хаджа̄та̄ва хонти, тесуча татха̄хонтесу там̣саман̇гино пуггала̄пи аттанова̄ паресам̣ва̄ хитахету ниччам̣ бйа̄ват̣ака̄йачитта̄ хонти. тасма̄ ӣранти кампантӣти вуччантӣти. татха̄ хи там̣ упаттхамбханалаккхан̣анти ча паггахалаккхан̣анти ча усса̄халаккхан̣анти ча гехасса тхӯн̣ӯпаттхамбхана садисанти ча самма̄ а̄раддхам̣ саббасампаттӣнам̣ мӯланти ча вуттанти.
80. винайати ка̄йачиттам̣ таппети, тут̣т̣хам̣ сухитам̣ джанети, супуппхитападумам̣вийава̄ вад̣д̣хетӣти пӣти, винантива̄ ета̄йа там̣ саман̇гино пун̣н̣ачандовийа вирочама̄на ка̄йачитта̄ хонтӣти пӣти. са̄ пан̃чавидха̄ кхуддика̄ пӣти, кхан̣ика̄пӣти, оккантика̄ пӣти, уббега̄ пӣти, пхаран̣а̄пӣтӣти.
81. чханданам̣ чхандо. иччха̄ паттхана̄ абхисандхӣти вуттам̣ хоти. сопана дувидхо тан̣ха̄чхандо, каттукамйата̄ чхандоти. идха каттукамйата̄ чхандо адхиппето. еттхача каттум̣ ка̄мети иччхатӣти каттука̄мо. чхандасаман̇гипуггало. тасса бха̄во каттукамйам̣. тадева каттукамйата̄, йатха̄ девойева девата̄ти. еттхача каттусаддо саббесам̣ дха̄тусадда̄нам̣ аттхе сан̇гахетва̄ паватто. тасма̄ каттукамйата̄ти етена катхетукамйата̄ чинтетукамйата̄ дат̣т̣хукамйата̄ сотукамйата̄ти евама̄дӣни сабба крийа̄пада̄ни сан̇гахита̄ни хонтӣти дат̣т̣хаббам̣. со пана а̄рамман̣ам̣ иччхантопи тан̣ха̄ вийа асса̄дана раджджана лаггана васена наиччхати. йена йена пана аттхико хоти. там̣ там̣ аттхам̣ а̄ра̄дхету ка̄мата̄васенева иччхати. йатха̄ ран̃н̃о исса̄са̄ дханенава̄ йасенава̄ аттхика̄ ра̄джаверӣнам̣ виджджханавасена чхад̣д̣итаббайуттакепи саре бахӯ иччхантийева. евамевам̣ айам̣пи парасса виссаджджитаббайутта ка̄нипи да̄наваттхӯни аладдха̄нипи ладдхум̣ иччхати. ладдха̄нипи раккхитум̣ иччхатӣти. айан̃ча аттхо вибха̄ванийам̣пи вуттойева.
вуттан̃хи таттха
да̄наваттхувиссаджджанавасена паваттака̄лепи чеса виссаджджи таббена тена аттхикойева. кхипитаббаусӯнам̣ гахан̣е аттхико исса̄совийа̄ти.
таттха йадаггена да̄нам̣ дасса̄мӣти да̄наваттхупарийесана̄дивасена паватта̄ пуббабха̄гачетана̄ да̄наваттхувиссаджджана сан̇ка̄те да̄не сан̇гахита̄ хоти. тадаггена тасса̄ пуббабха̄гачетана̄йа паваттика̄ло идха да̄наваттху виссаджджанавасена паватта ка̄лоти ведитаббо. виссаджджитаббена̄ти виссаджджитабба йуттакена. тена аттхикойева парасса виссаджджанаттха̄йа̄ти адхиппа̄йо. кхипитаббаусӯнам̣ гахан̣ети тесам̣ аката̄нам̣ каран̣авасена аладдха̄нам̣ парийесанавасена гахан̣е. еттха пана кечи исса̄со усӯникхипитва̄пи лабхама̄но техи усӯхи аттхикойева̄ти ева маттхам̣ ваданти. со найуджджати. еван̃хи сати кхипитаусӯнанти вуттам̣ сийа̄. йатха̄ катхитам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти. татха̄ виссаджджитаббе на̄ти еттхапӣти. кечи исса̄со усӯхи анаттхико кхипанто нахоти. аттхикойева сама̄но ан̃н̃ам̣ а̄нисам̣сам̣ иччханто кхипатӣти евам̣ аттхам̣ ваданти. сопи найуджджати. еван̃хи сати усӯхи аттхикойева та̄ни кхипанто исса̄совийа̄тивуттам̣ сийа̄ти. аттхато пана тадубхайам̣пи авахаситаббамева хотӣти. йасма̄ча чхандасампайуттам̣ читтам̣ а̄рамман̣ам̣ ган̣хантам̣ чхандавасена ати иччхама̄нам̣ вийа вилуппама̄нам̣ вийа ган̣ха̄ти. тасма̄ айам̣ а̄рамман̣аггахан̣е четасо хаттхаппаса̄ран̣ам̣вийа̄ти вутто. еттхача хаттхаппаса̄ран̣ам̣вийа̄ти идам̣ абхӯтапарикаппавачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. на хи читтасса хаттхона̄ма аттхи. аттхависесапа̄кат̣аттхам̣ пана абхӯтам̣пи бхӯтам̣ вийа каппетва̄ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. апича, айам̣ чхандона̄ма тха̄мапатто тан̣ха̄йа балаватаро хоти. татха̄ хеса адхипатибхӯто иддхипа̄дабхӯточа хотӣти. йади хи со тан̣ха̄йа сама̄набало сийа̄. име сатта̄ тан̣ха̄йа хаттхе т̣хита̄ тан̣ха̄ париггахита̄ни дханабхогараджджасукха̄нива̄ диббабрахмасампаттийова̄ чхад̣д̣етва̄ ват̣т̣адуккхато ниййа̄тум̣ насаккхиссанти йева̄ти.
82. собхан̣а̄ собхан̣есу читтесу пакирантӣти пакин̣н̣а̄. кеева пакин̣н̣ака̄. ан̃н̃ехи ан̃н̃есам̣ва̄ сама̄на̄ ан̃н̃асама̄на̄. йада̄ собхан̣ачиттесу йутта̄, тада̄ техи асобхан̣ато ан̃н̃ехи сама̄на̄. йада̄ асобхан̣ачиттесу йутта̄, тада̄ техи собхан̣ато ан̃н̃ехи сама̄на̄ садиса̄ти вуттам̣ хоти.
ан̃н̃асама̄нара̄симхи параматтхадӣпана̄.
83. ида̄ни акусалара̄сим̣ дассенто мохотиа̄дима̄ха. таттха муйхатӣти мохо. муйханти сатта̄ етена̄тива̄ мохо. муйханаматтам̣ва̄ мохо, чатуран̇гатамасса вийа чаккхусса саббасо калйа̄н̣апаккхам̣ пат̣иччха̄детва̄ читтасса андхабха̄вакаран̣анти вуттам̣ хоти. па̄папаккхам̣ пана патва̄ со н̃а̄н̣агатико хотӣти дат̣т̣хаббо. татха̄ хеса па̄л̣ийам̣ миччха̄н̃а̄н̣анти вутто. ат̣т̣хакатха̄суча миччха̄н̃а̄н̣анти па̄пакрийа̄су упа̄йачинта̄васенапаватто мохоти вуттам̣. авиджджа̄йача аппат̣ипатти миччха̄пат̣ипаттивасена дувидхабха̄во вутто. еттхача аппат̣ипаттӣти калйа̄н̣апаккхе ан̃н̃а̄н̣амева вуччати. миччха̄пат̣ипаттӣти па̄папаккхе миччха̄н̃а̄н̣амева вуччатӣти, татха̄ хи па̄папаккхам̣ патва̄ пан̃чадхамма̄ н̃а̄н̣агатика̄ хонти мохо, лобхо, дит̣т̣хи, витакко, вича̄роти. читтена пана саддхим̣ чхаббидха̄ хонти. техи пакатийа̄ вин̃н̃уджа̄тикесу сутапарийаттисампаннесуча уппанна̄ па̄пакрийа̄су там̣ там̣ упа̄йадассанавасена тесам̣ таттха чхекабха̄вам̣ пат̣ибалабха̄ван̃ча са̄дхентӣти.
84. нахирийати ка̄йадуччарита̄дӣхи наладжджати наджигуччхатӣти ахирӣ. хириппат̣ипаккха̄ва̄ ахирӣ, са̄ева ахирикам̣. тан̃хи па̄па крийа̄су паччупат̣т̣хита̄су хирийа̄ ока̄сам̣ адатва̄ та̄су ручим̣ уппа̄детва̄ паваттатӣти. татха̄ хи там̣ ка̄йадуччарита̄дӣхи аджигуччханалаккхан̣антича аладжджа̄лаккхан̣антича вуттам̣.
85. наоттаппатӣти аноттаппам̣. ка̄йадуччарита̄дӣхи набха̄йати наутрасатӣти аттхо. оттаппаппат̣ипаккхам̣ва̄ аноттаппам̣. там̣пи хи та̄су паччупат̣т̣хита̄су оттаппасса ока̄сам̣ адатва̄ читтам̣ та̄су аса̄раджджама̄нам̣ катва̄ паваттатӣти. татха̄ хетам̣ ка̄йадуччари та̄дӣхи аса̄раджджалаккхан̣анти ча анутта̄салаккхан̣анти ча вуттам̣. вуччати ча –
аджегуччхӣ ахирико, па̄па̄гӯтха̄ва сӯкаро;
абхӣруча аноттаппӣ, салабхо вийа па̄вака̄ти.
