3. сатта̄ва̄савагго

1. тит̣ха̄насуттам̣

21. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи уттаракурука̄ манусса̄ деве ча та̄ватим̣се адхигган̣ханти джамбудӣпаке ча мануссе. катамехи тӣхи? амама̄, апариггаха̄, нийата̄йука̄, висесагун̣а̄ [висесабхуно (сӣ. сйа̄. пӣ.)] – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи т̣ха̄нехи уттаракурука̄ манусса̄ деве ча та̄ватим̣се адхигган̣ханти джамбудӣпаке ча мануссе.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи дева̄ та̄ватим̣са̄ уттаракуруке ча мануссе адхигган̣ханти джамбудӣпаке ча мануссе. катамехи тӣхи? диббена а̄йуна̄, диббена ван̣н̣ена, диббена сукхена – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи т̣ха̄нехи дева̄ та̄ватим̣са̄ уттаракуруке ча мануссе адхигган̣ханти джамбудӣпаке ча мануссе.

[катха̄. 271] ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи джамбудӣпака̄ манусса̄ уттаракуруке ча мануссе адхигган̣ханти деве ча та̄ватим̣се. катамехи тӣхи? сӯра̄, сатиманто, идха брахмачарийава̄со – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи т̣ха̄нехи джамбудӣпака̄ манусса̄ уттаракуруке ча мануссе адхигган̣ханти деве ча та̄ватим̣се’’ти. пат̣хамам̣.

2. ассакхал̣ун̇касуттам̣

22. [а. ни. 3.141] ‘‘тайо ча, бхиккхаве, ассакхал̣ун̇ке десесса̄ми тайо ча пурисакхал̣ун̇ке тайо ча ассапарассе [ассасадассе (сӣ. сйа̄. пӣ.) а. ни. 3.142] тайо ча пурисапарассе [пурисасадассе (сӣ. сйа̄. пӣ.)] тайо ча бхадде асса̄джа̄нӣйе тайо ча бхадде пуриса̄джа̄нӣйе. там̣ сун̣а̄тха.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо ассакхал̣ун̇ка̄? идха, бхиккхаве, екаччо ассакхал̣ун̇ко джавасампанно хоти, на ван̣н̣асампанно, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно. идха пана, бхиккхаве, екаччо ассакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно. идха пана, бхиккхаве, екаччо ассакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо ассакхал̣ун̇ка̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо пурисакхал̣ун̇ка̄? идха, бхиккхаве, екаччо пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно хоти, на ван̣н̣асампанно, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно. идха пана, бхиккхаве, екаччо пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно. идха пана, бхиккхаве, екаччо пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно хоти, на ван̣н̣асампанно на а̄рохапарин̣а̄хасампанно? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. идамасса джавасмим̣ вада̄ми. абхидхамме кхо пана абхивинайе пан̃хам̣ пут̣т̣хо сам̣са̄дети [сам̣са̄рети (ка.) а. ни. 1.3.141], но виссаджджети. идамасса на ван̣н̣асмим̣ вада̄ми. на кхо пана ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. идамасса на а̄рохапарин̣а̄хасмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно хоти, на ван̣н̣асампанно на а̄рохапарин̣а̄хасампанно.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. идамасса джавасмим̣ вада̄ми. абхидхамме кхо пана абхивинайе пан̃хам̣ пут̣т̣хо виссаджджети, но сам̣са̄дети. идамасса ван̣н̣асмим̣ вада̄ми. на кхо пана ла̄бхӣ хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. идамасса на а̄рохапарин̣а̄хасмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча, на а̄рохапарин̣а̄хасампанно.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. идамасса джавасмим̣ вада̄ми. абхидхамме кхо пана абхивинайе пан̃хам̣ пут̣т̣хо виссаджджети, но сам̣са̄дети. идамасса ван̣н̣асмим̣ вада̄ми. ла̄бхӣ кхо пана хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. идамасса а̄рохапарин̣а̄хасмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, бхиккхаве, пурисакхал̣ун̇ко джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо пурисакхал̣ун̇ка̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо ассапарасса̄? идха, бхиккхаве, екаччо ассапарассо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо ассапарасса̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо пурисапарасса̄? идха, бхиккхаве, екаччо пурисапарассо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, пурисапарассо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча? идха, бхиккхаве, бхиккху пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти, таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. идамасса джавасмим̣ вада̄ми. абхидхамме кхо пана абхивинайе пан̃хам̣ пут̣т̣хо виссаджджети, но сам̣са̄дети. идамасса ван̣н̣асмим̣ вада̄ми. ла̄бхӣ кхо пана хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. идамасса а̄рохапарин̣а̄хасмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, бхиккхаве, пурисапарассо джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо пурисапарасса̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо бхадда̄ асса̄джа̄нӣйа̄? идха, бхиккхаве, екаччо бхаддо асса̄джа̄нӣйо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо бхадда̄ асса̄джа̄нӣйа̄.

