(3) татийо кан̣д̣о (сама̄со)

1. сйа̄ди сйа̄динекаттхам̣.

сйа̄дйантам̣ сйа̄дйантена сахекаттхам̣ хотӣти идамадхикатам̣ ведитаббам̣, со ча бхиннаттха̄намекаттхӣбха̄во сама̄соти вуччате.

2. асан̇кхйам̣вибхатти сампатти самӣпа са̄калйа̄бха̄ва йатха̄ паччха̄йугападаттхе.

асан̇кхйам̣, сйа̄дйантам̣ вибхатйа̄дӣнаматтхе ваттама̄нам̣ сйа̄дйантена сахекаттхам̣ бхавати, таттха вибхатйаттхе та̄ва иттхӣсу катха̄ паватта̄ адхиттхи. сампатти двидха̄ аттасампатти самиддхи ча, сампаннам̣ брахмам̣ сабрахмам̣ личчхавӣнам̣, самиддхи бхиккха̄нам̣ субхиккхам̣. самӣпе кумбхасса самӣпамупакумбхам̣. са̄калйесатин̣амаджджхохарати, са̄гйадхӣте. абха̄во самбандхибхеда̄ бахувидхо, татра иддха̄бха̄ве-вигата̄ иддхи саддика̄нам̣ дуссаддикам̣, аттха̄бха̄ве-абха̄во маккхика̄нам̣ ниммаккхикам̣, ахиккама̄бха̄ве-атигата̄ни тин̣а̄ни ниттин̣ам̣, сампатйа̄бха̄ве-атигатам̣ лахупа̄вуран̣ам̣ атилахупа̄вуран̣ам̣, лахупа̄вуран̣асса на̄йамупабхогака̄лоти аттхо. йатха̄ еттха̄-некавидхо, татра йоггата̄йам̣-анурӯпам̣ сурӯповахати, виччха̄йам̣-анваддхама̄сам̣, аттха̄нативаттийам̣-йатха̄сатти, садисатте, садисо кикхийа̄ сакикхи, а̄нупуббийе-ануджет̣т̣хам̣, паччха̄даттхеануратхам̣, йугападаттхе-сачаккам̣ нидхехи.

3. йатха̄ на тулйе.

йатха̄саддо тулйаттхе ваттама̄но сйа̄дйантена сахекаттхо на бхавати, йатха̄ девадатто татха̄ йан̃н̃адатто.

4. йа̄ва̄вадха̄ран̣е.

йа̄васаддо-вадха̄ран̣е ваттама̄но сйа̄дйантена сахекаттхо бхавати, авадха̄ран̣а меттаката̄ париччхедо, йа̄ва̄маттам̣ бра̄хман̣е а̄мантайа, йа̄ваджӣвам̣, авадха̄ран̣ети ким̣? йа̄ва диннам̣ та̄ва бхуттам̣, на̄вадха̄райа̄ми киттакам̣ майа̄ бхуттанти.

5. паййапа̄ бахи тиро пуре паччха̄ ва̄ пан̃чамйа̄.

париа̄дайо пан̃чамйантена сахекаттха̄ хонти ва̄, парипаббатам̣ васси дево парипаббата̄, апапаббатам̣ васси дево апапаббата̄, а̄па̄т̣алипуттам̣ васси дево а̄па̄т̣алипутта̄, бахига̄мам̣ бахи га̄ма̄, тиропаббатам̣ тиропаббата̄, пуребхаттам̣ пуребхатта̄, паччха̄бхаттам̣ паччха̄бхатта̄, вета̄дхика̄ро.

6. самӣпа̄йа̄месвану.

анусаддо са̄мӣпйе а̄йа̄ме ча ваттама̄но сйа̄дйантена сахекаттхо хоти ва̄, ануванамасани гата̄, ануган̇гам̣ ба̄ра̄н̣асӣ, самӣпа̄йа̄месвӣти ким̣? раккхаманувиджджотате виджджу.

7. тит̣т̣хагва̄дӣни.

тит̣т̣хагуппабхутӣни екаттхӣбха̄вависайе нипа̄тӣйанте, тит̣т̣хантӣ га̄во йасмим̣ ка̄ле тит̣т̣хагу ка̄ло, вахаггу ка̄ло. а̄йатӣгавам̣, кхалейавам̣, лӯнайавам̣ лӯйама̄найавамичча̄ди, чйанто петтха кеса̄ кеси, дан̣д̣а̄ дан̣д̣и, татха̄ вела̄ппабха̄ванаттхопи, па̄то наха̄нам̣ па̄тараха̄нам̣, са̄йам̣ найа̄нам̣ са̄йанаха̄нам̣, па̄така̄лам̣ са̄йака̄лам̣, па̄тамегхам̣ са̄йамегхам̣, па̄тамаггам̣ са̄йамаггам̣.

8. оре пари пат̣и па̄ре маджджхе хет̣т̣худдха̄дхо-нтова̄чхат̣т̣хийа̄. ора̄дайо садда̄ чхат̣т̣хийантена сахекаттха̄ ва̄ хонти, ека̄рантаттам̣ нипа̄танато, ореган̇гам̣, парисикхарам̣, пат̣исотам̣, па̄рейамунам̣, маджджхеган̇гам̣, хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣, уддхаган̇гам̣, адхоган̇гам̣, антхопа̄са̄дам̣, пуна ва̄видха̄на̄ ‘ган̇га̄ора’ мичча̄дӣпи хонти.

