11. висе
кинтам̣ висесана миччха̄ха-‘йами’чча̄ди, йам̣ аваттха̄пайати там̣ вуччатӣти самбандхо, кинтам̣ висессамичча̄ха-‘йаданеке’чча̄ди, йам̣ аваттха̄ пӣйате тамабхидхӣйатети самбандхо, нанвекаттхенетйуччама̄не висессенети катхамавагамйате, йато евам̣ виваритава̄ тйа̄сан̇кийа̄ха- ‘йадипи’чча̄ди.
самбандхисаддатта̄ти евам̣ ман̃н̃ате ‘‘самбандхисадда̄ сакаттхамива нийатампат̣и-йогинама̄ккхипанти… тена вина̄ тесам̣ сакаттхасса̄самбхава̄ти, виваритава̄ти вивариттха, екаттхенетӣмасса сама̄на̄дхикаран̣ена саха сама̄со хотӣти евам̣ са̄джджха̄ха̄ро аттхо ведитаббо, аттхасаддасса̄некаттхатта̄ висесети ‘аттхо абхидхеййо’ти. катхам̣ тенаттхо вуччатӣтйа̄ха- ‘адхикарӣйати’чча̄ди.
висессасса сама̄на̄дхикаран̣аттан̃ча висесана̄пеккханти самбандхо. висессасаддасса висесанена саха сама̄на̄дхикаран̣аттам̣ висесана садда̄пеккханти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо, таттха ка̄ран̣ама̄ха- ‘самбандха̄’ти, адхикаран̣асса сама̄наттам̣ на̄ма бхинна̄нам̣ самбандхӣнам̣ бхавати, самбандхино ча самбандхамантарена на хонтӣ [хоти (поттхаке)] ти висесанависесса̄нам̣ самбандхо вин̃н̃а̄йате, евам̣ вин̃н̃а̄та̄ тасма̄ самбандха̄ти аттхо.
саддабйатирекена хеттха аттха̄нам̣ висесанависессабха̄во на самбхавати, татха̄ хи ‘нӣламуппала’нти пан̃ча ваттхӯни саннихита̄ни нӣланти нӣлаттам̣ гун̣аса̄ман̃н̃ам̣, нӣло гун̣о, тада̄дха̄ро даббанти тӣн̣и, уппаланти уппалаттам̣ уппаладжа̄ти, даббан̃ча танниссайоти две.
таттха уппаладжа̄ти гун̣аджа̄тӣнам̣ [нӣладжа̄тиуппаладжа̄бхадханам̣ (ка̄тантат̣ӣка̄)] та̄ва на самбхавати висесанависессабха̄во джа̄тийа̄ ниггун̣атта̄, нӣлаттасса ча нӣлагун̣е самава̄йино, уппалаттасса ча уппаладаббе самава̄йино сама̄на̄дхикаран̣аттампи наттхи, уппаладжа̄тийа̄ нӣласса ча гун̣асса аттхи сама̄на̄дхикаран̣аттам̣… нӣла муппаланти паваттинимитта̄нам̣ уппаладжа̄тинӣлагун̣а̄намекамадхи каран̣ам̣ниссайоти, висесана висессабха̄во ту наттхи джа̄тийа̄ анӣлатта̄, гун̣адабба̄нанту самбхавативисесанависессаттам̣ даббасса̄некагун̣атта̄, сама̄нанту тесампарамадхикаран̣ам̣ татийам̣ наттхи, йена сама̄на̄дхикаран̣аттам̣ сийа̄, евам̣ нӣладабба уппаладабба̄нампи ан̃н̃аман̃н̃апариха̄рена ваттумиччхита̄нам̣ на висесана висессабха̄во, на̄пи сама̄на̄дхикаран̣аттам̣, касма̄ ан̃н̃аман̃н̃а̄самбандхато апеккха̄бха̄вато, вуттапат̣ипаккхато пана ваккхама̄нанайена садда̄намева са̄ма̄на̄дхикаран̣йам̣ висесанависессаттан̃ча ведитаббам̣, тенева̄ха-‘атойеве’чча̄ди.
