2. дутийо кан̣д̣о (сйа̄ди)

1. две две-ка̄некесу на̄масма̄ си йо, ам̣ йо, на̄ хи, са нам̣, сма̄ хи, са нам̣, смим̣ су.

етесам̣ две две хонти ека̄некаттхесу ваттама̄нато на̄масма̄. муни мунайо, муним̣ мунайо, мунина̄ мунӣхи, мунисса мунӣнам̣, мунисма̄ мунӣхи, мунисса мунӣнам̣, мунисмим̣ мунӣсу, евам̣ кума̄рӣ кума̄рийо, кан̃н̃а̄ кан̃н̃а̄йоти. ета̄ни сатта дука̄ни сатта вибхаттийо вибха̄го вибхатӣти катва̄, еттха сиамитӣ-ка̄ра̄-ка̄ра̄ ‘‘кимам̣ сису’’ 2,200 ти сам̣кетаттха̄.

2. камме дутийа̄.

карӣйати катту кирийа̄йа̄-бхисамбандхӣйатӣти каммам̣, тасмим̣ дутийа̄вибхатти хотам̣. кат̣ам̣ кароти, оданам̣ пачати, а̄диччам̣ пассати.

‘одано паччатӣ’ти оданасаддато каммата̄ наппатӣйате, кин̃чарахи? а̄кхйа̄тато. ‘кат̣ам̣ кароти випулам̣ дассанӣйа’нти аттхева гун̣айуттасса каммата̄, иччхитепи камматта̄ва дутийа̄ сиддха̄ га̄вум̣ пайо дохати, гомантам̣ га̄вам̣ йа̄чати, га̄вамаварундхати ваджам̣, ма̄н̣авакам̣ маггам̣ пуччхати, гомантам̣ га̄вам̣ бхиккхате, руккхамавачина̄ти пхала̄ни, сиссам̣ дхаммам̣ брӯте, сиссам̣ дхаммамануса̄сатӣти. евам̣ аниччхитепи ахим̣ лан̇гхайати, висам̣ бхаккхети. йам̣невиччхитам̣ на̄пи аниччхитам̣, таттха̄пи дутийа̄ сиддха̄. га̄мам̣ гаччханто руккхамӯламупасаппати.

патхавим̣ адхисессати, га̄мамадхитит̣т̣хати, руккхамаджджха̄сатетиадхисӣт̣ха̄са̄нам̣пайоге-дхикаран̣е каммавачаниччха̄, ваттиччха̄то хи ка̄рака̄ни хонти. там̣ йатха̄-вала̄хака̄ виджджотате, вала̄хакасса виджджотате, вала̄хако виджджотате, вала̄хаке виджджотате, вала̄хакена виджджотатети. евамабхинивисасса ва̄ дхаммамабхинивисате дхамме ва̄.

татха̄ упанваджджха̄васасса̄бходжана нивуттивачанасса га̄мамупавасати, га, маманувасати, паббатамадхивасати, гхарама̄васати. абходжананивутти вачанасса̄ти ким̣? га̄ме упавасати, бходжананивуттим̣ каротӣти аттхо. таппа̄на̄ча̄репи камматта̄ва дутийа̄ сийа̄ надимпивати, га̄мам̣ чарати, евам̣ ‘саче мам̣ а̄лаписсатӣ’тиа̄дӣсупи. вихита̄ва патидхайоге дутийа̄ – ‘пат̣ибханту там̣ чунда боджджхан̇га̄’ти. там̣ пати боджджхан̇га̄ бха̄сантӯти аттхо, йада̄ту дха̄туна̄йутто пати, тада̄ тена̄-йога̄ самбандхе чхат̣т̣хӣва ‘тасса наппат̣ибха̄тӣ’ти. аккхе диббати, аккхехи диббати, аккхесу диббатӣти каммакаран̣а̄дхикаран̣авачаниччха̄.

3. ка̄ладдха̄намаччантасам̣йоге.

кирийа̄, гун̣а, даббехи са̄каллена ка̄ладдха̄нам̣ самбандхо аччантасам̣його. тасмим̣ вин̃н̃а̄йама̄не ка̄ласаддехи аддхааддехи ча дутийа̄ хоти. ма̄самадхӣте, ма̄сам̣ калйа̄н̣и, ма̄сам̣ гул̣адха̄на̄, косамадхӣте, косам̣ кут̣ила̄ надӣ, косам̣ паббато. ачантасам̣йогети ким̣? ма̄сасса двӣхамадхӣте, косассекадесе паббато.

пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄, екам̣ самайам̣ бхагава̄, имам̣ раттим̣ чатта̄ро маха̄ра̄джа̄ти евама̄дӣсу ка̄лава̄чӣ хи аччантасам̣йогатта̄ва дутийа̄ сиддха̄. вибхаттивипалла̄сенапи ва̄ бахулам̣видха̄на̄.