9. там̣ напум̣сакам̣.

йадетаматиккантамекаттхам̣, там̣ напум̣сакалин̇гам̣ ведитаббам̣, татха̄ чевода̄хат̣ам̣, ва̄ квачи бахула̄дхика̄ра̄, йатха̄парисам̣ йатха̄париса̄йа, сака̄йа сака̄йа париса̄йа̄ти аттхо.

10. ама̄ди.

ама̄ди сйа̄дйантам̣ сйа̄дйантена саха бахуламекаттхам̣ хоти га̄мам̣ гато га̄магато, мухуттам̣ сукхам̣ мухуттасукхам̣, вуттийевопападасама̄се кумбхака̄ро, сапа̄ко, тантава̄йо, вара̄харо. нтама̄нактавантӯти ва̄кйамева, дхаммам̣ сун̣анто, дхаммам̣ сун̣ама̄но, оданам̣ бхуттава̄.

ран̃н̃а̄ хато ра̄джахато, асина̄ чхинно асиччхинно, питусадисо, питусамо, сукхасахагатам̣, дадхина̄ упаситтам̣ бходжанам̣ дадхибходжанам̣, гул̣ена миссо одано гул̣одано, вуттипаденевопаситта̄дикирийа̄йа̄кхйа̄панато наттха̄йуттаттхата̄. квачи вуттийева ураго, па̄дапо. квачи ва̄кйамева пхарасуна̄ чхиннава̄, дассанена паха̄табба̄.

буддхасса деййам̣ буддхадеййам̣, йӯпа̄йа да̄ру йӯпа̄да̄ру, раджана̄йа дон̣и раджанадон̣и. идха на хоти сан̇гхасса да̄таббам̣. катхам̣ ‘етадаттхо етадаттха̄ етадаттха’нти? ан̃н̃ападаттхе бхависсати.

саварехи бхайам̣ саварабхайам̣, га̄маниггато, метхуна̄пето, квачи вуттийева каммаджам̣, читтаджам̣, идха на хоти руккха̄ патито.

ран̃н̃о пурисо ра̄джапурисо. бахула̄дхика̄ра̄ нтама̄наниддха̄рийапӯран̣абха̄ватиттаттхехи на хоти-мама̄нукуббам̣, мама̄нукурума̄но, гуннам̣ кан̣ха̄ сампаннакхӣратама̄, сисса̄нам̣ пан̃чамо, пат̣асса сукката̄, квачи хотева-ваттама̄наса̄мӣпйам̣, катхам̣ ‘бра̄хман̣асса сукка̄ данта̄’ти? са̄пеккхата̄йа на хоти. идха пана хотева ‘чанданагандхо, надигхосо, кан̃н̃а̄рӯпам̣, ка̄йасампхассо, пхаларасо’ти, пхала̄нам̣ титто, пхала̄нама̄сито, пхаса̄нам̣ сухито.

бра̄хман̣асса уччам̣ геханти са̄пеккхата̄йа на хоти, ‘ран̃н̃о па̄т̣алипуттакасса дхана’нти дханасамбандхе чхат̣т̣хӣти па̄т̣алипуттакена самбандха̄бха̄ва̄ на хессати, ‘ран̃н̃о го ча ассо ча пурисо ча̄’ти бхиннаттхата̄йа ва̄кйамева, ‘ран̃н̃о гава̄ссапуриса̄ ра̄джагава̄ссапуриса̄’ти вутти хотевекаттибха̄ве.

да̄не сон̣д̣о да̄насон̣д̣о, дхаммарато, да̄на̄бхирато. квачи вуттийева куччхисайо, тхалат̣т̣хо, пан̇каджам̣, сарорухам̣. идха на хоти бходжане маттан̃н̃ута̄, индрийесу гуттадва̄рата̄, а̄сане нисинно, а̄сане нисӣдитаббам̣.

11. висесанамекаттхена.

висесанам̣ сйа̄нтам̣ висессена сйа̄дйантена сама̄на̄дхикаран̣ена сахекаттхам̣ хоти, нӣлан̃ча там̣ уппалан̃чети нӣлуппалам̣, чхиннан̃ча там̣ парул̣хан̃чети чхиннапарал̣хам̣, саттхӣва саттхӣ, саттхӣ ча са̄ са̄ма̄ чети саттхиса̄ма̄, сӣхова сӣхо, муни ча со сӣхо чети мунисӣхо, сӣламева дханам̣ сӣладханам̣.

квачи ва̄кйамева пун̣н̣о манта̄н̣ипутто, читто гахапати. квачи вуттийева кан̣хасаппо, лохитаса̄ли, висесананти ким̣? таччхако саппо, екаттхенети ким̣? ка̄л̣амха̄ ан̃н̃о. катхам̣ ‘паттаджӣвико, а̄паннаджӣвико, ма̄саджа̄то’ти? ан̃н̃ападаттхе бхависсати.

12. нан̃а.

