1. пат̣хамапан̣н̣а̄сакам̣

1. самбодхивагго

1. самбодхисуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘самбодхипаккхика̄нам̣ [самбодхапаккхика̄нам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], а̄вусо, дхамма̄нам̣ ка̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ кинти бйа̄кареййа̄тха̄’’ти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.

‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ ка̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха –

‘‘идха̄вусо, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ пат̣хама̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ дутийа̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ татийа̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ чатуттхӣ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ пан̃чамӣ упаниса̄ бха̄вана̄йа’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – сӣлава̄ бхависсати, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихариссати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхиссати сиккха̄падесу.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – а̄раддхавӣрийо вихариссати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – пан̃н̃ава̄ бхависсати удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄.

‘‘тена ча пана, бхиккхаве, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро дхамма̄ уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] бха̄ветабба̄ – асубха̄ бха̄ветабба̄ ра̄гасса паха̄на̄йа, метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа, а̄на̄па̄нассати [а̄на̄па̄насати (сӣ. пӣ.)] бха̄ветабба̄ витаккупаччхеда̄йа, аниччасан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ асмима̄насамуггха̄та̄йа. аниччасан̃н̃ино, бхиккхаве, анаттасан̃н̃а̄ сан̣т̣ха̄ти. анаттасан̃н̃ӣ асмима̄насамуггха̄там̣ па̄пун̣а̄ти дит̣т̣хева дхамме нибба̄на’’нти. пат̣хамам̣.

2. ниссайасуттам̣

2. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘ниссайасампанно ниссайасампанно’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккху ниссайасампанно хотӣ’’ти? ‘‘саддхам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа акусалам̣ паджахати кусалам̣ бха̄вети, пахӣнамевасса там̣ акусалам̣ хоти. хирим̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… оттаппам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… вӣрийам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… пан̃н̃ам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа акусалам̣ паджахати кусалам̣ бха̄вети, пахӣнамевасса там̣ акусалам̣ хоти. там̣ хисса бхиккхуно акусалам̣ пахӣнам̣ хоти суппахӣнам̣, йам̣са арийа̄йа пан̃н̃а̄йа дисва̄ пахӣнам̣’’.

‘‘тена ча пана, бхиккху, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро упанисса̄йа виха̄табба̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккху, бхиккху сан̇кха̄йекам̣ пат̣исевати, сан̇кха̄йекам̣ адхива̄сети, сан̇кха̄йекам̣ париваджджети, сан̇кха̄йекам̣ винодети. евам̣ кхо, бхиккху, бхиккху ниссайасампанно хотӣ’’ти. дутийам̣.

3. мегхийасуттам̣

3. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ча̄лика̄йам̣ вихарати ча̄лика̄паббате. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ мегхийо бхагавато упат̣т̣ха̄ко хоти. атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, джантуга̄мам̣ [джатуга̄мам̣ (сӣ. ат̣т̣ха., сйа̄. ат̣т̣ха.), джаттуга̄мам̣ (ка. ат̣т̣хакатха̄йампи па̄т̣хантарам̣)] пин̣д̣а̄йа пависиту’’нти. ‘‘йасса да̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ мегхийо кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ [джан̇гхавиха̄рам̣ (сйа̄. ка.)] анучан̇камама̄но анувичарама̄но амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ раман̣ӣйам̣, алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇камим̣. аддасам̣ кхо ахам̣, бханте, кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄на ме етадахоси – ‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ раман̣ӣйам̣. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’ти. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа! екакамхи [екакамха̄ (сӣ. пӣ.)] та̄ва [вата (ка.)] йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти [диссатӯти (саббаттха, т̣ӣка̄йампи па̄т̣хантарам̣), а̄гаччхатӯти, диссатӣти (т̣ӣка̄йам̣ па̄т̣хантара̄ни)].

дутийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣, наттхи катасса пат̣ичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса пат̣ичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа, екакамхи та̄ва йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти.

татийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣, наттхи катасса пат̣ичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса пат̣ичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘падха̄нанти кхо, мегхийа, вадама̄нам̣ кинти вадеййа̄ма! йасса да̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена там̣ амбаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ амбаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди. атха кхо а̄йасмато мегхийасса тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. атха кхо а̄йасмато мегхийасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄; атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘идха майхам̣, бханте, тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄; атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена̄ти’’’.

