1. самбодхивагго

1. самбодхисуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘самбодхипаккхика̄нам̣ [самбодхапаккхика̄нам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], а̄вусо, дхамма̄нам̣ ка̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ кинти бйа̄кареййа̄тха̄’’ти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.

‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘саче, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ ка̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха –

‘‘идха̄вусо, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ пат̣хама̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ дутийа̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ татийа̄ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ чатуттхӣ упаниса̄ бха̄вана̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. самбодхипаккхика̄нам̣, а̄вусо, дхамма̄нам̣ айам̣ пан̃чамӣ упаниса̄ бха̄вана̄йа’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – сӣлава̄ бхависсати, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихариссати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхиссати сиккха̄падесу.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – а̄раддхавӣрийо вихариссати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, бхиккхаве, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – пан̃н̃ава̄ бхависсати удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄.

‘‘тена ча пана, бхиккхаве, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро дхамма̄ уттари [уттарим̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] бха̄ветабба̄ – асубха̄ бха̄ветабба̄ ра̄гасса паха̄на̄йа, метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа, а̄на̄па̄нассати [а̄на̄па̄насати (сӣ. пӣ.)] бха̄ветабба̄ витаккупаччхеда̄йа, аниччасан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ асмима̄насамуггха̄та̄йа. аниччасан̃н̃ино, бхиккхаве, анаттасан̃н̃а̄ сан̣т̣ха̄ти. анаттасан̃н̃ӣ асмима̄насамуггха̄там̣ па̄пун̣а̄ти дит̣т̣хева дхамме нибба̄на’’нти. пат̣хамам̣.

2. ниссайасуттам̣

2. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘ниссайасампанно ниссайасампанно’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, бхиккху ниссайасампанно хотӣ’’ти? ‘‘саддхам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа акусалам̣ паджахати кусалам̣ бха̄вети, пахӣнамевасса там̣ акусалам̣ хоти. хирим̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… оттаппам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… вӣрийам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа…пе… пан̃н̃ам̣ че, бхиккху, бхиккху нисса̄йа акусалам̣ паджахати кусалам̣ бха̄вети, пахӣнамевасса там̣ акусалам̣ хоти. там̣ хисса бхиккхуно акусалам̣ пахӣнам̣ хоти суппахӣнам̣, йам̣са арийа̄йа пан̃н̃а̄йа дисва̄ пахӣнам̣’’.

‘‘тена ча пана, бхиккху, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро упанисса̄йа виха̄табба̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккху, бхиккху сан̇кха̄йекам̣ пат̣исевати, сан̇кха̄йекам̣ адхива̄сети, сан̇кха̄йекам̣ париваджджети, сан̇кха̄йекам̣ винодети. евам̣ кхо, бхиккху, бхиккху ниссайасампанно хотӣ’’ти. дутийам̣.

3. мегхийасуттам̣

3. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ча̄лика̄йам̣ вихарати ча̄лика̄паббате. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ мегхийо бхагавато упат̣т̣ха̄ко хоти. атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, джантуга̄мам̣ [джатуга̄мам̣ (сӣ. ат̣т̣ха., сйа̄. ат̣т̣ха.), джаттуга̄мам̣ (ка. ат̣т̣хакатха̄йампи па̄т̣хантарам̣)] пин̣д̣а̄йа пависиту’’нти. ‘‘йасса да̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ мегхийо кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ [джан̇гхавиха̄рам̣ (сйа̄. ка.)] анучан̇камама̄но анувичарама̄но амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄насса етадахоси – ‘‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ раман̣ӣйам̣, алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа джантуга̄мам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. джантуга̄ме пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣрам̣ тенупасан̇камим̣. аддасам̣ кхо ахам̣, бханте, кимика̄л̣а̄йа надийа̄ тӣре джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но амбаванам̣ па̄са̄дикам̣ раман̣ӣйам̣. дисва̄на ме етадахоси – ‘па̄са̄дикам̣ ватидам̣ амбаванам̣ раман̣ӣйам̣. алам̣ ватидам̣ кулапуттасса падха̄наттхикасса падха̄на̄йа. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, а̄гаччхеййа̄хам̣ имам̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’ти. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа! екакамхи [екакамха̄ (сӣ. пӣ.)] та̄ва [вата (ка.)] йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти [диссатӯти (саббаттха, т̣ӣка̄йампи па̄т̣хантарам̣), а̄гаччхатӯти, диссатӣти (т̣ӣка̄йам̣ па̄т̣хантара̄ни)].

дутийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣, наттхи катасса пат̣ичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса пат̣ичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘а̄гамехи та̄ва, мегхийа, екакамхи та̄ва йа̄ва ан̃н̃опи кочи бхиккху а̄гаччхатӣ’’ти.

татийампи кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагавато, бханте, наттхи кин̃чи уттари каран̣ӣйам̣, наттхи катасса пат̣ичайо. майхам̣ кхо пана, бханте, аттхи уттари каран̣ӣйам̣, аттхи катасса пат̣ичайо. саче мам̣ бхагава̄ ануджа̄неййа, гаччхеййа̄хам̣ там̣ амбаванам̣ падха̄на̄йа̄’’ти. ‘‘падха̄нанти кхо, мегхийа, вадама̄нам̣ кинти вадеййа̄ма! йасса да̄ни твам̣, мегхийа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена там̣ амбаванам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ амбаванам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди. атха кхо а̄йасмато мегхийасса тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. атха кхо а̄йасмато мегхийасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄; атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена̄’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ мегхийо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ мегхийо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘идха майхам̣, бханте, тасмим̣ амбаване вихарантасса йебхуййена тайо па̄пака̄ акусала̄ витакка̄ самуда̄чаранти, сеййатхидам̣ – ка̄мавитакко, бйа̄па̄давитакко, вихим̣са̄витакко. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо! саддха̄йа ча ватамха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄; атха ча панимехи тӣхи па̄пакехи акусалехи витаккехи анва̄сатта̄ – ка̄мавитаккена, бйа̄па̄давитаккена, вихим̣са̄витаккена̄ти’’’.

‘‘апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ пан̃ча дхамма̄ парипакка̄йа сам̣ваттанти. катаме пан̃ча? идха, мегхийа, бхиккху калйа̄н̣амитто хоти калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пат̣хамо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ дутийо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ хоти акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ татийо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ чатуттхо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘пуна чапарам̣, мегхийа, бхиккху пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. апарипакка̄йа, мегхийа, четовимуттийа̄ айам̣ пан̃чамо дхаммо парипакка̄йа сам̣ваттати.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘сӣлава̄ бхависсати…пе. … сама̄да̄йа сиккхиссати сиккха̄падесу’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘йа̄йам̣ катха̄ абхисаллекхика̄ четовиваран̣асаппа̄йа̄, сеййатхидам̣ – аппиччхакатха̄…пе… вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄, еварӯпийа̄ катха̄йа ника̄мала̄бхӣ бхависсати акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘а̄раддхавӣрийо вихариссати…пе… аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу’’’.

‘‘калйа̄н̣амиттассетам̣, мегхийа, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – ‘пан̃н̃ава̄ бхависсати…пе… самма̄дуккхаккхайага̄минийа̄’’’.

‘‘тена ча пана, мегхийа, бхиккхуна̄ имесу пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро дхамма̄ уттари бха̄ветабба̄ – асубха̄ бха̄ветабба̄ ра̄гасса паха̄на̄йа, метта̄ бха̄ветабба̄ бйа̄па̄дасса паха̄на̄йа, а̄на̄па̄нассати бха̄ветабба̄ витаккупаччхеда̄йа, аниччасан̃н̃а̄ бха̄ветабба̄ асмима̄насамуггха̄та̄йа. аниччасан̃н̃ино, мегхийа, анаттасан̃н̃а̄ сан̣т̣ха̄ти. анаттасан̃н̃ӣ асмима̄насамуггха̄там̣ па̄пун̣а̄ти дит̣т̣хева дхамме нибба̄на’’нти. татийам̣.