нан̃иччетам̣ сйа̄дйантам̣ сйа̄дйантена сахекаттхам̣ хоти, на бра̄хман̣о абра̄хман̣о, бахула̄дхика̄рато асаматтхаттхехи, кехичи хоти ‘апунагеййа̄ га̄тха̄, анока̄сам̣ ка̄ретва̄, амӯла̄ мӯлам̣ гантва̄. ӣсам̣кал̣а̄ро, ӣсам̣пин̇галоти ‘сйа̄ди сйа̄дине’ти сама̄со, ва̄кйамева ва̄типпасан̇га̄бха̄ва̄.

13. купа̄дайо ниччамасйа̄дивидхимхи.

кусаддо па̄дайо ча сйа̄дйантена сахекаттха̄ хонти ниччам̣ сйа̄дивидхивисайато-н̃аттха, куччхито бра̄хман̣о кубра̄хман̣о, ӣсакам̣ ун̣хам̣ кадун̣хам̣, пана̄йако, абхисеко, пакаритва̄, пакатам̣, дуппурисо, дуккат̣ам̣, супурисо, сукатам̣, абхиттхутам̣, атиттхутам̣, а̄кал̣а̄ро, а̄баддхо.

(9) ‘‘па̄дайо гата̄дйаттхе пат̣хама̄йа’’. пагато а̄чарийо па̄чарийо, пантева̄сӣ.

(10) ‘‘ачча̄дайо канта̄дйаттхе дутийа̄йа’’. атикканто ман̃чаматиман̃чо, атима̄ло.

(11) ‘‘ава̄дайо кут̣т̣ха̄дйаттхе татийа̄йа’’. авакут̣т̣хам̣ кокила̄йа ванам̣ авакокилам̣, авамайӯрам̣.

(12) ‘‘парийа̄дайо гила̄на̄дйаттхе чатуттхийа̄’’. паригила̄но аджджхена̄йа парийаджджхено.

(13) ‘‘нйа̄дайо канта̄дйаттхе пан̃чамийа̄’’.

никкханто косамбийа̄ никкосампи, асйа̄дивидхимхӣти ким̣? руккхам̣ пати виджджотате.

14. чӣ крийаттхехи.

чӣппаччайанто кирийаттхехи сйа̄дйантехи сахекаттхо хоти, малинӣкарийа.

15. бхӯсана̄дара̄на̄даресвалам̣са̄са̄.

бхӯсана̄дисваттхе свалама̄дайо садда̄ кирийаттхехи сйа̄дйантехи сахекаттха̄ хонти, алам̣карийа, саккачча, асаккачча. бхӯсана̄дӣсӯти ким̣? алам̣бхутва̄ гато, саккатва̄ гато, асаккатва̄ гато, парийаттам̣ собханамасобхананти аттхо.

16. ан̃н̃е ча.

ан̃н̃е ча садда̄ кирийаттхехи сйа̄дйантехи саха бахуламекаттха̄ бхаванти, пуробхӯйа, тиробхӯйа, тирокарийа, урасикарийа, манасикарийа, маджджхекарийа, тун̣хӣбхӯйа.

17. ва̄некан̃н̃аттхе.

анекам̣ сйа̄дйантаман̃н̃асса падассаттхе екаттхам̣ ва̄ хоти, бахӯни дхана̄ни йасса со бахудхано, ламба̄ кан̣н̣а̄ йасса со ламбакан̣н̣о, ваджирам̣ па̄н̣имхи йасса сойам̣ ваджирапа̄н̣и, матта̄ бахаво ма̄тан̇га̄ еттха маттабахума̄тан̇гам̣ ванам̣, а̄рул̣хо ва̄наро йам̣ руккхам̣ со а̄рул̣хава̄наро, джита̄ни индрийа̄ни йена со джитиндрийо, диннам̣ бходжанам̣ йасса со диннабходжано, апагатам̣ ка̄л̣акам̣ йасма̄ пат̣а̄ со-йамапагатака̄л̣ако, упагата̄ даса йесам̣ те упадаса̄, а̄саннадаса̄, адӯрадаса̄, адхикадаса̄, тайо даса парима̄н̣амесам̣ тидаса̄, катхам̣ дасасаддо сан̇кхйа̄не ваттате? парима̄н̣асаддасаннидха̄на̄, йатха̄ пан̃ча парима̄н̣амесам̣ пан̃чака̄ сакуна̄ти, две ва̄ тайо ва̄ парима̄н̣амесам̣ дваттайо ва̄саддаттхе ва̄ две ва̄ тайо ва̄ дваттайо.

даккхин̣асса̄ ча пуббасса̄ ча диса̄йа йадантара̄л̣ам̣ даккхин̣апубба̄ диса̄, даккхин̣а̄ ча са̄ пубба̄ ча̄ти ва̄, саха путтена̄гато сапутто, саломако виджджама̄наломакоти аттхо, евам̣ сапаккхако, аттхӣ кхӣра̄ бра̄хман̣ӣти аттхисаддо виджджама̄наттхе нипа̄то, квачи гататтхата̄йа падантара̄намаппайого, кан̣т̣хат̣т̣ха̄ ка̄л̣а̄ асса кан̣т̣хека̄л̣о, от̣т̣хасса мукхамива мукхамасса от̣т̣хамукхо, кесасан̇гха̄то чӯл̣а̄ асса кесачӯл̣о, суван̣н̣авика̄ро алан̇ка̄ро асса суван̣н̣а̄лан̇ка̄ро, папатитам̣ пан̣н̣амасса папатитапан̣н̣о, папан̣н̣о, авиджджама̄на̄ путта̄ асса авиджджама̄напутто, на санти путта̄ асса апутте, квачи на хоти пан̃ча бхуттаванто асса бха̄туно путто асса аттхӣти бахула̄дхика̄рато.