‘‘катаме ча, бхиккхаве, тайо бхадда̄ пуриса̄джа̄нӣйа̄? идха, бхиккхаве, екаччо бхаддо пуриса̄джа̄нӣйо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхаддо пуриса̄джа̄нӣйо…пе… джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча? идха, бхиккхаве, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. идамасса джавасмим̣ вада̄ми. абхидхамме кхо пана абхивинайе пан̃хам̣ пут̣т̣хо виссаджджети, но сам̣са̄дети. идамасса ван̣н̣асмим̣ вада̄ми. ла̄бхӣ кхо пана хоти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄нам̣. идамасса а̄рохапарин̣а̄хасмим̣ вада̄ми. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхаддо пуриса̄джа̄нӣйо джавасампанно ча хоти ван̣н̣асампанно ча а̄рохапарин̣а̄хасампанно ча. име кхо, бхиккхаве, тайо бхадда̄ пуриса̄джа̄нӣйа̄’’ти. дутийам̣.

3. тан̣ха̄мӯлакасуттам̣

23. [дӣ. ни. 2.103] ‘‘нава, бхиккхаве, тан̣ха̄мӯлаке дхамме десесса̄ми, там̣ сун̣а̄тха. катаме ча, бхиккхаве, нава тан̣ха̄мӯлака̄ дхамма̄? тан̣хам̣ пат̣ичча парийесана̄, парийесанам̣ пат̣ичча ла̄бхо, ла̄бхам̣ пат̣ичча виниччхайо, виниччхайам̣ пат̣ичча чхандара̄го, чхандара̄гам̣ пат̣ичча аджджхоса̄нам̣, аджджхоса̄нам̣ пат̣ичча париггахо, париггахам̣ пат̣ичча маччхарийам̣, маччхарийам̣ пат̣ичча а̄раккхо, а̄раккха̄дхикаран̣ам̣ дан̣д̣а̄да̄нам̣ саттха̄да̄нам̣ калахавиггахавива̄датувам̣тувам̣песун̃н̃амуса̄ва̄да̄ анеке па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ самбхаванти. име кхо, бхиккхаве, нава тан̣ха̄мӯлака̄ дхамма̄’’ти. татийам̣.

4. сатта̄ва̄сасуттам̣

24. [дӣ. ни. 3.341] ‘‘навайиме, бхиккхаве, сатта̄ва̄са̄. катаме нава? санти, бхиккхаве, сатта̄ на̄наттака̄йа̄ на̄наттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи манусса̄, екачче ча дева̄, екачче ча винипа̄тика̄. айам̣ пат̣хамо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ на̄наттака̄йа̄ екаттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи дева̄ брахмака̄йика̄ пат̣хама̄бхиниббатта̄. айам̣ дутийо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ екаттака̄йа̄ на̄наттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи дева̄ а̄бхассара̄. айам̣ татийо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ екаттака̄йа̄ екаттасан̃н̃ино, сеййатха̄пи дева̄ субхакин̣ха̄. айам̣ чатуттхо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ асан̃н̃ино аппат̣исам̣ведино, сеййатха̄пи дева̄ асан̃н̃асатта̄. айам̣ пан̃чамо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанӯпага̄. айам̣ чхат̣т̣хо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанӯпага̄. айам̣ саттамо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанӯпага̄. айам̣ ат̣т̣хамо сатта̄ва̄со.

‘‘санти, бхиккхаве, сатта̄ саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанӯпага̄. айам̣ навамо сатта̄ва̄со. име кхо, бхиккхаве, нава сатта̄ва̄са̄’’ти. чатуттхам̣.

5. пан̃н̃а̄суттам̣

25. ‘‘йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти, тассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно каллам̣ вачана̄йа – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккхуно пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти? ‘вӣтара̄гам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘вӣтадосам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘вӣтамохам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асара̄гадхаммам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асадосадхаммам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асамохадхаммам̣ ме читта’нти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ ка̄мабхава̄йа̄’ти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ рӯпабхава̄йа̄’ти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ арӯпабхава̄йа̄’ти пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти. йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно пан̃н̃а̄йа читтам̣ супаричитам̣ хоти, тассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно каллам̣ вачана̄йа – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти. пан̃чамам̣.

6. сила̄йӯпасуттам̣

26. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча чандика̄путто ра̄джагахе вихаранти вел̣уване каландаканива̄пе. татра кхо а̄йасма̄ чандика̄путто бхиккхӯ а̄мантеси ( ) [(а̄вусо…пе… етадавоча) (сӣ.)] – ‘‘девадатто, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ чандика̄путтам̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. еван̃ча кхо, а̄вусо, чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти.

