намакка̄рат̣ӣка̄
намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса
1. сугатантйа̄диван̣н̣ехи, пасаттхан̃ча сукхаддадам̣;
ванданта̄нам̣ джинам̣ натва̄, дхаммам̣ суддхам̣ ган̣уттамам̣.
2. намакка̄рам̣ хитаттхӣхи, пора̄н̣а̄чарийехи ча;
ликхитва̄ т̣хапитам̣ пун̃н̃а, буддхийа̄ тена вандинам̣.
3. тассаттхаван̣н̣анам̣ кассам̣, гамбхӣраттхасубодханам̣;
мовипуна̄мена сантена, сӣлупетена йа̄чито.
4. ван̣н̣антопи ча тассаттхам̣, там̣ там̣ ат̣т̣хакатха̄дису;
вуттан̃а̄йена касса̄ми, саддха̄ сун̣а̄тха са̄дхаво.
5. наманам̣ наматӣтӣ ва̄, наматӣ тена ва̄ намо;
тасса ка̄ронти та̄хӣти, намакка̄роти вуччати.
6. тан̃ча буддхагхоса̄чари, йена пуббасутам̣ катам̣;
буддхагхосуппаттийан̃ча, там̣ там̣ пана катха̄дису.
7. на дит̣т̣хам̣ катака̄ран̣ам̣, тасма̄ хитаттхикехи ча;
пора̄н̣а̄чарийехӣ ча, т̣хапитанти майа̄ вуттам̣;
там̣ ка̄ран̣ам̣ вин̃н̃ӯхӣ ча, вича̄ретва̄ виджа̄нитанти.
1. сугатам̣ сугатам̣ сет̣т̣хам̣, кусалам̣кусалам̣ джахам̣;
аматам̣ аматам̣ сантам̣, асамам̣ асамам̣ дадам̣.
саран̣ам̣ саран̣ам̣ локам̣, аран̣ам̣ аран̣ам̣ карам̣;
абхайам̣ абхайам̣ т̣ха̄нам̣, на̄йакам̣ на̄йакам̣ наме.
1. [ка] ида̄ни пат̣хамам̣ та̄ва сугатантйа̄дӣхи ат̣т̣ха̄расахи гун̣ехи тхометва̄ буддхасса вандитука̄мена сугатантиа̄ди га̄тха̄двайам̣ а̄раддхам̣. айам̣ пана саббапа̄да̄дийамакапатхйа̄ ваттага̄тха̄ти дат̣т̣хаббам̣. там̣ пана йамакам̣ субодха̄лан̇ка̄ре килит̣т̣хадосанти вуттам̣.
вуттан̃хи таттха –
‘‘йам̣ килит̣т̣хападам̣ манда̄, бхидхеййам̣ йамака̄дикам̣;
килит̣т̣хапададосева, тампи анто карӣйатӣ’’ти.
айам̣ панеттха патӣтасаддарачитатта̄йева паса̄дагун̣а сан̇кха̄тена садда̄лан̇ка̄рена сам̣йутта̄ хоти. тасма̄ там̣ йамакам̣ сувуттанти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ пара̄су йамакага̄тха̄су. тена вуттам̣ пуна̄ лан̇ка̄ре –
‘‘патӣтасаддарачитам̣, силит̣т̣хападасандхикам̣;
паса̄дагун̣асам̣йуттам̣, йамакам̣ матамедиса’’нти.
таттха сугатанти собханагаманатта̄ сундарам̣ т̣ха̄нам̣ гататта̄ самма̄ гататта̄ ча сугато, со хи собханам̣ арийамаггена гаччхатӣти сугатоти вуччати, супуббо гамудха̄ту та. сусаддо собханаттхо. арийамаггагаманена парисуддхам̣ анаваджджам̣ кхемам̣ дисам̣ асаджджама̄но гатоти аттхо. тан̃ча гаманам̣ дувидхам̣ хоти ка̄йагаманам̣, н̃а̄н̣агаманан̃ча̄ти. таттха бхагавато венеййаджанупасан̇каманам̣ екантена тесам̣ хитасукхасса ниппха̄да нато собханам̣ ка̄йена гаманам̣ ка̄йагаманам̣ на̄ма. сайамбхӯ н̃а̄н̣ена пана сакалампи локам̣ парин̃н̃а̄бхисамайавасена париджа̄нанато н̃а̄н̣ена гаманам̣ н̃а̄н̣агаманам̣ на̄ма. идха пана н̃а̄н̣агаманам̣ адхиппетам̣. ан̇гуттарат̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘собханам̣ гатам̣ гаманам̣ етасса̄ти сугато’’ти вуттам̣. сундарам̣ т̣ха̄нам̣ гаччхатӣти сугатоти ча вуччати, а̄рамман̣акаран̣авасена аматам̣ нибба̄нам̣ гатоти аттхо. самма̄ авипарӣтам̣ чеса гаччхатӣти сугатоти вуччати. сусаддо самма̄саддаттхо. тена тена маггена йе килеса̄ пахӣна̄, те килесе на пунети на паччети на пачча̄гаччхатӣти аттхо. атха ва̄ самма̄ а̄гаччхатӣти сугатоти ча вуччати, дӣпан̇карапа̄дамӯлато пабхути йа̄ва бодхиман̣д̣а̄ та̄ва саматим̣сапа̄рамипӯрика̄йа самма̄пат̣ипаттийа̄ саббалокасса хитасукхамева каронто сассатам̣ уччхедам̣ ка̄масукхам̣ аттакиламатхан̃ча̄ти име чанте анупагаччханто а̄гатоти аттхо. там̣ сугатам̣ буддхам̣ наме нама̄мӣти самбандхо.
пуна сугатанти самма̄ гадатта̄ сугато. со хи самма̄ гадати бха̄сатӣти сугатоти вуччати. супуббагададха̄ту бха̄са̄йам̣ вийаттийам̣ ва̄ча̄йам̣ ва̄, та, дасса то. чхасу ва̄ча̄су йуттат̣т̣ха̄не йуттамева двива̄чам̣ бха̄сатӣти аттхо. вуттан̃хи маджджхимапан̣н̣а̄сапа̄л̣ийам̣ абхайара̄джакума̄расутте –
1.
.‘‘ра̄джакума̄ра йам̣ татха̄гато там̣ ва̄чам̣ джа̄на̄ти абхӯтам̣ атаччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ аппийа̄ амана̄па̄, на там̣ татха̄гато ва̄чам̣ бха̄сати. 2. йампи татха̄гато ва̄чам̣ джа̄на̄ти бхӯтам̣ таччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ аппийа̄ амана̄па̄. тампи татха̄гато ва̄чам̣ на бха̄сати. 3. йан̃ча кхо татха̄гато ва̄чам̣ джа̄на̄ти бхӯтам̣ таччхам̣ аттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ аппийа̄ амана̄па̄, татрака̄лан̃н̃ӯ татха̄гато хоти тасса̄ ва̄ча̄йа веййа̄каран̣а̄йа. 4. йам̣ татха̄гато ва̄чам̣ джа̄на̄ти абхӯтам̣ атаччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ пийа̄ мана̄па̄, на там̣ татха̄гато ва̄чам̣ бха̄сати. 5. йампи татха̄гато джа̄на̄ти бхӯтам̣ таччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ пийа̄ мана̄па̄, тампи татха̄гато ва̄чам̣ на бха̄сати. 6. йан̃ча кхо татха̄гато ва̄чам̣ джа̄на̄ти бхӯтам̣ таччхам̣ аттхасам̣хитам̣, са̄ ча паресам̣ пийа̄ мана̄па̄. татра ка̄лан̃н̃ӯ татха̄гато хоти тасса̄ ва̄ча̄йа веййа̄каран̣а̄йа̄’’ти.
еттха па̄л̣ийам̣ панеса̄ сукхаггахан̣аттхам̣ сан̇кхепена ведитабба̄. катхам̣ хеса̄ абхӯта̄ анаттхасам̣хита̄ аппийа̄ ва̄ча̄ ча, бхӯта̄ анаттхасам̣хита̄ аппийа̄ ва̄ча̄ ча, бхӯта̄ аттха сам̣хита̄ аппийа̄ ва̄ча̄ ча, абхӯта̄ анаттхасам̣хита̄ пийа̄ ва̄ча̄ ча, бхӯта̄ анаттхасам̣хита̄ пийа̄ ва̄ча̄ ча, бхӯта̄ аттхасам̣хита̄ пийа̄ ва̄ча̄ ча̄ти чхаббидха̄ хотӣти. таттха ачорам̣йева чоро айантиа̄дивасена ваттаббава̄ча̄ пат̣хамава̄ча̄ на̄ма. чорам̣йева чоро айантиа̄дивасена ваттаббава̄ча̄ дутийава̄ча̄ на̄ма. акатапун̃н̃ата̄йа дуггато дуббан̣н̣о аппесаккхо, идха пана т̣хатва̄пи пуна пун̃н̃ам̣ на кароти, дутийачиттава̄ре катхам̣ чатӯхи апа̄йехи муччиссатӣти евам̣ маха̄джанасса аттхапуреккха̄рена дхаммапуреккха̄рена ануса̄санӣпуреккха̄рена ваттаббава̄ча̄ татийава̄ча̄ на̄ма. еко дхутто а̄ха-майхам̣ бхо ма̄ту майи куччхигате капит̣т̣хапхаладохал̣о ахоси. са̄ ан̃н̃ам̣ капит̣т̣хаха̄ракам̣ алабхама̄на̄ мам̣йева песеси. ахам̣ гантва̄ руккхам̣ абхирухитум̣ асакконто аттана̄ва атта̄нам̣ па̄де гахетва̄ муггарам̣ вийа руккхасса упари кхипим̣. атха са̄кхато са̄кхам̣ вичаранто пхала̄ни гахетва̄ отаритум̣ асакконто гхарам̣ гантва̄ ниссен̣им̣ а̄харитва̄ оруйха ма̄ту сантике гантва̄ пхала̄ни ма̄туйа̄ ада̄сим̣. та̄ни пана маханта̄ни хонти ча̄т̣иппа ма̄н̣а̄ни. тато ме ма̄тара̄ ека̄сане нисинна̄йа самасат̣т̣хипхала̄ни кха̄дита̄нӣти. евама̄дивасена ваттаббава̄ча̄ чатуттхава̄ча̄ на̄ма. а̄мисахету ча̄т̣укамйата̄дивасена на̄наппака̄ракам̣ паресам̣ тхомана̄ ва̄ча̄ чева ра̄джакатхам̣ чоракатхантиа̄динайаппаватта̄ тираччха̄накатха̄ ча пан̃чамава̄ча̄ на̄ма. арийасаччасанниссита̄ дхаммакатха̄ чхат̣т̣хамава̄ча̄ на̄ма. там̣ пана вассасатампи сун̣анта̄ пан̣д̣ита̄ нева титтим̣ гаччханти. та̄су пана бхагава̄ татийачхат̣т̣хама̄ двива̄ча̄ева бха̄сати. тасма̄ саппурисехи са̄йева двива̄ча̄ ваттабба̄ти. айам̣ тадат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гато сан̇кхепанайо. висуддхимагга маха̄т̣ӣка̄йам̣ пана са̄раттхадӣпанӣт̣ӣка̄йан̃ча тадан̃н̃а̄ка̄рена ван̣н̣ито. та̄су пана там̣ олокетва̄ гахетаббанти. айам̣ панеттха сан̇гахага̄тха̄ –
‘‘йо бхӯтаматтхасам̣хӣтам̣, паресамаппийа̄ ва̄чам̣;
бхӯтаматтхасахӣтан̃ча, паресам̣ пийава̄чанти;
двива̄чам̣ йуттат̣т̣ха̄нева, вадатӣти сугатоти;
вуччатӣ ча дака̄расса, катва̄ така̄равин̃н̃уна̄’’ти.