‘‘апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ пан̃ча дхамма̄ парипакка̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? идха, мегхийа, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пат̣хамо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ дутийо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ татийо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ чатуттхо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пан̃чамо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘сӣлава̄ бхависсати…пе. … сама̄да̄йа сиккхиссати сиккха̄падесу’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄…пе… вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘а̄раддхавӣрийо вихариссати…пе… аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘пан̃н̃ава̄ бхависсати…пе… самма̄дуккхаккхайага̄минийа̄’’’.

‘‘тена ча пана, мегхийа, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро дхамма̄ уттари бха̄ветабба̄ – асубха̄ бха̄ветабба̄ ра̄гасса паха̄на̄йа, метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа, а̄на̄па̄нассати бха̄ветабба̄ витаккупаччхеда̄йа, аниччасан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ асмима̄насамуггха̄та̄йа. аниччасан̃н̃ино, мегхийа, анаттасан̃н̃а̄ сан̣т̣ха̄ти. анаттасан̃н̃ӣ асмима̄насамуггха̄там̣ па̄пун̣а̄ти дит̣т̣хева дхамме нибба̄на’’нти. татийам̣.

4. нандакасуттам̣

4. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ нандако упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йенупат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке ат̣т̣ха̄си катха̄парийоса̄нам̣ а̄гамайама̄но. атха кхо бхагава̄ катха̄парийоса̄нам̣ видитва̄ укка̄сетва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣еси. виварим̣су кхо те бхиккхӯ бхагавато два̄рам̣.

атха кхо бхагава̄ упат̣т̣ха̄наса̄лам̣ пависитва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ етадавоча – ‘‘дӣгхо кхо тйа̄йам̣, нандака, дхаммапарийа̄йо бхиккхӯнам̣ пат̣ибха̄си. апи ме пит̣т̣хи а̄гила̄йати бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хитасса катха̄парийоса̄нам̣ а̄гамайама̄насса̄’’ти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ нандако са̄раджджама̄нарӯпо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘на кхо пана майам̣, бханте, джа̄на̄ма ‘бхагава̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хито’ти. саче хи майам̣, бханте, джа̄неййа̄ма ‘бхагава̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хито’ти, еттакампи ( ) [(дхаммам̣) каттхачи] но наппат̣ибха̄сеййа̄’’ти.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ са̄раджджама̄нарӯпам̣ видитва̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху, са̄дху, нандака! етам̣ кхо, нандака, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄нам̣, йам̣ тумхе дхаммийа̄ катха̄йа саннисӣдеййа̄тха. саннипатита̄нам̣ во, нандака, двайам̣ каран̣ӣйам̣ – дхаммӣ ва̄ катха̄ арийо ва̄ тун̣хӣбха̄во. [а. ни. 8.71; 9.1] саддхо ча, нандака, бхиккху хоти, но ча сӣлава̄. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти.

‘‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти сӣлава̄ ча, но ча ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосама̄дхисса. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти.

‘‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. сеййатха̄пи, нандака, па̄н̣ако чатуппа̄дако асса. тасса еко па̄до омако ла̄мако. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро асса. евамевам̣ кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’’’ти.

‘‘йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хотӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.

атха кхо а̄йасма̄ нандако ачирапаккантасса бхагавато бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ида̄ни, а̄вусо, бхагава̄ чатӯхи падехи кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти, но ча сӣлава̄. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча̄’ти. йато ча кхо нандака бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти. саддхо ча нандака бхиккху хоти сӣлава̄ ча, но ча ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосама̄дхисса…пе… ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. сеййатха̄пи нандака па̄н̣ако чатуппа̄дако асса, тасса еко па̄до омако ла̄мако, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро асса. евамевам̣ кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти, тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча, ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хотӣ’’ти.

‘‘пан̃чиме, а̄вусо, а̄нисам̣са̄ ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа. катаме пан̃ча? идха̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со саттху пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. айам̣, а̄вусо, пат̣хамо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со тасмим̣ дхамме аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. айам̣, а̄вусо, дутийо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со тасмим̣ дхамме гамбхӣрам̣ аттхападам̣ пан̃н̃а̄йа ативиджджха пассати. айам̣, а̄вусо, татийо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ нам̣ сабрахмача̄рӣ уттари самбха̄венти – ‘аддха̄ айама̄йасма̄ патто ва̄ паджджати ва̄’. айам̣, а̄вусо, чатуттхо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети, таттха йе кхо бхиккхӯ секха̄ аппаттама̄наса̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ паттхайама̄на̄ вихаранти, те там̣ дхаммам̣ сутва̄ вӣрийам̣ а̄рабханти аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. йе пана таттха бхиккхӯ араханто кхӣн̣а̄сава̄ вуситаванто катакаран̣ӣйа̄ охитабха̄ра̄ ануппаттасадаттха̄ париккхӣн̣абхавасам̣йоджана̄ саммадан̃н̃а̄вимутта̄, те там̣ дхаммам̣ сутва̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣йева ануйутта̄ вихаранти. айам̣, а̄вусо, пан̃чамо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа. име кхо, а̄вусо, пан̃ча а̄нисам̣са̄ ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.