пхалаппаттийам̣ кирийа̄парисаматтйапавагго, тасмим̣ вин̃н̃а̄йама̄не ка̄ладдха̄нам̣ кирийа̄йа̄ччантасам̣йоге татийа̄бхимата̄, са̄пи каран̣атта̄ва сиддха̄ ‘ма̄сена̄нува̄ко-дхӣто, косена̄нува̄ко-дхӣто’ти. анапаваггету аса̄дхакатаматта̄каран̣атта̄бха̄ве дутийа̄ва ‘ма̄самадхӣто-нува̄ко, на ча̄не на гахито’ти.

ка̄ракамаджджхе йе ка̄ладдха̄нава̄чино, тато саттамӣпан̃чамийо абхимата̄ ‘аджджа бхутва̄ девадатто двихе бхун̃джиссати, двӣха̄ бхун̃джиссати, атрат̣т̣хо-йамисса̄со косе лаккхам̣ виджджхати, коса̄ лаккхам̣ виджджхатӣ’ти, та̄пӣха сакасакака̄ракавачаниччха̄йева сиддха̄.

4. гати бодха̄ха̄ра саддаттха̄каммака бхаджджа̄дӣнам̣ пайодждже.

гаманаттха̄нам̣ бодхаттха̄нам̣ а̄ха̄раттха̄нам̣ саддаттха̄намакаммака̄нам̣ бхаджджа̄дӣнан̃ча пайодждже каттари дутийа̄ хоти. са̄маттхийа̄ ча пайоджакабйа̄па̄рена каммата̄васса хотӣти патӣйате. гамайати ма̄н̣авакам̣ га̄мам̣, йа̄пайати ма̄н̣авакам̣ га̄мам̣, бодхайати ма̄н̣авакам̣ дхаммам̣, ведайати ма̄н̣авакам̣ дхаммам̣, бходжайати ма̄н̣а-вакам̣ модакам̣, а̄сайати ма̄н̣авакам̣ модакам̣, аджджха̄пайати ма̄н̣авакам̣ ведам̣, па̄т̣хайати ма̄н̣авакам̣ ведам̣, а̄сайати девадаттам̣, са̄йайати девадаттам̣, ан̃н̃ам̣ бхаджджа̄пети, ан̃н̃ам̣ кот̣т̣а̄пети, ан̃н̃ам̣ сантхара̄пети. етесамева̄ти ким̣? па̄чети оданам̣ девадаттена йан̃н̃адатто. пайоджджети ким̣? гаччхати девадатто. йада̄ чарахи гамайати девадаттам̣ йан̃н̃адатто, тамапаро пайоджети, тада̄ гамайати девадаттам̣ йан̃н̃адаттенети бхавитаббам̣ … гамайатисса̄-гаманаттхатта̄.

5. хара̄дӣнам̣ ва̄.

хара̄дӣнам̣ пайодждже каттари дутийа̄ хоти ва̄. ха̄рети бха̄рам̣ девадаттам̣ девадаттенети ва̄, аджджхоха̄рети саттум̣ девадаттам̣ девадаттенети ва̄, ка̄рети кат̣ам̣ девадаттам̣ девадаттенети ва̄ дассайате джанам̣ ра̄джам̣ джаненети ва̄, абхива̄дайате гурум̣ девадаттам̣ девадаттенети ва̄.

6. на кха̄да̄дӣнам̣.

кха̄да̄дӣнам̣ пайодждже каттари дутийа̄ на хоти. кха̄дайати девадаттена, а̄дайати девадаттена, авха, пайати девадаттена, садда̄йайати девадаттена, кандайати девадаттена, на̄йайати девадаттена.

(1) вахисса̄нийантуке. ва̄хайати бха̄рам̣ девадаттена анийантукети ким̣? ва̄ха-йати бха̄рам̣ балӣбадде.

(2) бхаккхисса̄хим̣ са̄йам̣. бхаккхайати модаке девадаттена. ахим̣са̄йанти ким̣? бхаккхайати балӣбадде сассам̣.

7. джха̄дӣхи йутта̄.

дхӣа̄дӣхи йуттато дутийа̄ хоти. дхираттху мам̣ пӯтика̄йам̣, антара̄ ча ра̄джагахам̣ антара̄ ча на̄ландам̣, сама̄дха̄намантарена, мучалиндамабхито сарамичча̄ди, чхат̣т̣хийа̄пава̄до-йам̣.

8. лаккхан̣иттхамбхӯтавиччха̄свабхина̄.

лаккхан̣а̄дӣсваттхесвабхина̄ йуттамха̄ дутийа̄ маха̄ти. руккхамабхи виджджотате виджджу, са̄дху девадатто ма̄тарамабхи, руккхам̣ руккхамабхитит̣т̣хати.

