2. камме

вуттийам̣ каттукирийа̄йа̄ти каттуса̄дйата̄йа там̣ самбандхинийа̄ каттукаммат̣т̣ха̄йапи дувидха̄йа кирийа̄йа, анекаттхатта̄ дха̄тӯнам̣ кароти еттха самбандханаттхоти а̄ха-‘карӣйати абхисамбандхӣйатӣ’ти, йам̣кин̃чи падаттхарӯпам̣ самбаджджхатӣти аттхо, имина̄ ча̄нваттхавасенева̄йам̣ каммавоха̄ро сиддхоти дассети, саббака̄рака̄нампи пана кирийа̄самбандха саббха̄вепи кирийа̄бхисамбандхӣйама̄наттенева йам̣ ваттумиччхитам̣ тадева каммам̣ вин̃н̃еййам̣, катта̄ди катту кирийа̄йа̄бхисамбандхӣйама̄наттепи катта̄диттавачаниччха̄йева каммам̣ на хоти… йасма̄ вачаниччха̄йева ка̄рака̄ни бхаванти, евам̣ саббака̄рака̄нампи ка̄ракантараппаттийам̣ тадабха̄во йатха̄йогам̣ ваттаббо, ва̄кйекадесенетйанена ‘‘дведвека̄’’дино ва̄кйасса ‘‘камме дутийа̄’’ичча̄дино ча екава̄кйаттам̣ сӯчети, пакаран̣асса маха̄ва̄кйарӯпатта̄ виппакат̣т̣ха̄нипи ва̄кйа̄ни а̄кан̇кха̄дисабха̄ве ан̃н̃аман̃н̃асамбандха̄нубхаваненекава̄кйабха̄вампат̣ӣпаджджанте, вуттӣ хи–

‘‘а̄кан̇кха̄йоггата̄ сатта̄, бӣджам̣ саннидхино йато;

виппакат̣т̣ха̄ни ва̄кйа̄ни, маха̄ва̄кйам̣ каронтйатоти.

са̄ман̃н̃ена̄ти камма̄дйависесена, пубба̄чарийасаман̃н̃а̄васена̄ха ‘дутийа̄дика̄’ти, тена йадйапи тйа̄динопи двиннам̣ пӯран̣ийа̄ дутийа̄ти сакка̄ вохаритум̣, татха̄пи сйа̄дӣнам̣ дукейева дутийа̄татийа̄ рул̣хӣти натйа̄дӣнам̣ дука̄ни дутийа̄дисаддена гайханти, висит̣т̣хесӯти камма̄дина̄ висеситесу, тивидхам̣ камманти сакасамайаппасиддхийа̄ каммасса тивидхаттама̄ха, ан̃н̃е ту саттавидхамиччханти, катхам̣–

ниббаттивикатиппатти, бхедена тивидхам̣ матам̣,

таттхеччхитатамам̣ каммам̣, каммам̣тван̃н̃ам̣ чатуббидхам̣;

иччхитан̃ча̄ниччхитан̃ча, невиччхитаманиччхитам̣,

татха̄н̃н̃апуббам̣ на̄н̃н̃апуббанти, еваман̃н̃ам̣ чатуббидханти.

таттха иччхита̄дӣни упарийева̄пи бхависсанти, татречча̄дина̄ тивидхам̣ каммам̣ сарӯпато дассети, таттха ниббаттикаммамеке-некадха̄ парикаппенти, тадиха пака̄сайисса̄ма–

сатӣ-сатӣ ва̄ пакати, на йаттха парин̣а̄минӣ,

ниссӣйате там̣ ниббатти, каммаман̃н̃есаман̃н̃атха̄;

асантам̣ джа̄йате йам̣ ва̄, йам̣ сантамаппака̄сати,

уппатйа̄-бхибйаттийа̄ ва̄, танниббаттӣти вуччатӣти.