дутийампи кхо а̄йасма̄ чандика̄путто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘девадатто, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти. дутийампи кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ чандика̄путтам̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. еван̃ча кхо, а̄вусо чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти.

татийампи кхо а̄йасма̄ чандика̄путто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘девадатто, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти. татийампи кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ чандика̄путтам̣ етадавоча – ‘‘на кхо, а̄вусо чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ евам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’ти. еван̃ча кхо, а̄вусо чандика̄путта, девадатто бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети – ‘йато кхо, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти, тассетам̣ бхиккхуно каллам̣ веййа̄каран̣а̄йа – кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣ’’’ти.

‘‘катхан̃ча, а̄вусо, бхиккхуно четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти? ‘вӣтара̄гам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘вӣтадосам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘вӣтамохам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асара̄гадхаммам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асадосадхаммам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘асамохадхаммам̣ ме читта’нти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ ка̄мабхава̄йа̄’ти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ рӯпабхава̄йа̄’ти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти; ‘ана̄ваттидхаммам̣ ме читтам̣ арӯпабхава̄йа̄’ти четаса̄ читтам̣ супаричитам̣ хоти. евам̣ самма̄ вимуттачиттасса кхо, а̄вусо, бхиккхуно бхуса̄ чепи чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ чаккхусса а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, невасса читтам̣ парийа̄дийанти; амиссӣкатамевасса читтам̣ хоти т̣хитам̣ а̄нен̃джаппаттам̣, вайам̣ часса̄нупассати.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, сила̄йӯпо сол̣асакуккуко. тассассу ат̣т̣ха куккӯ хет̣т̣ха̄ неман̇гама̄, ат̣т̣ха куккӯ упари немасса. атха пураттхима̄йа чепи диса̄йа а̄гаччхеййа бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи, нева нам̣ сан̇кампеййа на сампаведхеййа; атха паччхима̄йа… атха уттара̄йа… атха даккхин̣а̄йа чепи диса̄йа а̄гаччхеййа бхуса̄ ва̄тавут̣т̣хи, нева нам̣ сан̇кампеййа на сампаведхеййа. там̣ кисса хету? гамбхӣратта̄, а̄вусо, немасса, суникха̄татта̄ сила̄йӯпасса. евамевам̣ кхо, а̄вусо, самма̄ вимуттачиттасса бхиккхуно бхуса̄ чепи чаккхувин̃н̃еййа̄ рӯпа̄ чаккхусса а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, невасса читтам̣ парийа̄дийанти; амиссӣкатамевасса читтам̣ хоти т̣хитам̣ а̄нен̃джаппаттам̣, вайам̣ часса̄нупассати.

‘‘бхуса̄ чепи сотавин̃н̃еййа̄ садда̄… гха̄навин̃н̃еййа̄ гандха̄… дживха̄вин̃н̃еййа̄ раса̄… ка̄йавин̃н̃еййа̄ пхот̣т̣хабба̄… мановин̃н̃еййа̄ дхамма̄ манасса а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти, невасса читтам̣ парийа̄дийанти; амиссӣкатамевасса читтам̣ хоти т̣хитам̣ а̄нен̃джаппаттам̣, вайам̣ часса̄нупассатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. пат̣хамаверасуттам̣

27. [а. ни. 9.92; сам̣. ни. 5.1024] атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘йато кхо, гахапати, арийаса̄вакасса пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, чатӯхи ча сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то, сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти.

‘‘катама̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти? йам̣, гахапати, па̄н̣а̄типа̄тӣ па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато нева дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, гахапати, адинна̄да̄йӣ…пе… ка̄месумиччха̄ча̄рӣ… муса̄ва̄дӣ… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄напаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато нева дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти. има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти.

‘‘катамехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти? идха, гахапати, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’’’ти.

дхамме авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо сандит̣т̣хико ака̄лико ехипассико опанеййико паччаттам̣ ведитаббо вин̃н̃ӯхӣ’ти.

сан̇гхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘суппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо уджуппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо н̃а̄йаппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо са̄мӣчиппат̣ипанно бхагавато са̄вакасан̇гхо; йадидам̣ чатта̄ри пурисайуга̄ни ат̣т̣ха пурисапуггала̄ еса бхагавато са̄вакасан̇гхо а̄хунеййо па̄хунеййо даккхин̣еййо ан̃джаликаран̣ӣйо ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’ти.

арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи аччхиддехи асабалехи акамма̄сехи бхуджиссехи вин̃н̃уппасаттхехи апара̄мат̣т̣хехи сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти.

‘‘йато кхо, гахапати, арийаса̄вакасса има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, имехи ча чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то; сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти. саттамам̣.