4. нандакасуттам̣

4. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ нандако упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассети сама̄дапети самуттеджети сампахам̣сети. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йенупат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке ат̣т̣ха̄си катха̄парийоса̄нам̣ а̄гамайама̄но. атха кхо бхагава̄ катха̄парийоса̄нам̣ видитва̄ укка̄сетва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣еси. виварим̣су кхо те бхиккхӯ бхагавато два̄рам̣.

атха кхо бхагава̄ упат̣т̣ха̄наса̄лам̣ пависитва̄ пан̃н̃атта̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ етадавоча – ‘‘дӣгхо кхо тйа̄йам̣, нандака, дхаммапарийа̄йо бхиккхӯнам̣ пат̣ибха̄си. апи ме пит̣т̣хи а̄гила̄йати бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хитасса катха̄парийоса̄нам̣ а̄гамайама̄насса̄’’ти.

евам̣ вутте а̄йасма̄ нандако са̄раджджама̄нарӯпо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘на кхо пана майам̣, бханте, джа̄на̄ма ‘бхагава̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хито’ти. саче хи майам̣, бханте, джа̄неййа̄ма ‘бхагава̄ бахидва̄ракот̣т̣хаке т̣хито’ти, еттакампи ( ) [(дхаммам̣) каттхачи] но наппат̣ибха̄сеййа̄’’ти.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ са̄раджджама̄нарӯпам̣ видитва̄ а̄йасмантам̣ нандакам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху, са̄дху, нандака! етам̣ кхо, нандака, тумха̄кам̣ патирӯпам̣ кулапутта̄нам̣ саддха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄нам̣, йам̣ тумхе дхаммийа̄ катха̄йа саннисӣдеййа̄тха. саннипатита̄нам̣ во, нандака, двайам̣ каран̣ӣйам̣ – дхаммӣ ва̄ катха̄ арийо ва̄ тун̣хӣбха̄во. [а. ни. 8.71; 9.1] саддхо ча, нандака, бхиккху хоти, но ча сӣлава̄. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти.

‘‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти сӣлава̄ ча, но ча ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосама̄дхисса. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти.

‘‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. сеййатха̄пи, нандака, па̄н̣ако чатуппа̄дако асса. тасса еко па̄до омако ла̄мако. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро асса. евамевам̣ кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’’’ти.

‘‘йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хотӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ па̄виси.

атха кхо а̄йасма̄ нандако ачирапаккантасса бхагавато бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ида̄ни, а̄вусо, бхагава̄ чатӯхи падехи кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ виха̄рам̣ павит̣т̣хо – ‘саддхо ча, нандака, бхиккху хоти, но ча сӣлава̄. евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ – кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча̄’ти. йато ча кхо нандака бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хоти. саддхо ча нандака бхиккху хоти сӣлава̄ ча, но ча ла̄бхӣ аджджхаттам̣ четосама̄дхисса…пе… ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти. сеййатха̄пи нандака па̄н̣ако чатуппа̄дако асса, тасса еко па̄до омако ла̄мако, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро асса. евамевам̣ кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча, ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, на ла̄бхӣ адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена апарипӯро хоти, тена там̣ ан̇гам̣ парипӯретаббам̣ ‘кинта̄хам̣ саддхо ча ассам̣ сӣлава̄ ча, ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса, ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа̄’ти. йато ча кхо, нандака, бхиккху саддхо ча хоти сӣлава̄ ча ла̄бхӣ ча аджджхаттам̣ четосама̄дхисса ла̄бхӣ ча адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа, евам̣ со тенан̇гена парипӯро хотӣ’’ти.