айаметтха аттхо ‘‘кат̣авика̄расса ка̄сасан̇кха̄та̄ виджджама̄на̄ пакати парин̣а̄минӣ кат̣авика̄рампати парин̣амантӣ йаттхаппайоге на ниссӣйате… кат̣ам̣ каротӣтеттха кеваламаттха̄вагамаматтасса ваттумиччхитатта̄ ка̄сети асуййама̄натта̄ ча, пакатийа̄ ту суййа ма̄натте вика̄рийам̣ сийа̄, тенева ка̄се кат̣ам̣ кароти, тан̣д̣уле оданам̣ пачатӣти двайаттхо кароти пачати ча, тасма̄ ка̄се кароти тан̣д̣уле пачатӣти вика̄рӣйати, кат̣ам̣ кароти оданампачатӣти ниббаттӣ йатӣти аттхо, асатӣ ва̄ пакати авиджджама̄натта̄йева йаттха на ниссӣйате… [(йатха̄) (поттхаке)] ( ) сам̣йогам̣ джанайати вибха̄гамуппа̄дайатӣти сам̣йогавибха̄га̄нам̣ касса̄пи пакатийа̄ авика̄ратта̄ сам̣йогавибха̄гаванте хйавикатехева тесам̣ джананато, тамевамбхӯтаманисситапакатикам̣ авиджджама̄на (пакати) кам̣ ва̄ ка̄рийам̣ ниббаттикаммам̣ на̄ма̄ти еко, ан̃н̃есаман̃н̃атха̄ти ватва̄ тандассети ‘асанта’мичча̄дина̄, йам̣ асантамавиджджама̄нам̣ джа̄йате, танниббаттикаммам̣, йатха̄ сукхам̣ джанайати буддхимуппа̄дайатӣти, сантам̣ виджджама̄намева ва̄ кеваламаппака̄ситапуббам̣ йам̣ уппаттийа̄ абхибйаттийа̄ ва̄ пака̄сати, тампи ниббаттикаммам̣, йатха̄ путтам̣ виджа̄йатиса̄ман̃н̃амабхибйан̃джайатӣ’’ти, тадевам̣ кесан̃чи матена анисситапакатикам̣ авиджджама̄напакатиканти дувидхам̣ ниббаттикаммампи ан̃н̃есамматена асантам̣ джа̄йама̄нам̣ сантамаппака̄сама̄нанти дувидхам̣ ниббаттикаммампӣтисаббампи ат̣т̣хитапуббамева джа̄йатӣтйасато джа̄нана̄ на бйатириччатичча̄ха-‘асато джананам̣ карӣйатӣ’ти, аваттхантаранти одана̄дино кледана̄дилаккхан̣аман̃н̃амаваттхам̣.

пакатйуччхедасамбхӯтам̣, вика̄рийам̣ кин̃чи кин̃чи ту;

гун̣антарасамуппатйа̄, евам̣ са̄ викати двидха̄.

кин̃чи вика̄рийам̣ каммам̣ пакатийа̄ ка̄ран̣асса уччхедена самбхӯтам̣, йатха̄ кат̣т̣хам̣ бхасмам̣ каротӣти кат̣т̣хасса̄ччантапара̄ватти [пара̄ваттийа̄ (поттхаке)], кин̃чи пана гун̣антара̄намуппаттийа̄, йатха̄ суван̣н̣ам̣ кат̣акам̣ кейурам̣ ва̄ каротӣти евам̣ двӣдха̄ са̄ викати хотӣти аттхо, на вибха̄вӣйантети на гамйанте, са̄ патти‘па̄пӣйати висайӣкарӣйатӣ’ти катва̄.

йатра крийа̄като кочи, висесо на̄вагамйате;

дассана̄ ва̄нума̄на̄ ва̄, са̄ паттӣти пакиттита̄.