18. таттха гахетва̄ тена пахаритва̄ йуддхе сарӯпам̣.

саттамйантам̣ татийантан̃ча сарӯпаманекам̣ таттха гахетва̄ тена пахаритва̄ йуддхе-н̃н̃ападаттхе екаттхам̣ ва̄ хоти, кесесу ча кесесу ча гахетва̄ йуддхам̣ паваттам̣ кеса̄кеси, дан̣д̣ехи ча дан̣д̣ехи ча пахаритва̄ йуддхам̣ паваттам̣ дан̣д̣а̄дан̣д̣и, мут̣т̣ха̄мут̣т̣хи, ‘‘чи вӣтийа̄ре’’ (3-51) ти чи сама̄санто, ‘‘чисмим̣’’ (3.66) ти ака̄ро. таттха тенети ким̣? ка̄йан̃ча ка̄йан̃ча гахетва̄ йуддхам̣ паваттам̣. гахетва̄ пахаритва̄ти ким̣? ратхе ча ратхе ча т̣хатва̄ йуддхам̣ паватти. йуддхети ким̣? хаттхе ча хаттхе ча гахетва̄ сакхйам̣ паваттам̣. сарӯпанти ким̣? дан̣д̣ехи ча мусалехи ча пахаритва̄ йуддха паваттам̣.

19. чаттхе.

анекам̣ сйа̄дйантам̣ чаттхе екаттхам̣ ва̄ бхавати. самуччайонва̄чайо итарӣтарайого сама̄ха̄ро ча ча саддаттха̄, таттха самуччайа̄нва̄чайесу некаттхӣбха̄во самбхавати, тесу хи самуччайо ан̃н̃аман̃н̃анирапеккха̄ наматтаппадха̄на̄нам̣ каттхачи кирийа̄висесе чӣйама̄ната̄, йатха̄ ‘дхаве ча кхадире ча пала̄се ча чхинда̄’ти. анва̄чайо ча йаттхеко падха̄набха̄вена видхӣйате апаро ча гун̣абха̄вена, йатха̄ ‘бхиккхан̃чара га̄во ча̄найе’ти. итарадвайе ту самбхавати, тесу хи ан̃н̃аман̃н̃аса̄пеккха̄намавайавабхада̄нугато итарӣтарайого, йатха̄ ‘са̄рипуттамоггалла̄на̄’ти, асса̄вайаваппадха̄натта̄ бахувачанамева. ан̃н̃аман̃н̃аса̄пеккха̄намева тирохита̄вайавабхедо самуда̄йаппадха̄но сама̄ха̄ро, йатха̄ ‘чхаттупа̄хана’нти, асса пана самуда̄йаппадха̄натта̄ екавачанамева.

те ча сама̄ха̄рӣтарӣтарайога̄ бахулам̣ видха̄на̄ нийатависайа̄йева хонти, татра̄йам̣ висайавибха̄го нируттхипит̣ака̄гато-па̄н̣итӯрийайоггасенан̇га̄нам̣, ниччаверӣнам̣, сан̇кхйа̄парима̄н̣а-сан̃н̃а̄нам̣, кхуддаджантука̄нам̣, пачаначан̣д̣а̄ла̄нам̣, чаран̣аса̄дха̄ран̣а̄нам̣, екаджджха̄йанапа̄вачана̄нам̣, лин̇гависеса̄нам̣, вивидхавируддха̄нам̣ диса̄нам̣, надӣнан̃ча ниччам̣ сама̄ха̄рекаттам̣ бхавати, тин̣аруккхапасусакунадханадхан̃н̃абйан̃джанаджанаппада̄нам̣ ва̄, ан̃н̃есамитарӣтарайогова.