атойева̄ти йато висессасса сама̄на̄дхикаран̣аттам̣ висесана̄пеккхам̣, атойева хетутоти аттхо, бхиннанимиттаппа йутта̄намева̄ти са̄ман̃н̃ена нӣлагун̣а̄дха̄ре даббе гун̣ейева ва̄ нӣласаддасса, уппаласаддасса ча са̄ман̃н̃ена гун̣авати даббе ваттама̄натта̄ ан̃н̃аман̃н̃есу бхиннесу саддаппаваттийа̄ ка̄ран̣есу пайутта̄нам̣ садда̄намева [нит̣т̣ха̄намева (поттхаке)].
сама̄на̄дхикаран̣аттанти нӣлуппаласадда̄нам̣ висум̣висум̣ йоге висит̣т̣хадабба ва̄читтасса̄самбхава̄, нӣлан̃ча там̣ уппалам̣ чети са̄ма̄на̄дхикаран̣йе саннипатите сати самбхава̄ евам̣ таттха висит̣т̣хе ваттхумхи паватта̄нам̣ тесам̣ сама̄наттхата̄, евака̄рена бйаваччхиннаматтхам̣ дассетума̄ха-‘натвабхинне’чча̄ди.
нанучетйа̄ди чодйам̣, сӣсампа̄тӣти сӣсапа̄ руккхависесо, найида мевамичча̄ди париха̄ро.
атха туччатеичча̄дина̄ парасса вачана̄вака̄сама̄сан̇кате, висесавуттӣти пхаласса руккхасса ча са̄ман̃н̃асаддатта̄ бха̄вена висесе вутти, имесанти сӣсапа̄дӣнам̣ на самодха̄рита̄ти на ниччхита̄, са̄ман̃н̃авуттийева самодха̄рита̄ти адхиппа̄йо, авасита̄ ниччхита̄ вутти йесам̣ сӣсапа̄дӣнам̣ те аваситавуттайо, пайатанам̣ вина̄ тада̄ паппоти ча̄ти самбандхо, пайатананти ‘са̄маттхийаладдхепивисессе’тивачанам̣. тан̃чанаттхичча̄ди париха̄ро, сарӯпаматтакатхана̄йа̄ти вуттаттха̄нампи сарӯпаматтакатхана̄йа ‘пӯпе бахӯ а̄найе’ти йатха̄, евам̣ джа̄тӣйаканти сарӯпакатханаппака̄райуттам̣. упасам̣харама̄ха-‘тадева’мичча̄ди, нипа̄тасамуда̄йова̄йам̣ вуттена пака̄ренетйасса аттхе ваттате.
ан̃н̃атарасамбхавепи танниваттийа̄ вачанасаббха̄вам̣ дассетума̄ха- ‘атхапи’чча̄ди, ан̃н̃атарасамбхавепӣти висесанасса висессасса ва̄ самбхавепи, йатрапйубхиннаматтхи висесанависессабха̄васамбхаво таттхапита̄ва бахулам̣вачанатова ниватти хоти, кимпана̄-н̃н̃атарасамбхавети дассетума̄ха-‘йатха̄ пун̣н̣о’ичча̄ди, еттха пана ан̃н̃епи пун̣н̣ана̄мака̄ сантӣти бйабхича̄расамбхава̄ убхиннампи висесанависессабха̄васамбхаве бахулам̣вачанамева сама̄сам̣ ниваттети, евам̣ видхепӣти ан̃н̃атарасамбхавепи, на кевалам̣ висесанависессабха̄васамбхаве, атха кхо евам̣ видхепйан̃н̃а тарасамбхавепитйависаддасса аттхо.
йаджджевамичча̄ди паччекам̣ висесанависессабха̄ве сати анит̣т̣ха̄ па̄даначодана̄, паччекам̣ висесанам̣ сийа̄ убхиннампи висесанатта̄, таттха досама̄ха-‘висессассача пуббанипа̄то’ти, чо-вадха̄ран̣е, ваттаббантарасамуччайе ва̄, куточча̄ха- ‘на̄ггахите’чча̄ди, ити ка̄ран̣е, ато киманит̣т̣хама̄йа̄та мичча̄ха- ‘уппаланӣлантипи сийа̄’ти, иттхан̃чарахи кинтйа̄ха- ‘нӣлуппаланти че’чча̄ди. париха̄рама̄ха-‘несадосо’чча̄ди, упапаттйантарама̄ха- ‘атха че’чча̄ди.