сет̣т̣ханти гун̣амахантатта̄ пасаттхатарам̣. со хи пасаттха̄нам̣ висесена пасаттхоти сет̣т̣хоти вуччати. пасаттхападам̣, висесатаддхите ит̣т̣хапаччайо. пасаттхасаддасса со, пасаттха̄нам̣ паччекабуддха̄рийаса̄вака̄дӣнам̣ сӣласама̄дхипан̃н̃а̄ди гун̣ехи висесена пасаттхоти аттхо. атха ва̄ сундаре сатипат̣т̣ха̄на̄дибхеде дхамме есати гавесати есим̣ гавесинти ва̄ сет̣т̣хо, буддхо. супуббоеса гавесане та. тасса рат̣т̣хо. сусаддо сундараттхо. сантехи саппурисехи еситаббо гавеситабботи ва̄ сет̣т̣хо. сантасаддӯпападо иса гавесане та, сантасаддасса со, ика̄рассе, тасса т̣т̣хо. сантехи саппурисехи иччхийати кантийа тӣти ва̄ сет̣т̣хо. сантасаддӯпападо ису иччха̄кантӣсу та. атха ва̄ санта̄нам̣ саппуриса̄нам̣ хитасукхам̣ иччхатӣти сет̣т̣хо, буддхо. каттуса̄дханойам̣. сундаре сатипат̣т̣ха̄на̄ дибхеде дхамме есети буддхетӣти ва̄ сет̣т̣хо. хету каттуса̄дханойам̣. супуббаесадха̄ту буддхийам̣ та. там̣ сет̣т̣хам̣.
кусалам̣кусалам̣ джаханти еттха кусалам̣ акусалам̣ джаханти падавибха̄го ка̄таббо. куччхитам̣ па̄падхаммам̣ салайати чалайати кампети виддхам̣сетӣти кусалам̣, чатубхӯмикакусалам̣ лаббхати. купуббо саладха̄ту а. таттха ка̄ма̄вачаракусалам̣ тадан̇гаппаха̄нена па̄падхаммам̣ салайати чалайати, махаггата кусалам̣ виккхамбханаппаха̄нена салайати кампети, локуттара кусалам̣ самуччхедаппаха̄нена салайати виддхам̣сетӣти аттхо.
атха ва̄ куччхитам̣ апа̄йадва̄рам̣ саланти сам̣варанти пидаханти са̄дхаво етена̄ти кусалам̣, каран̣аса̄дханойам̣. идха пана джаханти вуттатта̄ тебхӯмакакусаламева̄дхиппетам̣. там̣ пана анаваджджасукхавипа̄калаккхан̣ам̣, акусалавиддхам̣санарасам̣, вода̄на паччупат̣т̣ха̄нам̣, ит̣т̣хавипа̄капаччупат̣т̣ха̄нам̣ ва̄, йонисоманасика̄ра падат̣т̣ха̄нам̣. на кусалам̣ акусалам̣, миттапат̣ипаккхо амитто вийа паха̄йакапаха̄таббабха̄вена кусалапат̣ипаккханти аттхо. там̣ пана са̄ваджджадуккхавипа̄калаккхан̣ам̣, са̄ваджджа̄нит̣т̣хавипа̄ка лаккхан̣ам̣ ва̄, анаттхаджананарасам̣, анит̣т̣хавипа̄капаччупат̣т̣ха̄нам̣, айонисоманасика̄рападат̣т̣ха̄нам̣. пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄раа̄нен̃джа̄ бхисан̇кха̄расан̇кха̄там̣ кусалам̣ апун̃н̃а̄бхисан̇кха̄расан̇кха̄там̣ акусалан̃ча кусалам̣кусалам̣. там̣ пана падам̣ джахантипаде каммам̣.
джаханти маггаккхан̣е самуччхедаппаха̄нена пхалаккхан̣е пат̣иппассамбханаппаха̄нена паджахантам̣ виддхам̣сентанти аттхо. тан̃хи арахаттамагган̃а̄н̣ена джахати паджахати, пхалан̃а̄н̣ена джахим̣ паджахим̣ пат̣иппассамбхинти ва̄ джахо, буддхо. ха̄дха̄ту ча̄ге а. кин̃ча̄пи панеттха кусалам̣ маггена паха̄таббадхамме на вуттам̣, ват̣т̣амӯлабхӯте авиджджа̄тан̣ха̄дикилесе пана арахаттамагга н̃а̄н̣ена джахите локийакусалуппаттийа̄ мӯлабхӯта̄йа авиджджа̄тан̣ха̄йа абха̄ва̄ пун̃н̃а̄бхисан̇кха̄ро сам̣са̄ре пуна пат̣исандхийа̄ ниббаттетум̣ на саккоти, тасма̄ ват̣т̣амӯлабхӯте килесе джахите пхалӯпача̄рена кусалампи джахитам̣ на̄ма хоти. рӯпам̣ бхиккхаве на тумха̄кам̣ там̣ паджахатха̄тиа̄дӣсу вийа. арахантена хи абхисама̄ча̄рикаваттам̣ катампи кусаланти на вуттам̣, крийа̄ти пана вуттанти ведитаббам̣.
вуттан̃хи нида̄наваггасам̣йуттат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘кхӣн̣а̄савена хи катам̣ каммам̣ нева кусалам̣ хоти на̄кусалам̣, авипа̄кам̣ хутва̄ крийаматте тит̣т̣хатӣ’’ти.
ан̇гуттарат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘арахаттамагго ча кусала̄кусала каммаккхайа̄йа сам̣ваттатӣти евам̣ тена там̣ бхиджджатӣ’’ти вуттам̣.
тена вуттам̣ чӯл̣аниддесапа̄л̣ийам̣ ‘‘арахаттамагган̃а̄н̣ена абхисан̇кха̄равин̃н̃а̄н̣асса ниродхена йе уппаджджеййум̣ на̄ман̃ча рӯпан̃ча, еттхете нируджджханти вӯпасаманти аттхам̣ гаччханти пат̣иппассамбхантӣ’’ти.
аматанти маран̣авирахитам̣. со джино хи на мато амато, маран̣адхаммасса ниббаттака̄нам̣ килеса̄нам̣ арахатта маггена самуччхиндитатта̄ пуна маран̣ато вирахитоти ва̄ амато. атха ва̄ нибба̄не а̄рамман̣акаран̣авасена адхигате наттхи матам̣ маран̣ам̣ йасса джинасса̄ти аматоти вуччати. джинена хи кхандхамаччума̄рам̣ аджитопи килесама̄рам̣ джайитва̄ тесам̣ авассам̣ джийама̄натта̄ пхалӯпача̄рена аматоти вуччатӣти ведитаббам̣.
пуна аматанти аматанибба̄насаманна̄гатам̣. наттхи матам̣ маран̣ам̣ еттха̄ти аматам̣, нибба̄нам̣. там̣ пана сантилаккхан̣ам̣, аччутарасам̣, анимиттапаччупат̣т̣ха̄нам̣, ниссаран̣апаччупат̣т̣ха̄нам̣ ва̄, нибба̄насса пана падат̣т̣ха̄нам̣ на лаббхати.
вуттан̃хи милиндапан̃хе на̄гасенаттхерена ‘‘на кеначи ка̄ран̣ена нибба̄нам̣ уппаджджатӣ’’ти.
там̣ асса аттхӣти амато, джино. саддха̄дито н̣а̄ти суттена ассатхйаттхе н̣апаччайо. саддхо пан̃н̃отиа̄дӣсу вийа. асса джинасса чатумагган̃а̄н̣ена саччхикатам̣ аматам̣ нибба̄нам̣ аттхӣти аттхо, там̣ аматам̣.
сантанти саббакилесадаратхехи ча ват̣т̣адуккхехи ча сувӯпасантам̣. со хи буддхо саббакилесадаратхават̣т̣адуккхехи самиттха вӯпасамиттха̄ти сантоти вуччати. самудха̄ту упасаме та. дха̄твантасса лопам̣ тапаччайассантоа̄десам̣ катва̄ падасиддхи ведитабба̄. сам̣са̄рават̣т̣е даратхака̄рака̄нам̣ килеса̄нам̣ бодхиман̣д̣е арахаттамагган̃а̄н̣ена самуччхиндитатта̄ сӣтибхӯто сантака̄йачиттоти вуттам̣ хоти, там̣ сантам̣.
асаманти сӣла̄дигун̣ехи кеначи пуггалена асадисам̣, со хи буддхо наттхи сӣла̄дигун̣ехи само садисо етасса̄ти асамоти вуччати. имасмим̣ сатталоке сӣла сама̄дхипан̃н̃а̄дигун̣ехи буддхена садисо кочи мануссо ва̄ дево ва̄ брахма̄ ва̄ наттхӣти аттхо. бхагавато хи асӣти анубйан̃джанапат̣иман̣д̣ита ба̄ттим̣са маха̄пурисалаккхан̣ехи вичитрарӯпака̄йо ча сабба̄ка̄рехи парисуддхасӣлаккхандха̄дигун̣а ратанасамиддхо дхаммака̄йо ча пун̃н̃амахаттатха̄мамахатта иддхимахаттайасамахаттапан̃н̃а̄махатта̄дигун̣ехи ча парамуккам̣сагато ча аттхи, тасма̄ бхагава̄ сӣла̄дигун̣ехи кеначи асамо асадисоти вуттам̣ хоти.
асамам̣ даданти локийадхаммена асадисам̣ маггапхаланибба̄на дхаммам̣ венеййа̄нам̣ сатта̄нам̣ десана̄н̃а̄н̣ена да̄йакам̣. еттха ча асаманти наттхи еттха етесам̣ ва̄ само садисо локийадхаммоти асамо, маггапхаланибба̄нам̣ лаббхати. атха ва̄ асаманти ан̃н̃есам̣ дхамма̄нам̣ аггабха̄вато чатуббидхена арийа маггена саччхика̄таббам̣ нибба̄нам̣ вуччати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘йа̄вата̄ бхиккхаве дхамма̄ сан̇кхата̄ ва̄ асан̇кхата̄ ва̄, вира̄го тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти. тасса пана падасса дадантипадена каммабха̄вена самбандхо. дада̄тӣти дадо, буддхо. да̄дха̄ту а, со кеначи локийадхаммена асамам̣ асадисам̣ маггапхаланибба̄насан̇кха̄там̣ локуттарадхаммам̣ маха̄карун̣а̄ппадха̄нена амата̄дхигамапат̣ипаттидассанена десана̄н̃а̄н̣ена венеййа̄нам̣ сатта̄нам̣ да̄та̄ти аттхо. там̣ асамам̣ дадам̣.
(кха) дутийага̄тха̄йам̣ пана саран̣анти саббасатталокасса пат̣исаран̣абхӯто пара̄йан̣о лен̣о та̄н̣оти вуттам̣ хоти. со хи буддхо саранти пат̣исаранти еттха сатталока̄ти саран̣оти вуччати. сарадха̄ту йу. атха ва̄ саранти осаранти самосаранти еттха сатталока̄ти саран̣оти вуччати. саранти чинтенти еттха саддха̄ пасанна̄ деваманусса̄ саран̣амиданти саран̣оти ча. саранти пат̣ивиджджханти еттхупагата̄ деваманусса̄ саддхамманти саран̣оти ча вуччати. сара чинта̄йам̣ йу. саран̣агаманат̣т̣ха̄не пана сарати хим̣сати бхайам̣ санта̄пам̣ дуккхам̣ килесан̃ча̄ти саран̣ам̣. ратанатта йанти ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. там̣ саран̣ам̣.
пуна саран̣ам̣ локанти саттасан̇кха̄рока̄сасан̇кхатам̣ локам̣ сарантам̣ джа̄нантам̣. еттха хи локайати патит̣т̣хайати еттха пун̃н̃а̄пун̃н̃ан̃ча таббипа̄ко ча̄ти локо, сатта локо лаббхати. локадха̄ту патит̣т̣ха̄йам̣ н̣а. луджджати палуджджатӣти локо, сан̇кха̄ралоко. луджадха̄тун̣а. локийати вичитта̄ка̄рена диссатӣти локо, локийанти патит̣т̣хийанти еттха ва̄ джан̇гама̄ ча тха̄вара̄ ча̄ти локо, чаккава̄л̣асан̇кхато ока̄салоко лаббхати. локадха̄тун̣а. еттха ча сассато локоти ва̄ асассато локоти ва̄ти а̄гатат̣т̣ха̄не индрийабаддха̄нам̣ рӯпа̄дӣнам̣ кхандха̄нам̣ самӯхо санта̄но ча саттойева локо сатталокоти вачанаттхена сатталокоти ведитаббо. еко локо саббе сатта̄ а̄ха̄ рат̣т̣хитика̄ти а̄гатат̣т̣ха̄не индрийабаддха̄нам̣ ва̄ аниндрийабаддха̄нам̣ ва̄ кхандха̄нам̣ самӯхо санта̄но ча паччайехи сан̇кхарийантӣти сан̇кха̄ра̄, сан̇кха̄ра̄ева локо сан̇кха̄ралокоти вачанаттхена сан̇кха̄ралокоти.