9. патипарӣхи бха̄ге ча.

патипарӣхи йуттамха̄ лаккхан̣а̄дӣсу бха̄ге чаттхе дутийа̄ хоти. руккхам̣ пати виджджотате виджджу, са̄дху девадатто ма̄тарам̣ пати, руккхам̣ руккхам̣ пати тит̣т̣хати, йадеттха мам̣ пати сийа̄. руккхам̣ пари виджджотате виджджу, са̄дху девадатто ма̄тарам̣ пари, руккхам̣ руккхам̣ пари тит̣т̣хати, йадеттха мам̣ пари сийа̄.

10. ануна̄.

лаккхан̣а̄дӣсваттхесвануна̄ йуттамха̄ дутийа̄ хоти. руккхаману виджджотате виджджу, саччакирийаману вут̣т̣хи па̄васси, хету ча лаккхан̣ам̣ бхавати, са̄дху девадатто ма̄тараману, руккхам̣ руккхаману тит̣т̣хати, йадеттха мам̣ ану сийа̄.

11. сахаттхе.

сахаттхе-нуна̄ йуттамха̄ дутийа̄ хоти. паббатаману сена̄ тит̣т̣хати.

12. хӣне.

хӣнаттхе-нуна̄ йуттамха̄ дутийа̄ хоти. ану са̄рипуттам̣ пан̃н̃аванто.

13. упена.

хӣнаттхе упена йуттамха̄ дутийа̄ хоти. упа са̄рипуттам̣ пан̃н̃авантхо.

14. саттамйа̄дхикйе.

а̄дхикйаттхе упена йуттамха̄ саттамӣ хоти. упа кха̄рийам̣ дон̣о.

15. са̄митте-дхина̄.

са̄мибха̄ваттхе-дхина̄ йуттамха̄ саттамӣ хоти. адхи брахмадатте пан̃ча̄ла̄, адхи пан̃ча̄лесу брахмадатто.

16. каттукарен̣есу татийа̄.

каттари каран̣е ча ка̄раке татийа̄ хоти. пурисена катам̣, асина̄ чхиндати. пакатийа̄-бхирӯпо, готтхена готамо, сумедхо на̄ма на̄мена, джа̄тийа̄ саттавассикоти бхӯдха̄тусса самбхава̄ каран̣е ева татийа̄. евам̣ самена дха̄вати висамена дха̄вати, двидон̣ена дхан̃н̃ам̣ кин̣а̄ти, пан̃чакена пасаво кин̣а̄тӣти.

17. сахаттхена.

сахаттхена йоге татийа̄ сийа̄. путтена саха гато, путтена саддхим̣ а̄гато, татийа̄пи чхат̣т̣хӣва аппадха̄не ева бхавати.

18. лаккхан̣е.

лаккхан̣е ваттама̄нато татийа̄ сийа̄. тидан̣д̣акена парибба̄джакамаддаккхӣ, аккхина̄ ка̄н̣о, тена хи ан̇гена ан̇гино вика̄ро лаккхӣйате.

19. хетумхи.

таккирийа̄ йогге татийа̄ сийа̄. аннена васати, виджджа̄йа йасо.

20. пан̃чамӣн̣е ва̄.

ин̣е хетумхи пан̃чамӣ хоти ва̄. сатасма̄ баддхо, сатена ва̄.

21. гун̣е.

паран̇габхӯте хетумхи пан̃чамӣ хоти ва̄. джал̣атта̄ баддхо джал̣аттена ва̄, пан̃н̃а̄йа мутто, хутва̄ абха̄ватоаничча̄, сан̇кха̄раниродха̄ вин̃н̃а̄н̣аниродхо.

22. чхат̣т̣хӣ хетваттхехи.

хетваттхава̄чӣхи йоге хетумхи чхат̣т̣хӣ сийа̄. ударасса хету, ударасса ка̄ран̣а̄.

23. сабба̄дито сабба̄.

хетваттхехи йоге сабба̄дӣхи сабба̄ вибхаттийо хонти. ко хету, кам̣ хетум̣, кена хетуна̄, касса хетусса, касма̄ хетусма̄, касса хетусса, касмим̣ хетусмим̣, ким̣ ка̄ран̣ам̣, кена ка̄ран̣ена, ким̣ нимиттам̣, кена нимиттена, ким̣ пайоджанам̣, кена пайоджанена иччевама̄ди. хетваттхехӣтвева? кена катам̣.

24. чатуттхӣ сампада̄не.

йасса самма̄ падӣйате тасмим̣ чатуттхӣ сийа̄. сан̇гхасса дада̄ти. а̄дха̄равиваккха̄йам̣ саттамӣпи сийа̄ сан̇гхе дехи.

25. та̄даттхйе.