ан̃н̃аман̃н̃а̄нупака̄ритта̄ти ан̃н̃аман̃н̃асса висесанависессатте на̄нупака̄ритта̄ саппадха̄натта̄ти аттхо, атха двиннампи аппадха̄наттам̣ касма̄ на сийа̄ тйа̄ха- ‘аппадха̄наттепи’чча̄ди, сакасакаппадха̄на̄пеккха̄ванта̄нанти сакесаке падха̄не аттани апеккха̄ванта̄нам̣. атха куто даббассева падха̄наттамаситам̣, на ту гун̣ассетйа̄сан̇кийа н̃а̄йамупаниссайати ‘атха че’тйа̄дина̄. чха̄готйаджо вуччате, там̣ сетаван̣н̣ама̄лабхетха ма̄реййа, пхусанам̣ ва̄ кареййа̄ти аттхо, а̄пуббо лабхи хи ма̄ран̣е пхусане ча ваттате, десана̄йанти [чодана̄йанти чодана̄ва̄кйа (поттхаке)] ведава̄кйети аттхо, куто чха̄гато-н̃н̃о на̄лаббхатечча̄ха- ‘на хи’чча̄ди.
чха̄га̄бха̄вети сетагун̣айуттасса чха̄гасса̄бха̄ве, пит̣т̣хапин̣д̣има̄лаббха̄ти сетагун̣айогена вит̣т̣хапин̣д̣им̣ а̄ламбха, на ча на̄ламбхате тасма̄ гун̣о аппадха̄нанти аджджха̄харитаббам̣.
пуна чоденто а̄ха- ‘нану че’чча̄ди, атхетйадхиппа̄йама̄сан̇кате, анит̣т̣хама̄па̄дайати нӣласаддепи пасан̇го’ти, куточча̄ха- ‘сопихи’чча̄ди, идам̣ вуттам̣ хоти- ‘‘уппаласаддо джа̄тива̄чӣ, на ту даббава̄чӣ, джа̄ти висит̣т̣хадаббава̄читта̄ йади даббава̄чӣти вуччате, тада̄ нӣласаддопи гун̣ависит̣т̣ха даббава̄читта̄ даббавачанама̄паджджатӣти имесам̣ на кочи висесо’’ти, парихаранто а̄ха ‘недаматтхи’чча̄ди, апа̄йино апаганта̄ро дабба̄ти гамйате, куточча̄ха- ‘сатӣпи’чча̄ди, ити ка̄ран̣е.
висесанамекаттхенети сиддхепи папан̃чаттхам̣ париппхут̣аттхан̃ча уда̄харан̣абахуттам̣ дассетум̣ па̄н̣инийехи бахум̣ суттитам̣, саббассетасса паччаккха̄табха̄вам̣ дассетум̣ вуттийамуда̄харан̣аматтам̣ дасситам̣, тадида̄ни бйа̄кхйа̄тука̄мо а̄ха- ‘пуббака̄ле’чча̄ди, чхинноча висесанантӣ самбандхо ‘‘пуббака̄лека саббадхурапура̄н̣анавакевала̄ни сама̄на̄дхикаран̣ене’’ти (2-1-49) те саметтха суттам̣, таттхека̄дӣнам̣ вуттийамуда̄харан̣а̄ни на дассита̄нйупалаккхан̣атова вин̃н̃а̄йантӣти дассетума̄ха- ‘еке’чча̄ди, еко ча со пурисоча̄тйа̄дина̄ виггахо упалаккхан̣атта̄йева ча ‘сатта ча те исайо ча саттисайо’чча̄дикан̃ча дат̣т̣хаббам̣.
упамӣйате париччхиджджате-ненетйупама̄нам̣, упамӣйатӣтйупамеййам̣, тесам̣ упама̄нопамеййа̄нам̣ са̄дха̄ран̣о йо дхаммо са̄мата̄тена висит̣т̣хам̣ йадупамеййам̣, там̣ вачаненетйаттхо упама̄нопамеййачча̄ди касса, сама̄со бхаватӣти сесо, ка̄ран̣ама̄ха- ‘висесе’чча̄ди, висеса̄париггаха̄ти висесанантйева са̄ман̃н̃ена париггаха̄, евамбхӯ тасса̄пӣти упама̄нарӯпасса̄пи. нану саттхӣсаддассасаттхийам̣ вутти са̄ма̄саддасса ту девадатта̄йа, ато бйадхикаран̣атта̄ катхаметтха сама̄сочча̄сан̇кӣйа̄ха- ‘йаде’чча̄ди, сама̄но дхаммо са̄матта̄ди йасса со садхаммо, тасса бха̄во са̄дхаммийам̣ са̄маттам̣, тасма̄ девадатта̄ттхе ваттате упача̄равасена, са̄ма̄саддопи гун̣авачанопи са̄маттам̣ ватва̄ саддха̄диттавасена̄бхедопача̄рена ва̄ девадатта̄йам̣ ваттате, нану ча са̄ма̄саддасса девадатта̄бхидха̄не чаритаттхата̄йа саттхӣ гун̣ена ниддит̣т̣ха̄тйанийатагун̣аппатӣтиппасан̇го некагун̣а̄дха̄ратта̄ саттхийа̄тйа̄сан̇кийа̄ха- ‘йадипи’чча̄ди.