‘‘йа̄вата̄ чандимасӯрийа̄ парихаранти,
диса̄ бханти вирочама̄на̄;
та̄ва сахассадха̄ локо,
еттха те ваттати васо’’ти.
а̄гатат̣т̣ха̄не аниндрийабаддха̄нам̣ рӯпа̄дӣнам̣ самӯхо санта̄но ча авакасанти патит̣т̣хаханти еттха̄ти ока̄со, сойева локо ока̄салокоти вачанаттхена ока̄са локоти ведитаббо, там̣ локам̣. сарати джа̄на̄ти аджа̄нӣти ва̄ саран̣о, буддхо. сара чинта̄йам̣ йу. локам̣ саран̣анти самбандхо. буддхо пана сатталокам̣, сан̇кха̄ралокам̣, ока̄салокам̣, килесалокам̣, бхавалокам̣, индрийа локам̣, кхандхалокам̣, а̄йатаналокам̣ дха̄тулокан̃ча̄тиа̄диманекалокам̣ ана̄варан̣ан̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти вуттам̣ хоти.
аран̣анти никкилесам̣, килесасан̇кха̄таран̣авирахитам̣ ва̄. ран̣асаддо ча килесесу ча йуддхе чун̣н̣авичун̣н̣акаран̣е ча диссати. татха̄ хи саран̣а̄ дхамма̄ аран̣а̄ дхамма̄тиа̄дӣсу килесесу диссати. те хи ран̣анти канданти сатта̄ етехӣти ран̣а̄ти вуччанти.
‘‘дхануггахо асадисо, ра̄джапутто махаббало;
сабба̄митте ран̣ам̣ катва̄, сам̣йамам̣ аджджхупа̄гамӣ’’ти.
асадисаджа̄таке йуддхе диссати. ран̣ам̣ катва̄ти хи йуддхам̣ катва̄, сам̣йаманти сам̣йатам̣ исипаббаджджам̣ аджджхупа̄гамӣти аттхо. тин̣ан̃ча кат̣т̣хан̃ча ран̣ам̣ каронто, дха̄вим̣су те ат̣т̣хадиса̄ самантатоти чхаддантаджа̄таке чун̣н̣авичун̣н̣акаран̣е диссати. ран̣ам̣ каронтоти хи чун̣н̣ам̣ вичун̣н̣ам̣ каронто. тети саббе ат̣т̣хасахассана̄га̄ти аттхо. идха пана килесе дат̣т̣хаббо. айам̣ панеттха вачанаттхо. ран̣анти сатте ра̄га̄дайо чун̣н̣енти пӣл̣ентӣти ран̣а̄, ран̣анти сатта̄ етехи канданти паридевантӣти ва̄ ран̣а̄, килеса̄. ран̣адха̄ту садде а. наттхи ран̣а̄ килеса̄ етасса̄ти аран̣оти вуччати. джинасса килесама̄расса бодхимӯле джийама̄натта̄ ран̣а̄ килеса̄ на сантӣти аттхо. там̣ аран̣ам̣.
аран̣ам̣ каранти венеййасанта̄не ран̣асан̇кхатакилесасса абха̄вакаран̣ам̣. еттха ча ран̣анти етам̣ йехи абхибхӯта̄ сатта̄ канданти паридаванти етесам̣ ра̄га̄дӣнам̣ адхивачанам̣. тесам̣ абха̄вам̣ венеййасанта̄не десана̄н̃а̄н̣ена кароти аттхо. атха ва̄ каротӣти каро, буддхо. там̣ карам̣.
абхайанти джа̄тибхайа̄дӣнам̣ абха̄вато ниббхайам̣. еттха хи бхайам̣ читтутра̄сабхайам̣, н̃а̄н̣абхайам̣, а̄рамман̣абхайам̣, оттаппа бхайан̃ча̄ти чатуббидхам̣ хоти. таттха бха̄йати читтена̄ти бхайам̣, читтутра̄сабхайам̣. н̃а̄н̣ена тӣретва̄ бха̄йатӣти бхайам̣, н̃а̄н̣ам̣. бха̄йати етасма̄ти бхайам̣, а̄рамман̣абхайам̣. бха̄йати етена па̄патоти бхайам̣, оттаппабхайам̣. бхӣдха̄ту бхайе н̣а.
маха̄ниддесапа̄л̣ийам̣ пана а̄гата̄ни джа̄тибхайам̣, джара̄бхайам̣, бйа̄дхибхайам̣, маран̣абхайам̣, ра̄джабхайам̣, чорабхайам̣, аггибхайам̣, удакабхайам̣, атта̄нува̄дабхайам̣, пара̄нува̄дабхайам̣, дан̣д̣абхайам̣, дуггатибхайам̣, ӯмибхайам̣, кумбхӣл̣абхайам̣, а̄ват̣т̣абхайам̣, сусукабхайам̣, а̄джӣвикабхайам̣, асилокабхайам̣, парисайаса̄раджджабхайам̣, мадана бхайам̣, дуггатибхайантиа̄дӣни гахита̄ни. наттхи бхайа̄ни етасса̄ти абхайо, буддхо. тасса бхайа̄нам̣ ка̄ран̣а бхӯта̄нам̣ саббакилеса̄нам̣ арахаттамаггена самуччхиндитатта̄ саббабхайам̣ наттхӣти аттхо.
пуна абхайам̣ т̣ха̄нам̣ на̄йаканти еттха абхайантипадам̣ т̣ха̄нантипаде висесанам̣. т̣ха̄нантипадам̣ на̄йакантипаде каммам̣. бхайасаддасса аттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева. наттхи саббабхайам̣ еттха нибба̄нети абхайам̣, нибба̄нам̣. буддхапаччекабуддха араханта̄ т̣ханти уппаджджанти еттха̄ти т̣ха̄нам̣, нибба̄нам̣. венеййасатте нетӣти на̄йако, буддхо. нӣдха̄ту найане н̣ву. со буддхо бхаббе кулапутте магга̄дхи гамаппаттийа̄ дхаммадесана̄йа маггапхалан̃а̄н̣ам̣ адхигаменто нибба̄нат̣т̣ха̄нам̣ нетӣти аттхо, там̣ на̄йакам̣.
пуна на̄йакам̣ намети на̄йакам̣ буддхам̣ ахам̣ наме нама̄мӣти самбандхо. таттха на̄йаканти венеййасатте сам̣са̄ран̣н̣авато нибба̄напа̄рам̣ нетӣти на̄йако, буддхо. со хи йатха̄ на̄вико джане на̄ва̄йа ориматӣрато па̄риматӣрам̣ нети, евам̣ сатте магган̇гана̄ва̄йа сам̣са̄ран̣н̣авато нибба̄на па̄рам̣ нети па̄пун̣етӣти аттхо. атха ва̄ на̄йаканти тин̣н̣ам̣ лока̄нам̣ джет̣т̣хабха̄вагаманатта̄ на̄йако джет̣т̣ха сет̣т̣хавуд̣д̣хатаро. со хи джет̣т̣хабха̄вам̣ нети гаччхати па̄пун̣а̄тӣти на̄йакоти вуччати. нӣдха̄ту гатимхи н̣ву. со пана идха локе авиджджан̣д̣агата̄нам̣ саббападжа̄нам̣ пат̣хаматарам̣ авиджджан̣д̣акосам̣ арахаттамаггена пада̄летва̄ арийа̄йа джа̄тийа̄ джа̄татта̄ саббасатта̄нам̣ сет̣т̣хаджет̣т̣хавуд̣д̣хатарабха̄вам̣ гатоти аттхо. там̣ на̄йакам̣. намети ахам̣ тӣхи два̄рехи саккаччам̣ нама̄мӣти аттхо. еттха хи ваттама̄намивибхаттийа̄ квачидха̄тутйа̄дисуттена еа̄десо хоти. айам̣ панеттха ва̄ччаттха̄динайо. наметипадасса а̄кхйа̄тападатта̄ вачанаттхо на ка̄таббо. вуттан̃хи саддавидӯхи –
‘‘рул̣хӣкхйа̄там̣ нипа̄тан̃чу, пасагга̄лапанам̣ татха̄;
саббана̄мантиметесу, на като виггахо чхасӯ’’ти.
там̣ пана падам̣ намудха̄туваттама̄наамхайогапарассападамивибхатйантам̣ а̄кхйа̄тападам̣. намудха̄туйа̄ ва̄ччаттхо наманакрийа̄ сан̇кха̄то кусалачиттуппа̄до падха̄навасена лаббхати. мивибхаттийа̄ ва̄ччаттхо тена читтуппа̄дена упалаккхито уппа̄да ванто тада̄ка̄ро пуггало аппадха̄навасена лаббхати. падасамуда̄йасса пана ва̄ччаттхо каттукаммабха̄весу каттубхӯто атӣта̄дика̄лесу паччуппаннака̄лабхӯто дха̄тваттха кирийа̄висесова лаббхати. айаметтха сан̇кхепо.
виттха̄ро паневам̣ ведитаббо. намудха̄туйа̄ ваччам̣ сугата̄ди буддхагун̣ам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ вандана̄ка̄раппаватто ка̄йавачӣ вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пако саддха̄четана̄пан̃н̃а̄падха̄но кусала читтуппа̄до ча две вин̃н̃аттийо асамут̣т̣ха̄петва̄ манодва̄ре вандана̄ка̄раппаватто кусалачиттуппа̄до ча мукхйена лаббхати. буддхагун̣а̄нуссаран̣авасена паватто йонисоманасика̄ ра̄дипуречара̄нучаракусалачиттуппа̄до пхалӯпача̄рена. дит̣т̣хадхамми касампара̄йикасан̇кха̄там̣ паччхимапаччхимапхалам̣ рога̄диантара̄йа̄нам̣ абха̄ван̃ча ва̄ саггамоккхасампаттисукхан̃ча ка̄ран̣ӯпача̄рена, пуре пуре вандана̄ садисйӯпача̄рена, ванданасса на̄мапан̃н̃атти т̣ха̄нӯпача̄рена, ваттхудва̄ра̄рамман̣ам̣ т̣ха̄нӯпача̄рена, вандана гун̣ена лаккхитам̣ пуггаладаббам̣ гун̣ӯпача̄рена. уккат̣т̣хамаджджха мудуттаматтабха̄во гун̣йӯпача̄рена, авайавабхӯта̄ вандана̄ екадесӯпача̄рена. самӯхабхӯта̄ вандана̄ екадесйӯпача̄рена, пуббапуббакусалачиттуппа̄до самӣпӯпача̄рена, паччхимапаччхима кусалачиттуппа̄до самӣпйӯпача̄рена, пан̣а̄макусалачиттуппа̄дабхӯта̄нам̣ параматтхадхамма̄нам̣ нибйа̄па̄рабха̄во таддхаммӯпача̄рена. тесам̣ евам̣ дхаммата̄бха̄во атаддхаммӯпача̄рена, вандана̄ка̄ро абхедабхедӯпача̄рена. ванданасатти бхедаабхедӯпача̄рена лаббхати. мивибхаттийа̄ ва̄ччам̣ там̣мукхйа̄дӣхи лаккхито катту крийа̄висесена ча ваттама̄навибхаттисан̇кха̄тена вибхаттивисе сена ча парассападасан̇кха̄тена падависесена ча уттамапуриса висесена ча амхайогависесена ча саббадха̄тувисесена ча екавачанависесена ча паччуппаннака̄лависесена ча дха̄тваттхакрийа̄висесена ча алин̇га висесена ча бхӯва̄диган̣а висесена ча новикаран̣ависесена ча бха̄вакаммакаттӯсукаттувисесена ча лаккхито ахам̣сан̇кха̄то кхандхасан̇кхато санта̄но аппадха̄нена лаббхати. крийа̄падасса крийа̄йа падха̄нена ва̄чакатта̄ дха̄тваттхова падха̄нена лаббхати. апаччайасса ва̄ччам̣ бхӯва̄диган̣аджотака̄ рӯпасиддхиматта̄ пада силит̣т̣хата̄ лаббхати.
атха ва̄ йо ахам̣ нама̄мӣти со наме. са̄ман̃н̃аттха виггахойам̣. ва̄ччаттхо пана вуттанайена ведитаббо. наманан̃четтха буддхасса сӣла̄дианантагун̣есу ниннапаббха̄рата̄васена пан̣а̄макрийа̄бхиниппха̄дика̄ кусалачетана̄. са̄ ча ванданеййа ванданака̄нам̣ кхеттаджджха̄сайасампада̄хи дит̣т̣хадхаммаведанӣйабхӯта̄ йатха̄ладдхасампаттинимиттакасса пуримакаммасса анубалаппада̄на васена танниббаттитавипа̄касантатийа̄ антара̄йакара̄ни упапӣл̣акаупаччхедакакамма̄ни пат̣иба̄хитва̄ паваттика̄ле рога̄диантара̄йа̄намаппаваттим̣ са̄дхети. сампара̄йе ча упападжджаведанӣйабхӯта̄ саггамоккхасампаттисукхам̣ ниббаттетӣти.