йаттха кирийа̄като кирийа̄сампа̄дито висесо атисайо кочи на̄вагамйате наппатӣйате дассана̄ ва̄ паччаккхаппама̄н̣ена анума̄наппама̄н̣ена ва̄ йатха̄ ниббаттивикатӣнаматисайо паччаккха̄нума̄на̄ вагаманӣйо, татра хи ниббаттийам̣ висесасиддхиратипасиддха̄… аттхала̄бха̄кхйасса висесасса̄виджджама̄насса кирийа̄катта̄, вика̄рийе ( ) [(ева) (поттхаке)] ту квачи паччаккхависайо… кат̣т̣хам̣ д̣ахатӣти кан̣хатта̄дибха̄васса паччаккхеневопалаббханато, квачиданума̄нагаммо… девадаттам̣ росети паса̄дайати вети висит̣т̣хамукхаван̣н̣а̄дика̄рийа̄нумеййатта̄ роса̄дино, евам̣ йаттха на висесасиддхи апи ту паттиматтам̣, са̄ паттӣти пакиттита̄ катхита̄, а̄диччампассати дхаммамаджджхетӣти айаметтха аттхо, катхан̃чарахи асантасса [сантасса (поттхаке)] паттикаммасса кин̃чи (акаронта)сса ка̄ракаттам̣, на хи кин̃чи акаронтам̣ ка̄ракамбхавитумарахатӣти уччате-

дассанаккхамата̄бха̄со, пагамабйаттиа̄дайо;

висеса̄ паттикаммасса, крийа̄сиддхийамиччхита̄.

атра дат̣т̣хум̣ сакка̄ ити дассане кхамата̄ а̄бха̄сопагамо висайаттопагамо висайаттопагаманам̣ бйатти чети евама̄дайо висеса̄ йатха̄йогам̣ паттикаммасса кирийа̄ниппхаттийам̣ иччхита̄, тато тасса ка̄ракаттанти аттхо, а̄диччам̣ пассатӣти еттха хи а̄диччо дат̣т̣хум̣ сакка̄, татова со диссати абхибйаттин̃чопайа̄тӣти дассанакирийа̄ниппха̄дакаттхена̄сса ка̄ракаттамупападжджате, татха̄ н̃н̃атра̄пйа̄дисаддагахитависесавасена кирийа̄сиддхито ка̄ракаттам̣ ведитаббам̣, нану вика̄рийампи ниббаттикаммамева… тена рӯпена̄сатойева джананато, паттикаммампи кирийа̄самбандхарӯпена̄сантамева паччха̄ татха̄ бхаватӣти ниббаттийева̄ти саччам̣-

аттхеса̄ ваттхут̣т̣хити, сукхумабуддхигочарапатӣтйануродхена,

татра йампетам̣ гхат̣ате, йатха̄ патӣти саддаттха̄ватта̄нато.