па̄н̣йан̇га̄нам̣-чаккхусотам̣, мукхана̄сикам̣, ханугӣвам̣, чхавимам̣салохитам̣, на̄марӯпам̣, джара̄маран̣ам̣. турийан̇га̄нам̣-аласата̄ламбарам̣, мураджагомукхам̣, сан̇кхаден̣д̣имам̣, маддавикапа̄н̣авикам̣, гӣтава̄дитам̣, саммата̄лам̣. йогган̇га̄нам̣ пха̄лапа̄чанам̣, йуганан̇галам̣. сенан̇га̄нам̣-асисаттитомарапин̣д̣ам̣, асичаммам̣, дханукала̄пам̣, пахаран̣а̄варан̣ам̣. ниччаверӣнам̣-ахинакулам̣, бӣл̣а̄ламӯсикам̣, ка̄колӯкам̣, на̄гасупан̣н̣ам̣. сан̇кхйа̄парима̄н̣а сан̃н̃а̄нам̣-екакадукам̣, дукатикам̣, тикачатуккам̣, чатуккапан̃чакам̣, дасека̄дасакам̣. кхуддаджантука̄нам̣ кӣт̣апат̣ан̇гам̣, кунтхакипилликам̣, д̣ам̣самакасам̣, маккхикакипилликам̣. пачаначан̣д̣а̄ла̄нам̣-ораббхикасӯкарикам̣, са̄кунти кама̄гавикам̣, сапа̄качан̣д̣а̄лам̣, венаратхака̄рам̣, пуккуса чхавад̣а̄хакам̣. чаран̣аса̄дха̄ран̣а̄нам̣-атисабха̄радва̄джам̣, кат̣хакала̄пам̣, сӣлапан̃н̃а̄н̣ам̣, саматхавипассанам̣, виджджа̄чаран̣ам̣. екаджджха̄йанапа̄вачана̄нам̣ дӣгхамаджджхимам̣, екуттарасам̣йуттакам̣, кхандхакавибхан̇гам̣. лин̇гависеса̄нам̣-иттхипукхам̣, да̄сида̄сам̣, чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣, тин̣акат̣т̣хаса̄кха̄пала̄сам̣, ‘ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄- санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄ра̄на’нтипи диссати. вивидхавируддха̄нам̣ кусала̄кусалам̣, са̄ваджджа̄наваджджам̣, хӣнаппан̣ӣтам̣, кан̣хасуккам̣, чхекапа̄пакам̣. диса̄нам̣ пубба̄парам̣, даккхин̣уттарам̣, пуббадаккхин̣ам̣, пуббуттарам̣, адхаруттарам̣, апарадаккхин̣ам̣, апаруттарам̣. надӣнам̣-ган̇га̄йамунам̣, махисарабху.

тин̣ависеса̄нам̣-ка̄сакусам̣ ка̄сакуса̄, усӣрабӣран̣ам̣ усӣрабӣран̣а̄, мун̃джапаббаджам̣ мун̃джапаббаджам̣ мун̃джапаббаджа̄. руккхависеса̄нам̣ кхадирапала̄сам̣ кхадирапала̄са̄, воссакан̣н̣ам̣ дхава̄ссакан̣н̣а̄, пилаккханигродхам̣ пилаккханигродха̄, ассаттхакапиттханам̣ ассаттхакапиттхана̄, са̄каса̄лам̣ са̄каса̄ла̄. пасувисеса̄нам̣-гаджагаваджам̣ гаджагаваджа̄, гомахисам̣ гомахиса̄, ен̣еййагомахисам̣ ен̣еййагомахиса̄, ен̣еййавара̄хам̣ ен̣еййавара̄ха̄, аджел̣акам̣ аджел̣ака̄, куккурасӯкарам̣ куккурасӯкара̄, хаттхигава̄ссавал̣авам̣ хаттхигава̄ссавал̣ава̄. сакунависеса̄нам̣-хам̣сабала̄вам̣ хам̣сабала̄ва̄, ка̄ран̣д̣авачаккава̄кам̣ ка̄ран̣д̣авачаккава̄ка̄, бакабала̄кам̣ бакабала̄ка̄. дхана̄нам̣-хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣а̄, ман̣исан̇кхамутта̄вел̣урийам̣ ман̣исан̇кхамутта̄вел̣урийа̄, джа̄тарӯпараджатам̣ джа̄тарӯпараджата̄. дхан̃н̃а̄нам̣-са̄лийавакам̣ са̄лийавака̄, тиламуггама̄сам̣ тиламуггама̄са̄, ниппха̄вакулаттхам̣ ниппха̄вакулаттха̄. бйан̃джана̄нам̣-са̄касувам̣ са̄касува̄, габйама̄хисам̣ габйама̄хиса̄, ен̣еййава̄ра̄хам̣ ен̣еййава̄ра̄ха̄, мигама̄йӯрам̣ мигама̄йӯра̄. джанапада̄нам̣-ка̄сикосалам̣ ка̄сикосала̄, ваджджималлам̣ ваджджималла̄, четивам̣сам̣ четивам̣са̄, маччхасӯрасенам̣ маччхасӯрасена̄, курупан̃ча̄лам̣ курупан̃ча̄ла̄. итарӣтарайого йатха̄-чандимасӯрийа̄, саман̣абра̄хман̣а̄ ма̄та̄питаро ичча̄ди.

етасмим̣ екаттхӣбха̄вакан̣д̣е йам̣ вуттам̣ пуббам̣, тадева пуббам̣ нипатати кама̄тиккаме пайоджана̄бха̄ва̄. квачи випалла̄сопи хоти бахула̄дхика̄рато, данта̄нам̣ ра̄джа̄ ра̄джаданто, каттхачи камам̣ пачча̄на̄дара̄ пуббака̄ласса̄пи паранипа̄то, литтава̄сито, наггамусито, ситтасаммат̣т̣хо, бхат̣т̣халун̃чито. чаттхе йадекаттхам̣ таттха кечи пуббападам̣ бахудха̄ нийаменти, тадиха бйабхича̄радасса̄на на вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

20. сама̄ха̄ре напум̣сакам̣.

чаттхе сама̄ха̄ре йадекаттхам̣, там̣ напум̣сакалин̇гам̣ бхавати, татха̄чевода̄хат̣ам̣, каттхачи на хоти ‘сабха̄париса̄йа̄’ти н̃а̄пака̄, а̄дхипаччапарива̄ро, чхандапа̄рисуддхи, пат̣исандхипаваттийам̣.