айам̣ панеттха дассанаттханайо. наметиимина̄ буддхасса сугата̄дигун̣ам̣ а̄раббха паватта̄ тивидха̄ пан̣а̄макусала четана̄ мукхйена дассети. там̣ дассанена тасса̄ ка̄ран̣абхӯта̄ йонисоманасика̄ра̄дайо ча чатучаккасампаттин̃ча буддхуппа̄данавамакхеттан̃ча пуббабха̄ге паваттам̣ саддха̄пан̃н̃а̄падха̄нам̣ кусалачиттуппа̄дан̃ча пхалӯпача̄рена дӣпети. таддӣпанена тасса̄ пхалабхӯтам̣ дит̣т̣хадхаммарога̄диантара̄йависосанан̃ча саггамоккха сукхан̃ча пат̣хамака̄ран̣ӯпача̄рена пака̄сети. таппака̄санена буддхасса пан̣а̄ма̄рахабха̄вам̣ дутийака̄ран̣ӯпача̄рена вибха̄вети. там̣вибха̄ванена вандакасса ме кхеттан̇гатабха̄ван̃ча пан̣а̄ме таббабха̄ван̃ча татийака̄ран̣ӯпача̄рена анубха̄вети.
айам̣ панеттха алан̇ка̄ранайо. наметива̄чакападасса ва̄ччабхӯта̄ тивидха̄ буддхапан̣а̄макусалачетана̄ самат̣т̣ха̄йӣ бха̄во на̄ма. касма̄, сарӣратта̄. атха ва̄ тивидха̄йа буддхапан̣а̄ макусалачетана̄йа сампайутто сама̄дхиппадха̄но маха̄ кусалачиттуппа̄до самат̣т̣ха̄йӣбха̄во на̄ма. касма̄, буддхасса сугата̄дигун̣а̄рамман̣е екаггатта̄ сама̄хитачиттатта̄ ва̄. сойева пана сантарасо на̄ма. касма̄, буддхапан̣а̄мачетана̄ кусалан̇гена акусалан̇гасса пахӣнатта̄. буддхантипа̄т̣хасеса падасса ва̄ччабхӯто буддхадаббо а̄рамман̣авибха̄во на̄ма. касма̄, тасса пан̣а̄макусалачиттуппа̄дасса а̄рамман̣апаччайена упака̄ратта̄. буддхасса сугатантйа̄дигун̣о уддӣпанавибха̄во на̄ма. касма̄, пан̣а̄масса ка̄ран̣атта̄. ка̄ран̣абхӯтам̣ там̣ самат̣т̣ха̄йӣбха̄вам̣ упа̄да̄йа джа̄нитаббо дит̣т̣хадхаммарога̄ диантара̄йа̄бха̄во ча сампара̄йе саггамоккхасукхасампатти ча а̄нубха̄во на̄ма. касма̄, а̄нисам̣сапхалатта̄.
таттха хи кин̃ча̄пи а̄нубха̄вадӣпакам̣ падам̣ наттхи. ка̄ран̣асса пана пхалена вина̄бха̄вато ка̄ран̣асса пхалам̣ вин̃н̃еййанти. атха ва̄ наметипадасса са̄маттхийато а̄нубха̄во дасситойева̄ти дат̣т̣хаббо. а̄вибхӯто уссуко ча буддхапан̣а̄масса а̄нисам̣сападжа̄нана̄ мати ча аласа̄бха̄во ча читтаппаса̄до ча сама̄дхитйа̄ди ча бйабхича̄рӣбха̄во на̄ма. ломахам̣са̄дибха̄во сатвам̣ка̄бха̄во на̄ма̄ти алан̇ка̄ра найо ведитаббо. евам̣ паччхимапаччхимага̄тха̄сӯти.
айам̣ панеттха сан̇кхепайоджана̄. сугатам̣ собханагатам̣ сундаранибба̄нат̣т̣ха̄нам̣ гатам̣ ва̄ самма̄ гатам̣ ва̄, сугатам̣ самма̄ вачанам̣ гадам̣ бха̄санам̣, сет̣т̣хам̣ пасаттхатарам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄дибхеде дхамме гавесантам̣ ва̄ сантехи гавеситаббам̣ ва̄ сатта̄нам̣ хитасукхам̣ иччхитам̣ ва̄, кусалам̣кусалам̣ кусалам̣акусалам̣, джахам̣ джахитам̣, аматам̣ маран̣авирахитам̣ аматам̣ аматанибба̄насаманна̄ гатам̣, сантам̣ килесадаратхавӯпасамам̣, асамам̣ локийадхаммена асадисам̣ маггапхаланибба̄надхаммам̣. дадам̣ да̄там̣ да̄йакам̣ ва̄, саран̣ам̣ саббасатталокасса пат̣исаран̣абхӯтам̣. локам̣ саттасан̇кха рока̄сасан̇кхатам̣ тилокам̣, саран̣ам̣ джа̄нантам̣, аран̣ам̣ никкилесам̣, килесасан̇кха̄таран̣авирахитам̣ ва̄. аран̣ам̣ саттесу килесараджасса̄бха̄вам̣, карам̣ десана̄н̃а̄н̣ена катам̣, абхайам̣ ниббхайам̣, абхайам̣ ниббхайат̣т̣ха̄нам̣ нибба̄надисам̣, на̄йакам̣ сатте нибба̄напа̄рам̣ нентам̣, на̄йакам̣ тилока̄нам̣ джет̣т̣хам̣ па̄моккхам̣ буддхам̣ саккаччам̣ тӣхи два̄рехи ахам̣ наме нама̄мӣти.
пат̣хамаванданага̄тха̄двайаван̣н̣ана̄ саматта̄.
2. найанасубхагака̄йан̇гам̣,
мадхураварасаропетам̣;
амитагун̣аган̣а̄дха̄рам̣,
дасабаламатулам̣ ванде.
2. евам̣ пат̣хамам̣ га̄тха̄двайена буддхасса намасситва̄ ида̄ни найанасубхагака̄йан̇гантйа̄дӣхи пан̃чахи гун̣ехи тхомитва̄ буддхам̣ вандитум̣ найанасубхагака̄йан̇гантиа̄дига̄тхама̄ха. айам̣ пана на на маган̣айуттатта̄ наваккхарехи лаккхита̄ бхуджагасу суга̄тха̄ти дат̣т̣хабба̄. вуттан̃хи вуттодайе ‘‘бхуджагасусумата̄ на̄мо’’ти.
айам̣ панеттха йоджана̄. йассам̣ пат̣ипа̄дам̣ на̄ ча две наган̣а̄мо ча маган̣о ча йади сийа̄. са̄ бхуджагасусу га̄тха̄ти мата̄ н̃а̄табба̄ти. таттха пана найанасубхагака̄йан̇ганти саббасатта̄нам̣ чаккхусса собханам̣ гатена ка̄йан̇генасаманна̄гатам̣. еттха хи найананти самависамам̣ дассентам̣ аттабха̄вам̣ нетӣти найанам̣, чаккху лаббхати. нӣдха̄ту йу. субхам̣ собханам̣ гаччхатӣти субхагам̣, ка̄йан̇гам̣ лаббхати. субхасаддӯпападо гамудха̄ту кви. ка̄йасса ан̇гам̣ авайавам̣ ка̄йан̇гам̣. бхагавато ка̄йан̇гам̣ лаббхати. чхат̣т̣хӣтаппурисасама̄сойам̣. найанасса субхагам̣ найанасубхагам̣, там̣ ка̄йан̇гам̣ йасса буддхасса̄ти найанасубхага ка̄йан̇го, буддхо. со хи рӯпака̄йасса дассана̄ нуттарийагун̣айогато саббасатта̄нам̣ паса̄дачаккхусса собханам̣ гатена дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи ча асӣтйа̄ нубйан̃джаналаккхан̣ехи ча лаккхитена ка̄йан̇гена саманна̄гатоти аттхо.
мадхураварасаропетанти пийапеманӣйауттамасаддена саманна̄гатам̣, со хи бхагава̄ мадхийати пийати пемийати ва̄ти мадхуро. мадхадха̄ту уро. вуттан̃хи маджджхимапан̣н̣а̄сат̣ӣка̄йам̣ ‘‘мадхуроти пийо пеманӣйо апалибуддхо’’ти. атха ва̄ мадхийати асса̄дийатӣти мадхуро, мадхати саббасатта̄нам̣ пӣтим̣ ундети вад̣д̣хетӣти мадхуро, мадхадха̄ту унде уро. тена вуттам̣ садданӣтийам̣ ‘‘мадха унде’’ти. варитаббо иччхитаббо паттхитаббо ва̄ти варо, саро. варадха̄ту иччха̄йам̣ а. сарати гаччхати сотавин̃н̃а̄н̣а̄рамман̣абха̄ванти саро, саддо. сарадха̄ту гатийам̣ а. сарати гаччхати суййама̄натанти ва̄ саро, сарийати сун̣ийатӣти ва̄ саро, бхагавато ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато саддо лаббхати. упасампаджджатӣти упето, упапуббаидха̄ту та. мадхуро ча варо ча со саро ча̄ти мадхураварасаро, тена упето сампанно саманна̄гатоти мадхураварасаропетоти вуччати. бхагавато пана хадайа ваттхуно сувисуддхатта̄ питтасемха̄дӣхи апалибуддхатта̄ дева мануссехи мадхурена пийена мана̄пийена варена иччхитапаттхи тена ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатена сарена саддена упето сампанно саманна̄гатоти вуттам̣ хоти.
еттха ча кин̃ча̄пи саропетанти са̄ман̃н̃авасена вуттам̣, бхагавато саро пана висат̣т̣хо ча, вин̃н̃еййо, ман̃джу, саванӣйо, бинду, ависа̄рӣ, гамбхӣро, нинна̄ди ча̄ти висесена ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатоти аттхо дат̣т̣хаббо. вуттан̃хи маджджхима пан̣н̣а̄се брахма̄йусутте ‘‘ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато кхо панасса готамасса мукхато гхосо ниччхарати висат̣т̣хо ча, вин̃н̃еййо ча, ман̃джу ча, саванӣйо ча, бинду ча, ависа̄рӣ ча, гамбхӣро ча, нинна̄ди ча. йатха̄парисам̣ кхо пана со бхавам̣ готамо сарена вин̃н̃а̄пети, на часса бахиддха̄ париса̄йа гхосо на ниччхаратӣ’’ти.
тасса̄т̣т̣хакатха̄йам̣ пана висат̣т̣хоти синиддхо апалибуддхо. вин̃н̃еййоти вин̃н̃а̄панӣйо па̄кат̣о. висат̣т̣хатта̄йева чеса вин̃н̃еййо хоти. ман̃джӯти мадхуро. саванӣйоти сотасукхо, мадхуратта̄йева чеса саванӣйо хоти. биндӯти сампин̣д̣ито. ависа̄рӣти ависат̣о. биндутта̄йева чеса ависа̄рӣ хоти. гамбхӣроти гамбхӣрасамут̣т̣хито. нинна̄дӣти ниннадава̄. гамбхӣратта̄йева чеса нинна̄ди хоти. йатха̄парисанти чаккава̄л̣апарийанта̄пи екабаддхам̣ парисам̣ вин̃н̃а̄пети. бахиддха̄ти ан̇гулиматтампи парисато бахиддха̄ на гаччхати. касма̄. со еварӯпо мадхурасаро ака̄ран̣а̄ ма̄ нассӣти. ити бхагавато гхосо париса̄йа маттакенева чаратӣти ван̣н̣итоти. абхидха̄наппадӣпика̄йан̃ча вутта̄ сан̇гахага̄тха̄ –
‘‘висат̣т̣хаман̃джувин̃н̃еййа̄, саванӣйа̄виса̄рино;
биндугамбхӣранинна̄ди, тйевамат̣т̣хан̇гико саро’’ти.