86. уддхаратӣти уддхат̣ам̣. па̄са̄н̣апит̣т̣хе ват̣т̣етва̄ виссат̣т̣ха ген̣д̣уко вийа на̄на̄рамман̣есу виккхиттам̣ читтам̣, уддхат̣асса пана читтасса уддхаран̣а̄ка̄раппаваттийа̄ паччайабхӯто дхаммо уддхаччам̣. там̣ пана ва̄теритам̣ джалам̣ вийа дхаджапат̣а̄ка̄ вийача дат̣т̣хаббам̣.
87. луббхатӣти лобхо, луббханти сампайутта̄ дхамма̄ ете на̄ти лобхо, луббханаматтамевава̄ етанти лобхо. еттхача луббханам̣на̄ма а̄рамман̣а̄бхисаджджанам̣ дат̣т̣хаббам̣. сопана а̄рамман̣е лагга нат̣т̣хена маккат̣а̄леповийа абхикан̇кхат̣т̣хена таттакапа̄ле кхиттамам̣са песи вийа апарича̄гат̣т̣хена телан̃джана ра̄говийа тан̣ха̄надибха̄вена вад̣д̣хитва̄ сатта̄нам̣ апа̄йа̄вахат̣т̣хена сабба̄ни суккхакат̣т̣ха са̄кха̄пала̄са тин̣акасат̣а̄ни маха̄самуддам̣ вахантӣ сӣгхатота̄ надӣ вийа дат̣т̣хаббо.
88. дассанам̣ дит̣т̣хи. дхамма̄нам̣ йа̄тха̄васабха̄весу н̃а̄н̣адассанам̣ вийа тесамева айа̄тха̄васабха̄весу миччха̄дассананти вуттам̣ хоти. са̄хи екачча̄нам̣ пан̣д̣итама̄нӣнам̣ миччха̄витаккабахула̄нам̣ уппанна̄ тха̄магата̄ айа̄тха̄вапаккхе пат̣иведхан̃н̃а̄н̣агатика̄ хотӣти. са̄пана миччха̄бхинивесалаккхан̣а̄ парамам̣ваджджанти дат̣т̣хабба̄.
89. ман̃н̃атӣти ма̄но. ахам̣ локе еко пуггало асми. на кат̣т̣хакалин̇гаровийа аваман̃н̃ана̄рахоти евам̣ атта̄нам̣ дал̣хам̣ паггахетва̄ саманупассатӣти аттхо. сопана джа̄ти куладхана бхога йаса иссарийа̄дӣхи чева сӣла сута ла̄бхасакка̄ра̄ дӣхича гун̣ехи упаттхамбхито атирекатарам̣ ваддхитва̄ атта̄нам̣ джанамаджджхе кетум̣вийа аччуггатам̣ ман̃н̃ати. тасма̄ со уннатилаккхан̣отича умма̄довийа̄тича вутто.
90. дуссатӣти досо. сопана чан̣д̣иккат̣т̣хена пахата̄ сивисовийа висаппанат̣т̣хена асанипа̄товийа аттано ниссайа даханат̣т̣хена да̄ваггивийа дуссанат̣т̣хена ладдхока̄со сапаттовийа саббасо ахитара̄си бха̄ват̣т̣хена виса сам̣сат̣т̣ха пӯтимуттам̣ вийа дат̣т̣хаббо.
91. иссатӣти исса̄. парасампаттим̣ уссӯйатӣти аттхо. са̄хи паресам̣ пакатийа̄ ладдхасампаттим̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ва̄ насахати. тасса̄ сампаттийа̄ випаттим̣ иччхати а̄кан̇кхати. асуко идам̣на̄ма лабхиссатӣти сутва̄пи насахати. тасса ала̄бхам̣ иччхати а̄кан̇кхати. тасма̄ са̄ парасампаттӣнам̣ уссӯйаналаккхан̣а̄ти вутта̄.
92. мама ева идам̣ гун̣аджа̄там̣ва̄ ваттхува̄ хоту. ма̄ ан̃н̃асса̄ти евам̣ аттано сампаттихету авиппха̄риката̄васена чарати паваттатӣти маччхарам̣, татха̄ паваттам̣ читтам̣. маччхарасса бха̄во маччхарийам̣. идам̣ча исса̄ вийа дувидхам̣ аттана̄ ладдхасампатти лабхитаббасампатти васена. таттха пакатийа̄ ладдхасампаттийам̣ та̄ва там̣ парехи са̄ дха̄ран̣ам̣ва̄ йена кеначива̄ ка̄ран̣ена аттасантакабха̄вато муччитва̄ паресам̣ сантакабха̄вам̣ гамиссама̄нам̣ дисва̄ ва̄ сутва̄ва̄ чинтетва̄ дуккхӣ думмано хоти, лабхитаббасампаттийам̣пи асукасмим̣ десе ва̄ка̄лева̄ идам̣на̄ма бхависсатӣти сутва̄ва̄ чинтетва̄ва̄ там̣ аттана̄ва ладдхум̣ иччхати. ан̃н̃есам̣ ла̄бхам̣ наиччхати. ан̃н̃е лабхиссантӣти сутва̄ва̄ чинтетва̄ва̄ дуккхӣ думмано хотӣти. татха̄ хетам̣ ладдха̄нам̣ва̄ лабхитабба̄нам̣ва̄ аттано сампаттӣнам̣ ниггуханалаккхан̣анти вуттам̣. еттхача лабхитаббасампаттийам̣ йасса ла̄бхам̣ наиччхати. солабхатӣтива̄ лабхиссатӣтива̄ сутва̄ва̄ чинтетва̄ва̄ читтавигха̄то исса̄на̄ма. йам̣ йам̣ аттана̄ ладдхум̣ иччхати. там̣ там̣ аттана̄ алаббхама̄накам̣ чинтетва̄ читтавигха̄то маччхарийам̣на̄ма. на хи ете две екато уппаджджантӣти.
93. куккуччанти еттха кирийа̄ катам̣. куччхитам̣ катанти кукатам̣. куччхитакирийа̄ти аттхо. пан̣д̣итехи екантена ниндитаббо читтаппаваттивисесоти вуттам̣ хоти. аттхато пана акатам̣ вата ме калйа̄н̣ам̣ катам̣ па̄панти евам̣ анусочанавасена паватто куккучча сампайуттачиттуппа̄дойева, со хи татха̄ паваттама̄нопи пуббе акатам̣ва̄ калйа̄н̣ам̣ пуна катам̣ ка̄тум̣ на саккоти. пуббе катам̣ ва̄ па̄пам̣ пуна акатам̣ ка̄тум̣ насаккоти. атхакхо кусаладхаммесу читтапарийа̄да̄на̄йаева сам̣ваттати. тасма̄ куччхитакирийа̄ маттатта̄ кукатанти вуччатӣти. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣ха катха̄йам̣ ката̄катасса са̄ваджджа̄наваджджасса абхимукхагаманам̣ пат̣иса̄рона̄ма. йасма̄ панесо катам̣ва̄ па̄пам̣ акатам̣ накароти. акатам̣ва̄ калйа̄н̣ам̣ катам̣ накароти. тасма̄ вирӯпо куччхито ва̄ пат̣иса̄роти виппат̣иса̄роти. еттхача виппат̣иса̄роти куккучча мева. куккуччеча куччхите сати там̣ сампайуттачиттуппа̄допи куччхитойева. йенача ка̄ран̣ена куккуччам̣ куччхитам̣на̄ма хоти. тенева ка̄ран̣ена со читтуппа̄допи куччхитона̄ма хотӣти катва̄ со читтуппа̄дова кукатападе гахетум̣ йуттоти ведитаббо. судиннакан̣д̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана айаматтхо уджукатова вутто. йатха̄ха-вин̃н̃ӯхи акаттаббата̄йа куччхитакирийа̄бха̄вато куккуччанти.
[76] вибха̄ванийам̣ пана
имаматтхам̣ асаллаккхетва̄ йам̣ вуттам̣ ‘‘куччхитам̣ катанти кукатам̣. ката̄ката дуччаритасучарита’’нти. там̣ на йуджджатийева. етена йан̃ча таттха вуттам̣ ‘‘акатам̣пи хи кукатанти вохаранти. йам̣ майа̄ акатхам̣. там̣ кукатантича. идха пана ката̄ катам̣ а̄раббха уппанно виппат̣иса̄рачиттуппа̄до куката’’нтича. там̣пи саббам̣ пат̣иккхиттамева хотӣти.