21. сан̇кхйа̄ди.

екаттхе сама̄ха̄ре сан̇кхйа̄ди напум̣сакалин̇гам̣ бхавати, пан̃чагавам̣, чатуппатхам̣, сама̄ха̄рассекатта̄ екавачанамева хоти, сама̄ха̄ретвева пан̃чака̄па̄ло пӯво, типутто.

22. квачекаттан̃ча чхат̣т̣хийа̄.

чхат̣т̣хийекаттхе квачи напум̣сакаттам̣ хотекаттхан̃ча, салабха̄нам̣ чха̄йа̄ салабхаччха̄йам̣, евам̣ сакунта̄нам̣ чха̄йа̄ сакунтаччха̄йам̣, па̄са̄даччха̄йам̣ па̄са̄даччха̄йа̄, гхараччха̄йам̣ гхараччха̄йа̄, амануссасабха̄йа напум̣сакекаттам̣ бхавати брахмасабхам̣, девасабхам̣, индасабхам̣, йаккхасабхам̣, сарабхасабхам̣, мануссасабха̄йам̣ пана кхаттийасабха̄, ра̄джасабха̄ иччевама̄ди, квачӣти ким̣ ра̄джапурисо.

23. сйа̄дӣсу рассо.

напум̣саке ваттама̄насса рассо хоти сйа̄дӣсу. салабхаччха̄йам̣, сйа̄дӣсӯти ким̣? салабхаччха̄йе.

24. гхапассантасса̄ппадха̄насса.

антабхӯтасса аппадха̄насса гхапасса сйа̄дӣсу рассо хоти. бахума̄ло посо, никкосамби, атива̄мору, антасса̄ти ким̣? ра̄джа̄ кан̃н̃а̄пийо, аппадха̄насса̄ти ким̣? ра̄джакума̄рӣ брахмабандхӯ.

25. госсу.

антабхӯтасса аппадха̄насса госса сйа̄дӣсу у хоти. читтагу, аппадха̄насса̄твева? суго, антасса̄твева? гокулам̣.

26. иттхийаматва̄.

иттхийам̣ ваттама̄нато ака̄рантато на̄масма̄ а̄паччайо хоти. дхаммадинна̄.

37. нада̄дито вӣ.

нада̄дӣхи иттхийам̣ вӣппаччайо хоти. надӣ, махӣ, кума̄рӣ, тарун̣ӣ, ва̄рун̣ӣ, готамӣ. (14) ‘‘готова̄’’ га̄вӣ го, а̄катиган̣о-йам̣, коро ‘‘нтантӯнам̣ вӣмхи то ва̄’’ (3-36) ти висесанаттхо.

28. йаккха̄дитинӣ ча.

йаккха̄дито иттхийам̣ инӣ хоти вӣча. йаккхинӣ йаккхӣ, на̄гинӣ на̄гӣ, сӣхинӣ сӣхӣ.

26. а̄ра̄мика̄дӣхи.

а̄ра̄мика̄дито инӣ хотиттхийам̣. а̄ра̄микинӣ, анантара̄йикинӣ, ра̄джинӣ (15) ‘‘сан̃н̃а̄йам̣ ма̄нусо’’ ма̄нусинӣ, ан̃н̃атра ма̄нусӣ.

30. йуван̣н̣ехи нӣ.

иттхийамиван̣н̣уван̣н̣антехи нӣ хоти бахулам̣. сада̄пайатапа̄н̣инӣ, дан̣д̣инӣ, бхиккхунӣ, кхаттабандхунӣ, парачиттавидунӣ, ма̄туа̄дито касма̄ на хоти? иттхиппаччайам̣ вина̄пи иттхатта̄бхидха̄нато.

31. ктимха̄н̃н̃аттхе.

ктимха̄н̃н̃аттхейева иттхийам̣ нӣ хоти бахулам̣. са̄хам̣ ахим̣ са̄ратинӣ, тасса̄ мут̣т̣хассатинийа̄, са̄ га̄вӣ ваччхагиддхинӣ, ан̃н̃аттхети ким̣? дхаммарати.

32. гхаран̣йа̄дайо.

гхаран̣иппабхутайо нӣппаччанта̄са̄дхаво бхаванти. гхаран̣ӣ, поккхаран̣ӣ, ӣсса-ттам̣ нипа̄тана̄, (16) ‘‘а̄чарийа̄ ва̄ йа-лопо ча’’ а̄чаринӣ, а̄чарийа̄.

33. ма̄тула̄дитва̄нӣ бхарийа̄йам̣.

ма̄тула̄дито бхарийа̄йама̄нӣ хоти. ма̄тула̄нӣ, ва̄рун̣а̄нӣ, гахапата̄нӣ, а̄чарийа̄нӣ, (17) ‘‘абхарийа̄йам̣ кхаттийа̄ ва̄’’ кхаттийа̄нӣ кхаттийа̄, нада̄дипа̄т̣ха̄ бхарийа̄йанту кхаттийӣ.

34. упама̄сам̣хита сахита сан̃н̃ата саха сапхава̄ма лаккхан̣а̄дитӯрутӯ.

ӯрусадда̄ упама̄на̄дипубба̄ иттийамӯ хоти. карабхорӯ, сам̣хиторӯ, сахиторӯ, сан̃н̃аторӯ, сахорӯ, сапхорӯ, ва̄морӯ, лаккхан̣орӯ, ӯтийогавибха̄га̄ ӯ брахмабандхӯ.