5. баласуттам̣

5. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни чатта̄ри? пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣? йе дхамма̄ кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ са̄ваджджа̄ са̄ваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ анаваджджа̄ анаваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ кан̣ха̄ кан̣хасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ сукка̄ суккасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ севитабба̄ севитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ асевитабба̄ асевитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ на̄ламарийа̄ на̄ламарийасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ аламарийа̄ аламарийасан̇кха̄та̄, тйа̄сса дхамма̄ пан̃н̃а̄йа водит̣т̣ха̄ хонти вочарита̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийабалам̣? йе дхамма̄ акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ са̄ваджджа̄ са̄ваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ кан̣ха̄ кан̣хасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ асевитабба̄ асевитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ на̄ламарийа̄ на̄ламарийасан̇кха̄та̄, тесам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. йе дхамма̄ кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ анаваджджа̄ анаваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ сукка̄ суккасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ севитабба̄ севитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ аламарийа̄ аламарийасан̇кха̄та̄, тесам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, анаваджджабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако анаваджджена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена манокаммена саманна̄гато хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, анаваджджабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сан̇га̄хабалам̣? чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, сан̇гахаваттхӯни – да̄нам̣, пеййаваджджам̣, аттхачарийа̄, сама̄наттата̄. етадаггам̣, бхиккхаве, да̄на̄нам̣ йадидам̣ дхаммада̄нам̣. етадаггам̣, бхиккхаве, пеййаваджджа̄нам̣ йадидам̣ аттхикасса охитасотасса пунаппунам̣ дхаммам̣ десети. етадаггам̣, бхиккхаве, аттхачарийа̄нам̣ йадидам̣ ассаддхам̣ саддха̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети, дуссӣлам̣ сӣласампада̄йа… пе… маччхарим̣ ча̄гасампада̄йа…пе… дуппан̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети. етадаггам̣, бхиккхаве, сама̄наттата̄нам̣ йадидам̣ сота̄панно сота̄паннасса сама̄натто, сакада̄га̄мӣ сакада̄га̄мисса сама̄натто, ана̄га̄мӣ ана̄га̄мисса сама̄натто, араха̄ арахато сама̄натто. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сан̇га̄хабалам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри бала̄ни.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи балехи саманна̄гато арийаса̄вако пан̃ча бхайа̄ни саматикканто хоти. катама̄ни пан̃ча? а̄джӣвикабхайам̣, асилокабхайам̣, парисаса̄раджджабхайам̣, маран̣абхайам̣, дуггатибхайам̣. са кхо со, бхиккхаве, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на̄хам̣ а̄джӣвикабхайасса бха̄йа̄ми. кисса̄хам̣ а̄джӣвикабхайасса бха̄йисса̄ми? аттхи ме чатта̄ри бала̄ни – пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. дуппан̃н̃о кхо а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. кусӣто а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. са̄ваджджака̄йакаммантавачӣкаммантаманокамманто а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. асан̇га̄хако а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. на̄хам̣ асилокабхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ парисаса̄раджджабхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ маран̣абхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ дуггатибхайасса бха̄йа̄ми. кисса̄хам̣ дуггатибхайасса бха̄йисса̄ми? аттхи ме чатта̄ри бала̄ни – пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. дуппан̃н̃о кхо дуггатибхайасса бха̄йеййа. кусӣто дуггатибхайасса бха̄йеййа. са̄ваджджака̄йакаммантавачӣкаммантаманокамманто дуггатибхайасса бха̄йеййа. асан̇га̄хако дуггатибхайасса бха̄йеййа. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи балехи саманна̄гато арийаса̄вако има̄ни пан̃ча бхайа̄ни саматикканто хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. севана̄суттам̣

6. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси…пе… а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампи. пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампи. га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. джанападападесопи а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи.