8. дутийаверасуттам̣

28. [сам̣. ни. 5.1025] ‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, чатӯхи ча сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то; сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти.

‘‘катама̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти? йам̣, бхиккхаве, па̄н̣а̄типа̄тӣ па̄н̣а̄типа̄тапаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато…пе… евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти.

‘‘йам̣, бхиккхаве, адинна̄да̄йӣ…пе… сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄йӣ сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄напаччайа̄ дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети, сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато нева дит̣т̣хадхаммикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на сампара̄йикампи бхайам̣ верам̣ пасавати, на четасикампи дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. сура̄мерайамаджджапама̄дат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивиратасса евам̣ там̣ бхайам̣ верам̣ вӯпасантам̣ хоти. има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти.

‘‘катамехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – ‘итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. дхамме…пе… сан̇гхе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи аччхиддехи асабалехи акамма̄сехи бхуджиссехи вин̃н̃уппасаттхехи апара̄мат̣т̣хехи сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти.

‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса има̄ни пан̃ча бхайа̄ни вера̄ни вӯпасанта̄ни хонти, имехи ча чатӯхи сота̄паттийан̇гехи саманна̄гато хоти, со а̄кан̇кхама̄но аттана̄ва атта̄нам̣ бйа̄кареййа – ‘кхӣн̣анирайомхи кхӣн̣атираччха̄найони кхӣн̣апеттивисайо кхӣн̣а̄па̄йадуггативинипа̄то; сота̄паннохамасми авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. а̄гха̄таваттхусуттам̣

29. [вибха. 960; дӣ. ни. 3.340; а. ни. 10.79] ‘‘навайима̄ни, бхиккхаве, а̄гха̄таваттхӯни. катама̄ни нава? ‘анаттхам̣ ме ачарӣ’ти а̄гха̄там̣ бандхати; ‘анаттхам̣ ме чаратӣ’ти а̄гха̄там̣ бандхати; ‘анаттхам̣ ме чариссатӣ’ти а̄гха̄там̣ бандхати; ‘пийасса ме мана̄пасса анаттхам̣ ачарӣ’ти…пе… ‘анаттхам̣ чаратӣ’ти…пе… ‘анаттхам̣ чариссатӣ’ти а̄гха̄там̣ бандхати; ‘аппийасса ме амана̄пасса аттхам̣ ачарӣ’ти …пе… ‘аттхам̣ чаратӣ’ти…пе… ‘аттхам̣ чариссатӣ’ти а̄гха̄там̣ бандхати. има̄ни кхо, бхиккхаве, нава а̄гха̄таваттхӯнӣ’’ти. навамам̣.

10. а̄гха̄тапат̣ивинайасуттам̣

30. [дӣ. ни. 3.340, 359] ‘‘навайиме, бхиккхаве, а̄гха̄тапат̣ивинайа̄. катаме нава? ‘анаттхам̣ ме ачари [ачарӣти (сйа̄.), евам̣ ‘‘чарати, чариссати’’ падесупи], там̣ кутеттха лаббха̄’ти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети; ‘анаттхам̣ ме чарати, там̣ кутеттха лаббха̄’ти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети; ‘анаттхам̣ ме чариссати, там̣ кутеттха лаббха̄’ти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети; пийасса ме мана̄пасса анаттхам̣ ачари…пе… анаттхам̣ чарати…пе… ‘анаттхам̣ чариссати, там̣ кутеттха лаббха̄’ти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети; аппийасса ме амана̄пасса аттхам̣ ачари…пе… аттхам̣ чарати…пе… ‘аттхам̣ чариссати, там̣ кутеттха лаббха̄’ти а̄гха̄там̣ пат̣ивинети. име кхо, бхиккхаве, нава а̄гха̄тапат̣ивинайа̄’’ти. дасамам̣.

11. анупуббаниродхасуттам̣

31. ‘‘навайиме, бхиккхаве, анупуббаниродха̄. катаме нава? пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса ка̄масан̃н̃а̄ [а̄миссасан̃н̃а̄ (сйа̄.)] нируддха̄ хоти; дутийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса витаккавича̄ра̄ нируддха̄ хонти; татийам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса пӣти нируддха̄ хоти; чатуттхам̣ джха̄нам̣ сама̄паннасса асса̄сапасса̄са̄ нируддха̄ хонти; а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса рӯпасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти; вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти; а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти; невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ сама̄паннасса а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄ нируддха̄ хоти; сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ сама̄паннасса сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча нируддха̄ хонти. име кхо, бхиккхаве, нава анупуббаниродха̄’’ти [дӣ. ни. 3.344, 349]. ека̄дасамам̣.

сатта̄ва̄савагго татийо.