тассе-дам̣ тадаттхам̣, тадаттхабха̄ве джотанӣйе на̄масма̄ чатуттхӣ сийа̄. сӣтасса пат̣игха̄та̄йа, аттха̄йа хита̄йа (сукха̄йа) деваманусса̄нам̣, на̄лам̣ да̄рабхаран̣а̄йа, йӯпа̄йа да̄ру, па̄ка̄йа ваджатӣтвевама̄ди.

касса са̄дум̣ на руччабхи, ма̄-йасманта̄нампи сан̇гхабхедо руччиттха, кхамати сан̇гхасса, бхаттамасса наччха̄десӣти чхат̣т̣хӣ самбандхавачаниччха̄йам̣, на чевам̣ виродхо сийа̄ садисарӯпатта̄, евам̣видхесу ча самбандхасса саддика̄нумататта̄, касса ва̄ твам̣ дхаммам̣ рочесӣти аттхаматте пат̣хама̄.

еваман̃н̃а̄пи видхан̃н̃аййа̄, паратопи йатха̄гамам̣.

ран̃н̃о сатам̣ дха̄рети, ран̃н̃о чхаттам̣ дха̄ретӣти самбандхе чхат̣т̣хӣ, евам̣ ран̃н̃о сила̄гхате, ран̃н̃о хануте, ран̃н̃о упатит̣т̣хате, ран̃н̃о сапате, дева̄пи тасса пихайанти та̄дино, тасса куджджха маха̄вӣра, йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, духайати диса̄нам̣ мегхо, йо митта̄нам̣ на дӯбхати, йо аппадут̣т̣хасса нарасса дуссати, кйа̄хам̣ аййа̄нам̣ апараджджха̄ми, иссайанти саман̣а̄нам̣ титтхийа̄, дхаммена найама̄на̄нам̣ ка̄ усӯйа̄ ран̃н̃о бха̄гйама̄раджджхати, ран̃н̃о бха̄гйамиккхате, тена йа̄чито айа̄чито ва̄ тасса га̄во пат̣исун̣а̄ти, га̄во а̄сун̣а̄ти, бхагавато паччассосум̣, хоту патигин̣а̄ти, хотванугин̣а̄ти, а̄рочайа̄ми во пативедайа̄ми во, дхаммам̣ те десесса̄ми, йатха̄ во бхагава̄ бйа̄кареййа, алам̣ те идха ва̄сена, ким̣ те джат̣а̄хи думмедха, арахати малло малласса̄ти.

джӣвитам̣ тин̣а̄йапи на ман̃н̃ама̄ноти та̄даттхйа чатуттхӣ, тин̣ена йо аттхо тадаттха̄йапӣти аттхо, ‘‘йо ча сӣтан̃ча ун̣хан̃ча, тин̣а̄ бхиййо на ман̃н̃ати’’ тин̣амива джӣвитам̣ ман̃н̃ама̄ноти сависайа̄ва вибхаттийо. сагга̄йа гаччхатӣти та̄даттхйе чатуттхӣ, йо хи саггам̣ гаччхати тадаттхам̣ тасса гамананти, каммавачаниччха̄йанту дутийа̄ва саггам̣ гаччхатӣти.

а̄йу бхото хоту, чирам̣ джӣвитам̣, бхаддам̣ калйа̄н̣ам̣ аттхам̣ пайоджанам̣, кусалам̣ ана̄майам̣, хитам̣ патхйам̣ сукхам̣ са̄там̣ бхото хоту, са̄дху саммути метасса, путтасса̄викареййа гуйхаматтхам̣, тасса ме сакко па̄турахоси, тасса пахин̣еййа, бхиккхӯнам̣ дутам̣ па̄хеси, каппати саман̣а̄нам̣ а̄його, екасса двиннам̣ тин̣н̣ам̣ ва̄ пахоти, упамам̣ те карисса̄ми, ан̃джалим̣ те пагган̣ха̄ми, тасса пха̄су, локассаттхо, намо те пуриса̄джан̃н̃а, соттхи тасса, алам̣ малло малласса, саматтхо малло малласса, тасса хитам̣, тасса сукхам̣, сва̄гатам̣ те маха̄ра̄джа̄ти саббаттха чхат̣т̣хӣ самбандхе, евам̣видхаман̃н̃ампева вин̃н̃еййам̣ йатха̄гамам̣.

26. пан̃чамйавадхисма̄.

падаттха̄вадхисма̄ пан̃чамӣвибхатти хоти. га̄масма̄ а̄гаччхату, евам̣ чорасма̄ бха̄йати, чорасма̄ уттасати, орасма̄ та̄йати, чорасма̄ раккхатӣти, саче бха̄йатха дуккхасса, пама̄де бхайадассива̄, тасанти дан̣д̣асса̄ти чхат̣т̣хӣ саттамийопи хонтева самбандха̄дха̄равачаниччха̄йам̣.