‘‘‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча касирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо на бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало раттибха̄гам̣ ва̄ дивасабха̄гам̣ ва̄ сан̇кха̄пи ана̄пуччха̄ паккамитаббам̣ на̄нубандхитаббо.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча аппакасирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо на бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало сан̇кха̄пи ана̄пуччха̄ паккамитаббам̣ на̄нубандхитаббо.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча касирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало сан̇кха̄пи анубандхитаббо на паккамитаббам̣.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча аппакасирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало йа̄ваджӣвам̣ анубандхитаббо на паккамитаббам̣ апи пануджджама̄нена [пан̣уджджама̄нена (?)]. ‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ севитаббам̣. ‘чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то севитаббо. ‘пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ севитаббам̣. ‘сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо, ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо севитаббо. ‘га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘джанападападесопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо севитаббо. ‘джанападападесопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. сутава̄суттам̣

7. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо сутава̄ парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сутава̄ парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ бхагава̄ идхева ра̄джагахе вихара̄ми гириббадже. татра ме, бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘йо со, сутава̄ [сутава (сйа̄.)], бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со пан̃ча т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ [сампаджа̄нам̣ муса̄ (ка. сӣ.)] бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто’ти. каччи метам̣, бханте, бхагавато суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄рита’’нти?

‘‘таггха те етам̣, сутава̄, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄ритам̣. пуббе ча̄хам̣, сутава̄, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху чханда̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху доса̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху моха̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху бхайа̄гатим̣ гантум̣’. пуббе ча̄хам̣, сутава̄, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со има̄ни нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чариту’’’нти. саттамам̣.

8. саджджхасуттам̣

8. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо саджджхо парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо саджджхо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ бхагава̄ идхева ра̄джагахе вихара̄ми гириббадже. татра ме, бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘йо со, саджджха, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со пан̃ча т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто’ти. каччи метам̣, бханте, бхагавато суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄рита’’нти?

‘‘таггха те етам̣, саджджха, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄ритам̣. пуббе ча̄хам̣, саджджха, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣…пе… абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху буддхам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху дхаммам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̇гхам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄тум̣’. пуббе ча̄хам̣, саджджха, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со има̄ни нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чариту’’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. пуггаласуттам̣

9. ‘‘навайиме, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме нава? араха̄, арахатта̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ, ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ, сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, путхуджджано – име кхо, бхиккхаве, нава пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. навамам̣.

10. а̄хунеййасуттам̣

10. ‘‘навайиме, бхиккхаве, пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катаме нава? араха̄, арахатта̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ, ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ, сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, готрабхӯ – име кхо, бхиккхаве, нава пуггала̄ а̄хунеййа̄…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. дасамам̣.

самбодхивагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

самбодхи ниссайо чева, мегхийа нандакам̣ балам̣;

севана̄ сутава̄ саджджхо, пуггало а̄хунеййена ча̄ти.

2. сӣхана̄давагго

1. сӣхана̄дасуттам̣

11. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘вуттхо ме, бханте, са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄со. иччха̄махам̣, бханте, джанападача̄рикам̣ паккамиту’’нти. ‘‘йассада̄ни твам̣, са̄рипутта, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху ачирапакканте а̄йасманте са̄рипутте бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄йасма̄ мам̣, бханте, са̄рипутто а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ пакканто’’ти. атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена са̄рипуттам̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄рипутта, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо са̄рипутта, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тасса бхиккхуно паччассоси.

тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ча маха̄моггалла̄но [маха̄моггала̄но (ка.)] а̄йасма̄ ча а̄нандо ава̄пуран̣ам̣ [апа̄пуран̣ам̣ (сйа̄. ка.)] а̄да̄йа виха̄ре а̄хин̣д̣анти [виха̄рена виха̄рам̣ анва̄хин̣д̣анти (сӣ. пӣ.), виха̄рам̣ а̄хин̣д̣анти (сйа̄.)] – ‘‘абхиккаматха̄йасманто, абхиккаматха̄йасманто! ида̄на̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато саммукха̄ сӣхана̄дам̣ надиссатӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘идха те, са̄рипутта, ан̃н̃атаро сабрахмача̄рӣ кхӣйанадхаммам̣ а̄панно – ‘а̄йасма̄ мам̣, бханте, са̄рипутто а̄саджджа аппат̣иниссаджджача̄рикам̣ пакканто’’’ти.