‘‘пан̃чиме, а̄вусо, а̄нисам̣са̄ ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа. катаме пан̃ча? идха̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со саттху пийо ча хоти мана̄по ча гару ча бха̄ванӣйо ча. айам̣, а̄вусо, пат̣хамо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со тасмим̣ дхамме аттхаппат̣исам̣ведӣ ча хоти дхаммаппат̣исам̣ведӣ ча. айам̣, а̄вусо, дутийо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ со тасмим̣ дхамме гамбхӣрам̣ аттхападам̣ пан̃н̃а̄йа ативиджджха пассати. айам̣, а̄вусо, татийо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣…пе… брахмачарийам̣ пака̄сети, татха̄ татха̄ нам̣ сабрахмача̄рӣ уттари самбха̄венти – ‘аддха̄ айама̄йасма̄ патто ва̄ паджджати ва̄’. айам̣, а̄вусо, чатуттхо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. йатха̄ йатха̄, а̄вусо, бхиккху бхиккхӯнам̣ дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети, таттха йе кхо бхиккхӯ секха̄ аппаттама̄наса̄ ануттарам̣ йогаккхемам̣ паттхайама̄на̄ вихаранти, те там̣ дхаммам̣ сутва̄ вӣрийам̣ а̄рабханти аппаттасса паттийа̄ анадхигатасса адхигама̄йа асаччхикатасса саччхикирийа̄йа. йе пана таттха бхиккхӯ араханто кхӣн̣а̄сава̄ вуситаванто катакаран̣ӣйа̄ охитабха̄ра̄ ануппаттасадаттха̄ париккхӣн̣абхавасам̣йоджана̄ саммадан̃н̃а̄вимутта̄, те там̣ дхаммам̣ сутва̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣йева ануйутта̄ вихаранти. айам̣, а̄вусо, пан̃чамо а̄нисам̣со ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа. име кхо, а̄вусо, пан̃ча а̄нисам̣са̄ ка̄лена дхаммассаване ка̄лена дхаммаса̄каччха̄йа̄’’ти. чатуттхам̣.

5. баласуттам̣

5. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, бала̄ни. катама̄ни чатта̄ри? пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣? йе дхамма̄ кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ са̄ваджджа̄ са̄ваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ анаваджджа̄ анаваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ кан̣ха̄ кан̣хасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ сукка̄ суккасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ севитабба̄ севитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ асевитабба̄ асевитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ на̄ламарийа̄ на̄ламарийасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ аламарийа̄ аламарийасан̇кха̄та̄, тйа̄сса дхамма̄ пан̃н̃а̄йа водит̣т̣ха̄ хонти вочарита̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃а̄балам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийабалам̣? йе дхамма̄ акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ са̄ваджджа̄ са̄ваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ кан̣ха̄ кан̣хасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ асевитабба̄ асевитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ на̄ламарийа̄ на̄ламарийасан̇кха̄та̄, тесам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. йе дхамма̄ кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ анаваджджа̄ анаваджджасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ сукка̄ суккасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ севитабба̄ севитаббасан̇кха̄та̄ йе дхамма̄ аламарийа̄ аламарийасан̇кха̄та̄, тесам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, анаваджджабалам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако анаваджджена ка̄йакаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена вачӣкаммена саманна̄гато хоти, анаваджджена манокаммена саманна̄гато хоти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, анаваджджабалам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сан̇га̄хабалам̣? чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, сан̇гахаваттхӯни – да̄нам̣, пеййаваджджам̣, аттхачарийа̄, сама̄наттата̄. етадаггам̣, бхиккхаве, да̄на̄нам̣ йадидам̣ дхаммада̄нам̣. етадаггам̣, бхиккхаве, пеййаваджджа̄нам̣ йадидам̣ аттхикасса охитасотасса пунаппунам̣ дхаммам̣ десети. етадаггам̣, бхиккхаве, аттхачарийа̄нам̣ йадидам̣ ассаддхам̣ саддха̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети, дуссӣлам̣ сӣласампада̄йа… пе… маччхарим̣ ча̄гасампада̄йа…пе… дуппан̃н̃ам̣ пан̃н̃а̄сампада̄йа сама̄дапети нивесети патит̣т̣ха̄пети. етадаггам̣, бхиккхаве, сама̄наттата̄нам̣ йадидам̣ сота̄панно сота̄паннасса сама̄натто, сакада̄га̄мӣ сакада̄га̄мисса сама̄натто, ана̄га̄мӣ ана̄га̄мисса сама̄натто, араха̄ арахато сама̄натто. идам̣ вуччати, бхиккхаве, сан̇га̄хабалам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри бала̄ни.