иха̄ти ниддха̄ран̣е, етесам̣ гун̣а̄нам̣ маджджхети аттхо, иха ва̄ саттхийам̣, са̄магун̣авантата̄йа са̄ма̄йа̄ти гамйате, пасиддхивасена̄ти саттхиса̄ма̄тйатропама̄нам̣ саттхӣ, упамеййа̄ девадатта̄, пасиддхантупама̄нам̣ бхавати на̄ппасиддхам̣… пасиддхаса̄дхаммийа̄ са̄дхйу са̄дханамупама̄нанти катва̄ саттхийева са̄ман̇гун̣ена пасиддха̄ на девадатта̄, тасма̄ са̄магун̣аппасиддхийа̄ти аттхо. са̄дхйуте упамӣйатененети са̄дханамупама̄нам̣, са̄дхйате упадхӣйатети са̄дхйамупамеййам̣, пасиддхасса са̄дхаммийам̣ тена, са̄дхйасса̄ппасиддхасса кассачи са̄дханам̣ са̄дхйаса̄дханам̣. йатратвичча̄дина̄ бахулам̣вачанаса̄маттхийа̄ са̄ман̃н̃авачаненева сама̄сасаббха̄вам̣ ватва̄ ан̃н̃ена̄саббха̄вамуда̄харан̣ена пхут̣айитум̣ ‘пха̄ла̄ ива тан̣д̣ула̄’тйа̄ди а̄раддхам̣.
тан̣д̣уласаддоти упамеййабхӯтатан̣д̣уласаддо, тан̣д̣улаттампи ватва̄ даббе паватто са̄ман̃н̃авачано нату бхаватӣти самбандхо, даббети тан̣д̣уладаббе пха̄ладаббе ча.
упама̄нопамеййаса̄дха̄ран̣асӯратта̄дидхаммавачана̄ппайогети упама̄нопамеййа̄нам̣ са̄дха̄ран̣о йо виса̄радатта̄дидхаммо таббачанасса ‘муни айам̣ сӣхо вийа виса̄радо’тйа̄до виса̄рада̄дисаддасса̄ппайогети аттхо, кесан̃чити кесан̃чи садда̄нам̣ маджджхе, висессаттамева пхут̣айати. ‘татха̄ че’тйа̄дина̄, висесанависесса̄нам̣ йатхит̣т̣хатта̄ ниччам̣ сӣха̄дӣнам̣ висессата̄йева вачаниччха̄ти пуббанипа̄татта̄ппасан̇готи бха̄во, упапатйантарама̄ха-‘висесанассеве’чча̄ди, йадипи сӣхо висесанамева на висессам̣, татха̄пи бахула̄дхика̄ра̄ висесанасса̄пи паранипа̄тоти бха̄во.
атха̄тра̄пи висесанантева сама̄саппат̣ипа̄дане’муни айам̣ сӣхова виса̄радо’чча̄до са̄маттхийатова сама̄са̄ппасан̇гепи упама̄но памеййа̄нам̣ са̄дха̄ран̣ависа̄радатта̄дидхаммавачана̄ппайоге сати таппасан̇га̄бха̄ваттхам̣ вачанама̄раббханӣйанти чодети ‘нануче’тйа̄дина̄, са̄маттхийатоти са̄ман̃н̃авачанаппайоге са̄пеккхатта̄ сама̄са̄ппасан̇готи са̄маттхийам̣ тасма̄ти аттхо. са̄ман̃н̃аппайогаттханти сама̄сава̄кйе са̄ман̃н̃авачанасса сӯратта̄ди(но), аппайогаттхам̣, татха̄ хичча̄дина̄ са̄ман̃н̃асаддаппайоге са̄маттхийато сама̄са̄саббха̄ва̄ суттантарасса̄на̄раббханӣйабха̄вам̣ са̄дхети.