‘‘йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, патхавийам̣ сучимпи никкхипанти асучимпи никкхипанти гӯтхагатампи никкхипанти муттагатампи никкхипанти кхел̣агатампи никкхипанти пуббагатампи никкхипанти лохитагатампи никкхипанти, на ча тена патхавӣ ат̣т̣ӣйати ва̄ хара̄йати ва̄ джигуччхати ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, патхавӣсамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, а̄пасмим̣ сучимпи дхованти асучимпи дхованти гӯтхагатампи… муттагатампи… кхел̣агатампи… пуббагатампи… лохитагатампи дхованти, на ча тена а̄по ат̣т̣ӣйати ва̄ хара̄йати ва̄ джигуччхати ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, а̄посамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, теджо сучимпи д̣ахати асучимпи д̣ахати гӯтхагатампи… муттагатампи… кхел̣агатампи… пуббагатампи… лохитагатампи д̣ахати, на ча тена теджо ат̣т̣ӣйати ва̄ хара̄йати ва̄ джигуччхати ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, теджосамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, ва̄йо сучимпи упава̄йати асучимпи упава̄йати гӯтхагатампи… муттагатампи… кхел̣агатампи… пуббагатампи… лохитагатампи упава̄йати, на ча тена ва̄йо ат̣т̣ӣйати ва̄ хара̄йати ва̄ джигуччхати ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, ва̄йосамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, раджохаран̣ам̣ сучимпи пун̃чхати асучимпи пун̃чхати гӯтхагатампи… муттагатампи… кхел̣агатампи… пуббагатампи… лохитагатампи пун̃чхати, на ча тена раджохаран̣ам̣ ат̣т̣ӣйати ва̄ хара̄йати ва̄ джигуччхати ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, раджохаран̣асамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, чан̣д̣а̄лакума̄рако ва̄ чан̣д̣а̄лакума̄рика̄ ва̄ кал̣опихаттхо нантакава̄сӣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пависанто нӣчачиттам̣йева упат̣т̣хапетва̄ пависати; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, чан̣д̣а̄лакума̄ракачан̣д̣а̄лакума̄рика̄самена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, усабхо чхиннависа̄н̣о сӯрато суданто сувинӣто ратхийа̄йа ратхийам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ анва̄хин̣д̣анто на кин̃чи хим̣сати па̄дена ва̄ виса̄н̣ена ва̄; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, усабхачхиннависа̄н̣асамена четаса̄ вихара̄ми випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико сӣсам̣нха̄то ахикун̣апена ва̄ куккуракун̣апена ва̄ мануссакун̣апена ва̄ кан̣т̣хе а̄саттена ат̣т̣ӣйеййа хара̄йеййа джигуччхеййа; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, имина̄ пӯтика̄йена ат̣т̣ӣйа̄ми хара̄йа̄ми джигуччха̄ми. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, пурисо медакатха̄ликам̣ парихареййа чхидда̄вачхиддам̣ уггхарантам̣ паггхарантам̣; евамевам̣ кхо ахам̣, бханте, имам̣ ка̄йам̣ парихара̄ми чхидда̄вачхиддам̣ уггхарантам̣ паггхарантам̣. йасса нӯна, бханте, ка̄йе ка̄йагата̄сати анупат̣т̣хита̄ асса, со идха ан̃н̃атарам̣ сабрахмача̄рим̣ а̄саджджа аппат̣иниссаджджа ча̄рикам̣ паккамеййа̄’’ти.

атха кхо со бхиккху ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йо ахам̣ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккхим̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣хату а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха там̣ [твам̣ (сӣ. пӣ.)], бхиккху, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йо твам̣ са̄рипуттам̣ асата̄ туччха̄ муса̄ абхӯтена аббха̄чиккхи. йато ча кхо твам̣, бхиккху, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуд̣д̣хихеса̄, бхиккху, арийасса винайе йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘кхама, са̄рипутта, имасса могхапурисасса, пура̄ тасса таттхева саттадха̄ муддха̄ пхалатӣ’’ти [пхалиссатӣти (ка. сӣ. сйа̄. пӣ. ка.) ат̣т̣хакатха̄су пана ‘‘пхалатӣти’’ итвева диссати]. ‘‘кхама̄махам̣, бханте, тасса а̄йасмато саче мам̣ со а̄йасма̄ евама̄ха – ‘кхамату ча ме со а̄йасма̄’’’ти. пат̣хамам̣.

2. саупа̄дисесасуттам̣

12. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣, йам̣нӯна̄хам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа’’нти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди.

тена кхо пана самайена тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘‘йо хи кочи, а̄вусо, саупа̄дисесо ка̄лам̣ кароти, саббо со апаримутто нирайа̄ апаримутто тираччха̄найонийа̄ апаримутто петтивисайа̄ апаримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинанди наппат̣иккоси. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми – ‘‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄мӣ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘атиппаго кхо та̄ва са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритум̣; йам̣нӯна̄хам̣ йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камеййа’нти. атха кхо ахам̣, бханте, йена ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄ра̄мо тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ техи ан̃н̃атиттхийехи парибба̄джакехи саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. тена кхо пана самайена тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘йо хи кочи, а̄вусо, саупа̄дисесо ка̄лам̣ кароти, саббо со апаримутто нирайа̄ апаримутто тираччха̄найонийа̄ апаримутто петтивисайа̄ апаримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄’ти. атха кхо ахам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣ – ‘бхагавато сантике етасса бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄нисса̄мӣ’’’ти.