кукатасса йатха̄вуттачиттуппа̄дасса татха̄паватти хетубха̄во куккуччам̣. апича, дха̄тупа̄т̣хесу кучасаддам̣ сан̇кочана мано вилекханаттхесу пат̣хантийева. тасма̄ куччхитена а̄ка̄рена кочати сан̇кочати на па̄паджигуччхана̄ка̄рена̄ти куккучо. куччхитенава̄ а̄ка̄рена кочати виликхати накилесасаллӣкхана̄ ка̄рена̄ти куккучо. татха̄ паваттадхаммасамӯхо. сохи куччхитена акатам̣ вата ме калйа̄н̣ам̣ катам̣ па̄панти евам̣ паваттена ануттхунана̄ка̄рена сан̇кочати. кусаладхаммасама̄да̄не читтам̣ намитум̣пи надети. манам̣ва̄ вилекхати. саддха̄дӣнам̣ са̄радхамма̄нам̣ танукаран̣ена читтам̣ кусаладхаммасама̄да̄не парийа̄диннатха̄мабалам̣ кароти. тасма̄ куккучоти вуччати. йена пана дхаммена йуттатта̄ со татха̄ паватто хоти. со куккуччам̣на̄ма куккучасса бха̄воти катва̄. там̣ пана йасма̄ пуббе акатан̃ча калйа̄н̣ам̣ катан̃ча па̄пам̣ а̄раббха паччха̄ анута̄панавасена анусочанавасенача паваттати. тасма̄там̣ паччха̄нута̄палаккхан̣ам̣ ката̄ката̄нуйочана расанти ча вуттам̣. еттхача паччха̄нута̄палаккхан̣анти пуббе калйа̄н̣ан̃ча акатва̄ па̄пан̃ча катва̄ а̄гататта̄ паччхиме ка̄ле анута̄палаккхан̣анти аттхо. тена куккуччасса екантена атӣта̄рамман̣ата̄ сиддха̄ хоти. паччуппанна̄на̄гата̄рамман̣ата̄ча пат̣исиддха̄ти. ката̄ката̄ нусочанарасанти еттха катан̃ча па̄пам̣ акатан̃ча калйа̄н̣анти йо джетаббам̣. вуттан̃хетам̣ маха̄ниддесе –
двӣха̄ка̄рехи куккуччам̣ уппаджджати кататта̄ ча акататта̄ ча. катхан̃ча двӣха̄.ла. акататта̄ча. акатам̣ ме ка̄йасу чаритам̣. катам̣ ка̄йадуччаританти уппаджджати куккуччам̣. акатам̣ ме вачӣсучаритам̣.ла. катам̣ манодуччаританти уппаджджати куккуччам̣. аката̄ме па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ. като па̄н̣а̄ти па̄тоти уппаджджати куккуччам̣.ла. аката̄ ме самма̄дит̣т̣хи. ката̄ миччха̄мит̣т̣хӣти уппаджджати куккуччанти.
етена пана акатасучарита̄ рамман̣ата̄йа катадуччарита̄ рамман̣ата̄йача васена куккуччасса двидха̄бха̄войева сиддхо хоти. двӣха̄ка̄рехӣти хи вуттам̣. соча кхо пуббе па̄пам̣ катва̄ паччха̄ апа̄йабхайатаджджита̄нан̃чева апа̄йесу патитва̄ пуббе аттана̄ катакаммам̣ ануссаранта̄нан̃ча хоти. наан̃н̃есам̣, акатам̣ ме ка̄йасучаритам̣. катам̣ ка̄йадуччаританти хи вуттам̣. йатха̄ пана ма̄но дувидхо хоти йа̄тха̄вама̄но айа̄тха̄вама̄ноти. татха̄ куккуччам̣пи, йа̄тха̄вакуккуччам̣, айа̄тха̄ва куккуччанти дувидхам̣ хоти. таттха айа̄тха̄ва куккуччам̣пи уппаджджама̄нам̣ двӣха̄ка̄рехо уппаджджати акатам̣ вата ме калйа̄н̣ам̣ катам̣ па̄панти. катамам̣ пана танти. йан̃ча пуббе калйа̄н̣акаммепи па̄пасан̃н̃ӣ па̄падит̣т̣хи акатва̄ па̄пакаммепи калйа̄н̣асан̃н̃ӣ калйа̄н̣адит̣т̣хи катва̄ паччха̄ анусочанавасена уппаджджати. йан̃ча пуббе калйа̄н̣е калйа̄н̣асан̃н̃ӣ катва̄ паччха̄ па̄пасан̃н̃ино па̄печа па̄сан̃н̃ӣ акатва̄ паччха̄ калйа̄н̣асан̃н̃ино уппаджджати. идам̣ айа̄тха̄вакуккуччам̣на̄ма. анавадждже са̄ваджджасан̃н̃ӣ, каппийе акаппийасан̃н̃ӣ, ана̄паттийам̣ а̄паттисан̃н̃ӣтиа̄дина̄пи йоджетаббам̣. идан̃ча саббам̣ уппаджджама̄нам̣ двӣха̄ ка̄рехева уппаджджати. тасма̄ двӣсуева сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. йам̣ пана маха̄ниддесейева хаттхакуккуччакам̣пи куккуччам̣. па̄дакуккуччакам̣пи куккуччам̣. хаттхапа̄дакуккуччакам̣пи куккуччанти ниддит̣т̣хам̣. там̣ асам̣йата куккуччам̣на̄ма. йам̣ пана там̣ бхиккху куккучча̄йанта̄ напат̣игган̣хим̣сӯти винайе а̄гатам̣. йан̃ча катхам̣ куккуччаппакатата̄йа а̄паджджати каппийе акаппийасан̃н̃ита̄ акаппийе каппийасан̃н̃ита̄ти а̄гатам̣. там̣ винайакуккуччам̣на̄ма. там̣пана винайасам̣сайоева. соча кхо аттано ависайе каппати нукхо нонукхоти сам̣саппана̄ка̄рена паватто кусала крийа читтуппа̄до. сопана йесам̣ уппаджджати. тесу йе сиккха̄ка̄ма̄, те там̣каммам̣ накаронти. те сандха̄йа куккучча̄йанта̄ напат̣игган̣хим̣сӯти вуттам̣. йе пана каронтийева. те каппийаваттхусмим̣пи а̄паттим̣ а̄паджджанти. те сандха̄йа куккуччаппакатата̄йа а̄паттим̣ а̄паджджатӣти вуттам̣.
94. тхийатичиттам̣ мандамандам̣ катва̄ аджджхоттхаратӣти тхинам̣. тхийийана̄ тхийитаттанти хи па̄л̣ийам̣ ниддит̣т̣хам̣.
95. медхати четасике дхамме акамман̃н̃абхӯте катва̄ вихим̣ сатӣти миддхам̣. татха̄ хи а̄рамман̣е виппха̄равасена там̣ там̣ ирийа̄ патхам̣ сандха̄ретва̄ паваттама̄несу сампайуттадхаммесу муггарена потхетва̄ вийа те а̄рамман̣ато олийа̄петва̄ ирийа̄патхам̣пи сандха̄ретум̣ асаматтхе катва̄ тхинам̣ читтам̣ абхибхавати. миддхам̣ четасикети.
96. вичикиччха̄ти еттха. чикиччханам̣ чикиччха̄. н̃а̄н̣аппат̣ика̄ роти аттхо. тикиччхитум̣ дуккарата̄йа вигата̄ чикиччха̄ ета̄йа̄ти вичикиччха̄. сабха̄вам̣ вичинанта̄ киччханти киламанти ета̄йа̄тива̄ вичикиччха̄. вичикиччхатива̄ двел̣хакабха̄вена паваттатӣти вичикиччха̄. са̄ нӣваран̣абхӯта̄, пат̣ирӯпака̄ти дувидха̄. таттха буддха̄дӣсу ат̣т̣хасу ваттхӯсу вимативасена паваттама̄на̄ нӣваран̣абхӯта̄. тато ан̃н̃а̄пана асаббан̃н̃ӯнам̣ тесу тесу а̄рамман̣есу катхам̣ нукхо евам̣ нукхо идам̣нукхоти вематикабха̄вена паватта̄ сабба̄ вичикиччха̄ пат̣ирӯпака̄на̄ма. са̄ пана кусала̄пи хоти, акусала̄пи кхӣн̣а̄ сава̄нам̣ уппанна крийа̄бйа̄ката̄пӣти. идха пана еканта̄кусалабхӯта̄ нӣваран̣авичикиччха̄ва адхиппека̄ти.
акусалара̄симхи параматтхадӣпана̄.
97. саддахатӣти саддха̄. йатха̄ аччхам̣ пасаннам̣ нисиннам̣ удакам̣ чанда сӯрийа̄дӣни рӯпанимитта̄ни сут̣т̣ху аттани дахати. евам̣ айам̣ буддхагун̣а̄ дӣни сут̣т̣ху аттани дахати дха̄рети тхапетива̄ти аттхо. саддахантива̄ ета̄йа̄ти саддха̄. саддаханаматтамевава̄ етанти саддха̄. са̄пи буддха̄ дӣсу саддхеййаваттхӯсу ака̄луссийабха̄вена паваттама̄на̄ева идха адхиппета̄. тато ан̃н̃а̄пана титтхийесува̄ титтхийадхаммесу ва̄ еварӯпесу асаддхеййаваттхӯсу саддаханавасена паватта̄ окаппана̄ саддха̄ пат̣ирӯпака̄на̄ма хоти. са̄ пана аттхато миччха̄дхимоккхо йева̄ти. йатха̄ пана манусса̄ хаттхе асати ратана̄ни дисва̄ пи-гахетум̣ на сакконти. витте асати тесам̣ саббабхога̄ на сампаджджанти. бӣдже асати сасса̄дӣни насампаджджанти. евам̣ саддха̄йа асати пун̃н̃акрийа̄ваттхӯни насампаджджанти. тасма̄ еса̄ хаттхавиттабӣджа садиса̄ти вутта̄.
98. саратӣти сати. аттана̄ ката̄ни каттабба̄ни ча калйа̄н̣акамма̄ва̄ буддхагун̣а̄дӣнива̄ аппамаджджанавасена упагаччхатӣти аттхо. са̄пи самма̄сати миччха̄сати дувидха̄ хоти. таттха самма̄сати идха адхиппета̄. итара̄ пана сатийева на хоти. катасса каттаббассача па̄пакаммасса аппамаджджанавасена паватто сатипат̣ирӯпако акусалачиттуппа̄дойева. йасма̄ панеса̄ читтам̣ саббехи акусаладхаммехича раккхитум̣ кусаладхаммехича йоджетум̣ саккоти. тасма̄ са̄ ран̃н̃о саббакаммика маха̄амаччо вийа дат̣т̣хабба̄ти. сатим̣кхва̄хам̣ бхиккхаве саббаттхикам̣ вада̄мӣти хи вуттам̣.