висеса̄нупа̄да̄натоти ‘‘камме дутийа̄’’ти са̄ман̃н̃ена вуттатта̄ вуттам̣. карӣйати кат̣о, като кат̣о ччевама̄дӣсу тйа̄диппабхутӣхи атихитакамма̄диниссайесупи екатта̄дӣсу дутийа̄дайо паппонти нийама̄бха̄ва̄, татха̄хи пан̃чаке на̄маттхе кат̣а̄дивачанӣйасса самбандхӣ камма̄дйаттхо, тйа̄диппабхутӣти анабхи хитасса сан̇кхйа̄кхйасса̄парасса вибхатйаттхасса̄бхидха̄на̄йа абхихитесупи кат̣а̄дӣсу камма̄дӣсу дутийа̄дайо сийунти па̄н̣инийа̄ ‘‘камме дутийа̄’’чча̄дӣсу (2-3-2) ‘‘анабхихите’’ти (2-3-1) вачанамадхикаронти, веййаттийа̄йева дутийа̄дӣнаппасан̇гепи танниссайабхӯте-катта̄дйаттхе джотана̄йа̄бхихитесу дутийа̄дайо сийум̣, тике пана сан̇кхйа̄камма̄дайо вибхатти вачанӣйа̄, таттха йаджджапи камма̄дино паччайена̄бхидха̄нам̣, татха̄пйекатта̄дайо на̄бхихита̄ти тасса сан̇кхйа̄кхйасса̄парасса вибхатйаттхасса̄ти дха̄на̄йа абхихитесупи камма̄дӣсу дутийа̄дайо сийунти па̄н̣инийа̄ ‘‘камме дутийа̄’’ти ‘‘анабхихите’’ти вачанамадхикаронти, тамупадассенто а̄ха-‘татридам̣ сийа̄’тиа̄ди, татра тасмим̣ дутийа̄ди вибхаттивидха̄не идам̣ чодйам̣ сийа̄, кинти а̄ха-‘пан̃чаке’ичча̄ди, анабхихитакамма̄диниссайесути анабхихита̄ камма̄дайо ниссайа̄ йесамекатта̄дӣнам̣, тесӯтйаттхо, дутийа̄дайо вибхаттийо йатха̄ сийунти джотана̄йа̄бхидха̄на̄йа ча̄ти йуджджама̄навасена аттхо ведитаббо, абхихитакамма̄диниссайесупӣти аписаддена анабхихитакамма̄диниссайамекатта̄дим̣ самуччиноти, а̄сан̇кийа̄ти пуббакирийа̄йа вуттанти апаракирийа̄ ведитабба̄, пан̃чаке тике ча̄ бхихитакамма̄диниссайе секатта̄дӣсу дутийа̄диппаттима̄сан̇ка̄васена дассетва̄ чатуккава̄дӣнампи паккхамуббха̄вийа парихаритум̣ ‘йадичча̄’дима̄ха, айантесамадхиппа̄йо ‘‘йадеса̄ сан̇кхйа̄ па̄т̣ипадикаттхо таппат̣ипаджджане камма̄дайо вибхаттивачанӣйа̄, тада̄ ‘анабхихите камме’тиа̄дина̄ анабхихитаггахан̣ам̣ камма̄дивисеса̄наманубхавантаманаттхакам̣… абхихите вибхаттива̄чча̄бха̄вато, йада̄ пана̄йам̣ паккхо ‘сан̇кхйа̄ вибхаттивачанӣйа̄’ти тада̄ ‘‘камме дутийа̄’’ тйевама̄дайо ниддеса̄ висайасандассанаматта̄йева ведитабба̄’’ти, саббатха̄ти пан̃чакатикава̄дӣнам̣ чатуккава̄дӣнан̃ча матавасена саббаппака̄рена, саддаттха̄бйатириттаттхаматтойева̄ти бйатиреко бйатириттам̣, напум̣саке бха̄ве кто, на виджджате бйатириттам̣ бйатиреко бхедо йасса там̣ абйатириттам̣, абйатибхиннанти аттхо, саддаттхато сакаттхато абйатириттам̣ аттхаматтам̣ аттхаса̄ман̃н̃ам̣ йасса одана̄дисаддасса со татха̄ вутто.