‘‘ке ча [кечи (сйа̄. пӣ.), те ча (ка.)], са̄рипутта, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ ба̄ла̄ абйатта̄, ке ча [кечи (сйа̄. пӣ. ка.) а. ни. 6.44 па̄л̣ийа̄ сам̣сандетаббам̣] саупа̄дисесам̣ ва̄ ‘саупа̄дисесо’ти джа̄ниссанти, анупа̄дисесам̣ ва̄ ‘анупа̄дисесо’ти джа̄ниссанти’’!

‘‘навайиме, са̄рипутта, пуггала̄ саупа̄дисеса̄ ка̄лам̣ курума̄на̄ паримутта̄ нирайа̄ паримутта̄ тираччха̄найонийа̄ паримутта̄ петтивисайа̄ паримутта̄ апа̄йадуггативинипа̄та̄. катаме нава? идха, са̄рипутта, екаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ антара̄паринибба̄йӣ хоти. айам̣, са̄рипутта, пат̣хамо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄ паримутто тираччха̄найонийа̄ паримутто петтивисайа̄ паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, идхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ парипӯрака̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ упахаччапаринибба̄йӣ хоти…пе… асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти…пе… уддхам̣сото хоти аканит̣т̣хага̄мӣ. айам̣, са̄рипутта, пан̃чамо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄ паримутто тираччха̄найонийа̄ паримутто петтивисайа̄ паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, идхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мӣ хоти, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣, са̄рипутта, чхат̣т̣хо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄…пе… паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, идхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ екабӣджӣ хоти, екам̣йева ма̄нусакам̣ бхавам̣ ниббаттетва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣, са̄рипутта, саттамо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄…пе… паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, идхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ колам̣коло хоти, две ва̄ тӣн̣и ва̄ кула̄ни сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣, са̄рипутта, ат̣т̣хамо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄…пе… паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘пуна чапарам̣, са̄рипутта, идхекаччо пуггало сӣлесу парипӯрака̄рӣ хоти, сама̄дхисмим̣ маттасо ка̄рӣ, пан̃н̃а̄йа маттасо ка̄рӣ. со тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ саттаккхаттупарамо хоти, саттаккхаттупарамам̣ деве ча мануссе ча сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кароти. айам̣, са̄рипутта, навамо пуггало саупа̄дисесо ка̄лам̣ курума̄но паримутто нирайа̄ паримутто тираччха̄найонийа̄ паримутто петтивисайа̄ паримутто апа̄йадуггативинипа̄та̄.

‘‘ке ча, са̄рипутта, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ ба̄ла̄ абйатта̄, ке ча саупа̄дисесам̣ ва̄ ‘саупа̄дисесо’ти джа̄ниссанти, анупа̄дисесам̣ ва̄ ‘анупа̄дисесо’ти джа̄ниссанти! име кхо, са̄рипутта, нава пуггала̄ саупа̄дисеса̄ ка̄лам̣ курума̄на̄ паримутта̄ нирайа̄ паримутта̄ тираччха̄найонийа̄ паримутта̄ петтивисайа̄ паримутта̄ апа̄йадуггативинипа̄та̄. на та̄ва̄йам̣, са̄рипутта, дхаммапарийа̄йо пат̣ибха̄си бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнам̣ упа̄сака̄нам̣ упа̄сика̄нам̣. там̣ кисса хету? ма̄йимам̣ дхаммапарийа̄йам̣ сутва̄ пама̄дам̣ а̄харим̣сӯти [а̄харим̣су (сӣ. пӣ.)]. апи ча майа̄ [апи ча̄йам̣ (?)], са̄рипутта, дхаммапарийа̄йо пан̃ха̄дхиппа̄йена бха̄сито’’ти. дутийам̣.