99. хирийатӣти хири. ка̄йадуччарита̄дӣхи ладжджати джигуччхати уккан̣т̣хатӣти аттхо.
100. техийева оттаппатӣти оттаппам̣. уббиджджатӣти аттхо. еттхапи хириоттаппаппат̣ирӯпака̄на̄ма аттхи, вуттан̃хи –
ладжджитаббе наладжджанти, аладжджийесу ладжджарети ча;
бха̄йитаббе набха̄йанти, абхайе бхайадассиноти ча.
йасма̄ пана саппуриса̄ хирийа̄ аттани оттаппенача паресу а̄раккхадевата̄дӣсу га̄равам̣ уппа̄детва̄ па̄пато ваджджетва̄ суддхам̣ атта̄нам̣ парихаранти. тасма̄ име две локапа̄ладхамма̄ти вутта̄.
101. лобхаппат̣ипаккхо алобхо. со хи йесу аттано хитасан̃н̃итесу а̄рамман̣есу лобхо лагганавасена паваттати, тесвева там̣ лобхам̣ видхамитва̄ лобхаваттхубхӯта̄ бхавабхогасампаттийо гӯтхара̄сим̣вийа хӣл̣етва̄ джигуччхитва̄ ека̄неккхамма дха̄туна̄ма хутва̄ паваттатӣти.
102. досаппат̣ипаккхо адосо. сопи хи йесу аттано ахитасан̃н̃итесу а̄рамман̣есу досо дуссанавасена паваттати. тесвева там̣досам̣ видхамитва̄ дит̣т̣хадит̣т̣хесу саттесу пун̣н̣ачандасадисам̣ соммахадайам̣ уппа̄детва̄ ека̄ абйа̄па̄дадха̄ту на̄ма хутва̄ паваттатӣти. айамевача брахмавиха̄ресу метта̄ти вутта̄. амохопи идха ваттаббо. мохаппат̣ипаккхо амохо. сопи хи йесу дхаммесува̄ аттхесува̄ чатӯсу арийасаччесува̄ мохо андхака̄рам̣ катва̄ паваттати. тесвева там̣ мохам̣ видхамитва̄ чандасӯрийасахассам̣ ут̣т̣ха̄пентовийа виджджа̄на̄ма хутва̄ паваттатӣти.
103. татрамаджджхаттата̄ти еттха атта̄ вуччати сабха̄во. лӣнуддхачча̄дӣнам̣ убхиннам̣ висамапаккха̄нам̣ маджджхе паватто атта̄ етасса̄ти маджджхатта̄. самаппаватто сампайуттадхаммасамӯхо. тасса бха̄во маджджхакката̄. тесу тесу сампайуттадхаммесу диссама̄на̄ маджджхаттата̄ татрамаджджхаттата̄ тесу тесува̄ хитакаммесу читтачетасика̄нам̣ маджджхаттата̄ татрамаджджхаттата̄. татха̄ хи са̄ самаппаватта̄нам̣ сампайутта дхамма̄нам̣ аджджхупеккханавасена самаппаватта̄нам̣ а̄джа̄неййа̄нам̣ аджджхупеккханаса̄ратхӣвийа дат̣т̣хабба̄ти вутта̄. айамевача брахмавиха̄ресу упеккха̄ти вутта̄.
104. ка̄йаппассаддха̄дӣсу ка̄йоти ведана̄диккхандхаттайа сан̇кха̄то четасикасамӯхо вуччати. читтанти собхан̣ачиттам̣. ка̄йасса пассаддхи ка̄йаппассаддхи. читтасса пассаддхи читтаппассаддхӣтиа̄дина̄ сама̄со. пассамбханам̣ пассаддхи. сантасӣталабха̄воти аттхо. йесам̣ идам̣ двайам̣ дуббалам̣ хоти. те пун̃н̃акаммесу читтасукхам̣ напинданти. бахиддха̄ева несам̣ читтам̣ паккхандати. сантатте па̄са̄н̣апит̣т̣хе тхапитамаччховийа хоти. йесам̣ пана балавам̣ хоти. тейева таттха там̣ винданти. тесам̣ читтам̣ сӣтале удаке паккхитта маччхо вийа хоти.
105. лахубха̄во лахута̄. агарута̄ адандхата̄ти аттхо. йесам̣ идам̣ дуббалам̣. тесам̣ читтам̣ пун̃н̃акаммесу напаса̄рети сан̇кочати. таттапа̄са̄н̣е паккхиттападумапуппхам̣ вийа хоти. йесам̣ пана балавам̣. тесам̣ читтам̣ таттха паса̄рети. сӣтале удаке паккхитта падумапуппхам̣ вийа хоти.
106. мудубха̄во мудута̄. йесам̣ идам̣ дуббалам̣. тесам̣ читтам̣ пун̃н̃акаммесу тхаддхам̣ хоти. верӣнам̣ маджджхе гатамаха̄йодховийа хоти. йесам̣ пана балавам̣. тесам̣ читтам̣ таттха муду хоти. вийан̃н̃а̄тӣнам̣ маджджхе гатамаха̄йодхо вийа хоти.
107. каммани са̄дху камман̃н̃ам̣. тадева камман̃н̃ата̄. йесам̣ идам̣ дуббалам̣. тесам̣ читтам̣ пун̃н̃акаммесу йатхиччхитам̣ тхапетум̣ налаббхати, виккирати. пат̣ива̄те кхиттатхусамут̣т̣хивийа хоти. йесам̣ пана балавам̣. тесам̣йева там̣ таттха йатхиччхитам̣ тхапетум̣ лаббхати навиккирати. пат̣ива̄те кхиттасуван̣н̣аккхандховийа хоти.
108. пагун̣асса бха̄во па̄гун̃н̃ам̣. тадева па̄гун̃н̃ата̄. йесам̣ идам̣ дуббалам̣. тесам̣ читтам̣ пун̃н̃акаммесу викампати вихан̃н̃ати. гамбхӣре удаке кхиттава̄наровийа хоти. йесам̣ пана балавам̣, те сам̣ там̣ таттха навикампати навихан̃н̃ати. гамбхӣре удаке кхитта кумбхило вийа хоти.
109. уджуева уджукам̣, уджукасса бха̄во уджуката̄. йесам̣ идам̣ дуббалам̣. тесам̣ читтам̣ пун̃н̃акаммесу висамагахикам̣ хоти. када̄чи лӣнам̣. када̄чи уддхат̣ам̣. када̄чи онатам̣. када̄чи уннатам̣. сура̄мадаматтасса маггагаманам̣ вийа хоти. йесам̣ пана балавам̣, тесам̣ там̣ вуттавипарийа йена ведитаббанти.
110. еттхача сиддхесупи читтаппассаддха̄дикесу вуттесу висум̣ ка̄йаппассаддха̄дӣнам̣ вачанам̣ тесам̣ васена рӯпака̄йассапи пассаддха̄ди дӣпанаттханти ведитаббам̣. таттха там̣ там̣ суттантам̣ сутва̄ гелан̃н̃авут̣т̣ха̄ на̄дӣсу рӯпака̄йасса пассаддхабха̄во па̄кат̣о иддхиманта̄нам̣ иддхийа̄ а̄ка̄сагамана̄дӣсу лаху бха̄во. ка̄йам̣ кхуддакам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ катва̄ нимминанесу мудубха̄во. антопатхавийам̣ва̄ антопаббате сува̄ асаджджама̄нам̣ катва̄ гамана̄дӣсу камман̃н̃абха̄во. на̄гаван̣н̣ам̣ва̄ гарул̣аван̣н̣ам̣ва̄ катва̄ нимминана̄дӣсу пагун̣абха̄во тесвева саббесу йатха̄ниммитавасена чираппаваттибха̄весу уджукабха̄во па̄кат̣о хотӣти ведитаббо. самам̣ дха̄рентӣти са̄дха̄ран̣а̄, саббехи собхан̣ачиттехи, тесам̣ва̄ са̄дха̄ран̣а̄ собхан̣а са̄дха̄ран̣а̄.
111. самма̄ва̄ча̄ти еттха тивидха̄ самма̄ва̄ча̄ катха̄, четана̄, виративасена, таттха аттхадхаммаппат̣исам̣йутта̄ субха̄сита̄ ва̄ча̄ катха̄ самма̄ва̄ча̄на̄ма. там̣самут̣т̣ха̄пика̄ кусалакрийачетана̄ четана̄самма̄ва̄ча̄на̄ма. йа̄ пана муса̄ва̄да̄ вераман̣а̄дӣни сиккха̄пада̄ни сама̄дийантассава̄ адхит̣т̣хахантассава̄ сампаттам̣ ваттхум̣ авӣтиккамантассава̄ па̄павираман̣а̄ка̄рена читтасса паватти. айам̣ вирати самма̄ва̄ча̄на̄ма. са̄ идха адхиппета̄. самма̄ ваданти ета̄ йа̄ти самма̄ва̄ча̄. ета̄йа̄ти четтха каран̣аттхе хетуаттхе ва̄ каран̣авачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. таттха ва̄ча̄йа сиккха̄пада̄ни сама̄дийантасса сама̄да̄навачана̄ни сандха̄йа каран̣аттхо хетуаттхо ча йуджджати. тато йатха̄сама̄динна̄нива̄ йатха̄дхит̣т̣хита̄нива̄ сиккха̄пада̄ни сут̣т̣хураккха̄ма̄ти йа̄ни анаваджджа̄ниева вачана̄ни ваданта̄ вичаранти. та̄ни сандха̄йа каран̣аттха̄нукӯло хету аттхойева йуджджатӣти. атхава̄, татха̄ вадантува̄ ма̄ва̄. айам̣пана вадама̄несу сати тесам̣ самма̄ ваттум̣ева дети. намиччха̄ ваттунти катва̄ самма̄ ва̄ча̄твева вуччати. апича, айам̣ вачӣдуччарита̄нам̣ паджаханавасена паваттама̄на̄ вачӣдва̄расуддхийа̄ ева хотӣти самма̄ва̄ча̄ти вуччатӣти.