йатха̄ хи брахмуно саро питтасемхехи апалибуддхатта̄ висуддхо мадхуро хоти. йатха̄ ча сӣхабйаггха̄дӣхи ва̄л̣амигехи анубандха̄ дха̄ванта̄ кхуддакамига̄ каравӣкасакун̣асса викӯджама̄нам̣ саддам̣ сутва̄ сарасса мадхуратта̄ маран̣абхайам̣ хитва̄ адха̄витва̄ уккхиттапа̄дам̣ аниккхипитва̄ тит̣т̣ханта̄ сун̣анти, евам̣ каравӣкасса саддо дхаммата̄бха̄вена мадхуро пийо мана̄по хоти. евам̣ бхагавата̄ катам̣ каммам̣ ваттхум̣ содхети, ваттхусса суддхатта̄ питтасемхехи ча апалибуддхатта̄ бхагавато на̄бхито самут̣т̣хаханто саропи ат̣т̣хан̇гасаманна̄гато сувисуддхо атимадхуро атипийо атимана̄по хоти. са̄ панеса̄ хӣнӯпама̄ хоти, бхагавато хи саро техи саддехи сатабха̄гена сахассабха̄гена атимадхуро атипийо атимана̄по хоти, татха̄ хи дхамма̄со каран̃н̃о асандхимитта̄ девӣ каравӣкасакун̣асса мадхурасаддам̣ сутва̄ чинтеси ‘‘имасса тираччха̄насса мадхуро саддо, ко на̄ма саббан̃н̃утан̃а̄н̣асирим̣ паттасса бхагавато атимадхуро саддо’’ти, пӣтим̣ уппа̄детва̄ там̣ пӣтим̣ авиджахитва̄ саттахи джан̇гхасатехи саддхим̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄ти, тасма̄ бхагавато мадхураварасаропетанти тхометӣти.
амитагун̣аган̣а̄дха̄ранти апаримин̣итаббасӣла̄дигун̣асамӯха̄нам̣ патит̣т̣ха̄набхӯтам̣. еттха ча самитоти паримин̣итабботи мито, ма̄дха̄ту парима̄н̣е та, на мито амито. гун̣оти сӣла̄дайо дхамма̄. те хи гун̣енти там̣саман̇гӣпуггалам̣ пака̄сентӣти гун̣а̄ти вуччанти. гун̣адха̄ту пака̄сане а. ман̣иса̄раман̃джӯса̄т̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘гун̣анти аттано а̄дха̄рам̣ па̄кат̣ам̣ каронтӣти гун̣а̄’’ти вуттам̣.
садданӣтидха̄тума̄ла̄йан̃ча ‘‘гун̣а а̄мантане, гун̣оти сӣла̄дайо дхамма̄, кенат̣т̣хена те гун̣а̄, гон̣а̄пийати а̄манта̄пийати аттани патит̣т̣хито пуггало дат̣т̣хум̣ сотум̣ пӯджитун̃ча иччхантехи джанехӣти гун̣о. еттха кин̃ча̄пи сӣла̄ди дхамма̄нам̣ а̄манта̄панам̣ наттхи, татха̄пи там̣хету а̄мантанам̣ нимантанан̃ча тейева каронти на̄ма̄ти евам̣ вуттам̣. ан̃н̃е пана гун̃джанте абйайанте ити гун̣а̄ти аттхам̣ ваданти. таданурӯпам̣ пана дха̄тусаддам̣на пасса̄ма. гун̣а а̄мантане иччева пасса̄ма. вича̄ретва̄ гахетабба’’нти вуттам̣. амито гун̣о амитагун̣о, тесам̣ ган̣о самӯхо амитагун̣аган̣о, тесам̣. а̄дха̄рати тит̣т̣хати еттха̄ти амитагун̣аган̣а̄дха̄ро, джино лаббхати. со пана самуддодакам̣ на̄л̣ипаттена апаримитам̣ вийа кеначи апаримита̄нам̣ сӣла̄дигун̣асамӯха̄нам̣ а̄дха̄ро патит̣т̣ха̄набхӯтоти аттхо.
дасабаланти ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣ам̣ татха̄гатадасабаласампаннам̣. еттха хи баланти кехичи вируддхехи ка̄ран̣е хи баланти на кампенти тхирантӣти балам̣, даса бала̄ни йасса соти дасабало, буддхо. там̣ пана дувидхам̣ хоти татха̄ гатасса дасабалам̣ ка̄йадасабалан̃ча, н̃а̄н̣адасабалан̃ча̄ти. тесу хи ка̄йабалам̣ хаттхикула̄нуса̄рена ведитаббам̣. вуттан̃хетам̣ пора̄н̣ехи –
‘‘ка̄л̣а̄ вакан̃ча ган̇геййам̣, пан̣д̣арам̣ тамбапин̇галам̣;
гандха ман̇галахеман̃ча, упосатхам̣ чхаддантиме даса̄’’ти.
има̄ни хи даса хаттхикула̄ни. таттха ка̄л̣а̄ваканти пакатихаттхикулам̣ дат̣т̣хаббам̣. йам̣ дасаннам̣ пуриса̄нам̣ ка̄йабалам̣, там̣ екасса ка̄л̣а̄вакахаттхино. йам̣ дасаннам̣ ка̄л̣а̄вака̄нам̣ балам̣, там̣ екасса ган̇геййасса. йам̣ дасаннам̣ ган̇геййа̄нам̣, там̣ екасса пан̣д̣арасса. йам̣ дасаннам̣ пан̣д̣ара̄нам̣, там̣ екасса тамбасса. йам̣ дасаннам̣ тамба̄нам̣, там̣ екасса пин̇галасса. йам̣ дасаннам̣ пин̇гала̄нам̣, там̣ екасса гандхахаттхино. йам̣ дасаннам̣ гандхахаттхӣнам̣, там̣ екасса ман̇галасса. йам̣ дасаннам̣ ман̇гала̄нам̣, там̣ екасса хемаватасса. йам̣ дасаннам̣ хемавата̄нам̣, там̣ упосатхасса. йам̣ дасаннам̣ упосатха̄нам̣, там̣ екасса чхаддантасса. йам̣ дасаннам̣ чхадданта̄нам̣, там̣ екасса татха̄гатасса, на̄ра̄йанасан̇гха̄табалантипи идамева вуччати. тадетам̣ пакатихаттхӣнам̣ ган̣ана̄йа хаттхикот̣исахасса̄нам̣. пурисаган̣ана̄йа дасаннам̣ пурисакот̣исахасса̄нам̣ балам̣ хоти. идам̣ татха̄гатасса ка̄йабалам̣ хоти. идам̣ пана та̄су та̄су па̄л̣ӣсу на а̄гатам̣. ат̣т̣хакатха̄суйева а̄гатам̣. тена вуттам̣ дасака нипа̄та ан̇гуттарат̣ӣка̄йам̣ ‘‘даса балан̃а̄н̣ам̣ пана па̄л̣ийам̣ а̄гатамева. на ка̄йабалам̣ вийа ат̣т̣ха катха̄рӯл̣хамева̄ти адхиппа̄йо’’ти. еттха ча на̄ра̄йана сан̇гха̄та баланти еттха на̄ра̄ вуччанти расмийо, та̄ бахӯ на̄на̄видха̄ ито уппаджджантӣти на̄ра̄йанам̣, ваджирам̣. тасма̄ на̄ра̄йанасан̇гха̄та баланти ваджирасан̇гха̄табаланти аттхоти.
н̃а̄н̣адасабалам̣ пана вибхан̇гапа̄л̣ийан̃ча мӯлапан̣н̣а̄се маха̄ сӣхана̄дасутте дасаканипа̄таан̇гуттарапа̄л̣ийан̃ча виттха̄рена а̄гатамева. сукхаггахан̣аттхам̣ пана сан̇кхепена дассайисса̄ми. сеййатхидам̣. т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ан̃ча, каммасама̄да̄на̄нам̣ випа̄кан̃а̄н̣ам̣, саббаттхага̄минипат̣ипада̄н̃а̄н̣ам̣, анекадха̄ту на̄на̄дха̄ту лока н̃а̄н̣ам̣, сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттикатам̣ н̃а̄н̣ам̣, парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттин̃а̄н̣ам̣, джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ н̃а̄н̣ам̣, пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣, сатта̄нам̣ чутӯпапа̄там̣ н̃а̄н̣ам̣, а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣ан̃ча̄ти. айам̣ пана камо абхидхаммавибхан̇гапа̄л̣ийам̣ а̄гатаккамо.
чутӯпапа̄тан̃а̄н̣ат̣т̣ха̄не пана мӯлапан̣н̣а̄сапа̄л̣ийам̣ маха̄сӣхана̄дасутте ча дасаканипа̄таан̇гуттарапа̄л̣ийам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ а̄гатам̣. аттхато пана диббачаккхун̃а̄н̣ена чутӯпапа̄тасса пасситатта̄ садисамева̄ти. таттха хи т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄нан̃а̄н̣анти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ам̣ йатха̄бхӯтам̣ джа̄нанан̃а̄н̣ам̣. ка̄ран̣ан̃хи йасма̄ таттха пхалам̣ тит̣т̣хати тада̄йаттавуттита̄йа уппаджджати чева паваттати ча, тасма̄ т̣ха̄нанти вуччати. каммасама̄да̄на̄нам̣ випа̄кан̃а̄н̣анти сама̄дийитва̄ ката̄нам̣ атӣта̄на̄гата паччуппанна̄нам̣ кусала̄кусалакамма̄нам̣ сугатидуггатипат̣исандхисан̇кха̄там̣ випа̄кам̣ нибба̄напхалан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. саббаттха га̄минипат̣ипадам̣ н̃а̄н̣анти саббагатига̄минин̃ча пат̣ипадам̣ маггам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. таттха ча пат̣ипаданти пат̣ипаджджати па̄пун̣а̄ти етена̄ти пат̣ипадам̣, маггам̣. гатига̄мининти нирайа̄дипан̃чагатига̄миним̣. агатига̄мининти нибба̄нага̄миним̣. вуттан̃хи ‘‘нибба̄нан̃ча̄хам̣ са̄рипутта паджа̄на̄ми нибба̄нага̄минин̃ча пат̣ипада’’нти.
анекадха̄туна̄на̄дха̄тулокам̣ н̃а̄н̣анти еттха анека дха̄тӯти чаккхудха̄туа̄дӣхи ка̄мадха̄тӯхи ва̄ бахудха̄тум̣. на̄на̄дха̄тӯти та̄сам̣йева дха̄тӯнам̣ вилаккхан̣атта̄ висадиса сабха̄ватта̄ на̄на̄ппака̄радха̄тум̣. локанти кхандха̄йатана дха̄тулокам̣. н̃а̄н̣анти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. сатта̄нам̣ адхимуттикатам̣ н̃а̄н̣анти сатта̄нам̣ хӣна̄дӣхи адхимуттӣхи на̄на̄дхимуттикабха̄вам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийапаропарийаттин̃а̄н̣анти еттха парасатта̄нанти падха̄насатта̄нам̣. парапуггала̄нанти тато паресам̣ хӣнасатта̄нам̣. екаттхамева ва̄ етам̣ пададвайам̣ венеййавасена дведха̄ вуттам̣. индрийапаропарийаттин̃а̄н̣анти саддха̄дӣнам̣ индрийа̄нам̣ парабха̄вам̣ вад̣д̣хан̃ча апарабха̄вам̣ ха̄нин̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣.
джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ н̃а̄н̣анти еттха джха̄навимоккхасама̄дхисама̄паттӣнанти пат̣хама̄дӣнам̣ чатуннам̣ джха̄на̄нам̣, рӯпӣ рӯпа̄ни пассатӣтиа̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ вимоккха̄нам̣, савитаккасавича̄ра̄дӣнам̣ тин̣н̣ам̣ сама̄дхӣнам̣, пат̣хамаджджха̄на сама̄паттиа̄дӣнан̃ча наваннам̣ анупуббасама̄паттӣнам̣. сам̣килесанти ха̄набха̄гийадхаммам̣. вода̄нанти висесабха̄гийадхаммам̣. вут̣т̣ха̄нанти йена ка̄ран̣ена джха̄на̄дӣхи вут̣т̣хаханти, там̣ ка̄ран̣ам̣. н̃а̄н̣анти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣анти пуббе нивуттхаккхандха̄нуссаран̣асан̇кха̄там̣ паджа̄нанан̃а̄н̣ам̣. сатта̄нам̣ чутӯпапа̄там̣ н̃а̄н̣анти сатта̄нам̣ чутин̃ча упапа̄тан̃ча паджа̄нанам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣. а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣анти ка̄ма̄сава̄дӣнам̣ кхайасан̇кха̄там̣ а̄саваниродхам̣ нибба̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нана н̃а̄н̣анти. има̄ни пана н̃а̄н̣а̄ни ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣а̄ни татха̄гатасса дасабалан̃а̄н̣а̄нӣти дат̣т̣хабба̄ни.
