39. чхат̣т̣хӣ

кирийа̄ка̄ракечча̄дивуттигантхасса аттхасам̣ван̣н̣анам̣ каттума̄рабхате ‘ека̄йам̣ самбандхо на̄ме’чча̄ди, кирийа̄йа ка̄ракехи ча ниппха̄дитоти имина̄ самбандхасса кирийа̄ка̄ракасамбандха пуббакаттама̄ха, татойева̄йам̣ на̄касмӣкоти на йесам̣кесан̃чи двиннам̣ бхавати, висит̣т̣ха̄нам̣йева ту двиннам̣ бхаватӣтйатиппасан̇га̄бха̄во, кирийа̄ка̄ракасамбандхапуббако хи ка̄ракехи ан̃н̃о сасса̄мибха̄ва̄дико самбандхо, татха̄ ча вуттам̣–

‘‘самбандхо ка̄ракехан̃н̃о, крийа̄ка̄ракапуббако;

сута̄йамассута̄йам̣ва̄, крийа̄йам̣ со-бхидхӣйатети.

таттха ассута̄йам̣ кирийа̄йам̣ ‘ран̃н̃о пурисо’чча̄до кирийа̄ ка̄ракасамбандхапуббако-н̃н̃о ева сасса̄мибха̄ва̄дико самбандхо патӣйатети, ‘сарати раджджасса’тйа̄до ту суййама̄не кирийа̄садде, еттха пана сантамапи каммам̣ ваттуманиччхитам̣, висесанабха̄войева саран̣ампати раджджасса пат̣ипа̄дӣйате’раджджасамбандхисаран̣а’нти, кирийа̄ка̄рака самбандхо хи саббаттха ваттхут̣т̣хитивасеневаттхи, таннимитто ча сасса̄ми бха̄ва̄ди, таттха сасса̄мибха̄вавиваччха̄йам̣ виджджама̄нопи кирийа̄ка̄рака самбандхо на ваттумиччхито, йатха̄ ‘анудара̄ кан̃н̃а̄’ти, со ча̄йам̣ самбандхо сасса̄мибха̄ваджан̃н̃аджанакабха̄ва̄-вайава̄вайававибха̄ва̄дилаккхан̣о бахувидхоти ведитаббо, таттха сасса̄мисамбандхе ран̃н̃о пурисо, джан̃н̃аджанакасамбандхе нигродхасса бӣджам̣, авайава̄вайависамбандхе руккхасса са̄кха̄, ида̄ни самбандхассетасса кирийа̄ка̄ракасамбандхасан̃джа̄таттам̣ йатха̄йогаман̃н̃атра̄пйавагамайитум̣ кин̃чи уда̄харан̣ама̄ха-‘татха̄ хи’чча̄ди, парипа̄ланакирийа̄като несам̣ самбандхоти имина̄ парипа̄лйапарипа̄ланалаккхан̣о-йам̣ самбандхоти дассети, са̄ айампари па̄ланалаккхан̣а̄ кирийа̄ самбандхамасседамбха̄вахетум̣ джанайитва̄ ниваттати, аттхаппакаран̣а̄дина̄ твима̄йа кирийа̄йа̄йам̣ самбандхоти висесо васӣйате, на чхат̣т̣хийа̄ висеса̄вагамане са̄маттхийам̣… тасса̄ саббаттхекарӯпатта̄, суййама̄не ева ва̄ кирийа̄садде ка̄ракабха̄васса хетуно вачаниччха̄йа̄бха̄ве асседамбха̄бха̄васан̇кха̄тассева пхаласса ваттумиччхитатта̄ татхева самбандхо джа̄то чхат̣т̣хийа̄бхидхӣйате ‘раджджасса саратӣ’ти, вуттам̣ хи–

джанайитва̄на самбандхам̣, крийа̄ ка̄чи ниваттати;

суййама̄не крийа̄садде, самбандхо джа̄йате квачӣти.