112. самма̄каммантопи тивидхо крийа̄, четана̄, вирати васена. таттха йам̣кин̃чи анаваджджам̣ каммам̣ каронтасса ка̄йикакрийа̄ крийа̄каммантона̄ма. там̣самут̣т̣ха̄пика̄ четана̄ четана̄камманто на̄ма. йа̄ пана па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣а̄дӣни сиккха̄пада̄ни сама̄ди йантассава̄ адхит̣т̣хахантассава̄ сампаттам̣ ваттхум̣ авӣтиккамантассава̄ па̄павираман̣а̄ка̄рена читтасса паватти. айам̣ вирати самма̄камманто на̄ма. самма̄ каронти етена̄ти самма̄каммам̣, тадева самма̄ камманто суттанто ванантовийа. сесаметтха вуттанайамева.
113. самма̄а̄джӣвопи вӣрийа, виративасена дувидхо. таттха пакатийа̄ анаваджджа̄ни касикамма̄дӣнива̄ бхиккха̄чарийа̄дӣнива̄ катва̄ джӣвитам̣ каппента̄нам̣ ут̣т̣ха̄набаласан̇кха̄то ва̄йа̄мо вӣрийасамма̄а̄джӣвона̄ма. йа̄ пана а̄джӣвасуддхим̣ апеккхитва̄ аттано а̄джӣвасӣлавипаттика̄ран̣а̄ни ка̄йавачӣдуччарита̄ни паджаханта̄нам̣ па̄павираман̣а̄ка̄рена читтасса паватти. айам̣ вирати а̄джӣвона̄ма. айамидха̄дхиппето. самма̄ а̄джӣванти джӣвитам̣ паваттенти етена̄ти самма̄а̄джӣво. сесаметтха вуттанайамева̄ти.
114. екека̄пи четтха сампатта вирати, сама̄да̄на вирати, самуччхедавиративасена тивидха̄. таттха йа̄ сиккха̄пада̄ни асама̄ дийитва̄ва̄ сама̄динна̄нипива̄ та̄ни анапеккхитва̄ кевалам̣ хири оттаппабаленева сампаттам̣ ваттхум̣ авӣтиккаманта̄нам̣ уппанна̄ вирати. айам̣ сампаттавиратина̄ма. са̄ паччуппанна̄рамман̣а̄йева. пан̃часиккха̄ пада̄ паччуппанна̄рамман̣а̄ти хи вуттам̣. йа̄ пана сиккха̄пада̄ни сама̄ди йантассава̄ адхит̣т̣хахантассава̄ йатха̄сама̄динна̄нива̄ йатха̄дхит̣т̣хита̄ни ва̄ сут̣т̣хураккха̄мӣти сампатта ваттхум̣ апӣтиккамантассава̄ уппанна̄. айам̣ сама̄да̄навиратина̄ма. са̄ пана паччуппанна̄рамман̣а̄ва̄ хоти ана̄гата̄рамман̣а̄ва̄. татха̄ хи пан̃часиккха̄пада̄ паччуппанна̄рамман̣а̄ти идам̣ сампаттавиративасена вуттанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. маггаккхан̣е пана саббадуччарита̄нам̣ паччайасамуччхедавасена уппанна̄ самуччхедавиратина̄ма. са̄ пана нибба̄на̄рамман̣а̄ева. пхалавиратипи еттхева сан̇гахита̄ти. таттха локийавиратийо джӣвитиндрийа̄дӣни вӣтиккамитаббаваттхӯни а̄рамман̣ам̣ катва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни вирамитаббаваттхӯни паджаханти. локуттаравиратийо пана нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ та̄нийева вирамитаббаваттхӯни паджахантӣти дат̣т̣хаббам̣.
115. парадуккхе сати ка̄рун̣ика̄нам̣ хадайакхедам̣ каротӣти карун̣а̄. киратива̄ парадуккхам̣ виккхипати, кин̣а̄тива̄ парадуккхам̣ хим̣сатӣти карун̣а̄. кирӣйати дуккхитесу паса̄рӣйатӣтива̄ карун̣а̄. апича кали ун̣а̄ти чхедо. калӣти дуккхам̣ вуччати, йатха̄-кали самбхаве бхавети. калӣтива̄ па̄папи пара̄джайопи вуччати. па̄пе кали пара̄джайети хи вуттам̣. саббан̃четам̣ ка̄рун̣ика̄ нам̣ ка̄рун̃н̃ахетубхӯтамева хоти. ити калим̣ дуккхам̣ва̄ па̄пам̣ва̄ саббасампаттито пара̄джайам̣ва̄ саттехи аванти раккханти, саттева̄ тато видхакалито аванти раккханти ка̄рун̣ика̄ джана̄ ета̄йа̄ти карун̣а̄.
116. парасампаттим̣ дисва̄ моданти ета̄йа̄ти мудита̄. наттхи пама̄н̣ам̣ етесанти аппама̄н̣а̄, сатта̄. аппама̄н̣есу бхава̄ти аппаман̃н̃а̄. ета̄хи еттакесуйева саттесу паваттетабба̄. на ито ан̃н̃есӯти евам̣ париччхедаппама̄н̣асса абха̄ва̄ екасмим̣ сатте паватта̄пи аппаман̃н̃а̄евана̄ма хонтӣти.
[77] т̣ӣка̄су пана
аппама̄н̣асатта̄ рамман̣атта̄ аппама̄н̣а̄. та̄ева аппаман̃н̃а̄ти вуттам̣. там̣ на сундарам̣.
117. пан̃н̃индрийанти хет̣т̣ха̄ вутто амохоева. со хи паджа̄нанат̣т̣хена пан̃н̃а̄, адхипатийат̣т̣хена индрийан̃ча̄ти катва̄ пан̃н̃индрийанти вуччатӣти.
собхан̣ара̄симхи параматтхадӣпана̄.
118. етта̄вата̄тиа̄ди тин̣н̣ам̣ ра̄сӣнам̣ сан̇гахо. евам̣ двипан̃н̃а̄са сарӯпам̣ дассетва̄ ида̄ни четойуттаппака̄рам̣ дассенто тесантиа̄дима̄ха. ито четасика̄нам̣ сарӯпадассанато парам̣ тесам̣ читта̄вийутта̄нам̣ читтена авийутта̄нам̣ четасика̄нам̣ читтуппа̄десу паччекам̣ сампайого татха̄йогам̣ вуччатети йоджана̄. читтуппа̄десӯти читтесу иччева аттхо. уппаджджанти четасика̄ етесӯти уппа̄да̄. читта̄ниева уппа̄да̄ читтуппа̄да̄ти катва̄. двипан̃чавин̃н̃а̄н̣а̄нам̣ саббадуббалатта̄ тесу чха пакин̣н̣ака̄ нуппаджджанти. бха̄вана̄балена пахӣнатта̄ витакко дутӣйаджджха̄ника̄дӣсу, вича̄ро татӣйаджджха̄ника̄дӣсу, пӣти чатуттхаджджха̄ника̄дӣсу нуппаджджати. саннит̣т̣ха̄насабха̄ватта̄ адхимоккхо асаннит̣т̣ха̄насабха̄ве вичикиччха̄ читте нуппаджджати. вӣрийам̣ балана̄йакатта̄ дуббалесу пан̃чадва̄ра̄ваджджана̄ дӣсу сол̣асачиттесу нуппаджджати. пӣти сампийа̄йанасабха̄ватта̄ доманассупеккха̄ сахагатесу нуппаджджати. чхандо иччха̄сабха̄ватта̄ иччха̄рахитесу ахетукесу момӯхачиттесуча нуппаджджатӣти а̄ха пакин̣н̣акесупана витакко.ла. момӯхаваджджитачиттесӯти. те пана читтуппа̄да̄ пакин̣н̣акавиваджджита̄ сапакин̣н̣ака̄ти самбандхо.
119. акусалесӯти акусалачетасикесу. сабба̄кусала са̄дха̄ран̣а̄на̄ма. тасма̄ саббесупи два̄даса̄кусалачиттесу лаббхантӣти йоджана̄.
[78] вибха̄ванийам̣ пана
паччхимам̣ пуримасса саматтханавачананти адхиппетам̣. там̣ на сундарам̣.
идан̃хи т̣ха̄нам̣ читтесу лаббхама̄ната̄дассанападха̄нанти. йасма̄ пана сабба̄ни акусалачитта̄ни имехи чатӯхи вина̄ нуппаджджанти. на хи та̄ни па̄песу а̄дӣнавам̣ пасситва̄ т̣хита̄нам̣ уппаджджанти. нача техи ладжджа̄йава̄ бхайенава̄ уккан̣т̣хита̄нам̣. на̄пи кусалесу дхаммесу сама̄хита̄нанти. тасма̄ те саббесу тесу лаббхантӣти. йасма̄ча дит̣т̣хима̄на̄ кхандхесу асса̄дам̣ амун̃читва̄ва тесу татха̄ татха̄ а̄маситва̄ паваттанти. тасма̄ те лобхамӯлачиттесвева уппаджджанти. таттха уппаджджантесу пана тесу дит̣т̣хи кхандхесу аттагга̄хам̣ дал̣хам̣ гахетва̄ там̣ аттам̣ ниччата̄дӣхи миччха̄сабха̄вехиева пара̄масантӣ паваттати. ма̄но пана кхандхе аханти дал̣хам̣ гахетва̄ там̣ гахита̄ка̄рам̣ сеййа та̄дӣхиева а̄масанто паваттати. тасма̄ те а̄масана̄ка̄рато асадисавуттиноева хонтӣти а̄ха. дит̣т̣хичатӯсу.ла. виппайуттесӯти. йе пана дит̣т̣хигатика̄ дит̣т̣хийа̄ йатха̄гахитам̣ атта̄намева аханти ган̣ханти. тесам̣пи дит̣т̣хима̄на̄ а̄масана̄ка̄рам̣ патва̄ асадисавуттика̄ева хонти. на хи ма̄насса вийа дит̣т̣хийа̄ атта сам̣паггахан̣е бйа̄па̄ро аттхи. на ча дит̣т̣хийа̄ вийа ма̄насса дхамма̄нам̣ айа̄тха̄вапаккхапарикаппанети. тенева хи ахам̣га̄хо ма̄но ана̄га̄мӣнам̣пи паваттати. аттагга̄хабхӯта̄ пана дит̣т̣хи путхуджджана̄на мева̄ти.