35. йува̄ ти.

йувасаддато ти хотиттхийам̣. йувати.

36. нтантӯнам̣ вӣмхито ва̄.

вӣмхи нтантӯнам̣ то ва̄ хоти. гаччхатӣ гаччхантӣ, сӣлаватӣ сӣлавантӣ.

37. бхавато бхото.

вӣмхи бхавато бхота̄десо хоти ва̄. бхотӣ бхавантӣ.

38. госса̄ван̇а.

госаддасса вӣмха̄ван̇а хоти. га̄вӣ.

39. путхусса патхавапутхава̄.

вӣмхи путхусса патхавапутхава̄ хонти. патхавӣ, путхавӣ, т̣хе патхавӣ.

40. сама̄сантва.

сама̄сантва ити ча̄дхикарӣйати.

41. па̄па̄дӣхи бхӯмийа̄.

па̄па̄дӣхӣ пара̄ йа̄ бхӯми тасса̄ сама̄санто а хоти. па̄пабхӯмам̣, джа̄тибхӯмам̣.

42. сан̇кхйа̄хи.

сан̇кхйа̄хи пара̄ йа̄ бхӯми тасса̄ сама̄санто а хоти. двибхӯмам̣, тибхӯмам̣.

43. надӣгода̄варӣнам̣.

сан̇кхйа̄хи пара̄сам̣ надӣгода̄варӣнам̣ сама̄санто а хоти, пан̃чанадам̣, саттагода̄варам̣, сан̇кхйа̄хитвева? маха̄надӣ, надӣгода̄варӣнанти ким̣? даситтхи.

44. асан̇кхйехи ча̄н̇гулйа̄нан̃н̃а̄сан̇кхйаттхесу.

асан̇кхйехи сан̇кхйа̄хи ча пара̄йа ан̇гулйа̄ сама̄санто а хоти но че ан̃н̃ападаттхе асан̇кхйаттхе ча сама̄со ваттате. ниггатаман̇гулӣхи ниран̇гулам̣, аччан̇гулам̣, две ан̇гулийо сама̄хат̣а̄ дван̇гулам̣, анан̃н̃а̄сан̇кхйаттхесӯти ким̣? пан̃чан̇гули хаттхо, упан̇гули, катхам̣ ‘две ан̇гулӣма̄намасса̄ти дван̇гула’нти? на̄тра сама̄сон̃н̃ападаттхе вихито матта̄дӣнам̣ лопе кате таттха ваттате. ан̇гуласаддо ва̄ пама̄н̣ава̄чи саддантарам̣, йатха̄ ‘сенан̇гулаппама̄н̣ена ан̇гула̄нам̣ сатам̣ пун̣н̣ам̣ чатуддаса ва̄ ан̇гула̄нӣ’ти.

45. дӣгха̄ховассекадесехи ча раттйа̄.

дӣгха̄дӣхи асан̇кхйехи сан̇кхйа̄хи ча парамасма̄ раттийа̄ сама̄санто а хоти. дӣгхараттам̣, ахораттам̣ (тто), васса̄раттам̣ (тто), пуббараттам̣, апарараттам̣, ад̣д̣хураттам̣, атикканто раттим̣ атиратто, двераттӣ сама̄хат̣а̄ дираттам̣ (тто), ва̄ квачи бахула̄дхика̄ра̄ екараттам̣ (тто), екаратти, анан̃н̃а̄сан̇кхйаттхесутвева? дӣгхараттихеманто, упаратти, квачи хотева бахулам̣ видха̄на̄йатха̄раттам̣.

46. готвачаттхе ча̄лопе.

госадда̄ алопависайа̄ сама̄санто а хоти на че чаттхе сама̄со ан̃н̃ападаттхе асан̇кхйаттхе ча, ра̄джагаво, парамагаво, пан̃чагавадхано, дасагавам̣, алопети ким̣? пан̃чахи гохи кӣто пан̃чагу, ачаттхети ки? аджассага̄во, анан̃н̃а̄сан̇кхйаттхесутвева? читтагу, упагу.

47. раттиндивада̄рагавачатурасса̄.

ете садда̄ аанта̄ нипаччанте. ратто ча дива̄ ча раттиндивам̣, ратти ча дива̄ ча раттиндивам̣, да̄ра̄ ча га̄во ча да̄рагавам̣, чатассо ассийо асса чатурассо.

48. а̄йа̄менугавам̣.

анугаванти нипаччате а̄йа̄ме гамйама̄не. анугавам̣ сакат̣ам̣, а̄йа̄мети ким̣? гуннам̣ пан̃чха̄ анугу.

49. аккхисма̄н̃н̃аттхе. аккхисма̄ сама̄санто а хоти ан̃н̃аттхе че сама̄дхаса̄. виса̄лаккхо, виса̄лаккхӣ.

50. да̄румйан̇гулйа̄.