хонти четтха –
‘‘т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄нам̣ випа̄кан̃ча, н̃а̄н̣ам̣ пат̣ипадам̣ н̃а̄н̣ам̣;
анекадха̄тулокан̃ча, сатта̄нам̣ адхимуттикам̣. [са̄ панеса̄ сетававипула̄га̄тха̄ти дат̣т̣хабба̄;]
индрийапара̄паран̃ча, джха̄на̄динам̣ сам̣килесам̣;
вода̄нам̣ вут̣т̣ха̄нам̣ н̃а̄н̣ам̣, пуббенива̄са̄нуссатим̣;
сатта̄нам̣ чутӯпапа̄там̣, а̄саваккхайам̣ н̃а̄н̣анти;
дасима̄ни буддхасса ча̄, са̄дха̄ран̣а̄ни н̃а̄н̣а̄нӣ’’ти. [са̄ панеса̄ са̄ман̃н̃ага̄тха̄ти дат̣т̣хабба̄;]
нану дасабалан̃а̄н̣ам̣ на̄ма па̄т̣ийеккам̣ наттхи, саббан̃н̃утан̃а̄н̣амева хоти, атха касма̄ там̣ н̃а̄н̣ам̣ дасабхедена вуттанти. вуччате. ан̃н̃амева хи дасабалан̃а̄н̣ам̣, ан̃н̃ам̣ саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣, дасабалан̃хи сакасакакиччамева джа̄на̄ти. саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ пана тампи тато авасесампи паджа̄на̄ти. дасабалан̃а̄н̣есу хи пат̣хамам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣амева джа̄на̄ти. дутийам̣ каммантара випа̄кантарамева. татийам̣ каммапариччхедамева. чатуттхам̣ дха̄ту на̄наттака̄ран̣амева. пан̃чамам̣ сатта̄нам̣ аджджха̄сайа̄дхимуттимева. чхат̣т̣хам̣ индрийа̄нам̣ тиккхамудубха̄вамева. саттамам̣ джха̄на̄дӣхи саддхим̣ тесам̣ сам̣килеса̄димева. ат̣т̣хамам̣ пуббе нивуттхакхандхасантатимева. навамам̣ сатта̄нам̣ чутипат̣исандхимева. дасамам̣ саччапариччхедамева. саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ пана етехи джа̄нитаббан̃ча тато уттарин̃ча паджа̄на̄ти. етесам̣ пана киччам̣ на саббам̣ кароти. тан̃хи джха̄нам̣ хутва̄ аппетум̣ на саккоти. иддхи хутва̄ викуббитум̣ на саккоти. магго хутва̄ килесе кхепетум̣ на саккоти. евам̣ тесам̣ н̃а̄н̣адвайа̄нам̣ висесоти. там̣ пана идха н̃а̄н̣адвайам̣ адхиппетанти.
атуланти сӣла̄дӣхи гун̣ехи кеначи пуггалена асадисам̣. айам̣ панеттха вачанаттхо. туланам̣ умма̄нам̣ тула̄, тула садисйам̣. садданӣтийан̃хи ‘‘тула умма̄не’’ти вуттам̣. атха ва̄ тулийати памийати ета̄йа̄ти тула̄, пакатитула̄. тула̄ вийа̄ти тула̄, н̃а̄н̣ам̣. та̄йа саммито туло. саммита таддхите апаччайо. туласадисан̃а̄н̣ена саммито пуггало. на туло атуло. каммадха̄райамиссакатаппуриса сама̄сойам̣. сӣла̄дигун̣ехи кеначи пуггалена асадисо бхагава̄ лаббхати. атха ва̄ наттхи туло садисо пуггало етасса̄ти атуло, бхагава̄. атаггун̣асам̣вин̃н̃а̄н̣ойам̣ бахуббӣхи. сӣла̄дигун̣ехи кеначи асадисо аггапуггалоти аттхо. садеваке локе аггапуггалабха̄вато. йатха̄ха ‘‘йа̄вата̄ бхиккхаве сатта̄ апада̄ ва̄ двипада̄ ва̄ чатуппада̄ ва̄, татха̄гато тесам̣ аггамаккха̄йати, вира̄го сет̣т̣хо дхамма̄нам̣ двипада̄нан̃ча чаккхума̄’’ти. там̣ атулам̣ буддханти самбандхо. вандети буддхасса найанасубхагака̄йан̇га̄дигун̣ам̣ ануссаритва̄ тӣхи два̄рехи саккаччам̣ ахам̣ ванда̄мӣти аттхо. еттха ча мивибхаттийа̄ маха̄висайасуттена ека̄ра̄ десоти дат̣т̣хаббо. вандана̄ пана тивидха̄ хоти ка̄йавачӣмановандана̄васена̄ти. йатха̄ха ‘‘тиссо има̄ бхиккхаве вандана̄. катама̄ тиссо. ка̄йена вандати, ва̄ча̄йа вандати, манаса̄ вандатӣ’’ти.
таттха йонисо манасика̄рачиттам̣ паччупат̣т̣ха̄петва̄ джа̄н̣удвайакаппарадвайанала̄т̣асан̇кха̄та̄ни пан̃ча ан̇га̄ни бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ ванданеййа̄нам̣ абхимукхам̣ нипатанто ка̄йена вандати на̄ма. йам̣ сандха̄йа ‘‘пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄’’ти ат̣т̣ха катха̄дӣсу вуттам̣. буддхагун̣апада̄ни ва̄ча̄йа паваттенто ва̄ча̄йа вандати на̄ма. випассисса наматтху, сикхисса̄пи наматтху, весса бхусса наматтху, какусандхасса наматтху, кон̣а̄гаманасса наматтху, кассапасса наматтху, ан̇гӣрассасса наматтху тйа̄дӣсупи ва̄ча̄вандана̄йева. буддха̄ди гун̣а̄ни ануссаранто манаса̄ вандати на̄ма̄ти.
айам̣ панеттха сан̇кхепайоджана̄. найанасубхагака̄йан̇гам̣ саббасатта̄нам̣ чаккхусса собханам̣ гатена ка̄йан̇гена саманна̄гатам̣, мадхураварасаропетам̣ пийапеманӣйена асса̄ди йена уттамасаддена саманна̄гатам̣, амитагун̣аган̣а̄дха̄рам̣ апаримин̣итаббасӣла̄дигун̣асамӯха̄нам̣ патит̣т̣ха̄набхӯтам̣, дасабалам̣ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ена татха̄гатасса ка̄йан̃а̄н̣адаса балена саманна̄гатам̣, атулам̣ сӣла̄дигун̣ехи кеначи асадисам̣ буддхам̣ тӣхи два̄рехи саккаччам̣ ахам̣ ванде ванда̄мӣти.
дутийаванданага̄тха̄ван̣н̣ана̄ саматта̄.
3. йо буддхо дхитима̄н̃н̃адха̄рако,
сам̣са̄ре анубхоси ка̄йикам̣;
дуккхам̣ четасикан̃ча локато,
там̣ ванде нарадева ман̇галам̣.
3. евам̣ татийага̄тха̄йа буддхасса вандитва̄ ида̄ни сама̄дхи а̄дӣхи чатӯхи гун̣ехи тхомитва̄ вандитука̄мо йо буддхо дхитима̄н̃н̃адха̄рако тиа̄дига̄тхама̄ха. айам̣ пана масаджаган̣а гаруйуттатта̄ дасаккхарехи лаккхита̄ суддхавира̄ джитага̄тха̄ти дат̣т̣хабба̄. вуттан̃хи вуттодайе-мса̄ джга̄ суддхавира̄ джитам̣ матанти. тассаттхо. йассам̣ пат̣ипа̄дам̣ мса̄ масаган̣а̄ ча джга̄ джаган̣агарука̄ ча че сиййум̣, там̣ вуттам̣ суддхавира̄джитанти матам̣ н̃а̄таббанти. дхитима̄ ан̃н̃адха̄рако йо буддхо локато сам̣са̄ре ка̄йикам̣ дуккхан̃ча четасикам̣ дуккхан̃ча анубхоси нарадеваман̇галам̣, там̣ буддхам̣ ахам̣ вандети самбандхо.
таттха хи йоти анийаманиддесо. йо йа̄дисоти аттхо. тасса ча анийамава̄чака саббана̄мападатта̄ вачанаттхо на ка̄таббо. тасса пана йа оти падавибха̄го ка̄таббо. тесу ча йасаддасса ва̄ччам̣ анийамо буддхадаббо аппадха̄нена лаббхати, тасса йа̄дисайуттаджаччана̄маготтасӣлавиха̄рӣ гочарасан̇кха̄там̣ анийамаса̄ман̃н̃а̄ка̄раттагун̣амева падха̄нена лаббхати. пат̣хама̄сивибхаттийа̄ ка̄рийабхӯтасса ока̄расса ва̄ччам̣ пакатӯпаниссайасан̇кха̄там̣ каттука̄ракекавачанасан̇кхйам̣ лаббхати. атха ва̄ саббана̄мабха̄вам̣ йа̄ти гаччхатӣти йо, анийамава̄чакабха̄вам̣ йа̄ти гаччхатӣти ва̄ йо, саббана̄ма бха̄вена йа̄ти паваттатӣти ва̄ йо, саббана̄мабха̄вена йа̄таббо н̃а̄табботи ва̄ йо, йа̄таббо н̃а̄таббо етена ва̄ анийаматтхоти йо.
тена̄ху пора̄н̣а̄ –
‘‘на̄на̄ка̄ран̣ам̣ пат̣ичча, дха̄тупаччайавиггахам̣;
чинтака̄нам̣ пабха̄вова, падха̄нам̣ хоти чинтане’’ти.
буддхоти пат̣ивиддхачатусаччадхаммо. айам̣ панеттха вачанаттхо. буджджхати чатта̄ри сачча̄нӣти буддхо, бхагава̄. суддхакаттуса̄дханойам̣. будхадха̄ту та. бодхета̄ паджа̄йа̄ти ва̄ буддхо, хету каттуса̄дханойам̣. ан̃н̃есам̣ чатта̄ри сачча̄ни бодхетӣти аттхо. атха ва̄ анан̃н̃абодхито хутва̄ сава̄сана̄йа саммоханидда̄йа буджджхати джа̄гаротӣти буддхо, динакаракиран̣а сама̄гамена парамаручирасирӣсобхаггаппаттийа̄ викаситамива падумам̣ аггамагган̃а̄н̣асама̄гамена апаримитагун̣аган̣а̄лан̇ката саббан̃н̃утан̃а̄н̣аппаттийа̄ буджджхати викасатӣти ва̄ буддхо, нибба̄на сан̇кха̄там̣ ека̄йанамаггам̣ буджджхати гаччхатӣти ва̄ буддхо. будхасаддо хи н̃а̄н̣а̄дӣсу чатӯсваттхесу ваттати.
тена вуттам̣ –
‘‘н̃а̄н̣е викасане чева, гамане ча̄пи джа̄гаре;
чатӯсветесу аттхесу, будхасаддо паваттатӣ’’ти.
атха ва̄ саббан̃еййадхамме буджджхати джа̄на̄тӣти буддхо, па̄рами бха̄вита̄йа пан̃н̃а̄йа саббе сан̇кхата̄сан̇кхатадхамме буджджхати абуджджхи буджджхиссатӣти ва̄ буддхо, самма̄самбуддхо вата со бхагава̄ти адхигатан̃а̄н̣агун̣ависесехи буджджхитабботи ва̄ буддхо, бхагавата̄ буджджхитаббам̣ н̃а̄таббанти буддхам̣. ким̣ там̣, саббан̃н̃ута н̃а̄н̣ам̣, тадассаттхӣти буддхо, бхагава̄. аттхато пана па̄рамита̄ бха̄вито сайамбхӯн̃а̄н̣ена саха ва̄сана̄йа вихатавиддхаста ниравасесаклесо маха̄карун̣а̄саббан̃н̃утан̃а̄н̣а̄диапари меййагун̣аган̣а̄дха̄ро кхандхасанта̄но буддхо. йатха̄ха ‘‘буддхоти йо со бхагава̄ сайамбхӯ ана̄чарийако пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣ сачча̄ни абхисамбуджджхи, таттха ча саббан̃н̃утам̣ патто, балесу ча васӣбха̄ва’’нти.