висеса̄нантаббха̄ва̄ти са̄ман̃н̃асса сама̄се антобха̄вепи тикхӣн̣атта̄дито висит̣т̣хасса сӯрасса̄дивачанӣйасса висесасса сама̄се анантогадхатта̄ аппасан̇го са̄пеккхамасаматтханти. атхети ‘саччамета’нтиа̄дим̣ паравачанама̄сан̇кийа вадати, евама̄дисиджджханаттхам̣ сама̄соти (н̃а̄панаттхам̣) а̄раббханӣйамбхаватӣти самбандхо.
падха̄насса̄ти ‘ран̃н̃опурисо-бхирӯпо’теттха абхирӯпаса̄пеккхасса пурисасса висесанаттенева̄ [висесанам̣ тенева̄ (поттхаке)] ппадха̄нам̣, сама̄са̄вайавабхӯтам̣ ра̄джа̄нам̣ пати висессабха̄вена̄випхалитасакаттхата̄йа падха̄набхӯтасса пурисасса. а̄дисаддена ‘ра̄джапурисасса дассанӣйасса геха’нти сан̇ган̣ха̄ти.
еттха хи гехампати висесанабха̄вена̄ппадха̄наттепи ра̄джа̄нампати падха̄набхӯтасса пурисасса са̄пеккхасса̄пи сама̄со хотева. идан̃чан̃а̄панаттхам̣ вачана̄рамбхаппайоджанан̃ча, ка̄ран̣ама̄ха- ‘гамакатта̄’ичча̄ди.
гамакатта̄ти виггахава̄кйаттхасса вуттийампатӣйама̄натта̄ гамакаттам̣ тасма̄, начеха гамакаттаматтхӣти ‘муни сӣхова сӯро’тйатра ту ва̄кйато йоттхо патӣйате, на̄йам̣ ‘муни сӣхо сӯро’тйато гамйатети гамакаттам̣ наттхӣ-ти аттхо, татха̄хи мунисӣхасадденево пама̄нопамеййабха̄ванимиттасса виса̄радаттасса сабха̄веневопа̄да̄нато виса̄радасаддасса тена самбандха̄бха̄во.
апавагго нибба̄нам̣, ва̄кйамевети евака̄рена бйаваччхиннаматтхампадассайама̄ха- ‘вуттиниваттетӣ’ти бахула̄дхика̄рато вин̃н̃а̄йати, нану ча̄тра висессабха̄ва̄самбхава̄ппасан̇гойева вуттийа̄ти чодети. ‘нануче’тйа̄дина̄.
пун̣н̣ата̄бйабхича̄ра̄ти пун̣н̣ата̄сан̇кха̄тасса ба̄ла̄диаваттха̄висесасса авина̄ппаваттито бйабхича̄рӣ хи висессамбхавати йатха̄ нӣлата̄йуппалам̣, парихарати ‘недаматти’чча̄дина̄, манта̄н̣ипутта̄нам̣ анекатта̄ти кевалам̣ манта̄н̣ийа̄ путто пун̣н̣ойева̄ти абха̄ва̄ тесам̣ бахубха̄вато, аттано аттано гахасса патайоти гахапатӣнам̣ бахуттам̣ па̄кат̣амева.
вуттийевети евака̄рена бйаваччхиннаматтхама̄ха-‘ва̄кйам̣ ниваттетӣ’ти. висит̣т̣хаджа̄тивачана̄ти вуттам̣ кан̣хасаппаджа̄тийа̄ лохитаса̄лиджа̄тийа̄ ча висит̣т̣хатта̄.
таччхако саппоти бйа̄кхйейамупаниккхиппачодайама̄ха- ‘нану че’чча̄ди. таччхакабха̄ва̄напетоти ба̄лайуватта̄дисан̇кха̄татаччхакабха̄вато абйа̄вутто, аттхина̄мадхеййоти таччхако на̄ма кочи танна̄мо аттхи, кирийа̄саддоти таччхатӣти таччхакоти евам̣ кирийа̄йа паваттинимиттаттенопа̄динно вад̣д̣хакӣва̄чӣ таччхакасаддо, евам̣ ман̃н̃ате ‘‘йатха̄вуттанайена висесанависессасаббха̄ва̄ сама̄сена бхавитаббам̣, татха̄ сати кимидам̣ паччуда̄харан̣ам̣ ката’’нти. атра кеначи на на̄мадхеййассетйа̄ди нопаджа̄йатева̄тйетадаваса̄нам̣ вуччама̄наманудйатам̣ нира̄каттука̄мо а̄ха-‘йопа̄ хе’чча̄ди.