[79] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘ма̄нопи ахам̣ма̄навасена паваттанато дит̣т̣хисадисова паваттатӣти дит̣т̣хийа̄ саха екачиттуппа̄де напаваттатӣ’’ти ватва̄ кесара сӣхо пама̄йа там̣ аттхам̣ са̄дхети. там̣ на сундарам̣.
садисаппаватти хи на̄ма сахапаваттийа̄ ева ка̄ран̣анти. маччхарийам̣ пана аттасампаттӣсу лагганалобхасамут̣т̣хитам̣пи та̄сам̣ парехи са̄дха̄ран̣абха̄вам̣ асахана̄ка̄рена паваттатта̄ екантена пат̣игхасампа йуттамева хотӣти вуттам̣ досо.ла. читтесӯти. акамман̃н̃а лаккхан̣ам̣ тхинамиддхам̣ камман̃н̃асабха̄весу асан̇кха̄рикесу насамбхаватӣти вуттам̣ тхинамиддхам̣ пан̃часу сасан̇кха̄рика читтесӯти. чатта̄ро сабба̄ кусаласа̄дха̄ран̣а̄. тайо лобха дит̣т̣хима̄на̄. чатта̄ро доса̄дайо. двайам̣ тхинамиддхам̣. вичикиччха̄ читтеча̄ти часаддо авадха̄ран̣е. вичикиччха̄читтеева̄ти аттхо. чатуддаса акусала четасика̄.
120. собхан̣есӯти собхан̣ачетасикесу. локуттаре ат̣т̣хан̇гикамагге тӣсу кхандхесу пан̃н̃а̄ккхандхе самма̄сан̇каппо на̄ма самма̄дит̣т̣хипаччхимакова хоти. тасма̄ па̄дакаджджха̄на̄дивасена тасмим̣ асатипи пан̃н̃а̄ккхандхо напариха̄йати. сӣласама̄дхиккхандхадхаммесу пана еко екасса киччам̣ наса̄дхети. тасма̄ локуттара магго саттан̇гикато хет̣т̣ха̄ напаваттатӣти а̄ха виратийо пана тиссопи.ла. лаббхантӣти. нийата̄ва екатова саббатха̄пи лаббхантӣти йоджана̄. таттха нийата̄ва̄ти на локийесувийа када̄чиева лаббханти. атхакхо саббада̄пи нийата̄ хутва̄ва лаббханти. касма̄, локуттарадхамма̄нам̣ ниччам̣ сӣлесу парипӯрака̄рита̄васена паваттатта̄. на хи те локийа̄ вийа када̄чи да̄навасена када̄чи сутапарийаттивасена када̄чи касин̣абха̄вана̄дивасена паваттантӣти. екато ва̄ти налокийесу вийа висум̣ висум̣ лаббханти. атхакхо тиссопи екато хутва̄ва лаббханти. касма̄, абхинна̄рамман̣атта̄. на хи те локийа̄ вийа вӣтиккамитаббаваттхусан̇кха̄та̄ни джӣвитиндрийа̄дӣни на̄на̄рамман̣а̄ни а̄раббха паваттанти. екам̣пана нибба̄намева а̄раббхапаваттантӣти. саббатха̄пӣти на локийесу вийа екаде саппаха̄навасена лаббханти. атхакхо тиссопи анавасеса дуччарита дура̄джӣваппаха̄на̄ка̄рена лаббханти. локийесухи саким̣ уппанна̄ самма̄ва̄ча̄ чатуббидха̄ни вачӣдуччарита̄ни сабба̄ни екато паджахитум̣ насаккоти. муса̄ва̄давирати муса̄ва̄дамева паджахитум̣ саккоти. на итара̄ни. муса̄ва̄дам̣пи самӯлам̣ са̄нусайам̣ паджахитум̣ насаккоти. татха̄ писун̣ава̄ча̄ вирати писун̣ава̄чамева паджахитум̣ саккоти. на итара̄ни. писун̣ава̄чам̣пи самӯлам̣ са̄нусайам̣ паджахитум̣ на саккоти. саббам̣ виттха̄ретаббам̣. локуттаресу пана саким̣ уппанна̄ самма̄ва̄ча̄ сабба̄ни вачӣдуччарита̄ни самӯла̄ни са̄нусайа̄ни паджахати. саким̣ уппанно самма̄камманто сабба̄ни ка̄йадуччарита̄ни самӯла̄ни са̄нусайа̄ни паджахати. саким̣ уппанно самма̄а̄джӣво сабба̄ни а̄джӣвахетука̄ни ка̄йавачӣдуччарита̄ни самӯла̄ни са̄нусайа̄ни паджахати. ити тиссо локуттаресуева саббатха̄пи лаббхантӣти. висаддо авайавасампин̣д̣анаттхо. саким̣ уппанна̄ ека̄ самма̄ва̄ча̄ муса̄ва̄даппаха̄навасена̄пи лаббхати. накевалан̃ча таппаха̄навасенева. атхакхо писун̣ава̄ча̄паха̄навасенапи лаббхатӣти саббам̣ ваттаббам̣. еттхача дуччарита̄ни самӯла̄ни са̄нусайа̄нӣти еттха ка̄йавачӣчопана бха̄гийа̄ни ка̄мара̄га̄нусайа̄дӣни упаримаггаваджджха̄ни килесаджа̄та̄ни арӯпасеккха̄нам̣пи сантийева. ка̄марӯпасеккха̄нам̣ пана ваттаббамева наттхи. тасма̄ тесам̣ паджаханавасена упаримагга пхалавиратӣнам̣ дуччаритаппаха̄нам̣ дат̣т̣хаббам̣. ка̄ма̄вачаракусалесвева, напана ка̄ма̄вачаравипа̄какрийачиттесу, на̄пимахаггатачиттесӯти адхиппа̄йо. ка̄ма̄вачаракусалесупи ка̄мабхӯмийам̣ уппаннесуева, нарӯпа̄рӯпабхӯмийам̣ уппаннесу. на хи брахма̄нам̣ вирамитаббаваттху сан̇кха̄та̄ни ка̄йавачӣдуччарита̄нина̄ма аттхи. нача локийавиратийо вирамитабба ваттхурахитесу пуггалесу паваттантӣти. упари чхака̄ма̄вачарадеве супи напаваттантӣти ваданти. там̣ катха̄ваттхумхи вича̄ритамева. йади евам̣ мануссалокепи тӣсу хет̣т̣химапхалат̣т̣хесу та̄сам̣ аппаватти а̄паджджати. на хи тесам̣пи па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни вирамитаббаваттхӯнина̄ма аттхӣти. саччам̣, идха пана саттавидхаа̄паттиккхандха̄пи вирамитаббаваттхут̣т̣ха̄не т̣хита̄. татха̄ тивидхакуханаваттхӯнича. та̄нича ка̄ничи тесам̣ пхалат̣т̣ха̄нам̣пи са̄дха̄ран̣а̄ниева. манусса̄нан̃ча йа̄ни ка̄ничи тасса тасса сама̄диннасса сиккха̄падасса ваттхӯнипи вирамитаббаваттхӯниева. йа̄нипи ка̄масеккха̄нам̣ ка̄йава̄ча̄ виппханданакара̄ни килесаджа̄та̄ни самуччхедавиратӣнам̣ ваттхубхӯта̄ни санти. та̄ни тесам̣ тадан̇га виратӣнам̣пи ваттхӯниева̄ти. када̄чи сандиссантӣти сама̄да̄насампаттавиратӣнам̣ ан̃н̃атаравасена паваттака̄леева сандиссанти. евам̣ сандисса ма̄на̄пи бхинна̄рамман̣атта̄ наекато хутва̄ сандиссантӣти вуттам̣ висум̣ висунти. висум̣висум̣ сандиссама̄на̄пи екекадуччаритаппаха̄навасенева сандиссанти. на локуттаресу вийа саббатха̄пӣти дат̣т̣хаббам̣.