кин̃ча̄пи вуттийам̣ табба̄дин̣а̄дисама̄сехи абхихитамавуттам̣, татха̄пи техи абхихитепйевамева дат̣т̣хаббанти нидассенто а̄ха-‘ева’мичча̄ди, кара-каран̣е карӣйиттха̄ти като‘кто бха̄вакаммесу’ти (5-56) камме кто, сатикоти еттха кӣтоти камматтхе ‘‘диссантан̃н̃епи паччайа̄’’ти (4-120) ико, каммата̄гамйате китаппаччайа̄дӣнам̣ камме вихитатта̄, еван̃ча дхухи кимекамуда̄харан̣ам̣ даттама̄чарийене тйато а̄ха- ‘уда̄харан̣а’ичча̄ди, анабхихитети вачанам̣ вина̄пӣти вачанам̣ вина̄ ева̄ти авадха̄ран̣е-аписаддо, самбха̄ванева̄, йадйабхихитехи вачанам̣ вина̄пи дутийа̄дӣнамаппаватти бхавеййа, вачанасаббха̄ве ту катха̄йева наттхӣти аттхо, еван̃ча панеттха дутийа̄дӣнамабхихите пасан̇га̄бха̄во джа̄нитаббо ‘‘паччате одано, като кат̣очча̄допи йади дутийа̄дайо сийум̣ пат̣хама̄видха̄насса̄вака̄со на бхавеййа тато са̄маттхийа̄набхихитейева камма̄до дутийа̄дайо сакирийа̄ (йам̣ тада)бхибйаттийа̄ бхависсанти, пат̣хамеватвабхихите’’ти, на нуча пат̣хама̄йа̄ка̄ракамавака̄со руккхо пилаккхоти [руккхо пилаккхоти крийа̄падам̣ на сӯйатети вибхатйантарассаппатти ман̃н̃атебхасса̄падӣпа] кимидамуччате ака̄раканти йадйа ка̄ракам̣ недампайогамарахати тато йаттха висесакирийа̄на массаванам̣ таттха падаттхасахачарита̄йа сатта̄йа патӣтийа̄ ‘руккхо аттхи пилаккхо аттхӣ’ти апеккхӣйатӣти ка̄ракаттам̣ руккха̄дӣна маттхевети [аттхевети н̃н̃атам̣ ваттхум̣ парам̣ патипа̄дайитум̣ саддо пайуджджате н̃н̃ан̣ан̃ча сатоити йатра крийа̄падантарасса аппайого татра уссаггато сатта̄ патӣтитуттхӣти крийа̄пада̄нусан̇гара каттари татийаппасан̇гаранавака̄са̄ пат̣хама̄ тйаттхо-бхассападӣпа], на ча уччам̣ нӣчам̣тйадхикаран̣ава̄читте [ва̄чика̄] нипа̄тасса аттхӣтйанена наттхи самбандхоти уччаматтхӣтйа̄дхеййассева каттуттам̣ на̄дха̄расса̄тйа ка̄ракаттама̄дха̄расса̄тйавака̄со-ттхи пат̣хама̄йа̄ти ‘‘пат̣хама̄видха̄ насса̄вака̄со на бхавеййа̄’’ти йатха̄вутто-йам̣ хету асиддхоти ча сакка̄ ваттум̣, асан̇кхйато пат̣хама̄тйаватва̄ ‘‘пат̣хама̄ттха матте’’ти (2.39) са̄ман̃н̃авидха̄нато сиддхойева, йам̣ хетутта̄набхихитавачанаманаттхакамиччева т̣хитам̣.