ан̇гуланта̄ ан̃н̃ападаттхе да̄румхи сама̄санто а хоти. дван̇гулам̣да̄ру, пан̃чан̇гулам̣, ан̇гулисадиса̄вайавам̣ дхан̃н̃а̄дӣнам̣ виккхепакам̣ да̄рум̣ вуччате, пама̄н̣е ту пуббе вийа сиддхам̣ сакхара̄джасадда̄ ака̄ранта̄ва, сиссопи на диссати, га̄н̣д̣ӣ вадханва̄ти пакатантарена сиддхам̣.

51. чи вӣтиха̄ре.

огха̄бйатиха̄ре гамйама̄не ан̃н̃ападаттхе ваттама̄нато чи хоти. кеса̄кеси дан̣д̣а̄дан̣д̣и, чака̄ро ‘‘чисми’’нти (3.66) висесанаттхо, сугандхи, дуггантӣти пайого на диссате.

52. лтвиттхийӯхи ко.

лтуппаччайантехи, иттхийамӣка̄рӯка̄рантехи ча бахулам̣ каппаччайо хоти ан̃н̃ападаттхе. бахукаттуко, бахукума̄рико, бахубрахмабандхуко, бахулам̣твева? суббхӯ.

53. ва̄н̃н̃ато.

ан̃н̃ехи ан̃н̃ападаттхе ко ва̄ бахулам̣ хоти. бахума̄лако, бахума̄ло.

54. уттарападе. етамадхикатам̣ ведитаббам̣.

55. имассидам̣.

уттарападе парато имасса идам̣ хоти. идамат̣т̣хита̄, идаппаччайата̄, ниггахӣталопо пасса ча двибха̄во.

56. пум̣ пумасса ва̄. пумасса пум̣ хотуттарападе вибха̄са̄. пуллин̇гам̣, пумалин̇гам̣.

57. т̣антантӯнам̣.

есам̣ т̣а хотуттарападе квачи ва̄. бхавампатит̣т̣ха̄майам̣, бхагавам̣мӯлака̄ но дхамма̄, бахула̄дхика̄ра̄ тара̄дӣсу ча пагева махаттарӣ, раттан̃н̃умахаттам̣.

58. а. есам̣ а хотуттарападе. гун̣авантапатит̣т̣хо-сми.

59. мана̄дйа̄па̄дӣнамо майе ча. мана̄дӣнама̄па̄дӣнам̣ ча о хотуттарападе майе ча. маносет̣т̣ха̄, маномайа̄, раджоджаллам̣, раджомайам̣, а̄погатам̣, а̄помайам̣, ануйанти дисодисам̣.

60. парасса сан̇кхйа̄су.

сан̇кхйа̄суттарападесу парасса о хоти. паросатам̣, паросахассам̣, сан̇кхйа̄сӯти ким̣? парадаттӯпаджӣвино.

61. джане путхассу.

джане уттарападе путхасса у хоти. арийехи путхагева̄йам̣ джаноти путхуджджано.

62. со чхасса̄ха̄йатане ва̄.

ахе а̄йатане чуттарападе чхасса со ва̄ хоти. са̄хам̣ чха̄хам̣, сал̣а̄йатанам̣, чхал̣а̄йатанам̣.

63. лтупита̄дӣнама̄ран̇аран̇а.

лтуппаччайанта̄нам̣ пита̄дӣнан̃ча йатха̄ккамама̄ран̇аран̇а ва̄ хонтуттарападе, саттха̄радассанам̣, катта̄раниддесо, ма̄тарапитаро, ва̄твева? саттхудассанам̣, ма̄та̄питаро.

64. виджджа̄йонисамбандха̄нама̄ татра чаттхе.

лтупита̄дӣнам̣ виджджа̄самбандхӣнам̣ йонисамбандхӣнам̣ ча тесвева лтупита̄дӣсу виджджа̄йонисамбандхисуттарападесу чаттхависайе а̄ хоти. хота̄потаро ма̄та̄питаро, лтупита̄дӣнам̣ твева? путтабха̄таро, татрети ким̣? питупита̄маха̄, чаттхети ким̣? ма̄тубха̄та̄, виджджа̄йонисамбандха̄нанти ким̣? да̄тубхатта̄ро.

65. путте.

путте уттарападе чаттхависайе лтупита̄дӣнам̣ виджджа̄йони самбандха̄нама̄ хоти. пита̄путта̄, ма̄та̄путта̄.

66. чисмим̣.

чиппаччайанте уттарападе а̄ хоти. кеса̄кеси, мут̣т̣ха̄мут̣т̣хи.

67. иттхийамбха̄ситапумиттхӣ пумевекаттхе.

иттхийам̣ ваттама̄не екаттхе сама̄на̄дхикаран̣е уттарападе паре бха̄ситапума̄ иттхӣ пумева хоти. кума̄рабхарийо, дӣгхаджан̇гхо, йуваджа̄йо, иттхийанти ким̣? калйа̄н̣ӣ падха̄намесам̣ калйа̄н̣иппадха̄на̄, бха̄ситапумети ким̣? кан̃н̃а̄бхарийо, иттхӣти ким̣? га̄ман̣икулам̣ дит̣т̣хи асса га̄ман̣идит̣т̣хи, екаттхети ким̣? калйа̄н̣ийа̄ ма̄та̄ калйа̄н̣има̄та̄.

68. квачи паччайе.

бха̄ситапумиттхӣ паччайе квачи пумева моти. бйаттатара̄, бйаттатама̄.

69. сабба̄дайо вуттиматте.