‘‘имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи балехи саманна̄гато арийаса̄вако пан̃ча бхайа̄ни саматикканто хоти. катама̄ни пан̃ча? а̄джӣвикабхайам̣, асилокабхайам̣, парисаса̄раджджабхайам̣, маран̣абхайам̣, дуггатибхайам̣. са кхо со, бхиккхаве, арийаса̄вако ити пат̣исан̃чиккхати – ‘на̄хам̣ а̄джӣвикабхайасса бха̄йа̄ми. кисса̄хам̣ а̄джӣвикабхайасса бха̄йисса̄ми? аттхи ме чатта̄ри бала̄ни – пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. дуппан̃н̃о кхо а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. кусӣто а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. са̄ваджджака̄йакаммантавачӣкаммантаманокамманто а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. асан̇га̄хако а̄джӣвикабхайасса бха̄йеййа. на̄хам̣ асилокабхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ парисаса̄раджджабхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ маран̣абхайасса бха̄йа̄ми…пе… на̄хам̣ дуггатибхайасса бха̄йа̄ми. кисса̄хам̣ дуггатибхайасса бха̄йисса̄ми? аттхи ме чатта̄ри бала̄ни – пан̃н̃а̄балам̣, вӣрийабалам̣, анаваджджабалам̣, сан̇га̄хабалам̣. дуппан̃н̃о кхо дуггатибхайасса бха̄йеййа. кусӣто дуггатибхайасса бха̄йеййа. са̄ваджджака̄йакаммантавачӣкаммантаманокамманто дуггатибхайасса бха̄йеййа. асан̇га̄хако дуггатибхайасса бха̄йеййа. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи балехи саманна̄гато арийаса̄вако има̄ни пан̃ча бхайа̄ни саматикканто хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. севана̄суттам̣

6. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси…пе… а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампи. пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампи. га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи. джанападападесопи а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопи.

‘‘‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча касирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо на бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало раттибха̄гам̣ ва̄ дивасабха̄гам̣ ва̄ сан̇кха̄пи ана̄пуччха̄ паккамитаббам̣ на̄нубандхитаббо.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йанти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча аппакасирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо на бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало сан̇кха̄пи ана̄пуччха̄ паккамитаббам̣ на̄нубандхитаббо.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча касирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало сан̇кха̄пи анубандхитаббо на паккамитаббам̣.

‘‘таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пуггалам̣ – ‘имам̣ кхо ме пуггалам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти; йе ча кхо ме паббаджитена джӣвитапариккха̄ра̄ самуда̄нетабба̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄ те ча аппакасирена самуда̄гаччханти; йасса чамхи аттха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито со ча ме са̄ман̃н̃аттхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхатӣ’ти, тена̄вусо, пуггалена со пуггало йа̄ваджӣвам̣ анубандхитаббо на паккамитаббам̣ апи пануджджама̄нена [пан̣уджджама̄нена (?)]. ‘пуггалопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ чӣварам̣ – ‘идам̣ кхо ме чӣварам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ чӣварам̣ севитаббам̣. ‘чӣварампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ пин̣д̣апа̄там̣ – ‘имам̣ кхо ме пин̣д̣апа̄там̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо пин̣д̣апа̄то севитаббо. ‘пин̣д̣апа̄топи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ на севитаббам̣. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ сена̄санам̣ – ‘идам̣ кхо ме сена̄санам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпам̣ сена̄санам̣ севитаббам̣. ‘сена̄санампи, а̄вусо, дувидхена ведитаббам̣ – севитаббампи асевитаббампӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ га̄манигамам̣ – ‘имам̣ кхо, ме га̄манигамам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо га̄манигамо севитаббо. ‘га̄манигамопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вуттам̣.