йан̃ча̄ти часаддо ваттаббантарасамуччайе апарампи кин̃чи ваттаббаматтхӣти аттхо, йан̃ча пхалам̣ ман̃н̃атети самбандхо, йадеттха̄на бхихита̄дхика̄ро наттхи тада̄ йатха̄ ‘като кат̣о’ччатраттена каммасса̄бхихитатта̄ дутийа̄ на хоти татха̄ ‘кат̣ам̣ кароти випулам̣ дассанӣйа’нти кат̣асаддато уппанна̄йа дутийа̄йа (випула̄дигатасса) каммасса̄ бхихитатта̄ випула̄дӣхи висесанехи дутийа̄ на сийа̄, тато тйа̄ди табба̄дин̣а̄дисама̄сехи каммасса̄на бхихитаттаматтева̄ти випула̄дӣхипи дутийа̄видха̄насан̇кха̄там̣ анабхихите’’ти (2-3-1) анабхихита вачанасса адхика̄ре йан̃ча пхалам̣ чинтайатӣти аттхо, йуттасса̄тимасса аттхо самбандхасса̄ти, паччекам̣ каротйабхисамбандхата̄йа̄ти ‘кат̣ам̣ кароти випулам̣ кароти дассанӣйам̣ кароти’ччевам̣ паччекам̣ паччекам̣ каротисса̄бхисамбандхата̄йа̄ти аттхо, каммата̄ аттхӣти сесо, евам̣ ман̃н̃ате-‘‘кат̣ам̣ каромӣти паватто випулам̣ каромӣ дассанийам̣ каромӣти ча паваттова̄ти випула̄дӣнампи паччекам̣ каммата̄ аттхева, таттхекасса̄бхидха̄не парекасса сукхамавалокайантӣти тадабхидха̄на̄йапи дутийа̄ бхависсатӣ’’ти, пака̄рантара̄вата̄ро на̄чарийе нопародхитоти тампи панеттха дассайисса̄ма-‘‘кат̣асадда̄ уппаджджама̄на̄ дутийа̄ кат̣аджа̄ти каммамабхихитаватӣ, на випула̄дигун̣акаммам̣, тато тадабхидха̄на̄йа ча дутийа̄йева бхавати, атхава̄ кат̣ова каммам̣, там̣ са̄ма̄на̄дхикаран̣йена випула̄дӣхипи дутийа̄ бхависсати, кат̣ам̣ кароти випуло дассанӣйоти хи вуччама̄не випула̄дайо каттусама̄на̄дхикаран̣ата̄йева патӣйеййум̣ тасма̄ кат̣асаддаса̄ма̄на̄дхикаран̣йампат̣ипа̄дайата̄ вассаметтха дутийа̄ каран̣ӣйа̄’’ти. нанвемичча̄дичодйам̣, еванти евам̣ гун̣айуттасса каммата̄йа сати, паппотӣти кат̣а камме-бхидха̄нийе (като) ти ктаппаччайасса кататта̄ уда̄ра̄дито каротйабхисамбандха̄ дутийа̄ паппотӣти аттхо, евам̣ ман̃н̃атечча̄ди париха̄ро, авайавена каммам̣ на вадатӣти самбандхо, авайавена̄ти висум̣висум̣, кин̃чарахӣти а̄ха-‘сабха̄вато саббам̣ каммам̣ вадатӣ’ти. хоту ка̄мам̣ уда̄ра̄дитопи вуттена видхина̄ пат̣хама̄, катасаддато ка̄ паваттатӣти а̄ха-‘катасаддато пи’чча̄ди, антобхӯто антогадхо на̄масса саддасса аттхо йасмим̣ каммалаккхан̣аттхесо аттхо каммалаккхан̣о абхихито катхито сампанно сампаджджатӣти аттхо, нану ‘като кат̣о’чча̄до сабха̄вато саббакаммавуттийа̄ антобхӯтана̄маттхавуттийа̄ ча̄ттхаматте хоти саббаттха пат̣хама̄ти ‘кат̣ам̣ кароти ул̣а̄рам̣ собханам̣ дассанӣйа’нти кат̣а̄дитопи уппанна̄йа дутийа̄йа каммасса̄бхихитатта̄ ул̣а̄ра̄дӣхи пат̣хама̄ппасан̇го сийа̄ти абхихита̄бхидха̄наппасан̇гопагатам̣ чоданам̣ манаси нидха̄йа̄ха-‘кат̣а̄дисаддо тви’чча̄ди, са̄ман̃н̃ена̄ти висум̣ висум̣ кат̣а̄диса̄ман̃н̃ена.

‘‘каттуриччхитатама’’нтйанена (1-4-49) каттуно кирийа̄йа самбандхи тумит̣т̣хатамам̣ тасмим̣ иччхитатаме каммасан̃н̃ам̣ видха̄йа ниббатйа̄дикесутӣсу каммесу дутийа̄ видхӣйате па̄н̣инӣйехи, иччхитатаматтан̃ча тадаттхатта̄ кирийа̄йа, оданам̣ пачати га̄вумпайо дохатитйа̄до(хи) одана̄дйаттха̄ пачана̄дикирийа̄раббхатети оданапайа̄дӣнамиччхитатаматтам̣, тадупадассенто а̄ха-‘йам̣ катту’чча̄ди, вибхаттим̣ видха̄йа дутийа̄бхимата̄ти самбандхо, пуна пайа̄диниппхаттинимиттам̣ йам̣кин̃чи дохана̄дикирийа̄ йуттам̣ каран̣а̄дирӯпена акатхитам̣ гава̄дикамиччхитам̣ ка̄ракам̣, таттха̄пи ‘‘акатхитан̃ча̄’’ти (1-4-51) каммасан̃н̃ам̣ видха̄йа тенева дутийа̄ видхӣйате, тадупадассетума̄ха-‘упайуджджама̄не’чча̄ди, атра чевамакатхитанийамо като ва̄ттикака̄рена-