121. аппана̄патта̄нам̣ аппаман̃н̃а̄нам̣ соманассасахагатабха̄вова вибхан̇ге вуттоти вуттам̣ пан̃чамаджджха̄наваджджитамахаггатачиттесӯти. ета̄хи парасатта̄нам̣ хету адхиматтабйа̄па̄ра̄ хонти, тасма̄ атисанта̄йа нибйа̄па̄ра̄йа пан̃чамаджджха̄нупеккха̄йа саха напаваттантӣти. аппана̄пуббабха̄габхӯта̄нам̣ пана та̄сам̣ упеккха̄ведана̄йапи сампайого ат̣т̣хакатха̄йам̣ анун̃н̃а̄тойева̄ти вуттам̣ ка̄ма̄вачара.ла. читтесуча̄ти. када̄чӣти ка̄рун̃н̃аппакатикасса аниссукиноча паресам̣ випаттисампаттидассанака̄ле. на̄на̄хутва̄ джа̄йантӣти тесам̣ випаттидассанака̄ле анукампанавасена карун̣а̄ ева джа̄йати, намудита̄. сампаттидассанака̄ле пана моданавасена мудита̄ва джа̄йати, накарун̣а̄ти евам̣ висум̣ висум̣ хутва̄ джа̄йантӣти аттхо. йасма̄ панета̄ досасамут̣т̣хита̄нам̣ вихим̣са̄ аратӣнам̣ ниссаран̣абхӯта̄ти суттантесу вутта̄. доманассапат̣ипаккхан̃часо манассамева хоти. тасма̄ та̄сам̣ аппана̄пуббабха̄габхӯта̄нам̣пи ниччам̣ соманассайогамева кечи иччхантӣти вуттам̣ упеккха̄сахагатесу.ла. кечи вадантӣти. со пана тесам̣ ва̄до ат̣т̣хакатха̄йапи саха вируддхо. тасма̄ там̣ бахӯ вин̃н̃уно на сампат̣иччхантӣти катва̄ сова̄до тхерена кечива̄дона̄ма като. йасма̄ча саббесам̣пи локийа локуттараджджха̄на̄нам̣ пуббабха̄га бха̄вана̄ на̄ма аппана̄саннака̄леева соманассаджджха̄на̄нам̣ пуббабха̄га̄ соманассасахагата̄ хонти. упеккха̄джха̄на̄нам̣ пуббабха̄га̄ упеккха̄сахагата̄ хонти. ана̄саннака̄ле пана саббесам̣пи тесам̣ пуббабха̄га̄ када̄чи соманассасахагата̄, када̄чи упеккха̄сахагата̄хонти. тасма̄ со ва̄до кечива̄дова ка̄тум̣ йуттоти. еттхача сабба̄нипи саматхавипассана̄бха̄вана̄читта̄нина̄ма а̄димхи йебхуййена упеккха̄сахагата̄ниева бхавеййум̣, йадийи та̄ни а̄дитойева пат̣т̣ха̄йа соманассасахаджа̄та̄ни сийум̣. тада̄ име сатта̄ со манассаджа̄тесу каммесу анабхирата̄на̄ма наттхӣти ан̃н̃ам̣ каммам̣ чхад̣д̣етва̄ бха̄вана̄каммамева ануйун̃джеййунти. паччха̄ пана аттано бха̄вана̄йа пубба̄парийависесадассанака̄леева соманасса сахаджа̄та̄ни бхаванти. пат̣икӯла̄ рамман̣есу пана асубхабха̄вана̄читтесу дуккхитасатта̄рамман̣есуча карун̣а̄бха̄вана̄читтесу ваттаббамева наттхи. апича има̄ карун̣а̄мудита̄на̄ма пакатика̄лепи уппаджджантийева. та̄су пана мудита̄ та̄ва ит̣т̣хасампаттивисайа̄ти са̄йебхуййена соманасса сахаджа̄та̄ти йуттаметам̣. карун̣а̄ пана анит̣т̣хавипаттивисайа̄ти са̄ йебхуййена упеккха̄сахаджа̄та̄ ева сийа̄. нача ета̄ парасаттахету адхиматта бйа̄па̄ра̄ти катва̄ упеккха̄ведана̄йа саха вируддха̄ева̄ти сакка̄ ваттум̣. са̄ хи аппанам̣ апатта̄ веданупеккха̄на̄ма а̄рамман̣араса̄нубхаванеева нибйа̄па̄ра̄хоти. на ан̃н̃акиччесу. татха̄ хи сатта̄ упеккха̄сахагата читтехи адиннам̣пи а̄дийанти, да̄нам̣пи денти, ан̃н̃а̄нипи маханта̄ни пун̃н̃а̄пун̃н̃акамма̄ни каронтийева̄ти. тасма̄ аппана̄ патта̄нан̃н̃ева та̄сам̣ веданупеккха̄йа саха вируддхабха̄во ваттум̣ йуттоти.
[80] етта̄вата̄ йам̣ вуттам̣ вибха̄ванийам̣
‘‘карун̣а̄мудита̄ бха̄вана̄ка̄ле аппана̄вӣтхито пуббе паричайавасена упеккха̄сахагатачиттехипи парикаммам̣ хоти. йатха̄там̣ пагун̣агантхам̣ саджджха̄йантасса када̄чи ан̃н̃авихи тасса̄пи саджджха̄йанам̣, йатха̄ча пагун̣авипассана̄йа сан̇кха̄ре саммасантассакада̄чи паричайабалена н̃а̄н̣авиппайуттачиттехипи саммасананти упеккха̄ сахагатака̄ма̄вачаресу карун̣а̄ мудита̄нам̣ асамбхавава̄до кечива̄до като’’ти. там̣ пат̣иккхиттам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
кин̃ча̄пи касин̣анимитта̄дӣни а̄рамман̣а̄ни агамбхӣра̄ниева хонти. татха̄пи йогакаммабалена читтасама̄дха̄набалена килеса дӯрӣбха̄венача тада̄рамман̣есу джха̄начиттесу н̃а̄н̣ам̣ екантена паватта тийева̄ти а̄ха саббесупи пан̃ча.ла. читтесуча̄ти.
122. тайо виратидхамма̄. двайам̣ аппаман̃н̃а̄йугал̣ам̣. евам̣ со бхан̣ачетасика̄ собхан̣есвева читтесу чатудха̄ чатӯхи пака̄рехи сампайутта̄ти йоджана̄. ида̄ни саббесам̣пи чето йутта̄нам̣ нийата̄ нийатайогивибха̄гам̣ дассетум̣ исса̄тиа̄дима̄ха. карун̣а̄ а̄ди йасса̄ти карун̣а̄ди. аппаман̃н̃а̄ двайам̣. исса̄маччхеракуккучча̄нича виратийоча карун̣а̄дича исса̄маччхе ракуккуччавиратикарун̣а̄дайо. те на̄на̄ча джа̄йанти, када̄чича джа̄йанти. ма̄ноча када̄чиева джа̄йати. тхинамиддхан̃ча татха̄ када̄чи ева джа̄йати. джа̄йама̄нам̣ пана ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сахева джа̄йати. нана̄на̄ти йоджана̄. еттхача аппаман̃н̃а̄виратӣнам̣ на̄на̄ када̄чи його хет̣т̣ха̄ча вутто. упарича ваккхати. исса̄дӣнам̣ча упари ваккхати. ма̄натхинамиддха̄нам̣ пана идха ваттабботи. таттха ма̄но чатӯсу дит̣т̣хивиппайуттесу лаббхама̄нопи када̄чи тесам̣ сеййо хамасмӣтиа̄дина̄ паваттака̄леева лаббхати, наан̃н̃ада̄. тхинамиддхам̣ пан̃часу сасан̇кха̄рикесу лаббхама̄нам̣пи када̄чи тесам̣ нидда̄тибхӯтавасена акамман̃н̃ата̄йа паваттика̄леева лаббхати. на ан̃н̃ада̄. тада̄ лаббхама̄нам̣пана двайам̣ сахева лаббхати. на на̄на̄ти.
[81] вибха̄ванийам̣ пана
‘‘тхинамиддхам̣ када̄чи исса̄маччхеракуккуччехичева ма̄ненача саха джа̄йати. када̄чи техи тенача на̄на̄ джа̄йатӣ’’ти йоджана̄ вутта̄. са̄ са̄рато на паччетабба̄.
на хи техи тенача тасса сахабха̄во на̄на̄бха̄воча кичча̄рамман̣авиродха̄виродхабха̄вена сиддхоти.
йа̄ча т̣ӣка̄йам̣
ма̄ноча тхинамиддхан̃ча када̄чи на̄на̄ джа̄йати. ка̄ран̣ам̣ вуттамева. йоджана̄ вутта̄. са̄пи на сундара̄. када̄чи сахаджа̄йатӣти.
йатха̄вутта̄нуса̄рена̄ти саттасаббаттхайуджджантӣтиа̄дина̄ вуттаппака̄рам̣ ануса̄рена сеса̄ти ека̄дасахи анийата йогӣхи авасеса̄ екачатта̄лӣсадхамма̄. те йатха̄вутта̄нуса̄рена аттана̄ лаббхама̄на читтуппа̄десу анийатайогино ведитабба̄ти йоджана̄.
123. евам̣ четасика̄нам̣ йогат̣т̣ха̄напариччхинданавасена сампайоганайам̣ дассетва̄ ида̄ни йуттадхаммара̄сипариччхинданавасена сан̇гаха найам̣ дассенто сан̇гахан̃ча̄тиа̄дима̄ха. ида̄ни тесам̣ сан̇гахан̃ча йатха̄рахам̣ паваккха̄мӣти йоджана̄. чхаттим̣са̄тиа̄ди сан̇гаханайасса уддесага̄тха̄. саттапан̃н̃атта̄рамман̣а̄ аппаман̃н̃а̄ нибба̄на̄ рамман̣есу налаббхантити вуттам̣ аппаман̃н̃а̄ваджджита̄ти татха̄ ат̣т̣хасу дутӣйаджджха̄никачиттесу витаккаваджджа̄ ан̃н̃асама̄на̄ два̄дасачета сика̄ аппаман̃н̃а̄ваджджита̄ тевӣсати собхан̣ачетасика̄чети пан̃чаттим̣са дхамма̄ сан̇гахам̣ гаччхантӣтиа̄динайам̣ татха̄саддена ниддисати. теева̄ти витакка вича̄ра пӣтисукхаваджджа̄ упеккха̄сахагата̄ те ева теттим̣садхамма̄. ат̣т̣хасӯти еттха ат̣т̣хача ат̣т̣хача ат̣т̣ха̄ти екасесаниддесо, виччха̄лопаниддесова̄ дат̣т̣хаббо. пан̃чакаджджха̄на васена̄ти па̄л̣ийам̣ пан̃чаканайена вуттасса джха̄набхедасса васена, чатукканайена вуттасса джха̄набхедасса васена пана чатудха̄ва сан̇гахо хотӣти адхиппа̄йо. двӣсу рӯпапатхамаджджха̄нала̄бхӣсу дутӣйаджджха̄нам̣ уппа̄дентесу мандо витаккамо атиккамитум̣ саккоти. тасса чатуран̇гикам̣ дутӣйаджджха̄нам̣ уппаджджати. тиккхапан̃н̃о пана витакка вича̄ре екато атиккамитум̣ саккоти. тасса тийан̇гикам̣ дутӣйаджджха̄нам̣ уппаджджатӣти айам̣ тесам̣ найа̄нам̣ висесо.