аджджхена̄ пара̄джети, пат̣ипаккхе пара̄джетӣти сависайа̄ва вибхаттийо. саче кеват̣т̣асса параджджисса̄мӣти чхат̣т̣хӣпи хоти самбандхавачаниччха̄йам̣. йавехи га̄во ва̄рети, па̄па̄ читтам̣ нива̄райе, ка̄ке раккхати тан̣д̣ула̄ти сависайева пан̃чамӣ. читтам̣ раккхетха медха̄вӣти дутийа̄ва диссати камматтхе. упаджджха̄йа̄ антарадха̄йати, упаджджха̄йа̄ адхите, ка̄мато джа̄йате сокоти сависайе пан̃чамӣ.

таттхева-нтарадха̄йи су, нат̣асса сун̣оти, падумам̣ таттха джа̄йетха̄ти саттамӣчхат̣т̣хийопи хонтева сависайе. химаванта̄ пабхавати ган̇га̄, па̄н̣а̄типа̄та̄ вирамассу кхиппам̣, ан̃н̃о девадатта̄, бхинно девадатта̄ти сависайева пан̃чамӣ. евам̣ а̄ра̄ со а̄саваккхайа̄, итаро девадатта̄, уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄, пуббо га̄ма̄, пуббева самбодха̄, тато парам̣, тато апарена самайена, татуттаринти. самбандхавачаниччха̄йам̣ чхат̣т̣хӣпи пурато га̄масса, даккхин̣ато га̄масса, упари паббатасса, хет̣т̣ха̄ па̄са̄дасса̄ти. па̄са̄дама̄руйха пеккхати па̄са̄да̄ пеккхати, а̄сане упависитва̄ пеккхати а̄сана̄ пеккхатӣти авадхивачаниччха̄йам̣ пан̃чамӣ.

пуччха̄на̄кхйа̄несу куто бхавам̣? па̄тат̣алипуттасма̄ти. татха̄ десака̄лама̄непи па̄т̣алипуттасма̄ ра̄джагахам̣ сатта йоджана̄ни, саттасу йоджанесӯти ва̄. евам̣ ито тин̣н̣ам̣ ма̄са̄на-маччайена̄ти, киччха̄ладдханти гун̣е пан̃чамӣ. киччхена ме адхигатанти хетумхи каран̣е ва̄ татийа̄. евам̣ тхока̄ мутто, тхокена муттоти. тхокам̣ чалатӣти кирийа̄висесане каммани дутийа̄.

дӯранти каттхайогепи сависайева пан̃чамӣчхат̣т̣хийо сийум̣, дӯрам̣ га̄масма̄, антикам̣ га̄масма̄, дӯрам̣ га̄масса, антикам̣ га̄масса̄ти, дӯранти каттхехи ту сабба̄ва сависайе сийум̣ ба̄дхака̄бха̄ва̄ дӯро га̄мо, антико га̄мотвевама̄ди.

кечи пана̄ху ‘асаттавачанахетехи па̄т̣ипадикаттхе дутийа̄татийа̄пан̃чамӣсаттамийо, саттавачанехи ту сабба̄ва сависайе’ти, те панан̃н̃ехева пат̣иккхитта̄. дӯрам̣ магго, антикам̣ магготи кирийа̄висесанам̣… бхӯдха̄тусса гаммама̄натта̄. висуддхо лобханӣйехи дхаммехи, паримутто со дуккхасма̄ вивиччева ка̄мехи, гамбхӣрато ча путхулато ча йоджанам̣, а̄йа̄мена йоджанам̣, тато пабхути, йато сара̄ми атта̄нанти сависайева вибхаттийо.

27. апапарӣхи ваджджане.

ваджджане ваттама̄нехи апапарӣхи йоге пан̃чамӣ хоти. апа са̄ла̄йа а̄йанти ва̄н̣иджа̄, пари са̄ла̄йа а̄йанти ва̄н̣иджа̄, са̄лам̣ ваджджетва̄ти аттхо. ваджджанети ким̣? руккхам̣ паривиджджотате виджджу. а̄па̄т̣алипуттасма̄ васси девоти марийа̄да̄-бхивидхӣсвавадхи висайева пан̃чамӣ, вина̄ па̄т̣алипуттена саха вети висесо, евам̣ йа̄ва па̄т̣алипуттасма̄ васси девоти.

28. пат̣инидхипат̣ида̄несу патина̄.

пат̣инидхимхи пат̣ида̄не ча ваттама̄нена патина̄ йоге на̄масма̄ пан̃чамӣ вибхатти хоти. буддхасма̄ пати са̄рипутто, гхатамасса тесасма̄ пати дада̄ти, пат̣инидхипат̣ида̄несӯти ким̣? руккхам̣ пати виджджотате.