парипа̄лайатӣти пурисампарипа̄лайати, тато па̄лана̄дика̄ упака̄ра сабха̄ва̄ кирийа̄двиннампи тесам̣ самбандхинӣ бхавати, ран̃н̃а̄ хи ка̄рийама̄на̄ там̣самбандхинӣпурисависайатта̄вапурисайогинӣтйубхиннампикирийа̄самбхавати, татойеватасса̄ убхайасамбандхинийа̄ кирийа̄йа самбхавеасседанти буддхийа̄ хетубхӯтасса ан̃н̃аман̃н̃а̄пеккхасабха̄васса самбандхасса бха̄вато кирийа̄джанитаттамасса, ан̃н̃аман̃н̃а̄пеккха̄лаккхан̣о… саббатха̄ нирапеккхатте самбандха̄бха̄ва̄, самбандхи буддхисаббхавасса̄ти самбандхӣсу ра̄джапуриса̄дӣсу асседанти евампаватта̄йа буддхийа̄ саббхавасса. паресам̣ вийа ‘‘гун̣е чхат̣т̣хӣ’’ти вачанантара̄бха̄ве убхайаттхапи (четтха) [(йева) (поттхаке)] чхат̣т̣хиппа- сан̇готи бодхетума̄ха-‘нану че’чча̄ди, саччанти йатха̄ вуттам̣ чоданамаббхупагамма чодакампати йатха̄вуттам̣ самбандхарӯпам̣ тато-н̃н̃атра̄пйупасам̣ харитва̄ таттха чхат̣т̣хиппасан̇гам̣ чодетума̄ха-‘девадатто’чча̄ди, атхева мичча̄дина̄сатӣпиан̃н̃аман̃н̃а̄пеккха̄лаккхан̣е самбандхе вачаниччха̄йеветтха ка̄ран̣анти чодака̄дхиппа̄йаматропанетва̄ тадева висесато чхат̣т̣хийа̄ абха̄ве самупанетум̣‘йаджджевамиха̄пи’чча̄дикама̄ха, таттха атха̄ти чодака̄дхиппа̄йаппака̄сана̄рамбхе нипа̄то, евам̣ ваттаббанти евам̣ йадипичча̄дина̄ ваккхама̄нанайена ваттаббам̣, пат̣ипа̄детаббата̄йа̄тйа̄дина̄ идандӣпети ‘‘висессам̣ видхейата̄йа на пара̄дхӣнанти аппадха̄набха̄вато бйатириччате тато-ттанит̣т̣хамева, на рӯпантарамбхаджати‘пурисассе’ти, висесананту ра̄джа̄дикам̣ тадан̇гата̄йа̄нувадийама̄намаппадха̄натта̄ ка̄ракарӯпато бйатириччате, тато рӯпантарам̣ бхаджати ‘ран̃н̃о’ти, тато бйатирека лаккхан̣о самбандхо хоти, екасса самбандхитта̄самбхава̄ ваттхуто двит̣т̣хо висесанагататтена патӣйате тато чхат̣т̣хӣ висесанамева̄нудха̄вати патӣтивисайе саддаппаваттӣ’’ти, йо хи викаппанам̣ висайо со садда̄нанти, атойева самбандхо нийамена висесанабхедаманувидадха̄ти… ваттхуто двит̣т̣хасса̄пи таггататтена патӣтийа̄ йатха̄ бха̄тӯнам̣ дхананти, на̄вассамбха̄тӯнам̣ дханантиччева бхавати, татха̄ сатйапи висесса бхеде висесанагатамева бхедаману(видадха̄)ти ‘девадаттасса асса̄’ти, тадетам̣ саббам̣ висесанагататтена самбандхапатӣтито-вакаппӣйате, висессагататтена̄пи таппатӣтийам̣ нийамена таггатабхеда̄нувидха̄нам̣ сийа̄ висесанагатабхеда̄нувидха̄намива, двит̣т̣хаттанту ваттхуто [чаттуно] на вируджджхате, ваттупат̣ибаддхамева ча двит̣т̣хаттам̣ манасикатва̄ там̣ва̄дӣхи двит̣т̣хо самбандхобхидхӣйате, атойева̄йам̣ бйатирекавибхатти (йа̄гамйате)… бйатириччама̄нависесанабхӯтасамбандхигатабйатирекалаккхан̣асамбандха̄бхи- дха̄наппаваттитоти, нӣла̄дивисесананту параттхаттена̄ппадха̄нампи на ка̄ракабха̄вато бйатириччати… нӣла̄дисадденуппала̄дидабба̄бхидха̄нато, йатха̄ ‘нӣламуппалампасса, нӣленуппалена т̣хитам̣, нӣлассуппаласса гандхо’ти, йада̄ ту на висессапаватти тада̄ бйатириччатева ‘нӣласса гун̣асса уппаланниссайо’ти ка̄ракабха̄валаккхан̣а̄ падха̄набха̄ва̄ бйатириччате ева нӣла̄ди, тато висесанамева̄некаппака̄рата̄йа̄ва тит̣т̣хате, тато висе- санам̣ кин̃чидева ка̄ракарӯпато падха̄набха̄ва̄ бйатириччатети висесана маттена̄пи сесам̣ саббам̣ татха̄ сийа̄ти на̄сан̇канӣйанти.

двепӣти ра̄джапуриса̄ двепи, татийе гехасан̇кха̄те самбандхинӣ. сахайуттампат̣ичча еванти имина̄ пурисасса аппадха̄наттамева дӣпети, абхимата̄ти па̄н̣инийа̄нам̣ суттантарена абхимата̄, йато чхат̣т̣хӣйа-маттано мате самбандханиссайа̄, тена̄ха- ‘самбандхамеви’чча̄ди, самбандхо четтха ма̄ту саран̣а̄намават̣т̣ха̄на̄дикирийа̄нимиттоти кечи, ан̃н̃е ту саран̣асса кирийа̄рӯпатта̄ кирийантарамантаренева даббена самбандхопапаттима̄хуйатха̄ двиннам̣ джатукато сам̣силесо, джатуно ту кат̣т̣хена̄ттана̄йева, на джатвантаракато сам̣силесоти. паресам̣ татийаттхе дутийаттхе ча китакаппайоге н̃н̃атра̄пи (пан̃чамйаттхе) саттамйаттхе ча (‘‘чхат̣т̣хӣ ча̄’’) ти (2-6-20) дутийа̄ пан̃чамӣнан̃ча̄’’ти (2-6-29) ча суттантарехи чхат̣т̣хӣтимата̄, тасса̄пи ваттиччха̄това са̄дхитабха̄вам̣ дассетума̄ха-йатха̄четтха̄тиа̄ди, еттха̄пйа̄до уда̄харан̣адвайе суттантарамантарена сампада̄натта̄бха̄ва̄ самбандхавачаниччха̄йамева паресампи чхат̣т̣хӣ, тена̄ха-‘еттха̄’тиа̄ди, бахулантӣмасса аттхам̣ дассети ‘йатха̄ дассана’нти, ависам̣ва̄дака̄локассатйа̄дикам̣ камме уда̄харан̣ам̣, пан̃чамйаттхе пана ваттиччха̄това саббе тасанти дан̣д̣асса̄тйа̄дӣни уда̄харан̣а̄ни ведитабба̄ни.