пуччхичибхиккхӣнам̣ духи,йа̄чӣнам̣ нимиттамупайоге;

пуббавидхимхи-катхитам̣, брӯса̄сӣнан̃ча гун̣а̄саттанти.

упайуджджате ит̣т̣хаттхасиддхийам̣ бйа̄па̄рӣйатӣтйупайого-пайоппабхути, тасмим̣, нимиттам̣ гава̄ди, апуббавидхимхи апа̄да̄на̄дхикаран̣а̄ди пуббасан̃н̃а̄ видха̄на̄бха̄ве, видха̄не хи ма̄н̣авака̄ маггам̣ пуччхати, руккха̄ пхала̄нйавачина̄тйа̄ди йатха̄рахам̣ бхавати, гун̣а̄саттанти гун̣ена саттам̣ самбандхӣ, гун̣асадденеттха падха̄наса̄дханам̣ дхамма̄дикам̣ ваттумиччхитам̣ падха̄наса̄дханан̃хи кирийа̄йопака̄ракамупака̄рийам̣ падха̄набхӯтам̣ кирийамапеккхийа гун̣о бхавати, чо-нуттасамуччайе, падха̄нанту дхамма̄дино паваттийа̄ тадаттхатта̄, упайуджджама̄нан̃ча там̣ пайопабхутичети висесанасама̄сам̣ катва̄ упайуджджама̄напайоппабхутино нимиттанти чхат̣т̣хӣсама̄со, пабхути саддена гава̄дино гахан̣ам̣, а̄дисаддена гоманта̄дино, дутийена̄ди саддена адхикаран̣а̄дино, чатуттхена винайа̄дино, видха̄нанти дутийа̄ видха̄нам̣, дутийа̄видха̄намабхиматанти йоджанӣйам̣. па̄н̣инийехи ‘‘татха̄ йуттан̃ча̄ниччхитам̣’’ (1-4-50) иччанена каммасан̃н̃ам̣ видха̄йа ‘‘камме дутийа̄’’ (2-3-2) тйаненева дутийа̄ видхӣйате, тандассетума̄ха-‘йене’чча̄ди, ‘‘татха̄ йуттан̃ча̄ниччхита’’нтӣмасса аттхо йеневечча̄дипан̃чика̄па̄т̣ха̄нуса̄рена ведитаббо, йуджджатети кирийа̄бхисамбаджджхате, йуттанти кирийа̄бхисамбандхам̣, атра ту–

йадйабуддхйа̄хилан̇гха̄ди, тада̄хйа̄диманиччхитам̣;

йада̄ ладжджа̄бхайа̄дӣхи, тадеччхи татамам̣ матам̣.

‘‘татха̄ йуттан̃ча̄ниччхита’’нти суттенасса парийуда̄савуттито иччхита̄ ан̃н̃аманиччхитаманабхиматамитаран̃ча, татойева‘га̄мам̣ гаччханто руккхамӯламупасаппатӣ’тйатра невиччхитана̄ниччхитассапи руккхамӯласса камма сан̃н̃а̄ сиддха̄ти таттха ‘‘камме дутийа̄’’ти дутийа̄ видхӣйате, тандассети’невиччхитана̄ниччхитасма̄’ичча̄ди, руккхамӯлам̣ невиччхитам̣ пуббаманабхимататта̄, на̄пйаниччхитам̣ аппат̣икӯлатта̄, га̄магамена хйасса таппарата̄, руккхамӯлопасаппананту пасан̇га̄гатанти руккхамӯла̄нампи кирийа̄бхисамбандхо аттхева, атра̄пи-

невиччхита̄ниччхитанту, мабуддхийупасаппане;

мӯлам̣ виссаманаттханту, тамиччхитатамам̣ сийа̄.