29. рите дутийа̄ ча.

ритесаддена йоге на̄масма̄ дутийа̄ хоти пан̃чамӣ ча. рите саддхаммам̣, рите саддхамма̄.

30. вина̄-н̃н̃атра татийа̄ ча.

вина̄-н̃н̃атрасаддехи йоге на̄масма̄ татийа̄ ча хоти дутийа̄ пан̃чамийо ча. вина̄ ва̄тена, вина̄ ва̄там̣, вина̄ ва̄тасма̄, ан̃н̃атра екена пин̣д̣апа̄танӣха̄ракена, ан̃н̃атра дхаммам̣, ан̃н̃атра дхамма̄.

31. путхана̄на̄хи.

етехи йоге татийа̄ хоти пан̃чамӣ ча. путхагева джанена, путхагева джанасма̄, джанена на̄на̄, джанасма̄ на̄на̄.

32. саттамйа̄дха̄ре.

кирийа̄дха̄ра бхӯта катту камма̄нам̣ дха̄ран̣ена йо кирийа̄йа̄дха̄ро тасмим̣ ка̄раке на̄масма̄ саттамӣ хоти. кат̣е нисӣдати (девадатто), тха̄лийам̣ оданам̣ пачати, а̄ка̄се сакуна̄, бхилесу телам̣, ган̇га̄йам̣ ваджо.

33. нимитте.

нимиттаттхе саттамӣ хоти. аджинамхи хан̃н̃ате дӣпи, муса̄ва̄де па̄читтхийам̣.

34. йаббха̄вобха̄валаккхан̣ам̣.

йасса бха̄во бха̄вантарасса лаккхан̣ам̣ бхавати, тато саттамӣ хоти. га̄вӣсу дуйхама̄на̄су гато, дуддха̄су а̄гато. бха̄воти ким̣? йо джат̣а̄хи со бхун̃джати. бха̄валаккхан̣анти ким̣? йо бхун̃джати со девадатто, ‘‘ака̄ле вассати тасса, та̄ле тасса на вассатӣ’’ти висайасаттамӣ.

35. чхат̣т̣хӣ ча̄на̄даре.

йасса бха̄во бха̄вантарасса лаккхан̣ам̣ бхавати, тато чхат̣т̣хӣ бхавати саттамӣ ча ана̄даре гамйама̄не. ‘‘а̄кот̣айанто со нети, сивира̄джасса пеккхато’’, ‘‘маччу гаччхати а̄да̄йа, пеккхама̄не маха̄джане’’.

гуннам̣ са̄мӣти самбандхе чхат̣т̣хӣ, госу са̄мӣти висайасаттамӣ, евам̣ гуннамиссаро, госвиссаро, гуннам̣ адхипати, госу адхипати, гуннам̣ да̄йа̄до, госу да̄ха̄до, дуннам̣ саккхи, госу саккхи, гуннам̣ патибхӯ, госу патибхӯ, гуннам̣ пасӯто, госу пасӯто, кусала̄ наччагӣтасса, кусала̄ наччагӣте, а̄йутто кат̣акаран̣асса, а̄йутто кат̣акаран̣ети.

татха̄дха̄равачаниччха̄йам̣ саттамӣ, бхиккхӯсу абхива̄денти, муддхани дхумбитва̄, ба̄ха̄су гахетва̄, хаттхесу пин̣д̣а̄йа чаранти, патхесу гаччханти, кадалӣсу гадже раккхантӣти. н̃а̄н̣асмим̣ пасанноти висайасаттамӣ, н̃а̄н̣ена пасанноти каран̣е татийа̄, евам̣ н̃а̄н̣асмим̣ уссукко н̃а̄н̣ена уссуккоти.

36. йато ниддха̄ран̣ам̣.

джа̄тигун̣акирийа̄хи самуда̄йатекадесасса путхаккаран̣ам̣ ниддха̄ран̣ам̣. йато там̣ карӣйати, тато чхат̣т̣хӣсаттамийо хонти. са̄лайо сӯкадхан̃н̃а̄нам̣ патхйатама̄, са̄лайо сӯкадхан̃н̃есу патхйатама̄, кан̣ха̄ га̄вӣнам̣ сампаннакхӣратама̄, кан̣ха̄ га̄вӣсу сампаннакхӣратама̄, гаччхатам̣ дха̄ванто сӣгхатамо, гаччхантесу дха̄ванто сӣгхатамо. сӣламева сута̄ сеййоти авадхимхийева пан̃чамӣ.

37. пат̣хама̄ттхаматте.

на̄масса̄бхидхеййаматте пат̣хама̄вибхатти хоти. руккхо. иттхи пума̄ напум̣саканти лин̇гампи саддаттхова, татха̄ дон̣о кха̄рӣ а̄л̣хаканти парима̄н̣ампи саддаттхова, еко две бахавоти сан̇кхйа̄пи саддаттхова.