еттха ча буддхо на̄ма саббан̃н̃убуддха, паччекабуддха, чатусаччабуддха, сута буддхавасена чатуббидхо хоти. таттха каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни саматим̣сапа̄рамийо пӯретва̄ самбодхиппатто саббан̃н̃убуддхо на̄ма. каппасатасахасса̄дхика̄ни две асан̇кхйеййа̄ни па̄рамийо пӯретва̄ сайамбхӯпатто паччекабуддхо на̄ма. авасеса̄ кхӣн̣а̄сава̄ чатусаччабуддхо на̄ма. бахуссуто сутабуддхо на̄ма. идха пана саббан̃н̃убуддхо адхиппето.
дхитима̄н̃н̃адха̄ракоти еттха дхитима̄ ан̃н̃адха̄ракоти падаччхедо ка̄таббо. дхитима̄ти сама̄дхиванто, сампайутта дхамме ека̄рамман̣е дха̄ретӣти дхити, сама̄дхи. дха̄дха̄тути. а̄ка̄расса ика̄ра̄десо. дхийати т̣хапети ека̄рамман̣е сампайуттадхаммети дхити, читтена йогеневесо ека̄ рамман̣е патит̣т̣ха̄панавасена читтасса а̄рамман̣е ниччалабха̄вена патит̣т̣ха̄петӣти аттхо. дхити асса аттхӣти дхитима̄, буддхо. со хи йатха̄ маха̄меру чатӯхи диса̄хи бхусам̣ а̄гатехи ва̄техи на самин̃джати, евам̣ пат̣ипаккхехи миччха̄ва̄да ва̄техи ча ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄рамман̣ехи ча ла̄бха̄ла̄бха йаса̄йаса нинда̄ пасам̣са сукхадуккхасан̇кха̄техи локадхаммехи ча на самин̃джати, сама̄дхивантойева хотӣти вуттам̣ хоти.
ан̃н̃адха̄ракоти арахаттапхалаха̄рако. вимуттисан̇кха̄там̣ арахаттапхаласетаччхаттам̣ дха̄ренто ва̄. джа̄на̄ти пат̣хама маггена дит̣т̣хасаччасса а̄марийа̄дам̣ анатиккамитва̄ ва̄ти ан̃н̃ам̣, арахаттапхалам̣. а̄пуббан̃а̄дха̄ту кви. а̄саддо марийа̄даттхо. сам̣йогапаратта̄ а̄ка̄расса рассо, там̣ дха̄ретӣти ан̃н̃адха̄рако. ан̃н̃асаддӯпапададхарадха̄ту н̣ву. сам̣са̄рети кхандхадха̄туа̄йатана̄нам̣ аббоччхиннам̣ паваттама̄не сам̣са̄рават̣т̣е.
вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ –
‘‘кхандха̄нан̃ча пат̣ипа̄т̣и, дха̄туа̄йатана̄на ча;
аббоччхиннам̣ ваттама̄на̄, сам̣са̄роти павуччатӣ’’ти.
кхандхадха̄туа̄йатана̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃асамбандхена сам̣пунаппунам̣ сарати гаччхати паваттатӣти сам̣са̄ро. сам̣пуббасарадха̄ту гатимхи н̣а. атха ва̄ кхандха̄йатанадха̄туйо сам̣ аббоччхиннам̣ саранти гаччханти паваттанти еттха̄ти сам̣са̄роти вачанаттхо ка̄таббо, тасмим̣. анубхосӣти анупунаппунам̣ абхун̃джи, аведайӣти аттхо. ка̄йиканти ка̄йе сарӣре паваттам̣ ка̄йикам̣. четасиканти четаси паваттам̣ четасикам̣. там̣ пана пададвайам̣ дуккхантипаде висесанам̣. дуккханти ват̣т̣адуккхам̣. дуккханам̣ дуккхам̣, атха ва̄ дуккхайатӣти дуккхам̣, дуккхадха̄ту а. идам̣ пана ниббачанам̣ ка̄ритавасена вуттам̣. йасса уппаджджати, там̣ дуккхитам̣ каротӣти вуттам̣ хоти. локатоти сатталокахету. локийанти паваттанти еттха пун̃н̃а̄пун̃н̃а̄ни таббипа̄ко ча̄ти локо. локадха̄ту н̣а. атха ва̄ кусала̄дӣни ла̄ти ган̣ха̄тӣти локо. ла̄дха̄ту окапаччайо. сатта локова лаббхати. дхитима̄ ан̃н̃адха̄рако йо буддхо сам̣са̄рават̣т̣е нимугга̄нам̣ сатта̄наманудайа̄йа сам̣са̄рават̣т̣адуккхато памочетука̄мо каппасатасахасса̄дхика̄ни чатта̄ри асан̇кхйеййа̄ни атидуккара̄ни саматим̣сапа̄рамийо пан̃ча маха̄ паричча̄ге ча каронто сатталокахету ка̄йикам̣ четасикам̣ сам̣са̄рават̣т̣адуккхам̣ анубхавасӣти вуттам̣ хоти. танти та̄дисам̣ буддхам̣. вандети ванда̄ми.
нарадеваман̇галанти нарадева̄нам̣ ман̇галабхӯтам̣. айам̣ панеттха вачанатто. нирайам̣ нети па̄пун̣а̄тӣти наро, мануссо. нидха̄ту па̄пунане аро. арийамануссо пана бхӯтапуббагатика найена наро на̄ма̄ти. атха ва̄ сет̣т̣хабха̄вам̣ нетӣти наро, уттамам̣ паббаджджам̣ нетӣти аттхо. вима̄наваттхуат̣т̣хакатха̄йам̣ пана джет̣т̣хабха̄вам̣ нетӣти наро. путтабха̄тубхӯтопи хи пуггало ма̄туджет̣т̣хабхагинӣнам̣ питут̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, пагева бхаттубхӯто итара̄санти вуттам̣. висуддхимаггамаха̄т̣ӣка̄йам̣ пана наратӣти наро, пурисо. йатха̄ хи пат̣хамапакатибхӯто сатто итара̄йа пакатийа̄ сет̣т̣хат̣т̣хена пуриучче т̣ха̄не сети паваттатӣти пурисоти вуччати, евам̣ найанат̣т̣хена нароти вуччати. путтабха̄ту бхӯтопи хи пуггало ма̄туджет̣т̣хабхагинӣнам̣ питут̣ха̄не тит̣т̣хати. пагева итара̄ итара̄санти вуттам̣. тасма̄ идха пана наранти са̄ман̃н̃ена вуттампи висесена пурисанаранти вин̃н̃а̄йати падха̄нанайена гахан̣асса йуттатта̄. диббанти ка̄магун̣а джха̄на̄бхин̃н̃а̄читтиссарийа̄дӣхи кӣл̣антӣти дева̄. дивудха̄ту н̣а. атха ва̄ сарӣра̄лан̇ка̄раджутийа̄ диббантӣти дева̄. дева̄ ча на̄ма тивидха̄ хонти саммутидева̄, упапаттидева̄, висуддхидева̄ ча̄ти. таттха маха̄самматака̄лато пат̣т̣ха̄йа локена дева̄ти саммататта̄ ра̄джа̄но девийо ра̄джакума̄ра̄ ча саммутидева̄ на̄ма. девалоке упапанна̄ упапаттидева̄ на̄ма. буддхапаччекабуддхакхӣн̣а̄сава̄ висуддхидева̄ на̄ма. идха пана упапаттидева̄ адхиппета̄.
ман̇галанти ман̇галабхӯтам̣. тантипаде висесанам̣. ман̇ганти вад̣д̣хенти саббасампаттӣхи сатта̄нам̣ етена̄ти ман̇гало, буддхо. ман̇гала дха̄ту вад̣д̣хане ало. атха ва̄ ман̇гам̣ вуччати па̄пам̣, там̣ венеййа̄нам̣ десана̄йа луна̄ти чхиндатӣти ман̇гало, буддхо. ман̇гасаддӯпападалудха̄ту кви. нара̄ ча дева̄ ча нарадева̄, тесам̣ ман̇гало нарадеваман̇гало, буддхо. со пана мануссадевабрахма̄нам̣ пӯджанӣйатта̄ ча сан̇кхе, чаккам̣, пун̣н̣акумбхо, гара̄, сирӣ, сетаччхаттам̣, ан̇кусо, дхаджам̣, соваттикан̃ча̄ти ат̣т̣хахи локийаман̇галехи сет̣т̣хатта̄ уттаматта̄ ча ман̇гало на̄ма̄ти вуччати, тасма̄ буддхасса нарадеваман̇галанти тхометӣти адхиппа̄йоти.
айам̣ панеттха сан̇кхепайоджана̄. дхитима̄ сама̄дхиванто ан̃н̃адха̄рако арахаттапхаладха̄рако арахаттапхаласе таччхаттам̣ дха̄ренто ва̄, йо йа̄дисо буддхо, сам̣са̄ре сам̣са̄рават̣т̣е, ка̄йикам̣ ка̄йе паваттам̣ дуккхан̃ча ват̣т̣адуккхан̃ча четаси паваттам̣ дуккхан̃ча ват̣т̣адуккхан̃ча, локато локахету, анубхоси пунаппунам̣ абхаваси аведайи, нарадеваман̇галам̣ нарадева̄нам̣ ман̇галабхӯтам̣, там̣ та̄дисам̣ буддхам̣ ахам̣ ванде ванда̄мӣти.
татийаванданага̄тха̄ван̣н̣ана̄ саматта̄.
4. ба̄ттим̣сатилаккхан̣ачитрадехам̣,
дехаджджутиниггатападжджалантам̣;
пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣огхавиндам̣,
ванде мунимантимаджа̄тийуттам̣.
4. евам̣ татийага̄тха̄йа буддхасса натва̄ ида̄ни ба̄ттим̣сатилаккхан̣ачитрадехантйа̄дӣхи чхахи гун̣ехи тхомитва̄ мунино вандитука̄мо ба̄ттим̣сати лаккхан̣а читра деха нтйа̄дига̄тхама̄ха. айам̣ пана та джа джа ган̣а гарудвайа йуттатта̄ ека̄дасаккхарехи лаккхита̄ упат̣т̣хита̄ га̄тха̄ти дат̣т̣хабба̄. вуттан̃хи вуттодайе тджа̄ джга̄ гаруна̄йамупат̣т̣хита̄ са̄’’ти. тассаттхо. йассам̣ пат̣ипа̄дам̣ тджа̄ таджаган̣а̄ ча джга̄джаган̣агарӯ ча гаруна̄ па̄дантагаруна̄ че йутта̄, са̄ айам̣ га̄тха̄ упат̣т̣хита̄ на̄ма̄ти. еттха ча ека гаруке сатипи двигарукепи лаккхан̣асама̄натта̄ упат̣т̣хита̄ га̄тха̄ на̄ма̄ти дат̣т̣хабба̄. таттха ба̄ттим̣сати лаккхан̣а читра деханти дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи вичитрам̣ сарӣравантам̣. еттха ча двӣхи адхикам̣ тим̣сам̣ ба̄ттим̣сати. двисаддасса ба̄десо. лаккхийати лаккхитаббам̣ буддхасарӣрам̣ етена̄ти лаккхан̣ам̣. дихати упачайати вад̣д̣хати ва̄ еттха кусала̄ кусаланти дехам̣, сарӣрам̣. дихадха̄ту упачайе вад̣д̣хане ва̄ н̣а. ба̄ттим̣сати маха̄пурисалаккхан̣ехи читрам̣ вичитрам̣ дехам̣ сарӣрам̣ йасса соти ба̄ттим̣сатилаккхан̣ачитрадехо, муни лаббхати.
идам̣ панеттха дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣асарӯпасса сан̇кхепа дассанам̣. суппатит̣т̣хитапа̄до ча, а̄йатапан̣хи, дӣгхан̇гули, мудута лун̣ахаттхапа̄до, джа̄лахаттхапа̄до, уссан̇кхапа̄до, ен̣иджан̇гхо, т̣хитакова анонаманто убхохи па̄н̣италехи джа̄н̣у ка̄ни паримасати паримаджджати, косохитаваттхагуйхо, суван̣н̣а ван̣н̣о кан̃чанасаннибхаттачо, сукхумаччхавӣ, екекаломо, уддхаггаломо, брахмуджугатто, саттуссадо, сӣхапуббаддха ка̄йо, читантарам̣со, нигродхапариман̣д̣ало, самават̣т̣аккхандхо, расаггарасӣ, сӣхахану, чатта̄лӣсаданто, самаданто, авирал̣аданто, сусуккада̄т̣хо, пахӯтадживхо, брахмассаро каравӣкабха̄н̣и, атинӣланетто, гопакхумо, ун̣н̣а̄ бхаму кантаре джа̄то, ун̣хӣсасӣсо ча̄ти дваттим̣савидха̄ни хонти маха̄пурисалаккхан̣а̄ни.