имасса̄йамадхиппа̄йо ‘‘вуттанайена таччхакасаддасса кирийа̄ саддасса̄ттхависайа̄пеккха̄йа̄бха̄вато висессатта̄бха̄ва̄ паччуда̄харан̣амидам̣ ката’’нти.
касма̄ айуттамичча̄ха-‘йато’чча̄ди, на̄мадхеййасса кирийа̄ва̄чино ча аттха̄бхидха̄наса̄маттхийам̣ тулйам̣ ва̄ на ва̄, авайаваппасиддхийа̄ самуда̄йаппасиддхи балавати ва̄ наветйетам̣ вича̄ретум̣ йато на̄дхикатантйаттхо, кин̃чарахи адхикатантйа̄ха- ‘апитви’чча̄ди, таччхакасаддонекаттхавутти на̄некаттхоти вича̄ретумадхикатанти йоджана̄.
евам̣ ман̃н̃ате- ‘‘висесанависессабха̄вачинта̄йам̣ садда̄наматтха̄бхидха̄наса̄маттхийачинта̄ на йуджджате ‘сати самбхаве бйабхича̄ре ча висесанам̣ са̄ттхакам̣ хотӣ’ти висесанам̣ маггӣйате, на̄самбхаве на̄бйабхича̄ре йатха̄ сӣтам̣ (химам̣) ун̣хоггӣти, тасма̄ самбхавабйабхича̄рачинта̄ висесанависессабха̄вачинта̄йамупайуджджатӣти таччхакасаддо-некаттхавуттива̄ на ветйетадева вича̄ретумадхикатанти каттхачипи висесанависесса саббха̄ве сама̄со хотева̄’’ти, йадипи на̄мадхеййакирийа̄ва̄чӣнаматулйаматтха̄бхидха̄нам̣ самуда̄йаппасиддхийа̄ ча балаватиттам̣, татха̄пи ваккхама̄нанайена сама̄сасаббха̄ва̄ на ка̄чи ха̄нӣти дассетума̄ха- ‘еттха ча̄’тиа̄ди.
еттхача̄ти кечи паккхе ча, кан̃чи пӣл̣ама̄вахатӣти самбандхо, куточча̄ха ‘татха̄хи’чча̄ди. евам̣ ман̃н̃ате- ‘‘йадӣпи самуда̄йаппасиддхийа̄ сати кирийа̄саддаттхависайа̄пеккха̄ нопаджа̄йате, татха̄пи на̄мадхеййассева таччхакасаддасса̄пйанекаттхавуттиттаматтхева… саппависесе мануссе ча танна̄маке на̄мадхеййасса таччхакасаддасса паваттисаббха̄ва̄(ти) висесанависессасаббха̄вато сама̄саппасан̇го тадаваттхо йева̄’’ти, на кевалам̣ саппависесассева таччхакасаддо на̄мадхеййамапиту манусса̄нампӣти писаддаттхо. таччхакасаддасса̄некаттхавуттиттепи на самуда̄йаппасиддхийа̄ авайаваппасиддхӣба̄дха̄ти дассетума̄ха- ‘нача̄’тиа̄ди. чо-вадха̄ран̣е, куточча̄ха ‘кирийе’чча̄ди. каменаттхаппасиддхӣти йам̣, етампана сакка̄ вин̃н̃а̄тунти йоджана̄.
йанти йам̣ пасиджджханам̣, камена̄ти ба̄дха̄бха̄вато ануккамена. еван̃чети имина̄ начетйа̄дина̄ вуттам̣ пачча̄масати… кимпат̣ивихитам̣ сийа̄ парихат̣ам̣ сийа̄ти аттхо, ити имина̄ ка̄ран̣ена ‘таччхако саппо’ти паччуда̄харан̣ам̣ на йуттам̣… таччхакасаппоти сама̄сасаббха̄ватоти адхиппа̄йо, недамевамичча̄дина̄ парихарати, йада̄ чарати йатха̄ вуттена висесанависессабха̄васамбхаво, тада̄ катхам̣тйа̄ха- ‘йада̄ висесане’чча̄ди. тада̄пи катхам̣ ва̄кйена бхавитаббамичча̄ха- ‘идан̃че’чча̄ди. бахулам̣вачанатойева̄ти адхиппа̄йо.