брӯса̄синан̃ча̄ти часаддопасан̇гахите дассетума̄ха-‘ева’мичча̄ди, еттха га̄мадевадаттагагга̄намакатхитасан̃н̃а̄, аджа̄дайо твиччхитатама̄, а̄дисаддена ‘паттхети га̄вум̣ пурисам̣ двиджо’тйа̄дайо сан̇гахита̄, найатинӣ=па̄пун̣ане, вахати ваха=па̄пун̣ане, харати хара=харан̣е, джайатиджи=джайе, саббаттхалеча етте айа̄десе ча рӯпам̣, дан̣д̣а=дан̣д̣ане чура̄дитта̄ н̣имхи рӯпам̣, атха ‘‘адхисӣт̣т̣ха̄са̄нам̣ каммам̣’’тйа̄дина̄ (1-4-46) тена тена каммасан̃н̃ам̣ видха̄йа ‘пат̣хавим̣ адхисессатӣ’ти а̄до (таттха) таттха ‘‘камме дутийа̄’’ти (2-3-2) дутийа̄ видхӣйате техи техи саттха ка̄рехи, саббаттхеветтха локасса каммавачаниччха̄ти каменетам̣н̃н̃асан̃н̃а̄пуббакам̣ каммамупадассенто а̄ха-‘адхипубба’ичча̄ди, йа̄йа ваттиччха̄йа дутийа̄ сийа̄ та̄йа ваттиччха̄йа каммата̄ катхам̣хина̄ма̄ти самбандхо, нева упалаббхантӣти када̄чикассачи сийа̄ти самбандхо, пайатитаббанти суттантарама̄раббханӣйам̣, таттхевам̣ ким̣ бхавато манаси досадхиджамбханена̄ти аттхо, дхаммети еттха̄пи евам̣ саддам̣ йоджетва̄ аттхо ведитаббо, йатха̄ а̄дха̄ре каммавачаниччха̄, татхеха̄пи а̄дха̄равачаниччха̄ти аттхо, тенева̄ха-‘дхаммети а̄дха̄равачаниччха̄’ти, дхамме абхинивисатети самбандхо, евам̣саддасама̄наттхатта̄ татха̄ саддасса тадаттха̄нуса̄ренева вин̃н̃а̄йатӣти татха̄саддасса аттхо висум̣ на вутто, па̄нан̃ча а̄ча̄роча па̄на̄ча̄рам̣, там̣па̄на̄ча̄рамасса а̄дха̄расса тасмим̣ таппа̄на̄ча̄ре, па̄наттха̄ча̄раттхадха̄тусамбандхӣ йо надйа̄ди ко а̄дха̄ро со па̄на̄ча̄рава̄йева̄ти а̄ха- ‘па̄наттха̄ча̄раттха̄нам̣ дха̄тӯнама̄дха̄ре’ти, кесан̃чӣти анийамена кесан̃чи саддасаттхака̄ра̄нам̣, еттха̄ти етасмим̣ а̄дха̄равачаниччха̄паккхе, патипарӣхи бха̄гечетйавасиддха̄ти имина̄ патисаддасса дха̄туна̄ айуттатам̣ дассети… йади йуджджеййа чхат̣т̣хийа̄бха̄ва̄, тена̄ха-‘йада̄тви’чча̄ди, вуттийам̣ тена̄ти тасаддена, аписаддопасан̇гахитам̣ татийампи гахетва̄ ва̄ча̄ти бахувачананиддесо.