124. кичча̄рамман̣авируддхатта̄ виратийо махаггатесу нуппаджджантӣти а̄ха виратиттайаваджджита̄ти. виратийо хи ка̄йавачӣ висодханакичча̄ хонти. махаггатаджджха̄на̄ни пана сувисуддхака̄йавачӣ пайогассева читтависодханакичча̄ни. виратийоча вӣтиккамитабба ваттхум̣ва̄ нибба̄нам̣ва̄ а̄раббха паваттанти. махаггатаджджха̄на̄ни пана пан̃н̃атти йова̄ махаггатадхаммева̄ти.
125. кичча̄рамман̣ави руддхатта̄йева виратиаппаман̃н̃а̄йо екасмим̣ читте две налаббхантӣти вуттам̣. аппаман̃н̃а̄ виратийо панеттха.ла. йоджетабба̄ти. виратийо екантена дуссилйаппаха̄на киччатта̄ таппаха̄на киччарахитесу локийа̄бйа̄катесу налаббхантӣти вуттам̣ виративаджджита̄ти. пан̃часиккха̄пада̄ кусала̄йева̄ти хи па̄л̣ийам̣ вуттам̣. идан̃ча локийасиккха̄пада̄ни сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣. аппаман̃н̃а̄нам̣ саттапан̃н̃атта̄рамман̣атта̄ маха̄випа̄ка̄нан̃ча еканта паритта̄рамман̣атта̄ та̄сам̣ тесу самбхаво наттхӣти вуттам̣ аппаман̃н̃а̄ виративаджджита̄ти. нану ка̄макусалам̣ саттапан̃н̃атта̄ди а̄рамман̣ам̣пи хотӣти таббипа̄кенапи тена садиса̄ рамман̣ена бхавитаббанти. на. викаппарахитатта̄. пан̃н̃аттийо хи авиджджама̄натта̄ махаггата̄нуттарадхамма̄ча сан̣хасукхумадхамматта̄ татха̄ татха̄ викаппетва̄ва̄ пат̣ивиджджхитва̄ва̄ ган̣ханта̄нам̣ кусала̄дӣнам̣ ева а̄рамман̣абхӯта̄ хонти. ка̄мавипа̄ка̄ни пана сайам̣ атидуббалата̄йа а̄рамман̣ам̣ викаппетва̄ вигахетум̣ насакконти, куто пат̣ивиджджхитва̄ гахетум̣. тасма̄ та̄ни пан̃н̃аттийова̄ махаггата̄нуттарадхаммева̄ а̄ламбитум̣ на сакконтӣти дат̣т̣хаббам̣. махаггатавипа̄ка̄ни пана викаппарахита̄нипи аппана̄паттакаммависе саниббаттатта̄ бха̄вана̄баланиммита̄ни пан̃н̃аттивисеса̄ни а̄ламбитум̣ сакконтӣти.
[82] вибха̄ванийам̣ пана
ка̄матан̣ха̄дхинакаммаджанитатта̄ ка̄мавипа̄ка̄ни ка̄матан̣ха̄йа а̄рамман̣абхӯте ка̄мадхаммеева а̄ламбитум̣ лабхантӣти адхиппа̄йена ‘‘ка̄матан̣ха̄дхинасса пхалабхӯтатта̄’’ти ватва̄ да̄сипуттопама̄йа тадаттхам̣ вибха̄вети. там̣ вича̄ретаббам̣.
еван̃хи сати махаггатавипа̄ка̄нипи рӯпа̄рӯпатан̣ха̄дхина каммаджанита̄ни ева хонтӣти та̄нипи рӯпа̄рӯпатан̣ха̄нам̣ а̄рамман̣абхӯте махаггата дхаммеева а̄ламбеййунти. апича, ка̄матан̣ха̄пи ка̄мадхаммеева а̄рамман̣ам̣ кароти. на пан̃н̃аттидхаммети наттхи. нача иттхипуриса̄ди хаттха па̄да̄ди пан̃н̃аттӣсу асса̄давасена паватта̄ тан̣ха̄ ка̄матан̣ха̄ на̄ма нахотӣти аттхи. субхети кусале. манети ниддха̄ран̣е бхуммам̣. субхе крийе па̄кети ниддха̄ран̣ӣйам̣ дат̣т̣хаббам̣. сахету. ла. мане два̄дасадха̄ва сан̇гахотива̄ йоджетаббам̣. навиджджантеттха̄ти ваджджита̄нам̣ сан̇гахо. еттха̄ти собхан̣ачиттесу. двайанти виратиаппаман̃н̃а̄дукам̣. ануттарети висесака̄нам̣ сан̇гахо. джха̄на дхамма̄ти витакка̄дайо. маджджхиме махаггате аппаман̃н̃а̄ча джха̄надхамма̄ ча. париттесу ка̄масобхан̣есу аппаман̃н̃а̄ча вирати н̃а̄н̣апӣти йоча висесака̄, сан̇гаханайа бхедака̄рака̄ти аттхо.
126. саттарасадхамма̄ лобхадит̣т̣хӣхи саддхим̣ екӯнавӣсати хутва̄ сан̇гахам̣ гаччхантӣти йоджана̄. пӣтиваджджита̄ ан̃н̃асама̄на̄ два̄даса четасика̄ акусаласа̄дха̄ран̣а̄ чатта̄роча̄ти сол̣асадхамма̄ лобхадит̣т̣хӣхи саха ат̣т̣ха̄раса хутва̄ сан̇гахам̣ гаччхантӣти йоджана̄. исса̄маччхарийа куккучча̄ни киччато а̄рамман̣ато ча бхинна̄ни хонтӣти вуттам̣ исса̄.ла. йоджетабба̄нӣти. саббесупи акусалачиттуппа̄десу сампайуттадхамма̄ дхаммато асадиса̄ева хонти. ган̣анато пана екачче екаччехи садиса̄ ева хонтӣти вуттам̣ два̄даса.ла. сан̇гахита̄бхавантӣти. еттхача пан̃часу асан̇кха̄рикесу патхамадутӣйесу екӯнавӣсати. татӣйачатуттхесу ат̣т̣ха̄раса. пан̃чаме вӣсати. пан̃часу сасан̇кха̄рикесу патхамадутӣйесу екавӣсати. татӣйачатуттхесу вӣсати. пан̃чаме два̄вӣсати. момӯхадвайе паннараса̄ти евам̣ акусалесу сатта сан̇гаха̄ бхаванти. тена̄ха екӯнавӣса̄тиа̄дим̣. са̄дха̄ран̣а̄ти сабба̄ кусаласа̄дха̄ран̣а̄. сама̄на̄ти ан̃н̃асама̄на̄. апарети чхандапӣтиадхимоккхе тхапетва̄ екачче.
127. хасаначиттети хаситуппа̄дачитте. вот̣т̣хаббанети манодва̄ра̄ваджджане. сукхасантӣран̣ети соманасса сантӣран̣е. мано дха̄туттика̄ хетука пат̣исандхи йугал̣ети пан̃чадва̄ра̄ваджджана сампат̣иччханадвайасан̇кха̄те манодха̄туттикечева упеккха̄ сантӣран̣а двайасан̇кха̄те ахетука пат̣исандхийугал̣еча. саббаттха саббесу ахетукесу сатта, тато сеса̄ пакин̣н̣ака̄ пана йатха̄рахам̣ йуджджанти, ити теттим̣са видхасан̇гахо майа̄ вуттоти йоджана̄.
128. ида̄ни айам̣ четасиканиддесоти катва̄ читтасса вийа екассапи четасикасса бхӯмиджа̄ти сампайога̄ди бхедена вибха̄го катхетабботи там̣ дассетум̣ антимага̄тхама̄ха. иттхам̣ имина̄ йатха̄вуттаппака̄рена читта̄вийутта̄нам̣ четасика̄нам̣ сол̣асавидхам̣ сампайоган̃ча теттим̣савидхам̣ сан̇гахан̃ча н̃атва̄ тесам̣ йатха̄ йогам̣ читтена самам̣ бхедам̣ уддисети йоджана̄. пхассо та̄ва екӯнанавутийа̄ екавӣсасатесува̄ читтесу йуттатта̄ екӯнанавути екавӣсасатавидхева̄ти евам̣ двипан̃н̃а̄сачетасике висум̣ висум̣ уддхаритва̄ йатха̄йогам̣ бхӯмиджа̄тисампайога̄дибхедехи тесам̣ вибха̄гам̣ катхеййа̄ти аттхо.
ити параматтхадӣпанийа̄на̄ма абхидхамматтхасан̇гахасса
чатуттхаван̣н̣ана̄йа четасика сан̇гахасса
параматтхадӣпана̄ нит̣т̣хита̄.