ан̃н̃асса̄ти каммани самбандхавачаниччха̄йам̣ чхат̣т̣хӣ. аваччхедакатта̄ти еттха каттуна̄ бхавитаббанти ка̄л̣асса̄ти каттари бха̄вайоге чхат̣т̣хийа̄ аджджха̄харитаббам̣. патта̄паннехи дутийантасса джӣвикампатто джӣвика̄ панноти сама̄со ‘ка̄ракам̣ бахула’’нтева (чам̣-2-2-19) вихито дутийантена ту тесам̣ сама̄саттхам̣ суттантарам̣ катам̣ парехи, аттхан̃ча тесамиттхилин̇га̄нампи сама̄сенева, ка̄раниваттийа̄, татха̄ ма̄со джа̄тасса̄ти виггахе парима̄н̣ива̄чина̄ чхат̣т̣хийантена парима̄н̣авачана̄нам̣ ка̄ласадда̄нам̣, тада̄ха- ‘патта̄панна̄на’мичча̄ди, парима̄н̣ам̣ ма̄са̄ди париччхедо тамассаттхӣти парима̄н̣ӣ джа̄та̄ди.
еттха хи ма̄со парима̄н̣ам̣ париччхедакатта̄, джа̄то парима̄н̣ӣ париччхеджджатта̄, патта̄ джӣвика̄нена̄ти [патто джӣвиканти па̄т̣хена бхавитаббам̣] вачаниччха̄йам̣ йо-ттхо со- н̃а̄падаттхасама̄сепйатинно вачаниччха̄бхедамантарена̄тидассетум̣ ‘ан̃н̃ападаттхе бхависсатӣ’ти йам̣ вуттийам̣ вуттам̣, там̣ бйа̄кхйа̄тука̄мо а̄ха- ‘ва̄некан̃н̃аттхе иччева̄’тиа̄ди. ан̃н̃аттха сама̄се кате саббаттха ‘‘иттхийам̣ бха̄сите’’чча̄дина̄ (3-67) пумбха̄во. ма̄со джа̄тасса̄ти вачаниччха̄йам̣ йо-ттхо, со-н̃н̃аттхасама̄сепйабхинно вачаниччха̄бхеда мантарена̄ти дассетума̄ха- ‘йасса джа̄та̄дино’чча̄ди.
джа̄тасаддассаттхама̄ха сампанноти, сампун̣н̣отйаттхо, имина̄ ча ма̄со джа̄то-сса̄ти виггахасса аттхо дассито, ан̃н̃атха̄ти йади ма̄со тасса ан̃н̃ападаттхасса джа̄та̄дино сампун̣н̣о на бха̄тӣти аттхо. ттаттавантӯнам̣ нит̣т̣ха̄сан̃н̃ам̣ видха̄йа тадантассан̃н̃аттхасама̄се ‘‘нит̣т̣ха̄’’ти (2-2-36) суттена пуббанипа̄то вутто, тада̄ха- ‘наче’чча̄ди, пуббанипа̄таппасан̇го нача сийа̄тисамбандхо, куточча̄ха- ‘джа̄ти’чча̄ди. кесан̃чити ва̄кйака̄рама̄ха, нача йуттанти самбандхо, ка̄ран̣ама̄ха- ‘висесана’мечча̄ди, татха̄хичча̄дина̄ висесанасса са̄ттхакатте сама̄саббха̄вамабха̄ве ча̄бха̄вам̣ са̄дхети… чхат̣т̣хӣсама̄се ‘сати самбхаве бйабхича̄ре ча висесанасса са̄ттхакамбхаватӣти висесанасса са̄ттхакатта̄.
авачанепӣти нийамавачане (а)сатӣпи, чхат̣т̣хӣсама̄саппасан̇го чарахи вуттанайена бйаваччхеджджа бйаваччхедакатта̄бха̄вена висесана̄наттхакйа̄ на бхавеййа че ва̄кйена̄пи на бхавитаббанти а̄ха- ‘ва̄кйам̣ тви’чча̄ди. айампана висесанасама̄со парехи каммадха̄райоти н̃а̄йати… йатха̄ каммам̣ кирийам̣ пайоджанан̃ча дха̄рети евамайам̣ сама̄со каммамива двайам̣ дха̄райатӣти.