38. а̄мантан̣е.

сато саддена̄бхимукхӣкаран̣ама̄мантан̣ам̣. тасмим̣ висайе пат̣хама̄ вибхатти хоти. бхопуриса, бхоккаттхи, бхо напум̣сака.

39. чхат̣т̣хӣ самбандхе.

кирийа̄ка̄ракасан̃джа̄то асседамбха̄вахетуко самбандхо на̄ма. тасмим̣ чхат̣т̣хӣ вибхатти хоти. ран̃н̃о пурисо, сарати раджджасса̄ти самбандхе чхат̣т̣хӣ, раджджасамбандхиним̣ сатим̣ каротӣти аттхо, каммавачаниччха̄ранту дутийа̄ва сарати раджджам̣. татха̄ раджакасса ваттхам̣ дада̄ти, пахарато пит̣т̣хим̣ дада̄ти, ба̄ло пӯрати па̄пасса, амачче та̄та джа̄на̄хи, дхӣре аттхасса ковиде, дивасасса тиккхаттум̣, саким̣ паккхасса, пӯрам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣асса кумбхантвевама̄ди.

китакаппайоге кактукаммесу бахулам̣ самбандхавачаниччха̄йам̣ чхат̣т̣хӣ, са̄дху саммато бахуджанасса, суппат̣ивиддха̄ буддха̄нам̣ дхаммадха̄ту, дхаммасса гутто медха̄вӣ, аматам̣ тесам̣ парибхуттам̣, тасса бхаванти ватта̄ро, ависам̣ва̄дако локасса, аладжджӣнам̣ нисса̄йа, чатуннам̣ маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа паса̄дотвевама̄ди.

каттукаммавачаниччха̄йанту татийа̄ дутийа̄йо ча, сан̃чатто питара̄ ахам̣, сараси твам̣ еварӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄, бхагавантам̣ дассана̄йатвевама̄ди.

40. тулйаттхена ва̄ татийа̄.

тулйаттхена йоге чхат̣т̣хӣ хоти татийа̄ ва̄, тулйо питу, тулйо питара̄, садисо питу, садисо питара̄, иха катхам̣ татийа̄ на хоти? аджджунасса тула̄ наттхи, кесавассупама̄ на чети, нете тулйаттха̄, кин̃джарахи тулйа̄намопамматтха̄.

41. ато йонам̣ т̣а̄т̣е.

ака̄рантхато на̄масма̄ йонам̣ т̣а̄т̣е хонти йатха̄ккамам̣, т̣ака̄ра̄ саббадесаттха̄, буддха̄ буддхе, атоти ким̣? кан̃н̃а̄йо, иттхийо, вадхуйо, идха касма̄ на бхавати аггайо. авидха̄наса̄маттхийа̄.

42. нинам̣ ва̄.

ака̄рантато на̄масма̄ нинам̣ т̣а̄т̣е ва̄ хонти йатха̄ккамам̣. рӯпа̄, рӯпе, рӯпа̄ни, атотвева ат̣т̣хӣни.

43. сма̄смим̣нам̣.

ака̄рантато на̄масма̄ сма̄сминнам̣ т̣а̄т̣е ва̄ хонти йатха̄ккамам̣. буддха̄ буддхасма̄, буддхе буддхасмим̣, атотвева аггисма̄ аггисмим̣.

44. сасса̄йа чатуттхийа̄.

ака̄рантато парасса сасса чатуттхийа̄ а̄йо хоти ва̄. буддха̄йа буддхасса, бхиййо та̄даттхйейева̄йама̄йо диссате, квачидеван̃н̃аттха, атотвева исисса, чатуттхийа̄ти ким̣? буддхасса мукхам̣, аттаттханти аттхасаддена сама̄со.

сабба̄дитопи сма̄смим̣са̄нам̣ т̣а̄т̣еа̄йа̄ хонтева… нируттика̄ра̄нумататта̄ буддхавачане сандассанавато ча, татродамуда̄харан̣ам̣ ‘асма̄ лока̄ парамха̄ ча, убхайа̄ дхам̣сате наро’, ‘тйа̄хам̣ манте параттхаддхо’, ‘йа̄йева кхо панаттха̄йа а̄гаччхеййа̄тхо тамеваттхам̣ са̄дхукам̣ манасикареййа̄тхо’ти.

45. гхапатекасмим̣ на̄дӣнам̣ йайа̄.

гхапато на̄дӣнамекасмим̣ йайа̄ хони йатха̄ккамам̣. кан̃н̃а̄йа, раттийа̄, иттхийа̄, дхенуйа̄, вадхуйа̄, екасминти ким̣? кан̃н̃а̄хи, раттӣхи.

46. сса̄ ва̄ тетима̄мӯхи.