тена вуттам̣ па̄тхеййавагге лаккхан̣асутте ‘‘катама̄ни та̄ни бхиккхаве дваттим̣самаха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса две гатийо бхаванти, анан̃н̃а̄. саче ага̄рам̣ аджджха̄васати ра̄джа̄ хоти чаккаватти…пе… саче кхопана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄ самбуддхо локе виват̣аччхадо 1. идха бхиккхаве маха̄ пурисо суппатит̣т̣хитапа̄до хоти. йампи бхиккхаве маха̄ пурисо суппатит̣т̣хитапа̄до хоти. идампи бхиккхаве маха̄ пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати 2. пуна чапарам̣ бхиккхаве маха̄пурисасса хет̣т̣ха̄па̄даталесу чакка̄ни джа̄та̄ни хонти сахасса̄ра̄ни санемика̄ни сана̄бхика̄ни сабба̄ ка̄рапарипӯра̄ни. идампи бхиккхаве маха̄пурисасса маха̄пуриса лаккхан̣ам̣ бхавати 3. пуна чапарам̣ бхиккхаве маха̄пурисо а̄йатапан̣хӣ хоти 4. дӣгхан̇гулӣ хоти 5. мудуталун̣а хаттхапа̄до хоти 6. джа̄лахаттхапа̄до хоти 7. уссан̇кхапа̄до хоти 8. ен̣иджан̇гхо хоти 9. т̣хитакова анонаманто убхохи па̄н̣италехи джа̄н̣ука̄ни паримасати паримаджджати 10. косохитаваттхагуйхо хоти 11. суван̣н̣аван̣н̣о кан̃чанасаннибхаттачо 12. сукхумаччхавӣ хоти сукхуматта̄ чхавийа̄ раджоджаллам̣ ка̄йе на упалимпати 13. екекаломо хоти, екека̄ни лома̄ни ломакӯпесу джа̄та̄ни 14. уддхаггаломо хоти. уддхагга̄ни лома̄ни джа̄та̄ни нӣла̄ни ан̃джанаван̣н̣а̄ни кун̣д̣ала̄ ватта̄ни падаккхин̣а̄ваттакаджа̄та̄ни 15. брахмуджугатто хоти 16. саттуссадо хоти 17. сӣхапуббаддха ка̄йо хоти 18. читантарам̣со хоти 19. нигродхапариман̣д̣ало хоти, йа̄ватаквасса бйа̄мо, та̄ва таквасса ка̄йо 20. самават̣т̣аккхандхо хоти 21. расагга саггӣ хоти 22. сӣхахану хоти 23. чатта̄лӣсаданто хоти 24. самаданто хоти 25. авирал̣аданто хоти 26. сусуккада̄т̣хо хоти 27. пахӯтадживхо хоти 28. брахмассаро хоти каравӣкабха̄н̣и 29. атинӣланетто хоти 30. гопакхумо хоти 31. ун̣н̣а̄ бхамукантаре джа̄та̄ хоти ода̄та̄ мудутӯла саннибха̄. йампи бхиккхаве маха̄пурисасса ун̣н̣а̄ бхамукантаре джа̄та̄ хоти ода̄та̄ мудутӯласаннибха̄. идампи бхиккхаве маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати 32. пуна чапарам̣ бхиккхаве маха̄пурисо ун̣хӣсасӣсо хоти. йампи бхиккхаве маха̄пурисо ун̣хӣсасӣсо хоти. идампи бхиккхаве маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати. има̄ни кхо та̄ни бхиккхаве дваттим̣самаха̄пурисасса маха̄пуриса лаккхан̣а̄нӣ’’ти. етесам̣ пана дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄нам̣ аттхо паччха̄ а̄вибхависсатӣти.
дехаджджутиниггатападжджалантанти бхагавато рӯпака̄йато никкхантехи чхаббан̣н̣арам̣сӣсан̇кха̄техи обха̄сехи парисамантато виджджотавантам̣. джавати диббатӣти джути. джудха̄тути. нигаччхати ниччхаратӣти ниггата̄, расми. нипуббагамудха̄ту та. пака̄рена джалате диббате паджджалантам̣. еттха ча деханиггатаджутӣти ваттаббе чханда̄нураккхан̣аттхам̣ падавипарийа̄йена дехаджджутиниггатанти вуттам̣. тасма̄ дехато ниггата̄ джутӣти сама̄со дат̣т̣хаббо. дехато рӯпака̄йато ниггатехи ниччхарехи джутӣхи рам̣сӣхи паджджалантам̣ йасса соти дехаджджути ниггатападжджаланто, муни лаббхати. мунино хи пураттхимака̄йато чхаббан̣н̣арасмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ агга хеси. паччхимака̄йато даккхин̣ахаттхато ва̄махаттхато чхаббан̣н̣а̄ расмийо ут̣т̣хахитва̄ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. упари кесантато пат̣т̣ха̄йа саббакесаваттехи морагӣваван̣н̣а̄ расми ут̣т̣хахитва̄ гаганатале асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси. хет̣т̣ха̄па̄даталехи пава̄л̣аван̣н̣а̄ расми ут̣т̣хахитва̄ гханапатхавийам̣ асӣтихаттхат̣т̣ха̄нам̣ аггахеси, евам̣ саманта̄ асӣтихаттхаматтам̣ т̣ха̄нам̣ чхаббан̣н̣а̄ буддхарасмийо виджджотама̄на̄ виппхандама̄на̄ кан̃чанадан̣д̣адӣпика̄хи ниччхаритва̄ а̄ка̄сам̣ паккхандаджа̄ла̄ вийа чатуддӣпика маха̄мегхато никкхантавиджджулата̄ вийа видха̄вим̣сӯти вуттам̣ хоти. тасма̄ дехаджджутиниггатападжджалантанти тхометӣти.
пан̃н̃а̄дхити сӣла гун̣огхавинданти еттха пан̃н̃а̄ти саббан̃н̃ута н̃а̄н̣ам̣. дхитӣти джха̄намаггапхаласампайуттасама̄дхи. сӣланти паччека буддха̄рийаса̄вакехи аса̄дха̄ран̣ам̣ сувисуддхам̣ чатупа̄рисуддхисӣлам̣. огханти самӯхам̣. винданти ладдхам̣. пака̄рена йатха̄сабха̄вам̣ саббан̃еййадхаммам̣ ва̄ джа̄на̄ти пат̣ивиджджхатӣти пан̃н̃а̄. саббан̃н̃ута н̃а̄н̣ам̣. папуббан̃а̄дха̄ту а. са̄ панеса̄ паджа̄наналаккхан̣а̄ пат̣иведхалаккхан̣а̄ обха̄саналаккхан̣а̄ ча, висайобха̄са раса̄, асаммохапаччупат̣т̣ха̄на̄, сама̄дхипадат̣т̣ха̄на̄. дхитисаддасса вачанаттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева. сӣлатӣти сӣлам̣. ка̄йавачӣкамма̄ни самма̄ дахати самма̄ т̣хапетӣти аттхо. атха ва̄ сӣлати сама̄дхийати ка̄йакамма̄дӣнам̣ сусилйа бха̄вена на виппакиратӣти сӣлам̣, сӣланти сама̄даханти читтам̣ етена̄ти ва̄ сӣлам̣, чатупа̄рисуддхисӣлам̣. сӣладха̄ту а. идам̣ пана патит̣т̣ха̄паналаккхан̣ам̣, дуссилйавиддхам̣санарасам̣ анаваджджарасам̣ ва̄, сочеййапаччупат̣т̣ха̄нам̣, хириоттаппападат̣т̣ха̄нам̣. гун̣асаддасса вачанаттхо хет̣т̣ха̄ вуттойева. уханати самӯхам̣ кароти еттха авайаванти огхо, самӯхо. упуббаханадха̄ту н̣а. усса о. ханасса гхо. абхидха̄наппадӣпика̄т̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘авайавам̣ бйапийати гаччхатӣти огхо’’ти вуттам̣. винданам̣лабханам̣ виндам̣, виндийиттха лаббхиттха̄ти ва̄ виндам̣, пан̃н̃а̄ ча дхити ча сӣлан̃ча там̣ гун̣ан̃ча̄ти пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣а̄, тесам̣ огхо самӯхоти татха̄, там̣ виндам̣ лабханам̣ йасса̄ти пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣огхавиндо, муни. атха ва̄ виндам̣ лабхитаббам̣ пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣огхам̣ йена̄ти пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣огхавиндо. татийа̄бахуббӣхи сама̄сойам̣. винда̄нам̣ лабхитабба̄нам̣ пан̃н̃а̄дхитисӣла сан̇кха̄та̄нам̣ гун̣а̄нам̣ самӯхо аттхӣти аттхо. там̣.
вандети ахам̣ ванда̄ми. мунинти буддхам̣. муна̄ти джа̄на̄ти париччхиндати ва̄ хита̄хитанти муни, буддхо. мунадха̄ту н̃а̄н̣е и. атха ва̄ муна̄ти джа̄на̄ти убхо аттхети муни, кхандха̄ди локе тулам̣ а̄ропетва̄ минанто вийа име аджджхаттика̄ кхандха̄ име ба̄хира̄тиа̄дина̄ найена идхалокаттхан̃ча паралокаттхан̃ча бхагава̄ джа̄на̄тӣти аттхо. со панеса ага̄рийамуни, ана̄га̄рийамуни, секхамуни, асекхамуни, паччекамуни, мунимуни ча̄ти анекавидхо. таттха ага̄рийамунӣти гихипи а̄гатапхало вин̃н̃а̄таса̄сано. ана̄га̄рийамунӣти татха̄рӯпова паббаджито. секхамунӣти сатта секкха̄. асекхамунӣти кхӣн̣а̄саво. паччекамунӣти паччекабуддхо. мунимунӣти самма̄самбуддхо. тесу пана идха мунимуни адхиппето, там̣ муним̣. антимаджа̄тийуттанти антимена чаримабхавена йуттам̣. аваса̄нам̣ амати гаччхатӣти антам̣. амадха̄ту та. масса но. анте бхаво антимо, чаримабхаво. джа̄нанам̣ ниббаттанам̣ джа̄ти, кхандха̄нам̣ паватти. каммена джанийати ниббаттийатӣти ва̄ джа̄ти. упапаттибхаво лаббхати. джа̄нидха̄тути. дха̄тванта лопо. антимаджа̄тийа̄ йуттоти антимаджа̄тийутто, муни. а̄йатин̃хи тӣсу бхавесу пат̣исандхиджанака̄нам̣ сабба килеса̄нам̣ бодхипаллан̇кейева аггамаггена самуччхиндитатта̄ бхагавато ана̄гате пунаббхаво наттхи, тасма̄ айам̣ арийаджа̄ти паччхиматтабха̄вайуттоти вуттам̣ хоти.
тена вуттам̣ дхаммачаккапаваттанасутте –
‘‘н̃а̄н̣ан̃ча медассанам̣ удапа̄ди, акуппа̄ме вимутти, айамантима̄ джа̄ти, наттхида̄ни пунаббхаво’’ти.
айам̣ панеттха сан̇кхепайоджана̄. ба̄ттим̣сатилаккхан̣ачитрам̣ дехам̣ дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи вичитрам̣ рӯпака̄йавантам̣, дехаджджутиниггата паджджалантам̣ рӯпака̄йато ниггатехи чхаббан̣н̣арам̣ сӣхи парисамантато виджджотавантам̣, пан̃н̃а̄дхитисӣлагун̣о гхавиндам̣ пан̃н̃а̄дхитисӣласан̇кхата̄нам̣ гун̣а̄нам̣ самӯхам̣ лабханавантам̣, виндитабба̄нам̣ пан̃н̃а̄дхитисӣласан̇кха̄та̄нам̣ гун̣а̄нам̣ самӯхавантам̣ ва̄, антимаджа̄тийуттам̣ чаримабхавена чариматтабха̄вена ва̄ йуттам̣ муним̣ буддхам̣ ахам̣ тӣхи два̄рехи саккаччам̣ ванде ванда̄мӣти.
чатуттхаванданага̄тха̄ван̣н̣ана̄ саматта̄.