3. кот̣т̣хикасуттам̣

13. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико [маха̄кот̣т̣хито (сӣ. сйа̄. пӣ.)] йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ сампара̄йаведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ сукхаведанӣйам̣ [сукхаведанийам̣ (ка.) ма. ни. 3.8 пасситаббам̣], там̣ ме каммам̣ дуккхаведанӣйам̣ [дуккхаведанийам̣ (ка.)] хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ сукхаведанӣйам̣ [сукхаведанийам̣ (ка.) ма. ни. 3.8 пасситаббам̣], там̣ ме каммам̣ дуккхаведанӣйам̣ [дуккхаведанийам̣ (ка.)] хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо, са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ дуккхаведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ сукхаведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ парипаккаведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ апарипаккаведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ апарипаккаведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ парипаккаведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ бахуведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ аппаведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ аппаведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ бахуведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ веданӣйам̣, там̣ ме каммам̣ аведанӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, ‘йам̣ каммам̣ аведанӣйам̣, там̣ ме каммам̣ веданӣйам̣ хотӯ’ти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘но хидам̣, а̄вусо’’.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ сампара̄йаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ сампара̄йаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ дит̣т̣хадхаммаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ сукхаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ дуккхаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ дуккхаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ сукхаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ парипаккаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ апарипаккаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ апарипаккаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ парипаккаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ бахуведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ аппаведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ аппаведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ бахуведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ ну кхо, а̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ веданӣйам̣ там̣ ме каммам̣ аведанӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси.

‘‘‘ким̣ пана̄вусо са̄рипутта, йам̣ каммам̣ аведанӣйам̣ там̣ ме каммам̣ веданӣйам̣ хотӯти, етасса аттха̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘но хидам̣, а̄вусо’ти вадеси. атха киматтхам̣ чараха̄вусо, бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?

‘‘йам̣ кхвасса [йам̣ кхо (ка.)], а̄вусо, ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ аппаттам̣ асаччхикатам̣ анабхисаметам̣, тасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа паттийа̄ саччхикирийа̄йа абхисамайа̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти [вуссати (сйа̄.)]. (‘‘ким̣ панасса̄вусо, ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ аппаттам̣ асаччхикатам̣ анабхисаметам̣, йасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа паттийа̄ саччхикирийа̄йа абхисамайа̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти?) [( ) сйа̄. ка. поттхакесу наттхи] ‘‘‘идам̣ дуккха’нти кхвасса [кхо йам̣ (ка.)], а̄вусо, ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ аппаттам̣ асаччхикатам̣ анабхисаметам̣. тасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа паттийа̄ саччхикирийа̄йа абхисамайа̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссати. айам̣ ‘дуккхасамудайо’ти кхвасса, а̄вусо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхо’ти кхвасса, а̄вусо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти кхвасса, а̄вусо, ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ аппаттам̣ асаччхикатам̣ анабхисаметам̣. тасса н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа паттийа̄ саччхикирийа̄йа абхисамайа̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссати. идам̣ кхвасса [ити кхо йам̣ (ка.)], а̄вусо, ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ аппаттам̣ асаччхикатам̣ анабхисаметам̣. тасса [йасса (?)] н̃а̄н̣а̄йа дассана̄йа паттийа̄ саччхикирийа̄йа абхисамайа̄йа бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти. татийам̣.

4. самиддхисуттам̣

14. атха кхо а̄йасма̄ самиддхи йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ самиддхим̣ а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘кима̄рамман̣а̄, самиддхи, пурисасса сан̇каппавитакка̄ уппаджджантӣ’’ти? ‘‘на̄марӯпа̄рамман̣а̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ква на̄наттам̣ гаччхантӣ’’ти? ‘‘дха̄тӯсу, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣самудайа̄’’ти? ‘‘пхассасамудайа̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣самосаран̣а̄’’ти? ‘‘ведана̄самосаран̣а̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣памукха̄’’ти? ‘‘сама̄дхиппамукха̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣адхипатеййа̄’’ти? ‘‘сата̄дхипатеййа̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣уттара̄’’ти? ‘‘пан̃н̃уттара̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣са̄ра̄’’ти? ‘‘вимуттиса̄ра̄, бханте’’ти. ‘‘те пана, самиддхи, ким̣огадха̄’’ти? ‘‘аматогадха̄, бханте’’ти.

‘‘‘кима̄рамман̣а̄, самиддхи, пурисасса сан̇каппавитакка̄ уппаджджантӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘на̄марӯпа̄рамман̣а̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ква на̄наттам̣ гаччхантӣ’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘дха̄тӯсу, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣самудайа̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘пхассасамудайа̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣самосаран̣а̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘ведана̄самосаран̣а̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣памукха̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘сама̄дхиппамукха̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣адхипатеййа̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘сата̄дхипатеййа̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣уттара̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘пан̃н̃уттара̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣са̄ра̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘вимуттиса̄ра̄, бханте’ти вадеси. ‘те пана, самиддхи, ким̣огадха̄’ти, ити пут̣т̣хо сама̄но ‘аматогадха̄, бханте’ти вадеси. са̄дху са̄дху, самиддхи! са̄дху кхо твам̣, самиддхи, пут̣т̣хо [пан̃хам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] пут̣т̣хо виссаджджеси, тена ча ма̄ ман̃н̃ӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. ган̣д̣асуттам̣

15. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ган̣д̣о анекавассаган̣ико. тассассу ган̣д̣асса нава ван̣амукха̄ни нава абхеданамукха̄ни. тато йам̣ кин̃чи паггхареййа – асучийева паггхареййа, дуггандхам̣йева паггхареййа, джегуччхийам̣йева [джегуччхийева (ка.)] паггхареййа; йам̣ кин̃чи пасавеййа – асучийева пасавеййа, дуггандхам̣йева пасавеййа, джегуччхийам̣йева пасавеййа.

‘‘ган̣д̣оти кхо, бхиккхаве, имассетам̣ ча̄тумаха̄бхӯтикасса [ча̄туммаха̄бхӯтикасса (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ка̄йасса адхивачанам̣ ма̄та̄петтикасамбхавасса оданакумма̄сӯпачайасса аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммасса. тассассу ган̣д̣асса нава ван̣амукха̄ни нава абхеданамукха̄ни. тато йам̣ кин̃чи паггхарати – асучийева паггхарати, дуггандхам̣йева паггхарати, джегуччхийам̣йева паггхарати; йам̣ кин̃чи пасавати – асучийева пасавати, дуггандхам̣йева пасавати, джегуччхийам̣йева пасавати. тасма̄тиха, бхиккхаве, имасмим̣ ка̄йе ниббиндатха̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. сан̃н̃а̄суттам̣

16. ‘‘навайима̄, бхиккхаве, сан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄. катама̄ нава? асубхасан̃н̃а̄, маран̣асан̃н̃а̄, а̄ха̄ре пат̣икӯласан̃н̃а̄ [пат̣иккӯласан̃н̃а̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], саббалоке анабхиратасан̃н̃а̄ [анабхиратисан̃н̃а̄ (ка.) а. ни. 5.121-122], аниччасан̃н̃а̄, аничче дуккхасан̃н̃а̄, дуккхе анаттасан̃н̃а̄, паха̄насан̃н̃а̄, вира̄гасан̃н̃а̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, нава сан̃н̃а̄, бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄ аматогадха̄ аматапарийоса̄на̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. куласуттам̣

17. ‘‘навахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ на̄лам̣ нисӣдитум̣. катамехи навахи? на мана̄пена паччут̣т̣хенти, на мана̄пена абхива̄денти, на мана̄пена а̄санам̣ денти, сантамасса паригуханти, бахукампи тхокам̣ денти, пан̣ӣтампи лӯкхам̣ денти, асаккаччам̣ денти но саккаччам̣, на упанисӣданти дхаммассавана̄йа, бха̄ситамасса на суссӯсанти. имехи кхо, бхиккхаве, навахан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ на̄лам̣ упагантум̣ упагантва̄ ва̄ на̄лам̣ нисӣдитум̣.

‘‘навахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ алам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ алам̣ нисӣдитум̣. катамехи навахи? мана̄пена паччут̣т̣хенти, мана̄пена абхива̄денти, мана̄пена а̄санам̣ денти, сантамасса на паригуханти, бахукампи бахукам̣ денти, пан̣ӣтампи пан̣ӣтам̣ денти, саккаччам̣ денти но асаккаччам̣, упанисӣданти дхаммассавана̄йа, бха̄ситамасса суссӯсанти. имехи кхо, бхиккхаве, навахан̇гехи саманна̄гатам̣ кулам̣ анупагантва̄ ва̄ алам̣ упагантум̣, упагантва̄ ва̄ алам̣ нисӣдиту’’нти. саттамам̣.

8. наван̇гупосатхасуттам̣

18. ‘‘навахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато упосатхо упавуттхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро. катхам̣ упавуттхо ча, бхиккхаве, навахан̇гехи саманна̄гато упосатхо махаппхало хоти маха̄нисам̣со маха̄джутико маха̄виппха̄ро? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йа̄ваджӣвам̣ араханто па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирата̄ нихитадан̣д̣а̄ нихитасаттха̄ ладжджӣ дайа̄панна̄ саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампино вихаранти; ахампаджджа иман̃ча раттим̣ иман̃ча дивасам̣ па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихара̄ми. имина̄пан̇гена [имина̄пи ан̇гена (ка. сӣ.)] арахатам̣ анукароми; упосатхо ча ме упавуттхо бхависсатӣ’ти. имина̄ пат̣хамена ан̇гена саманна̄гато хоти…пе. ….