гхапасан̃н̃ехи тетима̄мӯхи на̄дӣнамекасмим̣сса̄ ва̄ хоти, тасса̄ катам̣, тасса̄ дӣйате, тасса̄ ниссат̣ам̣, тасса̄ париггахо, тасса̄ патит̣т̣хитам̣, та̄йа ва̄, евам̣ етисса̄ ета̄йа, имисса̄ има̄йа, амусса̄ амуйа̄, етехӣти ким̣? сабба̄йа, на̄дӣнам̣ твева? са̄, гхапатотвева? та̄хи амӯхи.

47. нам̣мхи нука два̄дӣнам̣ саттарасаннам̣.

два̄дӣнам̣ саттарасаннам̣ сан̇кхйа̄нам̣ нука хоти нам̣мхи вибхаттамхи, двиннам̣ чатуннам̣, пан̃чаннам̣, евам̣ йа̄ва ат̣т̣ха̄расаннам̣, ука̄ро учча̄ран̣аттхо, кака̄ро анта̄вайаваттхо, тена нам̣мхи на дӣгхо.

48. басукатиннам̣.

нам̣мхи бахуно катисса ча нука хоти, бахуннам̣, катиннам̣.

49. н̣н̣ам̣н̣н̣аннам̣ тито джха̄.

джхасан̃н̃а̄ тито нам̣вачанасса н̣н̣ам̣н̣н̣аннам̣ хоти, тин̣н̣ам̣, тин̣н̣аннам̣, джха̄ти ким̣ тиссаннам̣.

50. убхиннам̣.

убха̄ нам̣вачанасса иннам̣ хоти, убхиннам̣.

51. сун̃а сасса.

на̄масма̄ сасса сун̃а хоти, буддхасса, двисака̄рапа̄т̣хена сиддхе ла̄гхаваттхамидам̣.

52. ссам̣сса̄сса̄йесвитаре кан̃н̃ебхима̄нами.

ссама̄дӣсвитара̄дӣнами хоти, итариссам̣, итарисса̄, екиссам̣, екисса̄, ан̃н̃иссам̣, ан̃н̃исса̄, етиссам̣, етисса̄, етисса̄йа, имиссам̣, имисса̄, имисса̄йа, есвити ким̣? итара̄йа, есанти ким̣? саббассам̣, саббасса̄.

53. та̄йа ва̄.

ссама̄дӣсу тасса̄ ва̄ и хоти, тиссам̣ тассам̣, тисса̄ тасса̄, тисса̄йа тасса̄йа, ссам̣сса̄сса̄йесвитвева? та̄йа.

54. тетима̄то сасса сса̄йа.

та̄ета̄има̄то сасса сса̄йо хоти ва̄. тасса̄йа та̄йа, етисса̄йа ета̄йа, имисса̄йа има̄йа.

55. ратйа̄дӣхи т̣о смино.

ратйа̄дӣхи смино т̣о хоти ва̄, ратто раттийам̣, а̄до а̄дисмим̣.

56. сухисубхассо.

убхасса сухисво хоти. убхосу, убхохи.

57. лтупита̄динама̄ симхи.

лтуппаччайанта̄нам̣ пита̄дӣнам̣ ча а̄ хоти симхи. катта̄, пита̄. питу, ма̄ту, бха̄ву, мӣту, духиту, джа̄ма̄ту, натту, хоту, поту.

58. ге а ча.

лтупита̄дӣнам̣ а хоти ге а̄ ча, бхо катта, бхо катта̄, бхо пита, бхо пита̄.

59. айунам̣ ва̄ дӣгхо.

а и у иччесам̣ ва̄ дӣгхо хоти ге паре тилин̇ге. бхо пуриса̄, бхо пуриса, бхо аггӣ, бхо агги, бхо бхиккхӯ, бхо бхиккхӯ.

60. гхабрахма̄дите.

гхато брахма̄дито ча гассе ва̄ хоти. бхоти кан̃н̃е, бхоти кан̃н̃а̄, бхо брахме, бхо брахма, бхо кхатте, бхо кхатта, бхо исе, бхо иси, бхо сакхе, бхо сакха. сакхи сакхӣти иттхийам̣ сиддхамева. а̄катиган̣о-йам̣, еваман̃н̃атра̄пи.

61. намма̄дӣхи.

амма̄дӣхи гассе на хоти. бхоти амма̄, бхоти анна̄, бхоти амба̄.

62. рассо ва̄.

амма̄дӣнам̣ ге рассо хоти ва̄. бхоти амма, бхоти амма̄.

63. гхо ссам̣, сса̄, сса̄йам̣ тим̣су.

ссама̄дӣсу гхо рассо хоти. тассам̣, тасса̄, тасса̄йа, там̣, сабхатим̣, есвити ким̣? та̄йа, сабха̄йа.