‘‘‘джанападападесопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити кхо панетам̣ вуттам̣. кин̃четам̣ пат̣ичча вуттам̣? таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣ханти, кусала̄ дхамма̄ париха̄йантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо на севитаббо. таттха йам̣ джан̃н̃а̄ джанападападесам̣ – ‘имам̣ кхо ме джанападападесам̣ севато акусала̄ дхамма̄ париха̄йанти, кусала̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хантӣ’ти, еварӯпо джанападападесо севитаббо. ‘джанападападесопи, а̄вусо, дувидхена ведитаббо – севитаббопи асевитаббопӣ’ти, ити йам̣ там̣ вуттам̣, идаметам̣ пат̣ичча вутта’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. сутава̄суттам̣

7. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо сутава̄ парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сутава̄ парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ бхагава̄ идхева ра̄джагахе вихара̄ми гириббадже. татра ме, бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘йо со, сутава̄ [сутава (сйа̄.)], бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со пан̃ча т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ [сампаджа̄нам̣ муса̄ (ка. сӣ.)] бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто’ти. каччи метам̣, бханте, бхагавато суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄рита’’нти?

‘‘таггха те етам̣, сутава̄, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄ритам̣. пуббе ча̄хам̣, сутава̄, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху чханда̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху доса̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху моха̄гатим̣ гантум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху бхайа̄гатим̣ гантум̣’. пуббе ча̄хам̣, сутава̄, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со има̄ни нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чариту’’’нти. саттамам̣.

8. саджджхасуттам̣

8. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. атха кхо саджджхо парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо саджджхо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ бхагава̄ идхева ра̄джагахе вихара̄ми гириббадже. татра ме, бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘йо со, саджджха, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со пан̃ча т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄да̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ бха̄ситум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто’ти. каччи метам̣, бханте, бхагавато суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄рита’’нти?

‘‘таггха те етам̣, саджджха, суссутам̣ суггахитам̣ суманасикатам̣ сӯпадха̄ритам̣. пуббе ча̄хам̣, саджджха, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣ – абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣…пе… абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе ага̄рийабхӯто, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху буддхам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху дхаммам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̇гхам̣ паччаккха̄тум̣, абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сиккхам̣ паччаккха̄тум̣’. пуббе ча̄хам̣, саджджха, етарахи ча евам̣ вада̄ми – ‘йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто, абхаббо со има̄ни нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чариту’’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. пуггаласуттам̣

9. ‘‘навайиме, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме нава? араха̄, арахатта̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ, ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ, сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, путхуджджано – име кхо, бхиккхаве, нава пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. навамам̣.

10. а̄хунеййасуттам̣

10. ‘‘навайиме, бхиккхаве, пуггала̄ а̄хунеййа̄ па̄хунеййа̄ даккхин̣еййа̄ ан̃джаликаран̣ӣйа̄ ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса. катаме нава? араха̄, арахатта̄йа пат̣ипанно, ана̄га̄мӣ, ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сакада̄га̄мӣ, сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно, готрабхӯ – име кхо, бхиккхаве, нава пуггала̄ а̄хунеййа̄…пе… ануттарам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ локасса̄’’ти. дасамам̣.

самбодхивагго пат̣хамо.